﻿जीवनस्‍य/NP पाथेयम्/NP
अङ्कुरोद्भेदः/NP 
प्रलम्‍बायाः/NV समुद्रयात्रायाः/NP पर्यन्‍ते/NP गन्‍तव्‍यस्‍थलम्/NP प्राप्‍य/KKS समग्रायाः/NV यात्रायाः/NP सिंहावलोकनम्/NP समीक्षणम्/NP वा/APY सर्वे/SNV यात्रिणः/NP कुर्वन्‍ति/KP एव/INTF,/PUNC किन्‍तु/AVK नाविका/NP मध्‍येयात्रम्/NP अपि/APY तादृशम्/NV सिंहावलोकनम्/NP विदधति/KP ।/PUNC मदीयायाः/SNV जीवनयात्रायाः/NP प्रायः/A पूर्वार्धः/NP अयम्/SNV समाप्‍यते/KP इति/AUD अहम्/SN अनुभवामि/KP ।/PUNC अस्‍याम्/SNV यात्रायाम्/NP किम्/AP मया/SN लब्‍धम्/KN ,/PUNC किम्/AP वा/APY हारितम्/KN ,/PUNC किम्/AP सोढम्/KN ,/PUNC किम्/AP वितीर्णम्/KN ,/PUNC का/SNV आसीत्/KP मे/SN जीवनयात्रायाः/NP नौका/NP ,/PUNC किम्/AP आसीत्/KP पाथेयम्/NP ,/PUNC सर्वम्/SNV इदम्/SN अद्य/A यदा/A विमृशामि/KP ,/PUNC अपूर्वा/SNV काचन/SNV भावशबलता/NP माम्/SN अभिभवति/KP ।/PUNC अनुवर्णयामि/KP ताम्/SN संस्‍कृतभाषया/NP एव/INTF ।/PUNC
 मया/SN संस्‍कृतभाषा/NS पठिता/KN ।/PUNC भवन्‍तः/SN कथयिष्‍यन्ति/KP ,/PUNC पठिता/KN स्‍यात्/KP किम्/AP एतेन/SN ?/PUNC बहवः/NP खलु/A पठन्‍ति/KP संस्‍कृतम्/NS ।/PUNC अस्मिन्/SNV कलियुगस्‍य/NP कराले/NV काले/NP अपि/APY सन्‍ति/KP एव/INTF संस्‍कृतपाठशालाः/NP ,/PUNC पठन्‍ति/KP एव/INTF छात्राः/NP ,/PUNC पाठयन्‍ति/KP एव/INTF पण्डिताः/NP ।/PUNC
 त्‍वया/SN अपि/APY पठिता/KN स्‍यात्/KP संस्‍कृतभाषा/NP ?/PUNC किम्/AP अत्र/A आपतितम्/KN ?/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN एतावता/SN विश्राम्‍यति/KP मे/SN कथा/NP ।/PUNC मया/SN संस्‍कृतभाषा/NS पठिता/KN -/PUNC इति/AUD एव/INTF न/AN ,/PUNC विप्रकुलस्‍य/NP एकया/SMKY बालिकया/NP मया/SN ,/PUNC न/AN एव/INTF -/PUNC न/AN एव/INTF ‘/PUNC ‘/PUNC बालया/NP ’’/PUNC मया/SN ,/PUNC संस्‍कृतभाषा/NS सश्रमम्/KV चूडान्‍तम्/KV पठिता/KN ।/PUNC ‘/PUNC बालिकया/NP ’/PUNC इति/AUD अस्य/SN स्‍थाने/NP ‘/PUNC बालया/NP ’/PUNC इति/AUD प्रयुंजाना/KN अहम्/SN लक्षणया/NP कम्/SNV अर्थम्/NP ,/PUNC व्‍यंग्‍यविधया/NP च/APY कम्/SNV अभिप्रायम्/NP प्रकटीकर्तुम्/KKS इच्‍छामि/KP इति/AUD बोधनाय/NP कथनीयम्/KN स्‍यात्/KP यत्/APY कैशोरे/NV वयसि/NP मया/SN भाषा/NP सा/SNV इयम्/SNV अधीता/KN ।/PUNC तद्/SNV एव/INTF आसीत्/KP मे/SN आयुः/NP यदा/A मया/SN संस्‍कृताध्‍ययनम्/NP आरब्‍धम्/KN ।/PUNC इत्‍थम्/AUD मया/SN सा/SN इयम्/SNV भाषा/NP कौमार्यात्/NP एव/INTF अधीता/KN ।/PUNC अस्‍याम्/SNV विंश्‍याम्/SMKY शताब्‍द्याम्/NP ,/PUNC अस्मिन्/SNV भारते/NS कथम्/APP इदम्/SN संभाव्‍यते/KP इति/AUD आशंका/NP सहजा/NV भवताम्/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK नितान्‍तम्/NP सत्‍यम्/NP इदम्/SNV ।/PUNC मदीयः/SNV परिवारः/NP लघीयान्/NP आसीत्/KP ,/PUNC अधुना/A तु/A ‘‘/PUNC मदीयः/SNV ’/PUNC ‘/PUNC परिवारः/NP ’’/PUNC इति/AUD अस्य/SN अभिधेयार्थः/NP भवेत्/KP मदीयस्‍य/SNV पत्‍युः/NP परिवारः/NP यस्मिन्/SN ‘/PUNC ते/SN ’/PUNC ,/PUNC अहम्/SN ,/PUNC शिशुः/NP ‘‘/PUNC राजीवः/NS ’’/PUNC ,/PUNC एकः/SMKY परिचारकः/NP च/APY अस्ति/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK तदा/A मदीयः/SNV परिवारः/NP आसीत्/KP पिता/NP ,/PUNC माता/NP ,/PUNC ज्‍यायान्/NV भ्राता/NP ,/PUNC कनीयसी/NV स्‍वसा/NP च/APY ।/PUNC परिवारः/NP सः/SNV अयम्/SNV प्रकामम्/NP आधुनिकः/NV सुप्रतिष्ठितः/KNV च/APY अपि/APY आसीत्/KP ।/PUNC पिता/NP मे/SN एकस्‍य/SMKY आंगलपद्धतेः/NV महाविद्यालयस्‍य/NP अध्‍यक्ष/NP आसीत्/KP ।/PUNC भ्राता/NP द्राक्‍तरविद्याम्/NP अपठत्/KP ।/PUNC एम.बी.बी.एस./AB परीक्षायाः/NP अन्तिमे/NV वर्षे/NP अनुत्तीर्णः/KN भूत्‍वा/KKS तस्मिन्/SNV वर्षे/NP परीक्षाम्/NP उत्तरितुम्/KKS तु/A बद्धपरिकरः/NV अभूत्/KP ।/PUNC मया/SN मातृभाषा/NV हिन्‍दी/NP पठिता/KN अभूत्/KP ,/PUNC आंग्‍लभाषा/NP अपि/APY मया/SN कौमारात्/NP एव/INTF शिक्षिता/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK यदा/A अहम्/SN त्रयोदशे/SMKY वर्षे/NP पदम्/NP निदधामि/KP तथा/ASD एव/INTF पितुः/NP एका/SMKY अभिलाषा/NP अभूत्/KP ।/PUNC जनकः/NP उवाच/KP -/PUNC ‘‘/PUNC कल्‍पने/NS !/PUNC अहम्/SN इच्‍छामि/KP यत्/APY त्वम्/SN अस्‍याम्/SNV परीक्षायाम्/NP एकम्/SMKY विषयम्/NP संस्‍कृतम्/NS गृहाण/KP ।/PUNC ’’/PUNC
‘/PUNC किम्/AP इति/AUD ?/PUNC ’/PUNC ‘‘/PUNC यतो/SN हि/A सा/SNV इयम्/SNV अस्‍माकम्/SN पुरातनी/NV भाषा/NP ,/PUNC न/AN केवलम्/NP इदम्/SN एव/INTF ,/PUNC किन्‍तु/AVK प्रथमश्रेण्‍याः/NP कृते/KN संस्‍कृतम्/NS सुमहत्/SNV सहायकम्/NP भवति/KP ।/PUNC ’’/PUNC मया/SN संस्‍कृतपठनम्/NP आरब्‍धम्/KN ।/PUNC कारणम्/NP तु/A अत्र/A अभूत्/KP प्रथमश्रेणिलोभः/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN आसीत्/KP इदम्/SNV वास्‍तविकम्/NV कारणम्/NP अपि/APY तु/A हेत्वाभासः/NP एव/INTF ।/PUNC
प्रथमश्रेण्‍या/NP लाभलोभाद्/NP बह्वयः/NV बालिकाः/NP पठन्‍ति/KP संस्‍कृतम्/NS ।/PUNC किन्‍तु/AVK किम्/AP ताः/SN संस्‍कृतम्/NS पठन्‍ति/KP ?/PUNC ताः/SN रटन्ति/KP ,/PUNC मया/SN तु/A पठितम्/KN ।/PUNC ‘‘/PUNC त्‍वन्‍ताथादि/NP न/AN पूर्वभाक्/NP ।/PUNC ’’/PUNC पूर्वम्/SN सा/SNV इयम्/SNV भाषा/NP नितराम्/NV जटिला/NV ,/PUNC अमनोज्ञा/NV च/APY प्रतीता/KN अभूत्/KP ।/PUNC भगवतः/NV पाणिनेः/NS आचार्यस्‍य/NV डमरुः/NP अवनिर्गताम्/KNV प्रेरणाम्/NP ‘‘/PUNC अइउण्/NP ऋलृक्/NP ’’/PUNC इत्यादि/AUD रटन्‍त्‍या/KNV मम/SN गृहे/NP परिहासः/NP प्रायः/A मासद्वयम्/NP व्‍याप्‍य/KKS प्राचलत्/KP ।/PUNC
मदीया/SNV कनीयसी/NV भगिनी/NP या/SNV केवलम्/NP दशवर्षदेश्‍या/NV अभूत्/KP ,/PUNC रात्रौ/NP स्‍वप्‍ने/NP अपि/APY ‘/PUNC जबगडदश्/NP ’/PUNC इत्यादि/AUD -/PUNC उत्‍स्‍वप्‍नायमाना/KNV मया/SN कतिशः/A निवारिता/KN ।/PUNC
षाण्मासिक्‍याम्/NV परीक्षायाम्/NP मया/SN शते/SMK त्रिशंत्/SMKY अंकाः/NP एव/INTF लब्‍धाः/KN ।/PUNC एते/SMKY अंकाः/NP न/AN आसन्/KP सन्‍तोषजनकाः/NP परन्‍तु/NP न/AN अत्र/A आश्‍चर्यम्/NP मे/SN बभूव/KP ।/PUNC भवभूतेः/NS उक्तिम्/NP अधुना/A अहम्/SN स्‍मरामि/KP -/PUNC ‘‘/PUNC वितरति/KP गुरुः/NP प्राज्ञे/NP विद्याम्/NP यथा/ASD एव/INTF ,/PUNC तथा/ASD जडे/NP न/AN तु/A खलु/A तयोः/SN ज्ञाने/NP शक्तिम्/NP करोति/KP अपहन्ति/KP वा/APY ।/PUNC ’’/PUNC मम/SN मस्तिष्‍के/NP भाषायाः/NP अस्‍याः/SNV स्‍वरूपम्/NP व्‍याकरणम्/NP च/APY द्वारम्/NP एव/INTF न/AN अलभत्/KP ।/PUNC अस्‍माकम्/SN आंग्लविद्यालये/NP मदीयेषु/SNV विषयेषु/NP आंग्‍लभाषा/NP ,/PUNC आंग्‍लसाहित्‍यम्/NP च/APY अपि/APY आसीत्/KP ।/PUNC
आंग्‍लाध्‍यापिका/NP यदा/A शेलेमहाकवेः/NS ‘/PUNC क्‍लाउड/NS ’/PUNC नाम्‍नीम्/NV कविताम्/NP पाठयति/KP स्‍म/A तदा/A हृदये/NP नवीनस्‍य/NV एकस्‍य/SMKY जगतः/NP कल्‍पना/NP अंकुरिता/KN भवति/KP स्‍म/A ।/PUNC वारिदानाम्/NP वृष्टिः/NP ,/PUNC सस्‍यमयी/NV धरा/NP ,/PUNC सर्वम्/SNV चित्रितम्/KN इव/ASD भवति/KP स्‍म/A ।/PUNC अतः/AVK अहम्/SN अन्‍यविषयेषु/NP रुचिपूर्वकम्/NP अपठम्/KP किन्‍तु/AVK संस्‍कृतस्‍य/NS मनो/NP विवर्णम्/NP इव/ASD भवति/KP स्‍म/A ।/PUNC
संस्‍कृताध्‍यापिका/NP न/AN आसीत्/KP सुलभा/NV ,/PUNC अतः/AVK षष्टिवर्षकल्‍पा/NV एके/SMKY गुरवः/NP संस्‍कृतम्/NS अपाठयन्/KP ।/PUNC स्‍वभावः/NP तेषाम्/SN उग्रः/NV एव/INTF आसीत्/KP किन्‍तु/AVK बालिकानाम्/NP श्रेण्‍याम्/NP स्‍वकीयम्/NV क्रोधम्/NP संयम्‍य/KKS सस्‍नेहम्/NP ते/SN व्‍याख्‍यानम्/NP अदुः/KP ,/PUNC खण्डिकोपाध्‍यायाः/NP भूत्‍वा/KKS अपि/APY ते/SN शिष्‍येभ्‍यः/NP चपेटादानस्‍य/NP साहसम्/NP न/AN अकुर्वन्/KP ।/PUNC तथापि/AVK प्रथमे/SMKP वर्षे/NP मदीयम्/SNV मनः/NP व्‍याकरणे/NP न/AN अलगत्/KP ।/PUNC हितोपदेशम्/NS ,/PUNC पंचतंत्रम्/NS रघुवंशम्/NS च/APY ते/SN न/AN अस्‍पृशन्/KP ।/PUNC एवम्/AUD स्थिते/KN यदि/AVK मया/SN शते/SMK त्रिंशत्/SMKY एव/INTF अंकाः/NP लब्‍धाः/KN तर्हि/AVK किम्/AP अपराद्धम्/KN ?/PUNC गृहे/NP चिन्‍ता/NP अभूत्/KP ।/PUNC अस्‍याः/SN परिणामे/NP स्‍वाभाविकतया/NP गृहशिक्षकस्‍य/NP (/PUNC Tutor/AB )/PUNC कस्‍यचित्/SNV नियुक्‍तेः/NP प्रस्‍तावः/NP समागतः/KN ।/PUNC शिक्षिका/NP न/AN आसीत्/KP सुलभा/NV संस्‍कृते/NS ।/PUNC अतः/AVK शिक्षकस्‍य/NP चर्चा/NP अभूत्/KP ।/PUNC अस्‍माकम्/SN विद्यालयीयगुरवः/NP प्रार्थिताः/KN किन्‍तु/AVK ते/SN प्रायः/A गव्यूतिः/NP (/PUNC 4 मील/AB )/PUNC परिमितम्/NP दूरस्‍थाः/NV आसन्/KP ।/PUNC न/AN अनुमेनिरे/KP ।/PUNC मासम्/NP एकम्/SMKY यावत्/A प्रस्‍तावः/NP विचारपतितः/NV अस्‍थात्/KP ।/PUNC पर्यन्‍ते/NP च/APY मद्गृहशिक्षायै/NP संस्‍कृतविषयम्/NP आदाय/KKS एम.ए./AB परीक्षाम्/NP दित्‍सुः/NV एकः/SMKY छात्रः/NP राकेशनामा/NV नियुक्‍तः/KN अभूत्/KP ।/PUNC सुरुचिः/NP अदर्शनस्‍य/NV गौरस्‍य/NV युवकस्‍य/NP अस्‍य/SN स्‍वभावम्/NP अस्‍मत्पिता/NP सम्‍यक्/NP पर्यचिनोत्/KP ।/PUNC अतीव/NV सौम्‍यः/NV सुभगः/NV च/APY अयम्/SN अभूत्/KP ,/PUNC तथापि/AVK स्‍वभावसरला/NV मदीया/SNV माता/NP अध्‍ययनसमये/NP मया/SN सह/AUP अतिष्‍ठत्/KP ।/PUNC युवकस्‍य/NP वेशभूषा/NP नितराम्/NV सरला/NV ,/PUNC मुखमुद्रा/NP च/APY सौम्‍या/NV अभूत्/KP ।/PUNC शिक्षणक्षेत्रे/NP स्‍यात्/KP अयम्/SNV तस्‍य/SN प्रथमः/SMKP एव/INTF प्रयासः/NP किन्‍तु/AVK तेन/SN व्‍याकरणम्/NP कौमुदीम्/NP आधारीकृत्‍य/KKS न/AN पाठितम्/KN ।/PUNC व्‍याकरणस्‍य/NP सरलान्/NV नियमान्/NP असौ/SN माम्/SN अलेखयत्/KP ।/PUNC अनुवादम्/NP अहम्/SN अकरवम्/KP ।/PUNC पाठावलीम्/NP अपठम्/KP ।/PUNC तस्मिन्/SNV वर्षे/NP अहम्/SN द्विषष्टिप्रतिशतम्/NP अंकैः/NP उत्तीर्णा/KN ।/PUNC मदीया/SNV रुचिः/NP अधुना/A परिवर्तनम्/NP इयेष/KP ।/PUNC द्वितीये/SMKP वर्षे/NP अहम्/SN परीक्षायै/NP प्रयत्‍नान्/NP आरब्‍धवती/KN ।/PUNC
काव्‍यम्/NP मया/SN समारब्‍धम्/KN ।/PUNC भगवत्‍याः/SNV भारत्‍याः/NP वरदपुत्रः/NV कविकुलगुरुः/NV कालिदासः/NP ।/PUNC
तेन/SN लिखितानि/KNV काव्‍यानि/NP विश्‍वमूर्धन्‍यानि/NV ।/PUNC तानि/SNV एव/INTF पाठ्यक्रमे/NP नियतानि/KN सन्‍ति/KP ।/PUNC कविः/NP भूत्‍वा/KKS यदि/AVK रसराजम्/NV श्रृङ्गारम्/NP कश्‍चन/SN न/AN स्‍पृशति/KP तर्हि/AVK धिक्/ABS एव/INTF तस्‍य/SN काव्‍यम्/NP ।/PUNC ‘/PUNC शृंगारी/NV चेत्/AVK कविः/NP काव्‍ये/NP जातम्/KNV रसमयम्/NV जगत्/NP ।/PUNC ’’/PUNC इति/AUD अधुना/A अहम्/SN स्‍मरामि/KP प्रशंसामि/KP च/APY ।/PUNC किन्‍तु/AVK तदानीम्/A वराकेण/NV कालिदासेन/NS न/AN कदा/A अपि/APY चिन्तितम्/KN स्‍याद्/KP यत्/APY मदीयानि/SNV काव्‍यानि/NP बालपाठ्यानि/NV परीक्षापाठ्यक्रमे/NP नियतानि/KN च/APY करिष्‍यन्‍ते/KP ।/PUNC अहम्/SN च/APY आसम्/KP पंचदशवर्षकल्‍पा/NV ।/PUNC शृंगारकवीनाम्/NP आराध्‍यदेवः/NP अयम्/SNV आसीत्/KP मे/SN ‘/PUNC वयःसंधिः/NP ’/PUNC ।/PUNC ‘‘/PUNC असंभृतम्/NP मण्‍डनम्/NP अंगयष्‍टेः/NP अनासवाख्‍यम्/NV करणम्/NP मदस्‍य/NP ’’/PUNC इति/AUD कुमारसंभवे/NS मया/SN अधीतम्/KN ।/PUNC
रघुवंशस्‍य/NS द्वितीयः/SMKP सर्गः/NP भगवत्कृपया/NP शृंगारकथारहितः/NV ।/PUNC तृतीये/SMKP सर्गे/NP च/APY ‘‘/PUNC तदा/A आननम्/NP मृत्‍सुरभि/NP क्षितीश्‍वरः/NP रहसि/NP उपाघ्राय/KKS न/AN तृप्तिम्/NP आययौ/KP ’’/PUNC इत्यादि/AUD रसिकराजस्‍य/NV महाकवेः/NP किंचित्/SN इषत्/NV गूढम्/KNV इङ्गितम्/KN विद्यालयीयैः/NV अस्‍मद्गुरुभिः/NP स्‍पृष्टम्/KN अपि/APY न/AN ,/PUNC यतः/AVK न/AN आसीत्/KP इदम्/SNV आवश्‍यकम्/NP परीक्षायै/NP ।/PUNC ‘‘/PUNC दिनेषु/NP गच्‍छत्‍सु/KNV नितान्‍तपीवरम्/NV तदीयम्/SNV आनीलमुखम्/NV स्‍तनद्वयम्/NP ’’/PUNC इत्यादि/AUD प्रौढासुलभानि/NV लक्षणानि/NP मदीयायाः/SNV मतेः/NP अगम्‍यानि/NV एव/INTF आसन्/KP किन्‍तु/AVK कुमारसम्‍भवे/NS प्रथमसर्गस्‍थस्‍य/NV पार्वतीवर्णनस्‍य/NP कः/SN किम्/AP करोतु/KP ?/PUNC अस्‍माकम्/SN गुरवः/NP जीवनस्‍य/NP परे/SN पारे/NP स्थिता/KN आसन्/KP ।/PUNC संस्‍कृतस्‍य/NS ते/SNV विद्वांसः/NP अभूवन्/KP ।/PUNC अतः/AVK सरलैः/NV अनुग्रैः/NV च/APY सामान्‍यपर्यायैः/NV ते/SN सर्वम्/SNV अपि/APY इदम्/SN अपाठयन्/KP ।/PUNC अहम्/SN स्‍मरामि/KP कुमारसंभवस्‍य/NS तृतीये/SMKP सर्गे/NP -/PUNC ‘/PUNC बालेन्‍दुवक्राणि/NP अविकासभावाद्/NP बभुः/KP पलाशानि/NP अतिलोहितानि/NV ।/PUNC सद्यः/A वसन्‍तेन/NP समागतानाम्/KN नखक्षतानि/NP इव/ASD वनस्‍थलीनाम्/NP ।/PUNC ’’/PUNC इति/AUD श्‍लोकः/NP पाठ्यमानः/KN अभूत्/KP ।/PUNC श्रेण्‍याः/NP सर्वा/SNV अपि/APY किशोर्यः/NP आधुनिकजीवनस्‍य/NP सामान्‍यानाम्/NV कतिपयप्रवृत्तीनाम्/NP अभिज्ञा/NP आसन्/KP तथापि/AVK श्‍लोकस्‍य/NP अस्‍य/SN कम्/SNV अपि/APY अर्थम्/NP प्रयत्‍य/KKS अपि/APY न/AN बोद्धुम्/KKS अपारयन्/KP ।/PUNC स्‍वाभाविकम्/NP च/APY इदम्/SNV आसीत्/KP ।/PUNC अतः/AVK नितान्‍तम्/NP अकपटेन/NV मनसा/NP एकया/SMKY पुनः/A पृष्टम्/KN ‘‘/PUNC महोदय/NP !/PUNC न/AN अवगतम्/KN ’’/PUNC प्रयत्‍नशतम्/NP अतिक्रम्‍य/KKS गुरुमहोदयस्‍य/NP स्मितम्/KN अधरपुटाद्/NP बहिः/A अभूत्/KP ।/PUNC
ततः/A तैः/SN चातुर्येण/NP भूयान्/NV अर्थः/NP बोधितः/KN ,/PUNC अस्‍माभिः/SN च/APY अवबुद्धः/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK गृहशिक्षकस्‍य/NV युवकस्‍य/NP वराकस्‍य/NV उपरि/A सुमहती/NV समस्‍या/NP सा/SN इयम्/SN अभूत्/KP ।/PUNC भगवत्कृपया/NP अस्मिन्/SNV वर्षे/NP जनन्‍या/NP मम/SN पाठसमयसाहचर्यम्/NP परित्‍यक्तम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC तथापि/AVK राकेशः/NS कालिदासीयकाव्‍यानाम्/NP पाठनसमये/NP संकोचेन/NP किम्/SN अभूत्/KP किम्/SN आकारः/NP एव/INTF अभूत्/KP ।/PUNC
‘/PUNC नागेन्‍द्रहस्‍ताः/NP त्वचि/NP कर्कशत्‍वात्/NP एकान्‍तशैत्‍यात्/NP कदलीविशेषाः/NP ’/PUNC इति/AUD श्‍लोकम्/NP पाठयतः/KNV तस्‍य/NP कपोलौ/NP गाढरक्तवर्णौ/NV समभूताम्/KP ।/PUNC एतावता/SNV कालेन/NP किंचित्/SN अवगतवत्‍या/KNV मम/SN अपि/APY साहसम्/KV मुखम्/NP उत्‍थाप्‍य/KKS तत्/SNV मुखम्/NP द्रष्टुम्/KN न/AN अभवत्/KP ।/PUNC भगवान्/NP एव/INTF जानाति/KP किम्/SN अस्‍य/SNV युवकस्‍य/NP संस्‍फुरितम्/KN भवेत्/KP तेषु/SNV तेषु/DV समयेषु/NP किन्‍तु/AVK इयत्/SN अवश्‍यम्/NP स्‍मरामि/KP यत्/APY मम/SN वपुषः/NP कणे/NP कणे/DV लज्‍जायाः/NP अरुणिमा/NP ,/PUNC अन्‍तरे/NP च/APY कैशोर्यसुलभा/NV उत्‍सुकता/NP जागरुका/NP अभूत्/KP ।/PUNC राकेशस्‍य/NS गांभीर्यम्/NP अहम्/SN अधुना/A अपि/APY प्रशंसामि/KP ।/PUNC तस्‍य/SN संस्‍कृतभारत्‍याम्/NP भक्तिः/NP ,/PUNC मयि/SN च/APY निश्‍छलः/NV स्‍नेहः/NP माम्/SN संस्‍कृतम्/NS प्रत्‍युन्‍मुखीम्/NP सौत्‍सुक्‍याम्/NP च/APY अकरोत्/KP ।/PUNC एतस्मिन्/SNV समये/NP च/APY तत्/SN इदम्/SN लिखन्‍ती/KNV अहम्/SN न/AN अद्य/A संकोचम्/NP अनुभवामि/KP यत्/APY मदीये/SNV हृदये/NP अनुरागस्‍य/NP प्रवेशः/NP कविकुलगुरोः/NV कालिदासस्‍य/NS काव्‍यमाधुर्येण/NP सह/AUP एव/INTF अभवत्/KP ।/PUNC राकेशः/NS युवकः/NP अभूत्/KP ।/PUNC मदीयः/SNV शिक्षकः/NP अभूत्/KP ।/PUNC सुशीलः/NV कमनीयः/NV च/APY अभूत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK तस्‍य/SN कस्मिन्/SNV अपि/APY वाक्‍ये/NP ,/PUNC कस्‍याम्/SNV अपि/APY चेष्टायाम्/NP ,/PUNC कस्मिन्/SNV अपि/APY भावे/NP न/AN अनुरागस्‍य/NP दर्शनम्/NP मया/SN कदा/A अपि/APY कृतम्/KN ।/PUNC मया/SN विचारितम्/KN ,/PUNC पुरुषजातेः/NP एव/INTF अयम्/SNV दोषः/NP ।/PUNC अयम्/SNV आसीत्/KP प्रभावः/NP संस्‍कृतभारत्‍या/NP अथवा/AVK मदीयस्‍य/SNV भाग्‍यस्‍य/NP यत्/APY तप्तांगारस्‍य/NP साहचर्ये/NP अपि/APY घृतकुम्‍भे/NP न/AN का/SNV अपि/APY विकृतिः/NP अवलोकिता/KN ।/PUNC अधुना/A अहम्/SN कतिशः/NP कथयामि/KP यद्/APY ये/SN संस्‍कृतसाहित्‍यस्‍य/NP शृंगारम्/NP उग्रम्/NV विभावयन्ति/KP ,/PUNC अश्‍लीलतायाः/NP कृते/KN संस्‍कृतसाहित्‍यम्/NP च/APY निन्‍दन्ति/KP ,/PUNC ते/SN संस्‍कृतभाषायाः/NP स्‍वाभाविकीम्/NV शुचिताम्/NP ,/PUNC गंभीरताम्/NP च/APY न/AN पश्‍यन्ति/KP ,/PUNC न/AN जानन्ति/KP ।/PUNC ‘/PUNC शृंगारः/NP शुचिः/NV उज्‍ज्‍वलः/NV ’/PUNC इति/AUD साहित्‍यम्/NP मन्‍यते/KP ।/PUNC अहम्/SN अधुना/A कल्‍पयामि/KP यत्/APY यदि/AVK राकेशः/NS संस्‍कृतसाहित्‍यस्‍य/NP स्‍थाने/NP उर्दूसाहित्‍यम्/NP अपाठयिष्‍यत्/KP तर्हि/AVK किम्/AP अहम्/SN तथाविधा/NV अस्‍थास्‍यम्/KP ?/PUNC ‘/PUNC जाम/AB ,/PUNC साकी/AB ,/PUNC मैखाना/AB ,/PUNC ’/PUNC इत्यादि/AUD वातावरणे/NP पुष्टस्‍य/KN ‘/PUNC इश्‍क/AB ’/PUNC देवताकस्‍य/NP तत्‍साहित्‍यस्‍य/NP हृदयम्/NP यथा/ASD रसिकम्/NP तथा/ASD एव/INTF शुद्धस्‍नेहवतः/NV संस्‍कृतसाहित्‍यस्‍य/NP हृदयम्/NP निसर्गत/NP एव/INTF सात्त्विकम्/NP ।/PUNC मया/SN द्वितीये/SMKP एव/INTF वर्षे/NP संस्‍कृतभारत्‍याम्/NP भूयान्/NV रसः/NP गृहीतः/KN ।/PUNC सर्वाधिकः/NV प्रियः/NV मे/SN विषयः/NP अयम्/SNV एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC ‘/PUNC अशेषशेमुषीमोषम्/NV माषम्/NP अश्‍नामि/KP ’/PUNC इति/AUD कठिनजटिलम्/NV वाक्‍यम्/NP वार्तायाम्/NP अपि/APY प्रयुक्तवतः/KNV नैषधीयकारस्‍य/NP श्रीहर्षस्‍य/NS कविता/NP अपि/APY मया/SN प्रारब्‍धा/KN ।/PUNC माघकिरातयोः/NS काव्‍ययोः/NP ,/PUNC तत्त्‍वबोधिनीदीपिकासहितस्‍य/NV अन्‍नभट्टस्‍य/NS (/PUNC तर्कसंग्रहस्‍य/NS )/PUNC ,/PUNC कादम्‍बर्याः/NS अमररचयितुः/NV बाणभट्टस्‍य/NS अपि/APY परिचयः/NP मे/SN अभूत्/KP ।/PUNC तस्मिन्/SNV कैशोर्यकाले/NP नूनम्/NP कतिधा/A कालिदासीयकाव्‍यानि/NP राकेशात्/NS पठन्‍त्‍या/KNV मया/SN लज्‍जा/NP ,/PUNC अनुरागः/NP ,/PUNC कम्‍पः/NP ,/PUNC औत्‍सुक्‍यम्/NP ,/PUNC तन्‍द्रा/NP ,/PUNC सर्वम्/SN अपि/APY मनसि/NP अनुभूतम्/KN ।/PUNC एकः/SMKY प्रशान्‍तशीतलः/NV शुद्धोज्‍वलः/NV चन्द्रिकाधवलः/NV ,/PUNC स्‍नेहपूरः/NP मदीये/SNV हृदये/NP सर्वदा/A प्रावहत्/KP ,/PUNC उन्‍मादस्‍य/NP एव/INTF स्थितिः/NP सर्वदा/A अस्‍थात्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN अहम्/SN प्रकटीकृतवती/KP किम्/AP अपि/APY ।/PUNC एकदा/A मया/SN अवश्‍यम्/NV साहसम्/NP अनुष्ठितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC राकेशः/NS पाठयन्/KNV अभूत्/KP कुमारसंभवम्/NS ।/PUNC मया/SN नतनेत्रया/NV पृष्टम्/KN -/PUNC ‘/PUNC श्रीमन्/U -/PUNC संस्‍कृतसाहित्‍ये/NP इयती/SNV अश्‍लीलता/NP किम्/AP इति/AUD अस्ति/KP ?/PUNC ’’/PUNC राकेशः/NS स्मित्‍वा/KKS नतनेत्रः/NV एव/INTF उदतरत्/KP -/PUNC ‘‘/PUNC समुपायते/KNV समये/NP भवती/NS स्‍वयम्/NP एव/INTF ज्ञास्‍यति/KP यत्/APY न/AN इयम्/SNV अश्‍लीलता/NP ।/PUNC
साहित्‍यसिद्धान्‍तेषु/NP ‘/PUNC अश्‍लीलता/NP ’/PUNC खलु/A का/SN भवति/KP इति/AUD न/AN अद्य/A अपि/APY कुत्रचन/A व्‍याख्‍यातम्/KN ।/PUNC अश्‍लीलतायाः/NP सम्‍बन्‍धः/NP शब्‍दैः/NP न/AN अस्ति/KP ,/PUNC प्रकरणेन/NP ,/PUNC भावनया/NP च/APY अस्ति/KP ।/PUNC पुनः/A च/APY काव्‍यानि/NP इमानि/SNV सहृदयै/NP रसिकैः/NP च/APY रसनीयान्/KN इति/AUD बुद्धया/NP निबद्धानि/KN न/AN बालपाठ्यत्वबुद्धया/NP ।/PUNC आसन्/KP बालपाठ्यानि/NV अपि/APY पुस्‍तकानि/NP बहूनि/SNV तत्/SN तत्/DV समयेषु/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK अधुना/A विलुप्तानि/KN ,/PUNC यतः/AVK युगधारानुसारम्/NP बालानाम्/NP मनोवृत्तिनियन्‍त्रकम्/NV साहित्‍यम्/NP सृज्‍यते/KP -/PUNC तद्गच्‍छता/KNV कालेन/NP स्‍वयम्/NP एव/INTF विलीयते/KP च/APY ।/PUNC तथा/AVK च/APY तत्/SN ‘/PUNC अस्‍थायि/NV साहित्‍यम्/NP ’/PUNC इति/AUD अपदिश्‍यते/KP ।/PUNC
एतेषाम्/SNV काव्‍यानाम्/NP आधारः/NP न/AN आदिनिधना/NV मानवभावनाः/NP सन्‍ति/KP या/SN न/AN कदा/A अपि/APY अपक्षीयन्‍ते/KP ,/PUNC न/AN च/APY विपरिणमन्‍ते/KP ।/PUNC अतएव/AVK कालिदासीयम्/NV काव्‍यम्/NP अद्य/A अपि/APY अमरम्/NV ।/PUNC बालपाठ्यानाम्/NV ग्रन्‍थानाम्/NP निर्माणस्‍य/NP भारः/NP तत्तत्युगीयशिक्षाशास्त्रिणाम्/NP स्‍कन्‍धयोः/NP उपरि/A भवति/KP ।/PUNC सर्वम्/SNV इदम्/SN समुपयुक्‍ते/KNV काले/NP भवती/SN ज्ञास्‍यति/KP ।/PUNC ’’/PUNC न/AN जाने/KP कः/SNV भवेत्/KP स/SNV समुपयुक्‍तः/KNV कालः/NP किन्‍तु/AVK तदात्‍वे/A अहम्/SN राकेशस्‍य/NS गंभीराम्/NV प्रतिभाम्/NP ,/PUNC व्‍यापकम्/NV विचारसामर्थ्‍यम्/NP च/APY दृष्ट्वा/KKS मनसि/NP एव/INTF गौरवान्विता/NV अभूवम्/KP ।/PUNC
अद्य/A तु/A अहम्/SN शकुन्‍तलायाः/NS ,/PUNC ‘/PUNC मुहुः/A अंगुलिसंवृताधरोष्ठम्/NV प्रतिषेधाक्षरविक्‍लवाभिरामम्/NV ।/PUNC
मुखम्/NP अंसविवर्ति/NP पक्ष्‍मलाक्ष्‍याः/NP कथम्/APP अपि/APY उन्‍नमितम्/KN न/AN चुम्बितम्/KN तु/A ।/PUNC ’/PUNC
इति/AUD अत्र/A अश्‍लीलतायाः/NP अंशम्/NP अपि/APY न/AN पश्‍यामि/KP ,/PUNC इदम्/SN हि/A विशुद्धायाः/NV काव्‍यानुभूतेः/NP रसचर्वणायाः/NP च/APY तत्/SNV स्रोतः/NP अस्ति/KP येन/SN तुलिताः/KN सहस्रम्/SMK कीट्सशेलेशेक्सपीयराः/NS नितान्‍तम्/NP नीरसाः/NV प्रतीयन्‍ते/KP ।/PUNC अनभ्रः/NV वज्रपातः/NP शनैः/KV शनैः/DV अहम्/SN संस्‍कृतेः/NS गतिम्/NP ,/PUNC पूर्णाम्/NV गतिम्/NP ,/PUNC अलभे/KP ।/PUN ‘/PUNC उपदिशति/KP कामिनीनाम्/NP यौवनमदः/NP एव/INTF ललितानि/NP ।/PUNC ’/PUNC यदा/A यौवनम्/NP कृपाम्/NP करोति/KP -/PUNC तदा/A हृदयम्/NP विस्‍तीर्णम्/KN भवति/KP ,/PUNC ज्ञानेन/NP सह/AUP मस्तिष्‍कम्/NP विकसितम्/KN भवति/KP -/PUNC हृदयमस्तिष्‍कयोः/NP विकासेन/NP काव्‍याभ्‍यासेन/NP च/APY भावुकता/NP पदम्/NP दधाति/KP ,/PUNC भावुकतायाः/NP पृष्‍ठतः/NP एव/INTF कवितासाम्राज्ञी/NP समायाति/KP ।/PUNC मया/SN अपि/APY मन्‍दम्/KV मन्‍दम्/SV कविता/NP समारब्‍धा/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK यदा/A एव/INTF मया/SN संस्‍कृतम्/NS आदाय/KKS बी.ए./AB परीक्षा/NP दत्ता/KN ,/PUNC परीक्षापरिणामस्‍य/NP पूर्वत/NP एव/INTF अनभ्रवज्रपातः/NP एकः/SMKY समभूत्/KP ।/PUNC राकेशेन/NS एम.ए./AB परीक्षा/NP गते/KN वर्ष/NP एव/INTF समुत्तीर्णा/KN अभूत्/KP ।/PUNC एकस्मिन्/SNV वर्षे/NP अत्र/A स्थितेन/KN तेन/SN एकस्मिन्/SMKY संस्‍कृतपत्रे/NP संपादकत्‍वम्/NP निर्व्‍यूढम्/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK संस्‍कृतपत्राणि/NP !/PUNC !/PUNC द्रव्‍याभावः/NP तु/A तेषाम्/SN परिभाषा/NP एव/INTF !!!/PUNC तस्‍य/SN अपि/APY कृते/KN तावत्/A अल्‍पपरिमाणा/NV वृत्तिः/NP न/AN अभूत्/KP पर्याप्ता/KN ।/PUNC अतः/AVK तेन/SN नगरम्/NP परित्‍यक्तम्/KN ।/PUNC सायंकाले/NP भ्रमणाय/NP उद्यानम्/NP गन्‍तुम्/KKS कनीयसी/NV स्‍वसा/NP मत्‍प्रकोष्‍ठे/NP समागत्‍य/KKS आग्रहम्/NP कृतवती/KN ।/PUNC ‘/PUNC चाय/NP ’/PUNC -/PUNC चषकम्/NP तया/SN‍ पितुः/NP ,/PUNC मम/SN च/APY संमुखे/NP स्‍थापितम्/KN ।/PUNC ‘/PUNC अद्य/A भवतः/SN मुखमुद्रा/NP गंभीरा/NV किम्/AP इव/ASD ?/PUNC ’/PUNC मया/SN पृष्टम्/KN ।/PUNC पित्रा/NP उक्‍तम्/KN ‘/PUNC राकेशः/NS विना/AUP सूचनाम्/NP एव/INTF न/AN जाने/KP कुत्र/A गतः/KN ?/PUNC तेन/SN नगरम्/NP परित्‍यक्‍तम्/KN ,/PUNC तस्‍य/SN अभिभावकः/NP अद्य/A तदा/A एव/INTF ज्ञातुम्/KKS महाविद्यालये/NP मया/SN अपि/APY अमिलत्/KP ।/PUNC मया/SN कथितम्/KN ,/PUNC वृत्यर्थम्/NP कुत्रचन/A गतः/KN स्‍यात्/KP ’/PUNC ।/PUNC क्षणेन/NP एव/INTF दृश्‍यम्/NP विपरिवृत्तम्/KN ।/PUNC मदीये/SNV शरीरे/NP मन्‍ये/KP प्राणाः/NP न/AN आसन्/KP एव/INTF ।/PUNC मदीयस्‍य/SNV शरीरस्‍य/NP स्थितेः/KN समवायिकारणम्/NP किम्/SN अपि/APY भवतु/KP -/PUNC किन्‍तु/AVK असमवायिकारणम्/NP राकेशस्‍य/NS नगरे/NP अस्मिन्/SNV स्थितिः/NP एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC यद्यपि/AVK परीक्षानन्‍तरम्/NP ,/PUNC परीक्षापरिणामस्‍य/NP च/APY पूर्वम्/SN स/SN न/AN माम्/SN कदा/A अपि/APY अपश्‍यत्/KP ,/PUNC न/AN च/APY अहम्/SN तम्/SN अपश्‍यम्/KP किन्‍तु/AVK जीवनस्‍य/NP आधारः/NP एकः/SMKY सर्वदा/A अस्‍थात्/KP ।/PUNC दर्शनेन/NP किम्/AP भवति/KP ?/PUNC किम्/AP दर्शनसमये/NP सांनिध्‍ये/NP वा/APY मया/SN किम्/AP अपि/APY कथितम्/KN ?/PUNC किन्‍तु/AVK आसीत्/KP सः/SN कश्‍चन/SNV मूकः/NV स्‍नेहजडिमा/NP यः/SN सर्वेषु/SN भवति/KP ,/PUNC सर्वासाम्/SNV कुमारीणाम्/NP हृदि/NP वयसः/NP आरंभे/NP सकृत्/A उदयते/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK विस्‍मर्यते/KP ।/PUNC यदि/AVK चेत्/AVK न/AN विस्‍मर्यते/KP तर्हि/AVK अपरजीवने/NP तदीया/SNV स्‍मृतिः/NP एकम्/SMKY अपूर्वम्/SNV कम्‍पम्/NP ,/PUNC अपूर्वाम्/SNV मादकताम्/NP च/APY पुष्‍णाति/KP ।/PUNC तद्/SNV हि/A अनिर्वचनीयम्/KNV भवति/KP ,/PUNC केवलम्/NP अनुभवगम्‍यम् ।/PUNC कर्कशजटिलान्‍तःकरणाः/NV ।/PUNC पुराणपंडिताः/NP किम्/AP इदम्/SN जानन्‍तु/KP -/PUNC ‘/PUNC निर्वासनाः तु/A रंगान्‍तः वेश्‍मकुड्याश्‍मसंनिभाः ।/PUNC ’/PUNC यदि/AVK अस्‍य/SN अनुभवः/NP अपेक्ष्‍यते/KP तर्हि/AVK मीमांसकाः/NP ,/PUNC नैयायिकाः/NP ,/PUNC वैद्याः/NP च/APY न/AN पृच्‍छ्यन्‍ताम्/KP ,/PUNC सहृदयस्‍य/NP रसिकस्‍य/NP कस्‍यचन/SNV कवेः/NP भावुकम्/NV हृदयम्/NP आपृच्‍छयताम्/KP ,/PUNC कस्‍याश्‍चन/SNV नवलायाः/NV किशोर्या/NP मानसम्/NP वा/APY पृच्‍छ्यताम्/KP ।/PUNC वयःसंधिः/NP अयम्/SNV तथाविध/ASD एव/INTF ,/PUNC अत्र/A हि/A सर्वासाम्/SN अपि/APY नवयुवके/NV हृदि/NP स्‍नेहस्‍य/NP दीपावली/NP सकृत्/A प्रज्‍वलति/KP किन्‍तु/AVK धर्मध्‍वजिनाम्/NP धर्मधूमेन/NP श्‍वासावरोधके/NV वातावरणे/NP पुष्टाः/KNV कन्‍यकाः/NP तथाविधान्/NV भावान्/NP अपलन्ति/KP ,/PUNC गोपयन्ति/KP ,/PUNC सरलमानसा/NV आधुनिक्‍यः/NV कन्‍यकाः/NP च/APY तत्‍प्रकटीकुर्वन्‍ति/KP यदुपरि/A पाखण्‍डप्रदर्शनप्रियाः/NV पुराणपण्डिताः/NP कटुकम्/NP समालोचयन्ति/KP ,/PUNC निन्‍दन्ति/KP ।/PUNC अस्‍तु/KP ।/PUNC चायचषकाय/NP प्रहितः/KNV मदीयः/SNV अग्रहस्‍तः/NP चित्रार्पितारम्भ/NP इव/ASD अवतस्‍थे/KP ।/PUNC कालिदासीयायाम्/NV कवितायाम्/NP ‘/PUNC मार्गाचलव्‍यतिकराकुलिता/NP एव/INTF सिन्‍धुः/NP शैलाधिराजतनया/NP न/AN ययौ/KP न/AN तस्‍थौ/KP ’/PUNC इति/AUD दशा/NP स्‍मृतिपथम्/NP आरुढा/KN ।/PUNC तस्मिन्/SNV दिने/NP न/AN अहम्/SN अगाम्/KP भ्रमणाय/NP ,/PUNC रात्रिः/NP मे/SN विचारचक्रपतितायाः/NV नेत्रयोः/NP एव/INTF निर्जगाम/KP ।/PUNC राकेशस्‍य/NS सांनिध्‍ये/NP मया/SN सर्वम्/SNV साहित्‍यम्/NP अधीतम्/KN ,/PUNC तस्‍य/SN सांनिध्‍य/NP एव/INTF मया/SN कौमारम्/NP परित्‍यज्‍य/KKS द्वितीये/SMKP वयसि/NP पदम्/NP निहितम्/KN ।/PUNC तस्‍य/SN कृते/KN मम/SN हृदयस्‍य/NP गंभीरतमे/NV प्रदेशे/NP स्‍थानम्/NP निर्मितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC
एकः/SMKY श्रद्धाप्‍लुतः/NV स्‍नेहमधुरिमा/NP जनिम्/NP लेभे/KP ।/PUNC अधुना/A तस्‍य/SN दर्शनम्/NP असंभवम्/NV संवृत्तम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC न/AN जाने/KP तस्‍य/SN जीवननौका/NP काम्/SNV दिशम्/NP गृह्णीयात्/KP ?/PUNC कस्मिन्/SNV तटे/NP सा/SNV लग्‍ना/NP भवेत्/KP ?/PUNC सर्वस्‍य/SNV अपि/APY ग्रीष्‍मावकाशस्‍य/NP उत्‍साहः/NP मत्‍कृते/KN विलीनः/KN ।/PUNC
तप्तकुंभः/NP इव/ASD गृहे/NP खरकिरणस्‍य/NP तीव्रैः/NV करैः/NP ताप्‍यमाना/KNV निदाघस्‍य/NP दीर्घा/NV दिवसाः/NP शून्‍या/NV व्‍यतीताः/KNH ।/PUNC दिवसानन्‍तरम्/NP प्रदोषः/NP ,/PUNC प्रदोषानन्‍तरम्/NP रजनी/NP ,/PUNC रजन्‍या/NP अनन्‍तरम्/NP प्रभातम्/NP ,/PUNC पुनः/A दिनम्/NP ,/PUNC सायम्/A ,/PUNC रजनी/NP ,/PUNC सर्वम्/SNV विरसम्/NP इव/ASD व्‍यतीयाय/KP ।/PUNC परीक्षापरिणामः/NP निर्गतः/KN ।/PUNC मया/SN द्वितीयश्रेणी/NP लब्‍धा/KN ।/PUNC समीचीनाः/NV अंकाः/NP अधिगताः/KN ।/PUNC किन्‍तु/A परीक्षापरिणामस्‍य/NP दिने/NP अपि/APY राकेशस्‍य/NS स्‍मृतिः/NP अत्युग्रा/NV अभूत्/KP ।/PUNC यदि/AVK तदा/A सः/SN अभविष्‍यत्/KP तर्हि/AVK मम/SN स्‍नेहस्‍य/NP ,/PUNC प्रेमपीडाया/NP मूकभावना/NP धैर्यबंधम्/NP अतिभिद्य/KKS मुखरा/NP अभविष्‍यत्/KP ।/PUNC मया/SN हि/A स्‍मृतिपटस्‍थायै/NV राकेशस्‍य/NS मूर्त्‍यै/NP श्रद्धापुष्‍पाणि/NP समर्पितानि/KN ।/PUNC अग्रिमे/SNV वर्षे/NP पुनः/A अपि/APY मया/SN अध्‍ययनम्/NP न/AN परित्‍यक्‍तम्/KN यस्‍य/SN आशंका/NP मे/SN पूर्वतः/A अचिरात्/A अभूत्/KP ।/PUNC स्‍वाभाविकम्/NP इदम्/SNV भवति/KP यदा/A आधुनिककन्‍यका/NP बी.ए../AB पर्यन्‍तम्/NP ,/PUNC यथा/ASD कथंचित्/A -/PUNC अभिभावकानाम्/NP सहमत्‍या/NP असहमत्‍या/NP वा/APY अधीयते/KP यस्‍य/SN उद्देश्‍यम्/NP अपि/APY न/AN एव/INTF ज्ञानार्जनम्/NP ,/PUNC न/AN वा/APY विद्याप्रेम/NP ,/PUNC न/AN च/APY जीविकायाः/NP साधनम्/NP एव/INTF किन्‍तु/AVK अधिकतरम्/NP विवाहस्‍य/NP ,/PUNC सुयोग्‍यवरेण/NP सह/AUP विवाहस्‍य/NP ,/PUNC संभावनासु/NP वृद्धिः/NP इति/AUD एव/INTF ।/PUNC आधुनिकभारतीयसमाजे/NP तत्/SNV इदम्/SNV एव/INTF परम्‍परागतम्/NP ।/PUNC यदि/AVK बालिका/NP अत्यन्‍तम्/NP मनोज्ञा/NV ,/PUNC सुन्‍दरी/NV च/APY तर्हि/AVK सामान्‍यशिक्षितायाः/NP अपि/APY तस्‍याः/SN विवाहस्‍य/NP संभावनाः/NP सन्‍ति/KP -/PUNC यदि/AVK न/AN सा/SNV सुन्‍दरी/NP तर्हि/AVK तत्र/A उपायद्वयम्/NP ’/PUNC अत्युच्‍चशिक्षया/NP उद्वाहः/NP पुष्‍कलेन/NV धनेन/NP वा/APY ।/PUNC ’/PUNC
त्रयम्/SMK एतत्/SNV संभाव्‍यते/KP -/PUNC ‘/PUNC चतुर्थोक्‍तम्/NP न/AN विद्यते/KP ’/PUNC अत/NP एव/INTF मध्‍यवित्ताः/NV गृहस्‍थाः/NP कन्‍यकानाम्/NP शिक्षाम्/NP तावद्/A एव/INTF प्रचालयन्ति/KP यावत्/A कश्‍चन/SNV सुयोग्‍यः/NV वरः/NP तासाम्/SN शिक्षया/NP संतुष्‍य/KKS अल्‍पेन/NV अपि/APY यौतुकेन/NP ताः/SN परिणेतुम्/KKS न/AN संमन्‍यते/KP -/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK शिक्षायाः/NP उद्देश्‍यम्/NP पूर्णम्/NV मन्‍यते/KP -/PUNC इदम्/SN एव/INTF तु/A शिक्षायाः/NP उद्देश्‍यम्/NP !/PUNC अवश्‍यम्/NP शते/SMK चतस्रः/SMKP पंच/SMKY वा/APY भारतीयमहिलाः/NP स्‍वतंत्रम्/NV जीवनम्/NP अपि/APY यापयितुम्/KKS कटिबद्धाः/NP उच्‍चशिक्षाम्/NP अधिगत्‍य/KKS वृत्तिम्/NP आरभन्‍ते/KP परम्/SN तासु/SN अपि/APY काश्‍चन/SN तासाम्/SN मासिकेन/NV आयेन/NP लुब्‍धम्/KN कंचन/SNV मनुष्‍याभासम्/NP परिणयन्‍ते/KP ।/PUNC एतद्/SNV हि/A रामायणम्/NP ।/PUNC अहम्/SN न/AN आसम्/KP समधिकमनोहराकृतिः/NV ।/PUNC यद्यपि/AVK दर्पणम्/NP बहुधा/A दृष्ट्वा/KKS अपि/APY अद्य/A अवधिः/NP मया/SN मम/SN गात्रयष्टौ/NP किम्/SN अपि/APY अमनोहारित्‍वम्/NP न/AN अवलोकितम्/KN ।/PUNC यद्यपि/AVK तदा/A मम/SN मनः/NP स्थितिः/NP सन्‍तुलिता/KNV न/AN आसीत्/KP -/PUNC अतः/AVK अहम्/SN अध्‍ययनम्/NP त्‍यक्‍तुम्/KKS अपि/APY अवांछम्/KP -/PUNC किन्‍तु/AVK मत्पिता/NP न/AN आसीत्/KP कश्‍चन/SNV मन्‍त्री/NP ,/PUNC सचिवः/NP वा/APY यस्‍य/SN सत्तातंकाक्रान्तः/NV कश्‍चन/SNV युवा/NP माम्/SN उद्बोढुम्/KKS आकृष्टः/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC मम/SN शिक्षाधनम्/NP एव/INTF मद्विवाहाय/NP यौतुकम्/NP भावि/KP ,/PUNC अतः/AVK विविधम्/NP विचार्य/KKS मम/SN अध्‍ययनम्/NP प्रचलतु/KP इति/AUD सर्वैः/SN अनुमतम्/KN ।/PUNC संस्‍कृते/NS एव/INTF मया/SN अग्रिमम्/NV अध्‍ययनम्/NP आरब्‍धम्/KN ।/PUNC प्राप्तवयस्‍काम्/NV माम्/SN विलोक्‍य/KKS पिता/NP मे/SN योग्‍यम्/NP कंचन/SNV जीवनसहचरम्/NP मदर्थम्/NP अन्‍वेष्टुम्/KKS निभृतम्/KV आरब्‍धवान्/KN अस्ति/KP इति/AUD अहम्/SN अजानाम्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK मया/SN अध्‍ययने/NP भूयान्/NV रसः/NP गृहीतः/KN ।/PUNC
कुमारीणाम्/NP जीवने/NP पदे/NP पदे/DV समाशंकितः/KNV विवाहाख्‍यः/NP विघ्ने/NP अस्मिन्/SNV वर्षे/NP न/AN आजगाम/KP ।/PUNC अहम्/SN विश्‍वविद्यालये/NP अध्‍ययनम्/NP अस्मिन्/SNV वर्षे/NP आरब्‍धवती/KN ।/PUNC अत्र/A हि/A सहशिक्षा/NP अभूत्/KP ।/PUNC अध्‍ययनस्‍य/NP अध्‍यापनस्‍य/NP च/APY स्‍तरः/NP अपि/APY वृद्धिम्/NP गतः/KN वाल्‍मीकिकालिदासभारविभवभूतीनाम्/NS कवितासरित्/NP मदन्‍तःकरणे/NP प्रावहत्/KP ।/PUNC पाणिनिकात्‍यायनपतंजलीनाम्/NS व्‍याकृतिसरणिम्/NP अहम्/SN परिचितवती/KN ।/PUNC तर्कपंचाननजगदीशभट्टादीनाम्/NS तर्कवाणी/NP मया/SN अवगता/KN ।/PUNC
किन्‍तु/AVK सर्वस्‍य/SN अपि/APY एतस्‍य/SNV पृष्‍ठभूमौ/NP राकेशस्‍य/NS कृपा/NP अभूत्/KP -/PUNC येन/SN मह्यम्/SN संस्‍कृतस्‍य/NS सुदृढम्/NV ज्ञानम्/NP प्रदत्तम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC यदा/A यदा/DV ‘/PUNC नागेन्‍द्रहस्‍ताः/NP त्वचि/NP कर्कशत्‍वात्/NP एकान्‍तशैत्‍यात्/NP कदलीविशेषाः/NP ’/PUNC इति/AUD अद्य/A अहम्/SN अपठम्/KP -/PUNC तदा/A तदा/DV राकेशेन/NS सह/AUP संस्‍कृतसाहित्‍यस्‍य/NP अश्‍लीलताया/NP उपरि/A विहितानि/KNV प्रश्‍नोत्तराणि/NP मम/SN स्‍मृतौ/KN अवतरन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC
अधुना/A अहम्/SN सर्वम्/SN अपि/APY तत्/SN इदम्/SN अजानाम्/KP ।/PUNC ‘/PUNC सद्यः/A वसन्‍तेन/NP समागतानाम्/KN नखक्षतानि/NP इव/ASD वनस्‍थलीनाम्/NP ’/PUNC इति/AUD एतस्‍य/SNV पद्यस्‍य/NP मर्म/NP अपि/APY मया/SN साधु/KV अवबुद्धम्/KN ।/PUNC शाकुन्‍तलस्‍य/NS तृतीयांके/NP दुष्‍यन्‍तशकुन्‍तलयोः/NS वार्तालापे/NP यत्/APY किल/A भावुकम्/NV मार्दवम्/NP ,/PUNC तद्/SN अपि/APY परिज्ञातम्/KN ।/PUNC अकस्‍मात्/NP एव/INTF ’/PUNC -/PUNC तत्/SN आननम्/NP मृत्‍सुरभिः/NP क्षितीश्‍वरः/NP रहसि/NP उपाघ्राय/KKS न/AN तृप्तिम्/NP आययौ/KP ।/PUNC ’/PUNC इति/AUD श्‍लोकगतम्/NV रहस्‍यम्/NP अपि/APY किंचित्/SN किंचित्/DV मया/SN अवबुद्धम्/KN ।/PUNC एवंविधेषु/NV स्‍थलेषु/NP कौमार्यसुलभेन/NV अज्ञानेन/NP उत्‍पादिता/KNV असुविधा/NP शनैः/KV शनैः/DV अपगता/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK राकेशस्‍य/NS धूमिला/NV स्‍मृतिः/NP सर्वाधिका/NV सहचरी/NP आसीत्/KP -/PUNC सा/SN न/AN अपजगाम/KP ।/PUNC विश्‍वविद्यालयस्‍य/NP प्राध्‍यापकमहोदयाः/NP संस्‍कृतभाषाया/NP मर्मवेदिनः/NP तु/A आसन्/KP एव/INTF ,/PUNC आंग्‍लफ्रांसीसीसाहित्‍ययोः/NP अपि/APY परिज्ञानम्/NP तेषाम्/SN आसीत्/KP ।/PUNC ‘/PUNC स्‍त्रीशूद्रद्विजबन्‍धूनाम्/NP त्रयी/NP न/AN श्रुतिगोचरा/NP ’/PUNC इत्यादि/AUD पुराणपण्डितानाम्/NP प्राचीनविचारात्/NP न/AN ते/SN अभ्यरोचयन्/KP ।/PUNC संस्‍कृतभाषायाः/NP परिज्ञानम्/NP भारतीयस्‍य/NV एकस्‍य/SMKY विद्यार्थिनः/NP कृते/KN सुसंस्‍कृतनागरिकस्‍य/NP च/APY कृते/KN यावत्/A आवश्‍यकम्/NP तावत्/A -/PUNC ततः/AVK अपि/APY अधिकम्/NP वा/APY ,/PUNC परिज्ञानम्/NP भारतीयानाम्/NV शिक्षितमहिलानाम्/NP कृते/KN आवश्‍यकम्/NP इति/AUD तेषाम्/SN सिद्धान्‍तः/NP अभूत्/KP ।/PUNC अतः/AVK ते/SN स्‍नातकोत्तरकक्षासु/NP (/PUNC Post-graduate/AB )/PUNC अधीयानानाम्/KNV बालिकानाम्/NP अध्‍ययने/NP व्‍युत्‍पत्तिसम्‍पादने/NP च/APY सुतराम्/KV सावधाना/NV अभूवन्/KP ।/PUNC बहुधा/A तैः/SN कथितम्/KN -/PUNC ‘/PUNC स्‍त्रीणाम्/NP बुद्धिः/NP पुरुषेभ्‍यः/NP न्‍यूना/NV न/AN भवति/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK यावत्/A अवधानेन/NP पितरौ/NP पुत्रम्/NP पाठयतः/KN तावत्/A अवधानम्/NP पुत्री/NP न/AN शक्‍नोति/KP प्राप्तुम्/KKS ।/PUNC अत/SN एव/INTF तासाम्/SN प्रतिभा/NP कुण्ठिता/NV भवति/KP ।/PUNC यदि/AVK बुद्धिमत्‍याः/NV बालिकायाः/NP अध्‍ययनस्‍य/NP वातावरणम्/NP -/PUNC अध्‍यापनस्‍तरः/NP ,/PUNC पुस्‍तकानाम्/NP संग्रहः/NP ,/PUNC दिशानिर्देशः/NP च/APY व्‍यवस्थितः/KN भवेत्/KP तर्हि/AVK न/AN अत्र/A सन्‍देहः/NP यत्/APY गार्गी/NS -/PUNC भारती/NS -/PUNC विज्जिका/NS सदृश्‍यः/NV विदुष्‍यः/NV भारते/NP पुनः/A प्रादुर्भवेयुः/KP ।/PUNC अर्थः/NP हि/A कन्‍या/NP परकीयः/KNV एव/INTF मया/SN सह/AUP एका/SMKY अन्‍या/SNV अपि/APY छात्रा/NP आसीत्/KP ।/PUNC नलिनी/NS ।/PUNC किन्‍तु/AVK सा/SN विवाहिता/KN अभूत्/KP ।/PUNC एकत्र/A अध्‍यापिका/NP च/APY आसीत्/KP ।/PUNC अवकाशस्‍य/NP समयः/NP शुभकर्मणि/NP एव/INTF नियुक्‍तः/KN स्‍यात्/KP इति/AUD उद्देश्‍यम्/NP आदाय/KKS तया/SN एम.ए./AB परीक्षायै/NP संस्‍कृतविषयः/NP निर्वाचितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC मम/SN तया/SN सह/AUP घनिष्‍ठता/NP न/AN आसीत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK पुस्‍तकादीनाम्/NP आनयनाय/NP कदाचित्/A अहम्/SN तस्‍याः/SN गृहम्/NP अपि/APY अगच्‍छम्/KP ।/PUNC नलिनी/NS स्‍वभावात् /NP एव/INTF प्रतिभाशालिनी/NV अभूत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK तस्‍याः/SN दाम्‍पत्‍यम्/NP शान्तिपूर्णम्/NV न/AN आसीत्/KP ।/PUNC पतिमहोदस्‍य/NP स्‍वभावः/NP कर्कशः/NV तु/A न/AN आसीत्/KP तथापि/AVK ते/SN नलिन्‍याः/NS अध्‍यापिकात्‍वम्/NP ,/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK अपि/APY संस्‍कृताध्‍ययनाय/NP विश्‍वविद्यालये/NP गमनम्/NP न/AN अभिरोचयन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC एनम्/SNV एव/INTF विषयम्/NP आदाय/KKS बहुधा/A ते/SN नलिनीम्/NS अपमन्‍यमाना/KNV अपि/APY मया/SN दृष्टाः/KN ।/PUNC ते/SN सचिवालये/NP कर्मचारिणः/NP अभूवन्/KP ।/PUNC कार्यालयात्/NP परावृत्‍य/KKS ते/SN अवांछन्/KN यत्/APY तेषाम्/SN पत्‍नी/NP ,/PUNC पुत्रः/NP ,/PUNC पुत्री/NP ,/PUNC सर्वे/SN अपि/APY तेषाम्/SN एव/INTF शुश्रूषायाम्/NP ,/PUNC आलापे/NP ,/PUNC सहगमने/NP ,/PUNC भ्रमणे/NP च/APY अनन्‍यास‍क्‍तचित्ता/NV भवेयुः/KP ।/PUNC नलिन्‍याम्/NS तद्/SN इदम्/SN संभावितम्/KN न/AN आसीत्/KP ।/PUNC अतएव/INTF तयोः/SN जीवनम्/NP भृशम्/NV कलहपूर्णम्/NP ,/PUNC अशांतम्/NV च/APY अभवत्/KP ।/PUNC मया/SN ए‍तद्विषये/NP तैः/SN सह/AUP विवादः/NP अपि/AVK कृतः/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK ते/SN अकथयन्/KP ,/PUNC ‘/PUNC त्वम्/SN अधुना/A कुमारी/NP अल्‍पवयस्‍का/NP च/APY असि/KP ।/PUNC त्‍वम्/SN सर्वम्/SNV अपि/APY स्‍वाधीनम्/NP पश्‍यसि/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK विवाहानन्‍तरम्/NP नार्या/NP अर्धाधिकम्/NV जीवनम्/NP ,/PUNC आचरणम्/NP ,/PUNC स्‍वातन्‍त्र्यम्/NP च/APY कस्‍मैचन/SN समर्पणीयम्/KN भवति/KP ।/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK पतेः/NP इच्‍छायाः/NP विरुद्धम्/NP सा/SN स्‍वकीयम्/NV स्‍वतंत्रम्/NV अध्‍ययनमस्‍वतंत्रान्/NV विचारान्/NP ,/PUNC शिक्षाम्/NP ,/PUNC दीक्षाम्/NP च/APY न/AN परिचालयितुम्/KKS प्रभुः/NP ।/PUNC नलिन्‍याः/NS सर्वम्/SN अपि/APY तत्/SNV परित्‍याज्‍यम्/NP स्‍यात्/KP अहम्/SN न/AN वांछामि/KP ।/PUNC अध्‍ययनम्/NP अपि/APY ।/PUNC ’/PUNC सर्वम्/SN अपि/APY इदम्/SN श्रुत्‍वा/KKS मम/SN आश्‍चर्यम्/NP ,/PUNC खेदः/NP च/APY भवतः/KP स्‍म/A ।/PUNC एका/SMKY अल्पीयसी/NV आशंका/NP अपि/APY समभूत्/KP ।/PUNC यदि/AVK विवाहानन्‍तरम्/NP मदीयम्/SNV दाम्‍पत्‍यम्/NP अपि/APY एवम्/AUD एव/INTF स्‍यात्/KP तर्हि/AVK किम्/AP भवेत्/KP ?/PUNC अहम्/SN स्‍त्रीणाम्/NP स्‍वातंत्र्यस्‍य/NP पक्षपातिनी/NP न/AN अस्मि/KP किन्‍तु/AVK तद्/SN इदम्/SN विश्‍वसिमि/KP यद्/SN दम्‍पत्‍योः/NP शिक्षा/NP ,/PUNC वृत्तिः/NP कर्म/NP च/APY समानम्/NP एव/INTF भवेद्/KP येन/SN द्वयोः/SMK एकतरः/SMK अपि/APY विषयविभेदम्/NP न/AN अनुभवेत्/KP ।/PUNC मम/SN सख्‍याः/NP दाम्‍पत्‍यजीवनम्/NP विलोक्‍य/KKS मे/SN विवाहस्‍य/NP यावती/NV अनिच्‍छा/NP मम/SN हृदये/NP अभूत्/KP तावत्/A एव/INTF आटोपेन/NP मे/SN विवाहस्‍य/NP पूर्वरंगः/NP समुपातिष्‍ठत्/KP ।/PUNC एकदा/A सायंकाले/NP यदा/A अहम्/SN मत्‍सख्‍याः/NP गृहात्/NP परावर्तमाना/KN अभूवम्/KP ,/PUNC मत्पिता/NP मात्रा/NP सह/AUP एकम्/SMKY महत्त्‍वपूर्णम्/NV विषयम्/NP विवेचयन्/KN आसीत्/KP ।/PUNC
अयम्/SNV विषयः/NP अभूत्/KP मम/SN विवाहस्‍य/NP प्रभावशाली/NP भूत्‍वा/KKS अपि/APY मत्पिता/NP मद्विवाहस्‍य/NP विज्ञापनम्/NP समाचारपत्राणाम्/NP वैवाहिक (/PUNC Matriomonial/AB )/PUNC स्‍तंभेषु/NP न/AN अकरोत्/KP ।/PUNC
केवलम्/NP तेन/SN पंचषस्‍थानेषु/NP निवसताम्/KNV मित्राणाम्/NP सकाशम्/NP मद्विवाहयोग्‍यवरस्‍य/NP अन्‍वेषणाय/NP सुहृत्सम्मित्/NV उपदेशस्‍य/NP पत्राणि/NP प्रहितानि/KN ।/PUNC मित्रवर्यैः/NP यथासंभवम्/NP स्‍वपरिचितेषु/NP मद्योग्‍यानाम्/NV वराणाम्/NP परिचयः/NP ,/PUNC यथासंभवम्/NP चित्राणि/NP च/APY प्रेषितानि/KN ।/PUNC अद्य/A प्रथमम्/SMKP पत्रम्/NP दूरदेशस्‍थस्‍य/NV कस्‍यचित्/SNV मित्रस्‍य/NP आसीत्/KP ।/PUNC अनिच्‍छन्‍त्‍या/KNV अपि/APY मया/SN मातृपितृसंवादस्‍य/NP कियान्/SNV अंशः/NP श्रुतः/KN ।/PUNC माता/NP उवाच/KP ‘‘/PUNC यत्/APY किम्/SN अपि/APY भवतु/KP ,/PUNC कल्‍पनायाः/NS विवाहः/NP अतिदूरम्/NP न/AN एव/INTF कर्तव्‍यः/KN ।/PUNC अहम्/SN अष्‍टपुत्रा/NV तु/A न/AN अस्मि/KP ,/PUNC इदम्/SN एव/INTF अपत्‍यत्रयम्/NP मम/SN चिरम्/A जीवतु/KP ।/PUNC तस्‍मात्/SN अपि/APY यदि/AVK एका/SMKY सा/SNV इयम्/SNV कन्‍या/NP कुत्रचन/A द्वीपान्‍तरे/NP परिणेष्‍यते/KP ,/PUNC तर्हि/AVK किम्/AP भावि/KP ?/PUNC एक/SMKY एव/INTF सुतः/NP द्राक्तरः/AB अपि/APY दूरप्रदेशे/NP पदस्‍थापितः/KN अस्ति/KP ।/PUNC ’/PUNC पित्रा/NP तु/A उक्तम्/KN -/PUNC ‘/PUNC हन्‍त/AB स्त्रियः/NP अपि/APY कियत्‍यः/SNV अदूरदर्शना/NP भवन्ति/KP ।/PUNC अयि/ASMB भाग्‍यवति/NP ,/PUNC सा/SN भूत्/KP कश्‍चन/SNV दूरदेशस्‍थः/NV वरः/NP ।/PUNC अस्‍माकम्/SN एव/INTF अस्मिन्/SNV नगरे/NP किम्/SN वा/APY अस्मिन्/SNV एव/INTF प्रतिवेशहतके/NP यदि/AVK कश्‍चन/SNV वरः/NP अन्विष्‍येत/KP ,/PUNC विवाहः/NP च/APY भवेत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/A विवाहानन्‍तरम्/NP सर्वकारसेवाप्रसंगेन/NP तस्‍य/SN दूरगमनम्/NP यदि/AVK समापतेत्/KP -/PUNC तदा/A कः/AP तत्र/A प्रभुः/NP स्‍यात्/KP ?/PUNC ’/PUNC माता/NP निरुत्तरा/NV अस्‍थात्/KP ।/PUNC इयान्/SNV एव/INTF अंशः/NP मया/SN श्रुतः/KN ।/PUNC कर्णाकर्णिकया/NP इदम्/SN अपि/APY श्रुतम्/KN यत्/APY पंचषाणाम्/NV विवाहप्रतियोगिनाम्/NP छायाचित्राणि/NP अपि/APY मातुः/NP पेटके/NP लब्‍धः/KN स्थितानि/KN सन्‍ति/KP ।/PUNC इदम्/SN मया/SN श्रुतचरम्/NP आसीत्/KP मत्‍सख्‍याः/NP सकाशात्/NP ,/PUNC यत्/APY सामान्‍यतः/NP ज्ञातयौवना/NV मुग्‍धाः/NV कन्‍यकाः/NP भाविनम्/NV नायकम्/NP चित्रे/NP दृष्‍ट्वा/KKS उषः/NP अनिरुद्धलीलायाः/NP पूर्वाभ्‍यासम्/NP विधातुम्/KKS मातृसकाशस्‍थानाम्/NP तेषाम्/SNV चित्राणाम्/NP निभृतम्/NP दर्शनानि/NP कृत्‍वा/KKS तत्र/A एकतमम्/NV हृदयेश्‍वरम्/NP निर्माय/KKS सुगुप्तम्/NP एव/INTF तस्मिन्/SN पूर्वरागस्‍य/NP निष्‍पत्तिम्/NP विदधति/KP ।/PUNC मत्‍सख्‍याः/NP कथितम्/KN यत्/APY सा/SN स्‍वयम्/NP अपि/APY तथा/ASD एव/INTF कृतवती/KN ।/PUNC वर्तमानस्‍य/NV अस्य/SNV एव/INTF पतिदेवस्‍य/NP चित्रम्/NP विलोक्‍य/KKS तया/SN हृदयम्/NP चित्रगताय/NV अस्‍मै/SNV समर्पितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC परम्/AVK मया/SN चिन्तितम्/KN -/PUNC परस्‍तात्/A किम्/AP जातम्/KN ?/PUNC विवाहः/NP अपि/APY सौभाग्‍यात्/NP तेन/SN एव/INTF सह/AUP जातः/KN ,/PUNC पूर्वरागस्‍य/NP मंजिष्‍ठारागवत्/NP दार्ढ्य़ानन्‍तरम्/NP संयोगशृंगारस्‍य/NP निष्‍पत्तिः/NP अभूत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK तदनन्‍तरम्/AVK अपि/APY किम्/AP जातम्/KN ?/PUNC दाम्‍पत्‍यकलहः/NP ,/PUNC कटूक्‍तयः/NP ,/PUNC ईर्ष्‍या/NP ,/PUNC द्वेषः/NP ,/PUNC उद्वेगः/NP -/PUNC ।/PUNC ’/PUNC मम/SN हृदयम्/NP सर्वम्/SNV इदम्/SN विचिन्‍त्‍य/KKS घृणया/NP ,/PUNC वितृष्‍णया/NP च/APY पूरितम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC सर्वम्/SNV इदम्/SNV प्रवंचनम्/NP ।/PUNC मिथ्‍या/NV आचारः/NP ।/PUNC मृगतृष्‍णा/NP ।/PUNC मया/SN न/AN कस्‍यचन/SNV भाविनः/NV नायकस्‍य/NP चित्रम्/NP दृष्टम्/KN ,/PUNC न/AN वा/APY पत्रम्/NP पठितम्/KN ।/PUNC अहम्/SN इदम्/SN अवांछम्/KP एव/INTF न/AN ।/PUNC विवाहविषयिणी/NV चर्चा/NP अपि/APY न/AN मया/SN शुश्रूषिता/KN ।/PUNC
एतत्/SNV विपरीतम्/NP मन्पितरौ/NP यद्/APY एव/INTF अवांछताम्/KP ,/PUNC या/SNV च/APY योजना/NP परिणाममुखी/NV आसीत्/KP -/PUNC तस्‍याः/SN विरोधम्/NP कर्तुम्/KKS अपि/APY न/AN अहम्/SN पुरः/NP असरम्/KP ।/PUNC तूष्‍णीका/KV भूत्‍वा/KKS ‘/PUNC यत्/APY भविष्‍या/NP ’/PUNC सती/KN ,/PUNC यद्/APY एव/INTF संजायते/KP तस्‍य/SN निष्‍कामतया/NP प्रतीक्षाम्/NP अहम्/SN कृतवती/KN ।/PUNC अहम्/SN अजानाम्/KP तत्/SN इदम्/SN अपि/APY ,/PUNC यत्/APY सम्भवतः/NP न/AN कश्‍चन/SNV अपि/APY मद्योग्‍यः/NV वरः/NP लप्‍स्‍यते/KP ,/PUNC लब्‍धे/KNV च/APY तस्मिन्/SN स/SN माम्/SN तत्/SN योग्‍याम्/NP न/AN मंस्‍यते/KP अत/NP एव/INTF पर्यन्ते/NP विवाहः/NP स्‍थगितः/KN एव/INTF स्‍थास्‍यति/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK भवितव्‍यम्/KN किम्/SN च/APY अन्‍यत्/A एव/INTF अवर्णनीयम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC मया/SN चिन्तितम्/KN आसीत्/KP यद्/APY यावत्/A अहम्/SN एम.ए./AB परीक्षाम्/NP न/AN उत्तरामि/KP तावत्/A विवाहः/NP अपि/AVK स्‍थगितः/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC
तदनन्‍तरम्/AVK स्‍वतंत्राम्/NV जीवनयात्राम्/NP वोढुम्/KN अहम्/SN समर्था/NP स्‍याम्/KP ,/PUNC ततः/A च/APY दाम्‍पत्‍यस्‍य/NP ,/PUNC मातृत्‍वस्‍य/NP वा/APY क्‍लेशकलहादिकम्/NV सर्वम्/SN व्‍यपहृतम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK एम.ए./AB परीक्षायाः/NP पूर्वम्/SN एव/INTF एकदा/A पित्रा/NP अहम्/SN उक्ता/KN ‘/PUNC कल्‍पने/NS !/PUNC अहम्/SN चिन्‍तयामि/KP यत्/APY अधुना/A ते/SN परिणयसंबंधी/NP विषयः/NP त्वाम्/SN विहस्‍ताम्/NP न/AN विदध्‍यात्/KP ।/PUNC त्‍वम्/SN प्रकामम्/NP परिज्ञानवती/KN असि/KP ।/PUNC एम.ए./AB परीक्षाम्/NP त्वम्/SN पूर्णाम्/NP कुर्याः/KP ,/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK एव/INTF ते/SN विवाहः/NP भवेत्/KP इति/AUD मम/SN पूर्णः/NV प्रयत्‍नः/NP अभूत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK दैववशात्/NP एम.ए./AB परीक्षायाः/NP पूर्वम्/SN एव/INTF ते/SN विवाहस्‍य/NP प्रसंगः/NP समुपतिष्‍ठति/KP ।/PUNC विवाहानन्‍तरम्/NP त्वम्/SN परीक्षाम्/NP पूरयितुम्/KKS प्रभुः/NP स्‍याः/KP इति/AUD वरपक्षीयैः/NP प्रतिश्रुतम्/KN ।/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK मुहूर्तः/NP न/AN मिलति/KP ।/PUNC ’/PUNC
एतदनन्‍तरम्/AVK पित्रा/NP प्रतीक्षितम्/KN यत्/APY अहम्/SN किंचन/SN वक्ष्‍ये/KP ।/PUNC किंचन/SN प्रक्ष्‍यामि/KP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK प्रत्‍याशायाः/NP विपरीतम्/NP न/AN मया/SN किम्/SN अपि/APY पृष्टम्/KN ।/PUNC तूष्‍णीम्/KV स्थित्‍वा/KKS अहम्/SN कतिपयक्षणानन्‍तरम्/NP स्‍थानात्/NP तस्‍मात्/SNV निर्गतवती/KN ।/PUNC पितृचरणैः/NP इदम्/SN ‘/PUNC मौनम्/NP संमतिलक्षणम्/NP अवबुद्धम्/KN स्‍यात्/KP -/PUNC न/AN वा/APY इति/AUD न/AN अहम्/SN अद्य/A अवधि/NP जानामि/KP ।/PUNC भवन्‍तः/SN अपि/APY तद्/SN इदम्/SN सर्वम्/SN ।/PUNC ‘/PUNC एवंवादिनि/NP देवर्षः/NP पार्श्‍वे/NP पितुः/NP अधोमुखी/NP ।/PUNC लीलाकमलपत्राणि/NP गणयामास/KP पार्वती/NP ।/PUNC ’/PUNC इतिवत्/ASD लज्‍जासंचारिभावस्‍य/NP विलसितम्/KN जानीयुः/KP चेत्/AVK जानीरन्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK मत्हृदये/NP सा/SNV इयम्/SNV उपेक्षा/NP एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC संस्‍कृतच्‍छात्रसुलभा/NV ‘/PUNC यद्/SSN भावि/KP तद्/SSN भवतु/KP ’/PUNC इति/AUD भावना/NP वा/APY आसीत्/KP ।/PUNC निष्‍कामयोगेन/NP ,/PUNC किंकर्तव्यविमूढतया/NP वा/APY मया/SN सर्वम्/SN अपि/AVK भविष्‍यत्/NP प्रतीक्षितम्/KN ।/PUNC विवाहस्‍य/NP मुहूर्तः/NP कः/SNV अभूत्/KP निर्धारितः/KN ,/PUNC वरयात्रा/NP कस्‍मात्/SNV नगरात्/NP समागच्‍छति/KP ,/PUNC पतिमहोदयः/NP किम्/SN करोति/KP ,/PUNC कियतीम्/SNV विद्याम्/NP अर्जितवान्/KN ,/PUNC सर्वम्/SN अपि/APY मम/SN अज्ञातम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC अध्‍ययने/NP विवाहविषयिकाः/NV चर्चाः/NP बाधिकाः/NV भवन्‍ति/KP इति/AUD श्रुतम्/KN आसीत्/KP -/PUNC किन्‍तु/AVK मे/SN मनसि/NP अध्‍ययनव्‍याघातकारकाः/NV विचाराः/NP एव/INTF न/AN अगच्‍छन्/KP ।/PUNC मम/SN अध्‍ययनगृहम्/NP सदनस्‍य/NP सर्वोच्‍चकक्ष्‍यायाम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC रात्रौ/NP तत्र/A एव/INTF मया/SN एकाकिन्‍या/NV शयनम्/KP आरब्‍धम्/KN ।/PUNC दिने/NP विश्‍वविद्यालयः/NP ,/PUNC रात्रौ/NP अध्‍ययनगृहम्/NP ,/PUNC कालिदासकाव्‍यानि/NP ,/PUNC शाबरभाष्‍यम्/NP ,/PUNC काव्‍यप्रकाशः/NS ,/PUNC पातंजलमहाभाष्‍यम्/NS सर्वेषाम्/SNV एषाम्/SNV विचारवीचीनाम्/NP मध्‍ये/NP विवाहप्रस्‍तावस्‍य/NP नौका/NP न/AN जाने/KP कुत्र/A निमग्‍ना/KN अभूत्/KP ?/PUNC किन्‍तु/AVK यदा/A कदा/A अपि/APY गृहे/NP विवाहावसरे/NP यौतुके/NP देयानाम्/KNV वस्‍तूनाम्/NP विषये/NP विवादः/NP प्रचलति/KP स्‍म/A ,/PUNC आमन्‍त्रणसूचीसंबन्‍धे/NP चर्चा/NP वा/APY भवति/KP स्‍म/A ,/PUNC तदा/A पुष्‍करपलाशवत्/NP निर्लेपा/NV भूत्‍वा/KKS अपि/APY अहम्/SN तत्/SN इदम्/SN अवश्‍यम्/NP निभृतम्/NP विचारितवती/KN यत्/AVK सर्वम्/SN इदम्/SN मे/SN भविष्‍यत्/NP अन्‍धकारमयम्/NV विधास्‍यति/KP ।/PUNC नलिन्‍या/NS उदाहरणम्/NP मत्‍सम्‍मुखे/NP एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC
काटवकाठिन्‍यकार्कश्‍यपूर्णाद्/NP दाम्‍पत्‍यात्/NP कौमार्यम्/NP एव/INTF वरम्/NV ।/PUNC आसीत्/KP कदाचन/A मे/SN कल्‍पना/NP यदा/A एकदा/A अहम्/SN अपि/APY ‘/PUNC नवोढा/NP ’/PUNC भवेयम्/KP ।/PUNC सिन्‍दूरसरण्‍या/NP शोधीकृतम्/KNV शिरः/NP ,/PUNC कुंकुमतिलकविलसितम्/NV अलकमम्/NP ,/PUNC मौक्तिकललामलुलिता/NV पत्रपाश्‍या/NP ,/PUNC नूपुरराजितम्/NV चरणयुगलम्/NP -/PUNC हृदये/NP च/APY स्‍नेहस्‍य/NP चिरप्रकाशवान्/NV दीपः/NP ,/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN सकृत्/NP मया/SN अपि/APY परिकल्पितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC कल्‍पनया/NP अनया/SNV सह/AUP एव/INTF च/APY एकानि/SMKY अपि/APY मनोहारिणी/NP मूर्तिः/NP शनैः/KV शनैः/DV उद्गता/KN भवति/KP स्‍म/A -/PUNC संभवतः/NP राकेशस्‍य/NS ।/PUNC तस्‍य/SN एव/INTF तु/A मूर्तिः इयम्/SN आसीत्/KP मे/SN भावमंचे/NP ।/PUNC तदा/A एव/INTF तु/A गम्‍भीर्यम्/NV ,/PUNC सौकुमार्यम्/NV ,/PUNC आहतकांस्‍यरणितस्‍पर्धिनी/NV वाणी/NP ,/PUNC सुरुचिरा/NV देहलता/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK अद्यत्‍वे/A सर्वः/SNV अयम्/SNV काल्पनिकः/NV सुरम्यः/NV सोधः/NP अन्‍तर्हितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC यस्‍य/SNV स्‍मृतेः/NP अवलम्बनम्/NP आदाय/KKS इयदवधिः/NP मया/SN अध्ययनम्/NP कृतम्/KN अभूत्/KP यस्‍य/SN पदार्पणेन/NP सह/AUP एव/INTF मन्‍म‍नसि/NP अनुरागस्‍य/NP चेतना/NP प्रादुर्भूता/KN आसीत्/KP ,/PUNC यस्‍य/SN मनोहारिणीम्/NV मूर्तिम्/NP ध्‍यायम्/NP ध्‍यायम्/DV हृदये/NP अरुणिम्‍नः/NP संचारः/NP कृतः/KN अभूत्/KP मया/SN ,/PUNC येन/SN सह/AUP कालिदासकाव्‍यानाम्/NP तादात्‍म्‍यम्/NP विधाय/KKS -/PUNC एकस्मिन्/SMKY अदृश्‍यसंसारे/NP मया/SN मधुमन्दिरम्/NP स्‍थापितम्/KN अभूत्/KP -/PUNC तस्‍य/SN अद्य/A नाम/NP अपि/APY ,/PUNC मन्‍ये/KP ,/PUNC मत्‍कृते/NP विलुप्तम्/KN इव/ASD आसीत्/KP ।/PUNC मन्‍ये/KP जीवनपर्यन्‍तम्/NP अधुना/A न/AN तम्/SN कदा/A अपि/APY द्रक्ष्‍यामि/KP ।/PUNC किन्‍तु/A तदात्‍वे/A तत्/SN इदम्/SN अहम्/SN सुदृढम्/NV वक्‍तुम्/KKS अपारयम्/KP यत्/APY तस्‍य/SN स्‍मृतिः/NP चेतने/NP ,/PUNC विचेतने/NP ,/PUNC उपचेतने/NP वा/APY कस्मिंश्‍चन/SNV कोणे/NP आप्रलयम्/NP स्‍थास्‍यति/KP ।/PUNC इयम्/SNV स्‍मृतिः/NP एव/INTF जाग्रत्‍याः/KNV ,/PUNC सुषुप्तायाः/KNV ,/PUNC चलन्‍त्‍याः/KNV तिष्‍ठन्‍त्‍याः/KNV च/APY मे/SN श्‍वासक्रियायाः/NP ,/PUNC प्राणानाम्/NP अन्‍तःकरणस्‍य/NP च/APY स्‍पन्‍दनात्‍मकम्/NV असमवायिकारणम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC भगवान्/NP जानाति/KP यत्/APY मम/SN अन्‍तःकरणस्‍य/NP अन्तिमा/NV प्रार्थना/NP तदा/A सा/SN इयम्/SN इव/ASD अभूत्/KP यत्/APY आमरणम्/NP मे/SNV हृदये/NP तस्‍य/SN स्‍मृतिः/NP अक्षुण्‍णा/NV तिष्‍ठेत्/KP यस्‍य/SN दर्शनसमकालम्/NP एव/INTF मम/SN कैशौर्ये/NP चिरन्‍तनम्/NP एकम्/SMKY ज्‍योतिः/NP प्रज्‍वलितम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC
एतस्मिन्/SNV विचारसमाधौ/NP सततमग्‍नाया/NV मे/SN सर्वम्/SN अपि/APY निर्विकल्‍पकम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC विसंज्ञा/NP इव/ASD ,/PUNC विचेतना/NP इव/ASD ,/PUNC मूर्छिता/KN इव/ASD सर्वदा/A अहम्/SN अतिष्‍ठम्/KP ।/PUNC मम/SN मूर्छा/NP तदा/A भग्‍ना/KN यदा/A अवितर्कितम्/KN एव/INTF सुकृत्/NP नलिन्‍या/NS अहम्/SN उक्‍ता/KN -/PUNC कल्‍पने/NS ,/PUNC ननु/AP वर्धसे/KP ।/PUNC अचिरात्/A एव/INTF ते/SN हृदयेश्‍वरः/NP समागच्‍छति/KP ।/PUNC अग्रिमे/NV गुरुवासरे/NP एव/INTF तु/A ते/SN पाणिग्रहणमुहूर्तः/NP निश्चितः/KN ।/PUNC मच्‍चरणयोः/NP अधस्‍ताद्/A भूमिः/NP अपसृता/KN ।/PUNC किम्/AP केवलम्/NP दश/SMKY दिवसाः/NP एव/INTF मे/SN विवाहस्‍य/NP अवशिष्‍टाः/KN ?/PUNC किम्/AP दशदिनानन्‍तरम्/NP अहम्/SN नगरम्/NP इदम्/SNV परित्‍यक्षामि/KP ?/PUNC किम्/AP मदीयस्‍य/NV कल्‍पनासौधस्‍य/NP एवम्/AUD निर्ममम्/NV अवसानम्/NP भविष्‍यति/KP ?/PUNC एकक्षणार्थम्/NP अहम्/SN विचेतन/NV इव/ASD अभूवम्/KP ।/PUNC अपरस्मिन्/SNV एव/INTF क्षणे/NP चेतना/NP प्रत्यागता/KN ।/PUNC इदम्/SNV मम/SNV महत्/NV पातकम्/NP आसीत्/KP मया/SN मद्विवाहस्‍य/NP विषये/NP न/AN किम्/SN अपि/APY जनकात्/NP जनन्‍या/NP वा/APY जिज्ञासितम्/KN ।/PUNC न/AN वा/APY तत्/SN इदम्/SN उक्‍तम्/KN यत्/APY विवाहस्‍य/NP विषये/NP मम/SN अपि/APY तु/A सम्‍मतिः/NP आवश्‍यकी/NV ।/PUNC यदि/AVK अहम्/SN मात्रे/NP प्रार्थनाम्/NP अकरिष्‍यम्/KP यद्/APY अस्मिन्/SNV वर्षे/NP मदीयः/SNV विवाहः/NP नितान्‍तम्/NP असामयिकः/NV तर्हि/AVK सा/SN मम/SN प्रार्थनाम्/NP न/AN कदा/A अपि/APY विफलाम्/NP अकरिष्‍यत्/KP ।/PUNC यदि/AVK अहम्/SN विवाहस्‍य/NP विषये/NP जिज्ञासाम्/NP अकरिष्‍यम्/KP ,/PUNC राकेशस्‍य/NS कौतस्‍कुत्‍यम्/NP किंचन/SN अवगतम्/KN न/AN वा/APY इति/AUD विषये/NP अप्राक्ष्‍यम्/KP ,/PUNC तद्/SN अन्‍वेषणस्‍य/NP प्रयत्‍नानाम्/NP विषये/NP किंचित्/SN प्रास्‍तौष्‍यम्/KP तर्हि/AVK मन्‍ये/KP पितृचरणैः/NP बहुकृतम्/NP अभविष्‍यत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK मया/SN केवलम्/NV मौनम्/NP आचीर्णम्/KN ।/PUNC तटस्‍थया/NP एव/INTF च/APY सम्मतिः/NP अपि/APY प्रदत्ता/KN एव/INTF ।/PUNC अधुना/A आत्‍मना/SN एव/INTF कृते/KN अपराधे/NP कम्/SN कम्/DV अभियुंजे/KP ?/PUNC तथापि/AVK मया/SN नलिनी/SN पृष्‍टा/KN -/PUNC ‘/PUNC वरयात्रा/NP कुतः/AP समागच्‍छति/KP ?/PUNC ’/PUNC ‘/PUNC किम्/AP त्वम्/SN न/AN जानीषे/KP ?/PUNC किम्/AP इति/AUD मिथ्‍या/NP भाषसे/KP ?/PUNC न/AN जानीषे/KP यत्/APY प्रयागात्/NP वरयात्रिकाः/NP समागच्‍छन्ति/KP ?/PUNC ’/PUNC ‘/PUNC वरः/NP किम्/AP करोति/KP ?/PUNC ’/PUNC मया/SN पृष्टम्/KN ।/PUNC नलिनी/NS एतत्/SN उपरि/A प्रलम्‍बहासम्/NP अकार्षीत्/KP ।/PUNC
धन्‍या/NP असि/KP देवि/NP !/PUNC मन्‍ये/KP अन्‍यस्‍याः/SN कस्‍याश्‍चन/SN वरविषये/NP प्रश्‍नः/NP अयम्/SNV क्रियते/KP कौतुकेन/NP ।/PUNC भाग्‍यवति/NP !/PUNC वरः/NP किम्/AP अपि/APY न/AN करोति/KP ।/PUNC ’/PUNC अपरः/SN अयम्/SN गण्‍डस्‍य/NP उपरि/A स्‍फोटः/NP अभूत्/KP ।/PUNC वरः/NP किम्/SN अपि/APY न/AN करोति/KP चेत्/A किम्/AP केवलम्/NV अध्‍ययनम्/NP करोति/KP ?/PUNC हन्‍त/ABS !/PUNC कियती/AP भवेत्/KP तस्‍य/SN अवस्‍था/NP ?/PUNC विद्यालयस्‍य/NP केनचन/SNV छात्रेण/NP सह/AUP मम/SN विवाहः/NP जायते/KP ?/PUNC अनर्थम्/NP इमम्/SNV न/AN अहम्/SN कदा/A अपि/APY शंकितवती/KN आसम्/KP ।/PUNC यदि/AVK च/APY पूर्णवयस्‍कः/NP भूत्‍वा/KKS अपि/APY केवलम्/NP अध्‍ययनम्/NP एव/INTF अद्यत्‍वे/A करोति/KP तर्हि/AVK अनेन/SN एव/INTF अस्‍य/SN बुद्धिवैभवम्/NP व्‍याख्‍यातम्/KN ।/PUNC एककलार्थम्/NP अहम्/SN तूष्‍णीका/NV अस्‍थाम्/KP ।/PUNC पर्यन्ते/NP मया/SN नाम/NP पृष्टम्/KN ।/PUNC नलिनी/NS तस्‍य/SN इतिहासविषये/NP बहु/A न/AN अजानात्/KP ।/PUNC इदम्/SN एव/INTF तया/SN उक्‍तम्/KN यत्/APY नाम/NP ‘/PUNC भारद्वाजः/NS ’/PUNC इति/AUD वर्तते/KP ।/PUNC आंग्‍लशिक्षायाः/NP अयम्/SNV प्रभावः/NP यत्/APY नाम्‍नाम्/NP विलोप/NP एव/INTF संजातः/KN ।/PUNC
सर्वे/SN जातिनाम्‍ना/NP अवटंकेन/NP वा/APY व्‍यपदिश्‍यन्‍ते/KP ।/PUNC अयम्/SNV ‘/PUNC श्रीपन्‍तः/NP ’/PUNC अयम्/SNV श्रीगुप्तः/NP ,/PUNC अयम्/SNV श्रीशर्मा/NP ,/PUNC अयम्/SNV श्रीमाथुरः/NP ।/PUNC मम/SN अपि/APY भाग्‍ये/NP कश्‍चन/SNV भारद्वाजः/NP लिखितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC सौभाग्‍यसूर्योदयः/NP गृहे/NP लोकानाम्/NP संकुलता/NP ,/PUNC कलकलः/NP च/APY मम/SN मनसः/NP विकल्‍पैः/NP सह/AUP निरन्‍तरम्/NP अवर्धन्‍त/KP ।/PUNC शनैः/KV शनैः/DV स/SNV समयः/NP अपि/APY समागतः/KN यस्‍य/SN चिरप्रतीक्षा/NP सर्वेषाम्/SNV अपि/APY परिवारजनानाम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC वेदघोषैः/NP सह/AUP मम/SN हृदयस्‍य/NP धमनध्‍वनिः/NP अपि/APY उदग्रतरः/NV समभूत्/KP ।/PUNC लग्‍नशुद्धिः/NP वैदिकैः/NP कृता/KN ।/PUNC
वैवाहिकविधयः/NP समारब्‍धाः/KN ।/PUNC प्रायः/A पंचषदिनानाम्/NP कृते/KN मम/SN अध्‍ययनम्/NP सुतराम्/NV स्‍थगितम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC अस्‍माकम्/SN समाजरीत्या/NP अनुसारम्/NP वरवध्‍वोः/NP पूर्वदर्शनम्/NP न/AN अनुमतम्/KN ।/PUNC
वाग्‍दानसमये/NP केवलम्/NP श्वशुरः/NP श्‍वश्रूः/NP अन्‍ये/SNV च/APY वरस्‍य/NP सम्‍बन्धिनः/NP कन्‍याम्/NP ईक्षन्‍ते/KP -/PUNC न/AN वरः/NP स्‍वयम्/NP ।/PUNC केवलम्/NP लग्‍नसमये/NP अन्‍तःपटस्‍य/NP उद्घाटनानन्‍तरम्/NP ‘/PUNC वरोपरि/NP वधूदृष्टिः/NP ’/PUNC ,/PUNC वध्‍वा/NP उपरि/A च/APY वरदृष्टिः/NP ’/PUNC वैदिकसंस्‍कारानुमता/NP पतति/KP ।/PUNC इदम्/SN खलु/A मनः/NP ता‍त्त्‍विकम्/NV विज्ञानम्/NP अस्ति/KP इति/AUD आर्याणाम्/NP व्‍यपदेशः/NP -/PUNC अघोरेण/NV चक्षुषा/NP मैत्रेण/NP द्वौ/SMK अपि/APY परस्‍परम्/NP पश्‍यतः/KP ।/PUNC ‘/PUNC परस्‍परम्/NP समञ्जेथाम्/KP ।/PUNC ’/PUNC इति/AUD मन्‍त्रोच्‍चारः/NP क्रियते/KP ।/PUNC मम/SN अयम्/SNV आसीत्/KP आक्रोशः/NP यत्/APY ‘/PUNC यद्/APY भावि/NP तद्/SN भवतु/KP ’/PUNC इति/AUD कृत्‍वा/KKS मया/SN न/AN वरस्‍य/NP आकारः/NP प्रकारः/NP चेष्टा/NP ,/PUNC शिक्षा/NP च/APY जिज्ञासिताः/KN ,/PUNC न/AN स/SN स्‍वयम्/NP दृष्टः/KN ,/PUNC एतेन/SN सह/AUP एव/INTF तस्‍य/SN ‘/PUNC भारद्वाज/NP ’/PUNC महोदयस्‍य/NP पूर्णम्/NV नाम/NP अपि/APY न/AN अहम्/SN अजानाम्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK बृहत्तरः/NV आक्रोशः/NP सः/SN अयम्/SN अभूत्/KP यत्/APY विवाहदिनात्/NP ।/PUNC पंचषदिवसपूर्वम्/NP एव/INTF मदीयम्/SNV अध्‍ययनम्/NP सर्वम्/SNV स्‍थगितम्/KN अभूत्/KP -/PUNC एतदनन्‍तरम्/AVK किम्/AP भावि/KP ?/PUNC किन्‍तु/AVK मया/SN आक्रोशः/NP न/AN कथम्/SN अपि/APY प्रकटीकृतः/KN ।/PUNC वाग्‍दानसमये/NP दानीया/NV गौः/NP इव/ASD सुसज्जिता/KNV कृत्‍वा/KKS अहम्/SN आनीता/KN ।/PUNC मम/SN काचन/SNV श्‍वश्रूः/NP माम्/SN दृष्‍ट्वा/KKS नितराम्/NP प्रासीदत्/KP इति/AUD मया/SN अनुमितम्/KN ।/PUNC मया/SN सर्वे/SN ,/PUNC सर्वाः/SN च/APY नमस्‍कृताः/KN ,/PUNC कतिपयक्षणानन्‍तरम्/NP अहम्/SN पुनः/A अपि/APY मदीयम्/SNV अध्‍ययनकक्षम्/NP आगतवती/KN ।/PUNC व्‍यवहाराचारैः/NP प्रतीतम्/KN अभूत्/KP यत्/APY वरपक्षीयाः/NP सर्वे/SNV सुस्‍वभाविनः/NP सन्‍ति/KP ।/PUNC वरः/NP स्‍वयम्/NP कीदृशः/NV अस्ति/KP इति/AUD जिज्ञासा/NP मे/SN तदा/A एव/INTF किंचित्/SN जागृतवती/KN ।/PUNC शनैः/KV शनैः/DV लग्‍नदिवसः/NP समायातः/KN ।/PUNC अस्‍मत्समाजे/NP गौरीपूजा/NP कन्‍यकायै/NP विहिता/KN अस्ति/KP ।/PUNC कन्‍या/NP सुस्‍नाता/KNV सती/SN गौरीम्/NS आवाह्य/KKS ताम्/SN पूजयति/KP -/PUNC ततः/A च/APY अनुपदम्/NP एव/INTF सा/SN विवाहमण्‍डपे/NP समानीयते/KP -/PUNC सप्तपदी/NP च/APY भवति/KP ।/PUNC नवशिक्षिताः/NV अर्धदग्‍धाः/NV कन्‍यका/NP एतत्/SN उपरि/A आपत्तिम्/NP कुर्वन्‍ति/KP ।/PUNC इदम्/SNV खलु/A पुरातनम्/NP इति/AUD ।/PUNC मया/SN तु/A न/AN अत्र/A आक्षेपः/NP कृतः/KN ।/PUNC यतः/AVK अहम्/SN कालिदासीयानाम्/NV अन्‍येषाम्/SNV च/APY काव्‍यानाम्/NP सश्रद्धम्/KV ससमादरम्/KV च/APY अध्‍ययनम्/NP कृतवती/KN अभूवम्/KP -/PUNC मम/SN अन्‍तर्मनसि/NP गौरीम्/NS प्रति/AUP अभूतपूर्वा/NV श्रद्धा/NP जागृता/KN अभूत्/KP ।/PUNC भगवती/NV गौरी/NS एव/INTF भारतीये/NV समाजे/NP तादृशम्/NV दाम्‍पत्‍यप्रतीकम्/NP अस्ति/KP -/PUNC ‘‘/PUNC उग्रेण/NV तपसा/NP क्रीतः/KN यया/SN पशुपतिः/NP पतिः/NP "/PUNC मया/SN सश्रद्धम्/KV इयम्/SNV गौरी/NS पूजिता/KN ।/PUNC ‘/PUNC भगवति/NP ।/PUNC
‘/PUNC अहम्/SN अद्य/A अनिच्‍छन्ती/KNV अपि/APY जीवनस्‍य/NP तादृशे/NV प्रान्‍ते/NP पदम्/NP निदधामि/KP यस्मिन्/SN मम/SN जीवनम्/NP नितराम्/NP परिवृत्तम्/KN भविता/KP ।/PUNC एतस्मिन्/SNV प्रसंगे/NP यस्‍य/SN साहचर्यम्/NP मया/SN कल्पितम्/KN आसीत्/KP -/PUNC सः/SN न/AN जाने/KP कुत्र/A अद्य/A भवेत्/KP किन्‍तु/AVK मदीया/SNV इयम्/SNV एव/INTF प्रार्थना/NP यत्/APY सः/SN कामम्/NP कुत्र/A अपि/APY भवेत्/KP ,/PUNC सुखी/NV भवेत्/KP -/PUNC सः/SN कामम्/NP काम्/SNV अपि/APY वधूम्/NP परिणयेत्/KP -/PUNC आजीवनम्/NP सुखी/NP स्‍यात्/KP ।/PUNC अहम्/SN अपि/APY तम्/SN एव/INTF स्‍मरन्‍ती/KN यादृशम्/NV तादृशम्/NV अपि/APY मदीयम्/SNV दाम्‍पत्‍यजीवनम्/NP ससुखम्/KV अतिवाहयेयम्/KP इति/AUD मह्यम्/SN आर्शीवादम्/NP देहि/KP भगवति/NP !/PUNC इयम्/SN एव/INTF आसीत्/KP मदीया/SNV प्रार्थना/NP ।/PUNC मम/SN दक्षिणम्/SNV चक्षुः/NP सहसा/KV अस्‍पन्‍दत/KP यत्/APY अस्‍मत्समाजे/NP शुभम्/NV लक्षणम्/NP परिगण्‍यते/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF मदीयः/SNV मातुलः/NP माम्/SN लग्‍नमण्‍डपे/NP नेतुम्/KKS गौरीमन्दिरे/NP समाजगाम/KP ।/PUNC अयम्/SNV अस्‍माकम्/SN आचारः/NP ।/PUNC गौरीम्/NS सश्रद्धम्/KV नमस्‍कृत्य/KKS अहम्/SN मण्‍डपे/NP समागतवती/KN ।/PUNC
नितान्‍तम्/NP अनिच्‍छया/NP ,/PUNC उदासीनतया/NP च/APY अहम्/SN अन्‍तःपटस्‍य/NP एकतरे/SMKY भागे/NP स्थिता/KN ।/PUNC
वैदिकैः/NP कन्‍यादानसङ्कल्‍पः/NP समुद्घोषितः/KN ,/PUNC मन्‍त्राः/NP च/APY उच्‍चारिताः/KN ।/PUNC वरस्‍य/NP हस्‍ते/NP मद्धस्‍तः/NP समर्पितः/KN -/PUNC अनिच्‍छन्‍त्‍या/KNV अपि/APY मम/SN गात्रे/NP काचन/SNV स्‍फूर्तिः/NP ,/PUNC रोमोद्गमः/NP ,/PUNC अन्‍ये/SNV च/APY तत्तादृशाः/NV सात्विका/NV भावाः/NP समुद्गताः/KN ।/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN न/AN जाने/KP किम्/AP आसीत्/KP ?/PUNC स्‍पर्शः/NP अयम्/SNV परिचित/KN इव/ASD ,/PUNC मूर्च्‍छयन्/KN इव/ASD ,/PUNC मादकः/NP प्रतिभातः/KN ।/PUNC सर्वासाम्/SNV एव/INTF कन्‍यकानाम्/NP इयम्/SNV साधारणी/NV प्रतिक्रिया/NP भवति/KP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK मम/SN अपि/APY सा/SN इयम्/SN एव/INTF अभूत्/KP इति/AUD अहम्/SN नितराम्/NP चित्रिता/KN अभूवम्/KP ।/PUNC मङ्गलश्‍लोकाः/NP पठिताः/KN ।/PUNC गोतगोविन्‍दस्‍य/NS आरम्भिकम्/NV पद्यम्/NP पंडितैः/NP उच्‍चार्यमाणम्/KNV (/PUNC राधामाधवयोः/NS जयन्ति/KP यमुनाकूले/NP रहःकेलयः/NP )/PUNC श्रुत्‍वा/KKS मम/SN हृदये/NP आवेग/NP इव/ASD उदियाय/KP ।/PUNC विवाहः/NP खलु/A एतादृश/SNV एव/INTF मादकः/NV कश्‍चन/SNV संस्‍कारविशेषः/NP ।/PUNC
अहम्/SN अधुना/A यादृशेन/NV तादृशेन/NV एव/INTF ‘/PUNC दयितेन/NP ’/PUNC संतोषम्/NP करिष्‍यामि/KP इति/AUD मया/SN प्रतिश्रुतम्/KN ।/PUNC राकेशस्‍य/NS मूर्तिः/NP पुनः/A अपि/APY नेत्रयोः/NP उदियाय/KP ।/PUNC जीवनस्‍य/NP समग्रायाम्/NV अपि/APY यात्रायाम्/NP पाणिग्रहणस्‍य/NP तत्/SNV क्षणद्वयम्/NP सर्वतः/A अधिकम्/NV रोमाञ्चकम्/NP भवति/KP ,/PUNC यस्मिन्/SN वरवध्‍वोः/NP परस्‍परम्/NP दृष्टिः/NP भवति/KP ,/PUNC मालयोः/NP परस्‍परम्/NP आदानप्रदाने/NP वा/APY भवतः/SN ,/PUNC यदा/A हि/A जीवनयात्रायाः/NP चिरन्‍तनौ/NV ,/PUNC द्वौ/SMKY पथिकौ/NP परिचयम्/NP कुरुतः/KN ।/PUNC मया/SN येन/SN सह/AUP पूर्वम्/SN परिचयः/NP कृतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC तेन/SN सह/AUP मदीयः/SNV सम्‍बन्‍धः/NP न/AN जाने/KP विधात्रा/NP लिखितः/KN अभूत्/KP न/AN वा/APY ,/PUNC किन्‍तु/AVK अधुना/A यः/SN एव/INTF माम्/SN परिणीतवान्/KP तस्‍मै/SN एव/INTF सर्वस्‍वम्/NP समर्पयितुम्/KKS मया/SN हृदयम्/NP सहमतम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC राकेशस्‍य/NS स्‍मृतिम्/NP अधुना/A अहम्/SN घृणादृष्ट्या/NP तिरस्‍कृतवती/KN ।/PUNC तेन/SN सह/AUP मम/SN न/AN आसीत्/KP अधुना/A कः/SN अपि/APY सम्‍बन्‍धः/NP ।/PUNC सहसा/KV एव/INTF वैदिकैः/NV घण्‍टाघोषः/NP कृतः/KN ।/PUNC ‘‘/PUNC अघोरचक्षुरपतिध्नी/NP एधि/KP -/PUNC शिवा/NS पतिभ्‍यः/NP सुमनाः/NV सुवर्चाः/NV ।/PUNC ’’/PUNC इति/AUD मन्‍त्रध्‍वनिः/NP उदियाय/KP ।/PUNC अन्‍तःपटः/NP सहसा/KV अपसारितः/KN ।/PUNC अहम्/SN आज्ञप्ता/KN यत्/APY अहम्/SN सम्‍मुखस्‍थस्‍य/NV दयितस्‍य/NP नेत्रयोः/NP अन्‍तः/A पश्‍येयम्/KP ।/PUNC मया/SN मे/SNV भाग्‍यविधातुः/NP प्रथमम्/SMKP दर्शनम्/NP कर्तुम्/KKS नेत्रे/NP उन्‍मीलिते/KN -/PUNC किन्‍तु/AVK वरोपरि/NP दृष्टेः/NP समकालम्/NP एव/INTF मम/SN समग्रे/NV अपि/APY गात्रे/NP विस्‍मयभरात्/NP रोमहर्षः/NP सञ्जातः/KN ।/PUNC आश्‍चर्यस्‍य/NP पराकाष्‍ठा/NP सा/SNV इयम्/SNV अभूत्/KP ।/PUNC सहसा/KV समग्रे/NV अपि/APY गात्रे/NP भीषणः/NV कम्‍पः/NP समुद्गतः/KN मुखात्/NP च/APY विस्मितिजन्‍यः/NV चीत्‍कारः/NP अपक्रामन्/KN मया/SN सयत्‍नम्/NP निरुद्धः/KN ।/PUNC अहम्/SN नेत्रयोः/NP उपरि/A विश्‍वासम्/NP एव/INTF न/AN अकरवम्/KP ।/PUNC अयम्/SNV तु/A राकेशः/NS एव/INTF अभूत्/KP !!/PUNC राकेशः/NS !!!/PUNC किम्/AP इदम्/SN पश्‍यामि/KP ?/PUNC क्षणद्वयम्/NP यावत्/A विचेतना/NP इव/ASD ,/PUNC विसंज्ञा/NP इव/ASD अतिष्‍ठम्/KP ।/PUNC चेतनायाम्/NP उद्गतायाम्/KNV न/AN जाने/KP एकस्मिन्/SMKY पलार्धे/NP एव/INTF कथम्/AP समग्रम्/NV अपि/APY वातावरणपरिज्ञानम्/NP मम/SN अभूत्/KP -/PUNC अहम्/SN अजानाम्/KP यत्/APY मम/SN आश्‍चर्यम्/NP यदि/AVK सर्वेषां/SN ज्ञातम्/KN भवेत्/KP तर्हि/AVK न/AN जाने/KP किम्/AP जनाः/NP कथयिष्‍यन्ति/KP ?/PUNC वरपक्षीयाः/NV ,/PUNC कन्‍यापक्षीयाः/NV च/APY सर्वे/SN अत्र/A स्थिताः/KN ।/PUNC किम्/AP ते/SN ज्ञास्‍यन्ति/KP ?/PUNC सर्वम्/SN एतत्/SN मम/SN मनसि/NP समुद्भासितम्/KN -/PUNC क्षणेन/NP एकेन/SMKY एव/INTF ।/PUNC किन्‍तु/AVK राकेशस्‍य/NS नयनयोः/NP अन्‍तः/A या/SNV दृष्टिः/NP मया/SN क्षिप्ता/KN अभूत्/KP सा/SN वज्रलेपनद्धा/NV इव/ASD तत्र/A एव/INTF अनुस्‍यूता/KN अभूत्/KP ।/PUNC राकेशस्‍य/NS भूयान्/NV विस्‍मयः/NP अभविष्‍यत्/KP -/PUNC किन्‍तु/A मया/SN न/AN किम्/SN अपि/APY विचारितम्/KN ।/PUNC चेतना/NP पुनः/A तदा/A प्रत्यावृत्ता/KN यदा/A माम्/SN विस्मिताम्/KNV ,/PUNC निर्निमेषाम्/NV च/APY वीक्ष्‍य/KKS राकेशेन/NP सस्‍नेहम्/NV ,/PUNC सकरुणम्/NV सुमधुरम्/NV स्मितम्/KN कृतम्/KN -/PUNC मदुपरि/NP तदा/A एव/INTF मन्‍ये/KP लज्‍जा/NP ,/PUNC व्रीडा/NP ,/PUNC त्रपा/NP ,/PUNC ह्रीः/NP -/PUNC सर्वासाम्/SN अपि/APY परः/SN -/PUNC सहस्रम्/SMKY जलकलशाः/NP पतिताः/KN ।/PUNC पुनः/A सकृत्/NP रोमहर्षः/NP अभूत्/KP ,/PUNC मया/SN च/APY दृष्टिः/NP अधोमुखी/NV कृता/KN ,/PUNC मदीयचरणनखेषु/NP रक्तिमया/NP अपि/APY मन्‍ये/KP व्रीडायाः/NP एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC एतदनन्‍तरम्/AVK न/AN जाने/KP किम्/SN किम्/DV अभूत्/KP -/PUNC न/AN अहम्/SN किञ्चित्/SN अपि/APY स्‍मरामि/KP ।/PUNC विवाहस्‍य/NP होमः/NP अपि/APY अभूत्/KP एव/INTF ,/PUNC अग्निसाक्ष्‍ये/NP पतिपत्न्‍योः/NP प्रतिश्रुतयः/NP च/APY अपि/APY संजाता/KN भवेयुः/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN अहम्/SN किम्/SN अपि/APY स्‍मरामि/KP ।/PUNC कश्‍चन/SNV उन्‍माद/NP इव/ASD अभूत्/KP ।/PUNC सततम्/KV अहम्/SN चिन्‍तयन्‍ती/KNV रात्रिम्/NP इति/AUD अवाहयम्/KP ।/PUNC न/AN जाने/KP कदा/A मदीयेन/SNV हस्‍तेन/NP राकेशस्‍य/NS ललाटे/NP कंकुमतिलकम्/NP कृतम्/KN ,/PUNC कदा/A माला/NP तस्‍य/SN कण्‍ठे/NP क्षिप्‍ता/KN ?/PUNC कः/SN अधुना/A माम्/SN बोधयेत्/KP -/PUNC किम्/AP इदम्/SN संजातम्/KN ?/PUNC कथम्/APP इदम्/SN संजातम्/KN ?/PUNC कथम्/APP इदम्/SN सर्वम्/SN सम्‍पन्‍नम्/KN इति/AUD प्रश्‍नम्/NP यदि/AVK नलिन्‍याः/NS करवाणि/KP ,/PUNC सा/SN किम्/AP बुध्‍येत्/KP ?/PUNC गुरुजनेषु/NP च/APY अपलम्/NP इदम्/SN न/AN तद्/SN अवधिः/NP शिक्षितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC ‘/PUNC पुटपाकप्रतीकाशः/NV अयम्/SN ’/PUNC मे/SN अद्भुतरसः/NP अभूत्/KP ।/PUNC मया/SN चिन्‍तितम्/KN यत्/APY आगते/KNV समये/NP राकेशम्/NS एव/INTF प्रक्ष्‍यामि/KP ,/PUNC ‘‘/PUNC कथम्/APP त्वम्/SN एव/INTF यः/SNV कौमारहरः/NV स/SN एव/INTF हि/A वरः/NP ’/PUNC इति/AUD श्‍लोकम्/NP सर्वप्रथमम्/NP माम्/SN उपदेष्टा/NP ,/PUNC मदीयहृदयस्‍य/NP एकाधिकारी/NP सर्वदा/A अर्थम्/NP मदीयः/SNV प्राणेशः/NP संपन्‍नः/KN अभूः/KP ?/PUNC ’’/PUNC किन्‍तु/AVK प्रक्ष्‍यामि/KP ,/PUNC ‘/PUNC यदि/AVK तम्/SN पश्‍यन्‍ती/KN आत्‍मनः/NP प्रभविष्‍यामि/KP ’/PUNC इति/AUD व्‍यचारयम्/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF राकेशस्‍य/NS स्‍वसा/NP माधुरी/NS अस्‍माभिः/SN सह/AUP सग्‍धये/NP समागता/KN ।/PUNC अस्‍माकम्/SN आसीत्/KP नियमः/NP यद्/APY विवाहानन्‍तरम्/NP सर्वे/SNV अपि/APY कन्‍यापक्षीयाः/NV पुरुषाः/NP वरपक्षीयैः/NV पुरुषैः/NP सह/AUP ,/PUNC कन्‍यापक्षमहिलाः/NP च/APY वरपक्षीयमहिलाभिः/NP सह/AUP भुञ्जते/KP ।/PUNC भोजनसमये/NP मया/SN माधुरी/NS पृष्टा/KN ,/PUNC ‘/PUNC भगिनि/NP !/PUNC ते/SN भ्राता/NP अद्यत्‍वे/A किम्/AP करोति/KP ?/PUNC ’/PUNC ‘‘/PUNC किम्/AP करोति/KP ?/PUNC -/PUNC सर्वकारस्‍य/NP सेवाम्/NP करोति/KP !/PUNC ’’/PUNC ‘/PUNC तत्/SN तु/A अहम्/SN अपि/APY जानामि/KP ’/PUNC (/PUNC यद्यपि/AVK तदा/A अहम्/SN तत्/NS इदम्/SN अपि/APY न/AN अजानाम्/KP )/PUNC ‘/PUNC अरे/ASMB त्वम्/SN इयती/SNV मुग्‍धा/NP मा/AP भूः/KP ।/PUNC माम्/SN एव/INTF वाक्छलम्/NP मा/AP दर्शय/KP ।/PUNC लज्‍जस्‍व/KP किञ्चित्/SN ।/PUNC ’/PUNC परिहासे/NP तया/SN उक्‍तम्/KN ।/PUNC अहम्/SN लज्जिता/KN तु/A आसम्/KP ,/PUNC तथापि/AVK मया/SN प्रश्‍नः/NP कृतः/KN ।/PUNC माधुरी/NS च/APY शप्ता/NP यत्/APY न/AN अहम्/SN किम्/SN अपि/APY वेद्मि/KP ।/PUNC तया/SN प्रोक्‍तम्/KN यत्/APY एष/SN भारतप्रशासकीयसेवायाम्/NP अधिकारी/NP अस्ति/KP -/PUNC (/PUNC आई.ए.एस./AB )/PUNC ।/PUNC आश्‍चर्याह्लादाभ्याम्/NP मन्‍मुखम्/NP विवृतम्/KN एव/INTF अस्‍थात्/KP ।/PUNC ’/PUNC हे/ASMB भगवन्/NP -/PUNC सर्वम्/SNV इदम्/SNV सौभाग्‍यविलसितम्/NP मह्यम्/SN अकिञ्चनायै/NP मुक्‍तहस्‍तम्/NP वितीर्य/KKS कीदृशी/NV छलना/NP त्‍वया/SN मयि/SN चिकीर्षिता/KN ?/PUNC किम्/AP इदम्/SN श्रृणोमि/KP ?/PUNC किम्/AP इदम्/SN पश्‍यामि/KP ?/PUNC मम/SN दुर्भाग्‍यान्‍धकारे/NP सहसा/KV एव/INTF अयम्/SNV सौभाग्‍यसूर्यः/NP न/AN जाने/KP कस्‍मात्/SNV उदयाद्रेः/NP उदियाय/KP ?/PUNC मादृशी/NV गंभीरप्रकृतिः/NP ,/PUNC शान्‍तनिश्‍चलमना/NV अपि/APY तरुणी/NP तद्दिनात्/NP आरभ्‍य/KKS तावत्/A प्रभृति/NP मदघूर्णिता/NV ,/PUNC मदिरहृदया/NV ,/PUNC आनन्‍दसमाधिमग्‍ना/NV इव/ASD अस्‍थात्/KP यावत्/A प्रभृतिः/NP मम/SN पितृगृहाद्/NP गमनदिनम्/NP न/AN निश्चितम्/KN ।/PUNC यद्यपि/AVK मत्पित्रा/NP वरपक्षीयाः/NP सूचितचरा/NV अभूवन्/KP यत्/APY ‘/PUNC कल्‍पनायाः/NS परीक्षानन्‍तरम्/NP एव/INTF सा/SN गृहात्/NP अस्‍मात्/SNV गमिष्‍यति/KP -/PUNC ’/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN जाने/KP कथम्/APP घटना/NP एकाम्/SNV अनुधावमाना/KN आसन्/KP ?/PUNC पित्रा/NP अहम्/SN आहूता/KN ।/PUNC सलज्‍जनयना/NV अहम्/SN तत्समीपम्/NP अगमम्/KP ।/PUNC तन्नयनयोः/NP एका/SMKY विनोदाल्‍हादयोः/NP इव/ASD रेखा/NP मया/SN दृष्टा/KN ।/PUNC तदा/A एव/INTF मनसि/NP एव/INTF मया/SN पृष्टम्/KN ‘‘/PUNC पितृचरणाः/NP ,/PUNC ‘/PUNC राकेशः/NS एव/INTF अयम्/SNV माम्/SN परिणेतुम्/KKS आगच्‍छति/KP इति/AUD जानानेन/KN अपि/APY भवता/SN अकिञ्चनाया/NP मे/SN हृदयेन/NP सह/AUP किम्/AP इदम्/SN अकरुणम्/KV क्रीडितम्/KN ?/PUNC किम्/AP इति/AUD अहम्/SN न/AN उक्‍ता/KN ?/PUNC ’’/PUNC किन्‍तु/AVK बहिः/A कथनस्‍य/NP मे/SN न/AN अभूत्/KP साहसम्/KV ।/PUNC पित्रा/NP उक्‍तम्/KN ,/PUNC ‘‘/PUNC मन्‍ये/KP अधुना/A सकृत्/NP मसूरीनगरम्/NS गन्‍तुम्/KKS न/AN भवेत्/KP ते/SN विप्रतिपत्तिः/NP ।/PUNC राकेशेन/NS उक्‍तम्/KN अस्ति/KP -/PUNC यत्/APY दशदिनानन्‍तरम्/NP त्वम्/SN परावर्तिष्‍यसे/KP अत्र/A ।/PUNC परीक्षानन्‍तरम्/NP राकेशः/NS त्वाम्/SN यत्र/A वाञ्छति/KP तत्र/A एव/INTF नयतु/KP ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC राकेश/NS ’’/PUNC इति/AUD श्रवणयोः/NP पतितमात्रेण/NP एव/INTF पदेन/NP न/AN जाने/KP कीदृशी/NV मे/SN मनःस्थितिः/NP संपादिता/KN ।/PUNC सः/SN एव/INTF अयम्/SNV राकेशः/NP -/PUNC यस्‍य/SN नाम/NP पितुः/NP मुखात्/NP मया/SN असकृत्/NP श्रुतम्/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK अद्य/A तस्मिन्/SNV नाम्नि/NP ,/PUNC तन्नाम्‍नः/NP ‘‘/PUNC स्‍फोटे/NP ’’/PUNC ,/PUNC न/AN जाने/KP कीदृशः/NV उन्‍माद/NP आसीत्/KP ।/PUNC अद्य/A मत्पिता/NP राकेशम्/NS जामातृरूपेण/NP उच्‍चारयन्/KN अभूत्/KP ।/PUNC नामग्रहणे/NP अभूतपूर्वा/NV आत्‍मीयता/NP -/PUNC अश्रुतपूर्वः/NV अधिकारः/NP प्रत्यक्षम्/NP गोचरीभवति/KP स्‍म/A ।/PUNC सः/SNV राकेशः/NS माम्/SN दशदिनार्थम्/NP मसूरीनगरम्/NS ,/PUNC पार्वतप्रदेशम्/NV नयति/KP ।/PUNC हिमाचलाञ्चले/NP ‘‘/PUNC मधुरजनीः/NP ’’/PUNC यापयितुम्/KKS ।/PUNC न/AN जाने/KP किमिव/AP ,/PUNC तद्/SN इदम्/SN सर्वम्/SN मे/SN सहनशक्‍तेः/NP बहिः/A भूतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC तूष्‍णीक/NP एव/INTF ,/PUNC किंचित्/SN अनुक्‍त्‍वा/KKS अहम्/SN आरक्‍तकपोला/NV बहिः/A निरगाम्/KP ।/PUNC राकेशः/NS अधुना/A मच्छरीरस्‍य/NP ,/PUNC मनसः/NP ,/PUNC आत्‍मनः/NP सर्वाधिकारी/NP ।/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN तस्‍य/SN एव/INTF ।/PUNC ‘‘/PUNC प्रियेषु/NP सौभाग्‍यफला/NV हि/A चारुता/NP ’’/PUNC इति/AUD कालिदासोक्‍तेः/NP वास्‍तविकम्/NV रहस्‍यम्/NP अधुना/A अहम्/SN अवबुद्धवती/KN ।/PUNC कुत्र/A अपि/APY स/SN नयतु/KP माम्/SN ।/PUNC ‘‘/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK राकेशः/NS त्वाम्/SN यत्र/A कुत्र/A अपि/APY नयतु/KP ’’/PUNC इति/AUD पितृवचनेषु/NP मम/SN अवचेतनेन/NV मनसा/NP कालिदासस्‍य/NS तत्/SNV पद्यम्/NP सहसा/KV स्‍मृतम्/KN -/PUNC ‘‘/PUNC अर्थः/NP हि/A कन्‍या/NP परकीयः/NV एव/INTF ताम्/SN अद्य/A संप्रेष्‍य/KKS परिग्रहीतुः/NP ।/PUNC जातः/KN अस्मि/KP सद्यः/A विशदान्‍तरात्‍मा/NP चिरस्‍य/NP निक्षेपम्/NP इव/ASD अर्पयित्‍वा/KKS ।/PUNC मत्पित्रा/NP अपि/APY मन्‍ये/KP राकेशस्‍य/NS तम्/SN इमम्/SN ‘‘/PUNC चिरस्‍य/NP निक्षेपम्/NP ’’/PUNC परावर्त्‍य/KKS महतः/SN कश्‍चन/SN ऋणस्‍य/NP परिशुद्धिः/NP कृता/KN अभूत्/KP ।/PUNC ‘‘/PUNC निक्षेपस्‍य/NP ’’/PUNC कः/SN अस्ति/KP अधिकारः/NP यत्/APY स/SN कथयेत्/KP अहम्/SN अनेन/SN सह/AUP गमिष्‍यामि/KP इति/AUD ?/PUNC मम/SN जनन्‍या/NP अपि/APY मत्‍सखी/NPV नलिनी/NS पृष्टा/KN ,/PUNC ‘‘/PUNC कल्‍पना/NS राकेशम्/NS प्राप्‍य/KKS प्रसन्‍ना/KN अस्ति/KP ,/PUNC विषण्‍णा/KV अस्ति/KP ,/PUNC चकिता/KV अस्ति/KP अथवा/AVK भीता/KN अस्ति/KP ?/PUNC ’’/PUNC मन्‍ये/KP तया/SN विचारितम्/KN स्‍याद्/KP राकेशः/NS अस्‍याः/SN गुरुः/NP ,/PUNC अध्‍यापकः/NP अभूत्/KP ।/PUNC तम्/SN परिणेतृरूपेण/NP प्राप्‍य/KKS मन्‍ये/KP मुग्‍धायाः/NV अस्‍याः/SN भीतिः/NP उदिता/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK कथम्/SN अहम्/SN ताम्/SN बोधयेयम्/KP यद्/APY भीतिः/NP ,/PUNC चकितता/NP च/APY कस्‍मात्/SN ?/PUNC यो/SN मद्हृदयस्‍य/NP अभिन्‍नम्/NP एव/INTF अङ्गम्/NP संजातः/KN अभूत्/KP -/PUNC तस्‍मात्/SN ?/PUNC नलिन्या/NS उक्तम्/KN -/PUNC ‘‘/PUNC किम्/AP कथयति/KP भवती/SN मातः/NP ?/PUNC भारतवर्षस्‍य/NP प्रशासनाधिकारिणम्/NP पतिरूपेण/NP प्राप्‍य/KKS का/AP खलु/A अप्रमत्ता/KN विषण्‍णा/KN स्‍यात्/KP ?/PUNC ’’/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN श्रुत्‍वा/KKS मया/SN निश्चितम्/KN यत्/APY उच्‍चम्/NV अधिकारम्/NP उपेयुषम्/NV राकेशम्/NS ,/PUNC माम्/SN परिणेतुम्/KKS यथाकथंचित्/A सहमतम्/NP विधाय/KKS असूचितम्/KN एव/INTF ,/PUNC सहसा/KV एव/INTF ,/PUNC माम्/SN चकितीकर्तुम्/KKS पित्रोः/NP अयम्/SNV षड्यन्‍त्र/NP एव/INTF अभूत्/KP ।/PUNC न/AN जाने/KP ताभ्‍याम्/SN कथम्/SN इदम्/SN ज्ञातम्/KN यद्/APY राकेशाय/NS अध्‍ययनसमकालम्/NP एव/INTF गुरुदक्षिणायाम्/NP मया/SN हृदयम्/NP अर्पितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC इदम्/SN सर्वम्/SN स्‍मारम्/NP स्‍मारम्/DV पित्रोः/NP समक्षम्/NP गमनस्‍य/NP मम/SN साहसम्/KV एव/INTF न/AN अभूत्/KP ।/PUNC मम/SN गृहे/NP सर्वतः/AUP कोलाहलः/NP अभूत्/KP प्रसृतः/KN ।/PUNC इदम्/SN एव/INTF दिनम्/NP मम/SN प्रस्‍थानस्‍य/NP ।/PUNC पितुः/NP दशा/NP विक्‍लवा/NV इव/ASD अभूत्/KP ।/PUNC ‘‘/PUNC यास्‍यति/KP अद्य/A शकुन्‍तला/NS इति/AUD हृदयम्/NP संस्‍पृष्‍टम्/KN उत्‍कण्‍ठया/NP ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC पीड्यन्‍ते/KP गृहिणः/NP कथम्/APP न/AN तनयाविश्‍लेषदुःखैः/NP नवैः/NV ।/PUNC ’’/PUNC सत्‍यम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC नलिनी/NS नितराम्/NV विषण्‍णा/NP मम/SN पुस्‍तकानि/NP ,/PUNC वस्‍त्राणि/NP च/APY पेटिकायाम्/NP अस्‍थापयत्/KP ।/PUNC मम/SN शरीरम्/NP तु/A मन्‍ये/KP विचेतनम्/NP इव/ASD आसीत्/KP ।/PUNC पतिगृहे/NP गच्‍छन्‍त्‍या/KNV अपि/APY मे/SN मनः/NP -/PUNC वारम्/NP वारम्/DV प्रबोधितम्/KN अपि/APY न/AN जाने/KP कथम्/SN व्‍यस्‍मार्षीत्/KP तद्/SNV इदम्/SNV तथ्‍यम्/NP ?/PUNC मन्‍ये/KP राकेशः/NS कश्चन/SNV चिरसहचरः/NP गृहस्‍य/NP अस्‍य/SNV एव/INTF सदस्‍यः/NP ।/PUNC
सा/SNV इयम्/SNV भावना न/AN केवलम्/NP मच्चित्तम् निराकूतम् अकरोत्/KP किन्‍तु ‘‘/PUNC अहम्/SN क्‍वचन गच्‍छामि ’’/PUNC-इति/AUD संज्ञाम्/NP अपि/APY विलोपयामास/KP ।/PUNC असंप्रज्ञातसमाधिः/NP इयम्/SNV तदा/A एव/INTF विघटितः/KN यदा/A राकेशः/NS सहसा/KV एव/INTF मत्‍प्रकोष्‍ठे/NP समागत्‍य/KKS शनैः/KV पप्रच्‍छ/KP -/PUNC ‘/PUNC किम्/AP अहम्/SN मन्‍त्रणाम्/NP एकाम्/SMKY कर्तुम्/KKS अनुमतः/KN भवत्‍या/SN ?/PUNC ’/PUNC दर्शनसमकालम्/NP एव/INTF मे/SN गात्रयष्टिः/NP पुलकिता/KN अभूत्/KP ।/PUNC अभ्युत्‍थाय/KKS मया/SN वेत्रासने/NP स्‍थातुम्/KKS राकेशः/NS सं‍केतितः/KN ।/PUNC सुतराम्/NV व्‍यस्‍त/NP इव/ASD एषः/SN अभूत्/KP ।/PUNC ‘‘/PUNC कल्‍पने/NS !/PUNC नितान्‍तम्/NV आवश्‍यकम्/NP मन्‍त्रणम्/NP अस्ति/KP ।/PUNC
भवती/SN जानाति/KP एव/INTF यत्/APY अहम्/SN प्रशासकीयसेवायाम्/NP सेवकः/NP अस्मि/KP ।/PUNC ’’/PUNC
जीवने/NP सर्वप्रथमम्/NP मया/SN रहस्‍यम्/NP इदम्/SNV अवबुद्धम्/KN यत्/APY आधुनिके/NV भारते/NP ‘‘/PUNC प्रशासकाः/NP ’’/PUNC अपि/APY सेवकाः/NP भवन्ति/KP ।/PUNC ‘/PUNC अत/NP एव/INTF अहम्/SN विवाहार्थम्/NP केवलम्/NP दशदिवसावकाशम्/NP आदाय/KKS आगतः/KN अभवम्/KP ।/PUNC चत्‍वारः/SMKY दिवसाः/NP व्‍यतियान्ति/KP षड्दिवसार्थम्/NP मसूरीनगरम्/NS अस्माभिः/SN गन्तव्यम्/KN अस्ति/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK अद्य/A तडित्पत्रेण/NP अवगतम्/KN यत्/APY मन्‍नगरे/NP यत्र/A अहम्/SN सेवकः/NP -/PUNC साम्‍प्रदायिककलहः/NP सहसा/KV एव/INTF उद्बुद्धः/KN ।/PUNC एतदर्थम्/NP दिवसद्वयाय/NP तत्र/A मम/SN उपस्थितिः/NP आवश्‍यकी/NV ।/PUNC भवती/SN वाञ्छति/KP तर्हि/AVK मया/SN सह/AUP तत्र/A एव/INTF चलतु/KP -/PUNC अन्‍यथा/AVK मत्‍परिजनेषु/NP कश्‍चन/SN भवतीम्/SN मसूरीनगरम्/NS नेष्‍यति/KP ,/PUNC तत्र/A अहम्/SN अनुपदम्/KV एव/INTF आगच्‍छामि/KP ।/PUNC ’/PUNC मया/SN शब्‍दानाम्/NP अर्थः/NP तु/A अवबुद्धः/KN किन्‍तु/AVK किम्/AP अत्र/A मया/SN वक्‍तव्‍यम्/KN इति/AUD अहम्/SN बोद्धुम्/KN न/AN अपारयम्/KP ।/PUNC केवलम्/NP इदम्/SN एव/INTF चिन्तयन्‍ती/KN अस्‍थाम्/KP यद्/APY राकेशः/NS यदा/A माम्/SN अपाठयत्/KP तद्दिनात्/NP आरभ्‍य/KKS युवके/NP अस्‍मत्/SN न/AN ईषत्/NV अपि/APY परिवर्तनम्/NP लक्ष्‍यते/KP ।/PUNC सा/SNV एव/INTF मधुरा/NV मूर्तिः/NP -/PUNC सा/SNV एव/INTF वाणी/NP '/PUNC ‘‘/PUNC सा/SNV एव/INTF उष्‍ठमुद्रा/NP ,/PUNC स/SNV च/APY कर्णपाशः/NP ।/PUNC ’/PUNC ’/PUNC
किन्‍तु/AVK अद्य/A अयम्/SNV प्रशासकः/NP अस्ति/KP ।/PUNC तथापि/AVK माम्/SN ‘‘/PUNC भवती/SN ’’/PUNC इति/AUD संबुध्‍यति/KP ।/PUNC तदा/A अहम्/SN शिक्ष्‍या/NV आसम्/KP -/PUNC अधुना/A ‘‘/PUNC पत्नी/NP ’’/PUNC अस्मि/KP ।/PUNC
कियत्/SNV परिवर्तनम्/NP -/PUNC	 सर्वम्/SN इदम्/SN चिन्‍तयन्‍त्‍या/KNV मया/SN नलिनी/NS तूष्‍णीका/NV एव/INTF प्रकोष्‍ठाद्/NP बहिः/A यान्‍ती/KN दृष्टा/KN ।/PUNC सहसा/KV एव/INTF आमरुकस्‍य/NS पद्यम्/NP इदम्/SNV स्‍मृतिम्/NP आरुढम्/KN -/PUNC
‘‘/PUNC त्वम्/SN मुग्‍धाक्षि/NP विना/AUP एव/INTF कंचुलिकया/NP धत्‍से/KP मनोहा‍रिणीम्/NV लक्ष्‍मीम्/NP इति/AUD अभिधायिनि/KNV प्रियतमे/NP तदवीटिकासंस्‍पृशि/NP ,/PUNC ।/PUNC शय्योपान्‍तनिविष्टसस्मितसखीनेत्रोत्‍सवानन्दितः/NV
निर्यातः/KN शनकैः/KV अलीकवचनोपन्‍यासम्/NP आलीजनः/NP ॥/PUNC स्‍मृतिसमकालम्/NP एव/INTF मत्‍कपोलौ/NP अधिकरक्‍तौ/NV समभूताम्/KP ।/PUNC तथापि/AVK राकेशम्/NS प्रत्युत्तरयन्‍त्‍या/KNV मया/SN उक्‍तम्/KN -/PUNC ‘/PUNC किम्/AP इदम्/SN ?/PUNC ‘‘/PUNC भवती ’’/PUNC इति/AUD अतिपुरातनम्/NV संबोधनम्/NP आकर्णयन्‍ती/KN न/AN प्रभवामि/KP किम्/SN अपि/APY वक्‍तुम्/KKS ।/PUNC किम्/AP भवता/SN विस्‍मृतम्/KN यत्/APY न/AN अहम्/SN अधुना/A भवच्छात्रा/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC किन्‍तु/AVK का/AP ?/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC किन्‍तु/AVK ........./PUNC किन्‍तु/AVK छात्रा/NP न/AN अस्मि/KP ।/PUNC ’’/PUNC श्रुत्वा/KKS इदम्/SN राकेशः/NS भृशम्/KV जहास/KP ।/PUNC पुनः/A अकस्‍मात्/NP एव/INTF गंभीरतया/NP तेन/SN पृष्टम्/KN -/PUNC ‘/PUNC तर्हि/AVK किम्/AP निश्चितम्/NP भवत्‍या/SN ?/PUNC मया/SN सह/AUP गमनम्/NP ,/PUNC आहोस्वित्/AVK मसूरीनगरम्/NS प्रति/AUP ?/PUNC ’’/PUNC मम/SN हृदयम्/NP अन्‍तरा/AUP इव/ASD भृशम्/KV चुक्रोश/KP -/PUNC ‘‘/PUNC त्‍वया/SN सह/AUP गमनम्/NP ,/PUNC मदीयेन/SNV त्‍वया/SN सह/AUP ।/PUNC ’’/PUNC किन्‍तु/AVK जिह्वया/NP तत्/SN इदम्/SN उक्‍तम्/KN -/PUNC ‘‘/PUNC यथा/ASD भवान्/SN वाञ्छति/KP ।/PUNC अहम्/SN कुत्र/A अपि/APY चलितुम्/KKS सन्‍नद्धा/KN अस्मि/KP ।/PUNC मम/SN इच्‍छायाः/NP मूल्‍यम्/NP किम्/AP अस्ति/KP ?/PUNC मन्‍ये/KP तद्/SN इदम्/SN श्रुत्‍वा/KKS राकेशः/NS विहस्‍तः/NV इव/ASD अभूत्/KP ।/PUNC तथापि/AVK तेन/SN उत्तरितम्/KN -/PUNC ‘‘/PUNC यदि/AVK भवदिच्‍छायाः/NP मूल्‍यम्/NP न/AN अभविष्‍यत्/KP तदा/A किम्/AP इति/AUD अहम्/SN प्रष्टुम्/KN अत्र/A अगमिष्‍यम्/KP ?/PUNC तथापि/AVK एवम्/AUD भवतु/KP ,/PUNC पूर्वम्/SN भवती/SN देहरादूननगरम्/NS एव/INTF प्रयातु/KP ।/PUNC त्‍वरितम्/KV एव/INTF अहम्/SN तत्र/A आगमिष्‍यामि/KP ।/PUNC तदा/A वयम्/SN सर्वे/SN मसूरीम्/NS प्रति/AUP प्रस्‍थास्‍यामहे/KP ’’/PUNC ।/PUNC नतनेत्रया/NV मया/SN सर्वम्/SN स्‍वीकृतम्/KN ।/PUNC राकेशस्‍य/NS भ्रातृव्‍यः/NV रतिकान्‍तः/NS माम्/SN देहरादूननगरम्/NS प्रति/AUP नेतुम्/KKS आदिष्‍टः/KN अभूत्/KP ।/PUNC न/AN अहम्/SN एकाकिनी/NV अपरिचितकल्‍पना/NP एकेन/SMKY पुंसा/NP सह/AUP इयद्/SNV दूरम्/KV गच्‍छेयम्/KP इति/AUD राकेशस्‍य/NS स्‍वसा/NV माधुरी/NS मत्‍साहचर्याय/NP नियुक्‍ता/KN ।/PUNC मम/NP वस्‍तुजातम्/NP सर्वम्/SNV अपि/APY सन्‍नद्धम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC तस्मिन्/SNV एव/INTF दिने/NP मया/SN प्रस्‍थानम्/NP कर्तव्‍यम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC समयः/NP न/AN आसीत्/KP ।/PUNC परश्‍वः/A प्रातः/A अस्‍माभिः/SN देहरादूननगरम्/NP प्राप्तव्‍यम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC राकेशः/NS सपदि/NP एव/INTF तत्र/A समागच्‍छेत्/KP इति/AUD कार्यक्रमः/NP आसीत्/KP ।/PUNC न/AN जाने/KP ‘‘/PUNC मधुरजन्‍याः/NP ’’/PUNC सा/SNV इयम्/SNV कीदृशी/NV वैदेशिकी/NV प्रथा/NP अस्ति/KP या/SN संक्रामकव्‍याधिवद्/NP भारतीयान्/NP अपि/APY आक्रान्‍तवती/KN ।/PUNC
विवाहानन्‍तरम्/NP प्रथमः/SMKP चान्‍द्रमासः/NP ,/PUNC पक्षः/NP ,/PUNC सप्ताहः/NP वा/APY दम्‍पतिभ्‍याम्/NP स्‍वस्‍थानाद्/NP बहिः/A -/PUNC दूरतरे/NV देशे/NP ,/PUNC पार्वतप्रदेशे/NP ,/PUNC जलबहुले/NV सस्‍यहरिते/NV प्रकृतिरामणीयकमनोहरे/NV वा/APY प्रदेशे/NP याप्‍यते/KP ।/PUNC अमेरिकायाम्/NS विवाहानन्‍तरम्/NP नवदम्‍पतिभ्‍याम्/NP ‘/PUNC नायगरा/AB ’/PUNC नद्याः/NP रोमाञ्करः/NV चित्रविचित्रः/NV जलप्रपातः/NP यदि/AVK न/AN दृष्टः/KN तर्हि/AVK न/AN किम्/SN अपि/APY कृतम्/KN ।/PUNC आंग्‍लदेशे/NP दम्‍पती/NP यदि/AVK समुद्रतटम्/NP ,/PUNC ह्रदप्रान्‍तम्/NP ’’/PUNC ,/PUNC पर्यटनाय/NP देशान्‍तरान्/NP वा/APY न/AN गतौ/KN तर्हि/AVK तयोः/SN दाम्‍पत्‍यस्‍य/NP स्‍थायित्‍वम्/NP न/AN अनुमीयते/KP ।/PUNC विशेषः/NP च/APY अयम्/SNV यत्/APY दम्‍पती/NP विहाय/KKS न/AN अन्‍यः/SNV कश्‍चन/SN सार्द्धम्/NP भवेत्/KP ।/PUNC अन्‍यथा/AVK प्रेम्‍णः/NP ‘‘/PUNC मा‍ञ्जिष्‍ठरागः/NP ’’/PUNC परिपक्‍वः/KN न/AN जायते/KP ।/PUNC ‘/PUNC मधुरजन्‍याः/NP ’/PUNC सा/SNV इयम्/SNV प्रथा/NP भारतीयैः/NP अपरिचिता/KN स्‍यात्/KP इति/AUD न/AN अस्ति/KP ।/PUNC उपवनप्रदेशे/NP ,/PUNC ‘‘/PUNC चन्‍द्रचन्‍दनरोलम्‍बादिभिः/NP उद्दीपनकारणैः/NP ’’/PUNC स्‍थायिभावस्‍य/NP उद्दीपनम्/NP यत्र/A सुसंभवम्/NP ,/PUNC एवंविधे/NV क्‍वचन/SN एकान्‍तस्‍थले/NP -/PUNC ‘‘/PUNC मालापंचः/NP श्मशानम्/NP च/APY नद्यादीनाम्/NP तटम्/NP तथा/ASD ‘‘/PUNC इत्यादि/AUD देशे/NP वा/APY प्रेम्‍णः/NP परिपक्‍वताम्/NP भारतीयाः/NV सहृदयाः/NP साहित्‍यमनीषिणः/NP अनुभूतवन्‍तः/KN ।/PUNC
सहृदयसुमूर्धन्‍या/NP श्रीशिलाभट्टारिका/NS ‘‘/PUNC कौमारहरम्/NV वरम्/NP ’’/PUNC चैत्रक्षपा/NP ,/PUNC उन्‍मीलितमालतीसुरभीन्/NP प्रौढान्/NV कदम्‍बानिलान्/NP ,/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN प्राप्‍य/KKS अपि/APY रेवारोधसि/NS वेतसीतरुतले/NP रन्‍तुम्/KKS किम्/AP इति/AUD उत्‍कण्ठिता/KN अभूत्/KP ?/PUNC इन्‍दुमत्‍याः/NS स्‍वयंवरे/NP ‘‘/PUNC हेमाङ्गदम्/NS नाम/NP कलिङ्गनाथम्/NV ’’/PUNC परिचाययन्‍ती/KNV इन्‍दुमत्‍याः/NS सखी/NV सुनन्‍दा/NP विवाहानन्‍तरम्/NP -/PUNC ‘‘/PUNC अनेन/SN सार्धम्/AUP विहराम्‍बुराशेः/NP तीरेषु/NP तालीवनमर्मरेषु/NP ।/PUNC द्वीपान्‍तरानीतलवङ्गपुष्‍पैः/NP अपाकृतः/KN वेदलवा/NP मरुद्भिः/NP ।/PUNC ’’/PUNC इति/AUD पयोधितटविहारेण/NP किम्/AP इति/AUD ताम्/SN प्रलोभायितुम्/KKS ऐच्‍छत्/KP ?/PUNC किम्/AP इति/AUD च/APY सा/SN पांड्यराजम्/NP प्रति/AUP -/PUNC ‘‘/PUNC ताम्‍बूलवल्‍लीपरिणद्धपूगासु/NV एलालतालिङ्गितचन्‍दनासु/NV ।/PUNC तमालपत्राः/NP तरणासु/NP रन्‍तुम्/KKS प्रसीद/KP शश्‍वत्/NP मलयस्‍थलीषु/NP ।/PUNC ’’/PUNC इत्यादिभिः/NV वाक्‍यैः/NP ताम्/SN उन्‍मुखीकर्तुम्/KKS अचेष्‍टत/KP ?/PUNC किम्/AP इति/AUD नटनागरो/NV भगवान्/NV वासुदेवः/NS ‘‘/PUNC शिशुपालवधम्/NS ’/PUNC ’/PUNC विधातुम्/KKS युधिष्ठिरस्‍य/NS राजसूययागमण्‍डपम्/NP प्रतिष्‍ठासु/NP मध्‍ये/NP रैवतकम्/NS गिरिम्/NP प्राप्‍य/KKS तत्र/A विविधैः/NV विलासैः/NP स्‍वमहिषीभिः/NP सार्धम्/AUP विजहार/KP ?/PUNC किम्/AP एतानि/SNV अखिलानि/NV मधुरजन्‍याः/NP उदाहरणानि/NP न/AN सन्‍ति/KP ?/PUNC किन्‍तु/AVK मन्‍ये/KP भारतीयसंस्‍कृतौ/NP दम्‍पतिभ्‍याम्/NP सह/AUP न/AN अन्‍यः/SN कश्‍चन/SN भवेत्/KP इति/AUD द्रढीयान्/NV नियमः/NP न/AN अस्ति/KP ।/PUNC पाश्‍चात्‍यसंस्‍कृतौ/NP तादृशः/SNV एव/INTF नियमः/NP ।/PUNC अतः/AVK रतिकान्‍तः/NS ,/PUNC माधुरी/NS च/APY द्वे/SMKY अपि/APY राकेशगमनानन्‍तरम्/NP देहरादूननगरात्/NS परावर्तिष्‍येते/KP इति/AUD निश्चितम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC
देहरादूननगरम्/NS मया/SN सुतराम्/NV अभिरोचितम्/KN ।/PUNC स्‍वच्‍छसुन्‍दरा/NV राजमार्गाः/NP ,/PUNC पर्वतमालानाम्/NP उपत्‍यकासु/NP प्रलम्‍बानि/NV भ्रमणस्‍थलानि/NP ,/PUNC आयाताकाराः/NV वन्‍यप्रदेशाः/NP सर्वतः/SN अधिकम्/NV च/APY ग्रीष्‍मे/NP अपि/APY समशीतोष्‍णत्‍वम्/NP ।/PUNC राकेशस्‍य/NS आदेशेन/NV सुविशाले/NV पान्‍थावासे/NP (/PUNC होटल/AB )/PUNC एकस्मिन्/SMKY वयम्/SN न्‍यवात्‍स्‍म/KP ।/PUNC संस्‍कृतस्‍य/NS कानिचन/SNV काव्‍यानि/NP मया/SN सह/AUP एव/INTF नीतानि/KN यतः/AVK मया/SN वर्षे/NP अस्मिन्/SNV एव/INTF परीक्षा/NP देया/KN अभूत्/KP ।/PUNC यद्यपि/AVK माधुरी/NS मत्‍पुस्‍तकानि/NP दृष्टवा/KKS भृशम्/KV जहास/LP -/PUNC तया/SN उक्‍तम्/KN -/PUNC ‘‘/PUNC उन्‍मत्तिके/NP !/PUNC विवाहानन्‍तरम्/NP प्रथमे/SMKP मासे/NP किम्/AP अध्‍ययनम्/NP क्रियते/KP ?/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC किम्/AP इति/AUD न/AN क्रियते/KP ?/PUNC न/AN अत्र/A किम्/SN अपि/APY कारणम्/NP ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC मुग्‍धे/NP !/PUNC सर्वम्/SN जानाना/KN अपि/APY अज्ञा/NP भवसि/KP ?/PUNC किम्/AP त्‍वाम्/SN बोधयामि/KP ,/PUNC अध्‍ययनम्/NP यदि/AVK कर्तुम्/KKS इष्‍यते/KP -/PUNC तथापि/AVK तत्/SN न/AN संभवति/KP ।/PUNC असंभवम्/NP एतत्/SNV ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC यदि/AVK च/APY संभवेत्/KP तदा/A ?/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC तदा/A केवलम्/NP अध्‍ययनम्/NP एव/INTF संभवति/KP ।/PUNC प्रेम/NP न/AN संभवति/KP ।/PUNC जानासि/KP त्‍वाम्/SN यत्‍प्रेमा/NP निशाकरवद्/NP भवति/KP ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC कथम्/APP ?/PUNC ’’/PUNC मया/SN उत्‍सुकया/NP पृष्टम्/KN ।/PUNC ‘‘/PUNC यदि/AVK प्रेमा/NP न/AN वर्धते/KP तर्हि/AVK सः/SN क्षयितुम्/KKS आरभते/KP ।/PUNC न/AN सः/SNV स्थिरः/KV तिष्‍ठति/KP ।/PUNC यथा/ASD चन्‍द्रः/NP वर्धते/KP वा/APY -/PUNC अपक्षीयते/KP वा/APY ।/PUNC न/AN स/SNV निस्‍पन्‍दः/NP तिष्‍ठति/KP ,/PUNC एवम्/AUD एव/INTF ।/PUNC ’’/PUNC भूयो/NP भूयः/DV विचार्य/KKS मया/SN प्रहेलिकायाः/NP अस्‍याः/SNV अर्थः/NP अवबुद्धः/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK मदीये/SNV हृदये/NP कश्‍चन/SN उवाच/KP -/PUNC कालिदासस्‍य/NS काव्‍यानि/NP ,/PUNC भरतस्‍य/NS नाट्यशास्‍त्रम्/NS ,/PUNC संस्‍कृतस्‍य/NS नाटकानि/NP जीवनात्/NP पृथक्भूतानि/NV न/AN सन्‍ति/KP ।/PUNC तानि/SN हृदयस्‍य/NP सजीवानि/NP शकलानि/NV ।/PUNC एषाम्/SN अध्‍ययनम्/NP शुष्‍कः/NV बुद्धिव्‍यायामः/NP न/AN अस्ति/KP -/PUNC मानसी/NV प्रक्रिया/NP अस्ति/KP ।/PUNC एतेषाम्/SN अध्‍ययनम्/NP प्रेम्‍णः/NP बाधकम्/NP न/AN संभवति/KP ।/PUNC इदम्/SNV अध्‍ययनम्/NP च/APY ,/PUNC गार्हस्‍थ्‍यम्/NP च/APY ,/PUNC दाम्‍पत्‍यम्/NP च/APY ,/PUNC जीवनम्/NP च/APY ,/PUNC बुद्धिः/NP च/APY ,/PUNC क्रिया/NP च/APY ,/PUNC ज्ञानम्/NP च/APY ,/PUNC प्रतिक्रिया/NP च/APY ,/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN साहचर्येण/NP चलितुम्/KKS शक्‍नुते/KP ,/PUNC त्वम्/SN एतत्/SN अनुभूय/KKS ज्ञास्‍यति/KP ।/PUNC ’’/PUNC देहरादूननगरस्‍य/NS सुविशाले/NV शीतले/NV च/APY वाष्‍पयानविश्रमस्‍थले/NP (/PUNC Railway platform/AB )/PUNC वयम्/SN सर्वे/SN राकेशम्/NS प्रतीक्षमाणा/KN आस्‍म/KP ।/PUNC
यथा/ASD एव/INTF दूरतः/NP कुज्‍झटिकायाः/NP विस्‍तृतम्/NV वितानम्/NV विदारयन्/KN वाष्‍पयानस्‍य/NP तीव्रः/NV प्रकाशः/NP दृष्टिगोचरः/NP अभूत्/KP ,/PUNC मम/SN हृदयस्‍य/NP गतिः/NP तीव्रा/NV समभूत्/KP ।/PUNC राकेशः/NS अद्य/A समायाति/KP ।/PUNC अद्य/A एव/INTF तद्/SNV दिनम्/NP यदा/A मम/SN विवाहितम्/KNV जीवनम्/NP आरभ्‍यते/KP ।/PUNC सहसा/KV एव/INTF वाष्‍पयानस्‍य/NP त्‍वरिता/NV गतिः/NP अकस्‍मात्/NP मन्‍दा/NV समजायत/KP ।/PUNC प्रथमश्रेण्‍याः/NP एकस्मिन्/SMKY प्रकोष्‍ठे/NP राकेशस्‍य/NS मन्‍दम्/NV स्‍मयमानम्/KNV मुखम्/NP अदृश्‍यत/KP ।/PUNC माधुरी/NS रतिकान्‍तः/NS च/APY तस्‍याम्/SNV एव/INTF दिशि/NP सरभसम्/KV प्रासरताम्/KP ।/PUNC अहम्/SN अपि/APY मन्‍दम्/KV मन्‍दम्/DV अचलम्/KP ।/PUNC
तृतीयश्रेण्‍याः/NP प्रकोष्‍ठाद्/NP राकेशस्‍य/NS परिचारकः/NP निर्गतः/KN ।/PUNC एनम्/SNV एव/INTF परिचारकम्/NP आदाय/KKS राकेशः/NS विवाहे/NP अपि/APY समागतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC एनम्/SN एव/INTF सह/AUP आदाय/KKS अत्र/A अपि/APY सः/SN समागतः/KN ।/PUNC राकेशः/NS अवतीर्य/KKS एव/INTF सस्मितम्/KV सर्वेः/SN सह/AUP अमिलत्/KP ।/PUNC
माम्/SN प्रेक्ष्‍य/KKS पृष्टवान्/KN -/PUNC ‘‘/PUNC सर्वम्/SN समीचीनम्/NP ?/PUNC ’’/PUNC विद्यालये/NP पठन्‍त्‍या/KNV मया/SN अध्‍यापकेभ्‍यः/NP ,/PUNC सहपाठिनीभ्‍यः/NP ,/PUNC मित्रेभ्‍यः/NP च/APY न/AN जाने/KP कतिवारम्/NP स/SN एव/INTF अयम्/SNV कुशलप्रश्‍नः/NP श्रुतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC न/AN जाने/KP कियन्ति/SNV च/APY अस्‍य/SN सुन्‍दरसुन्‍दराणि/NV उत्तराणि/NP मया/SN दत्तानि/KN यतो/SN हि/A सः/SNV अयम्/SNV सभ्‍यतायाः/NP प्रथमः/SMKP आचारः/NP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK राकेशस्‍य/NS तम्/SNV इमम्/SNV प्रश्‍नम्/NP श्रुत्‍वा/KKS मस्तिष्‍कम्/NP मूर्तम्/NV इव/ASD ,/PUNC जिह्वा/NP स्‍तब्‍धा/KN इव/ASD ,/PUNC मनः/NP मुग्‍धम्/NP इव/ASD ,/PUNC बुद्धिः/NP मूर्च्छिता/KN इव/ASD अनुभूता/KN ।/PUNC
नूनम्/NP प्रश्‍ने/NP अस्मिन्/SNV काचित्/SNV अननुभूतपूर्वा/NV मधुरता/NP ,/PUNC अननुमितपूर्वम्/NV आकूतम्/NP च/APY अभविष्‍यत्/KP ।/PUNC अतएव/AVK न/AN अहम्/SN किम/SN अपि/APY वक्‍तुम्/KKS अपारयम्/KP ।/PUNC ‘‘/PUNC सख्‍यः/NP ’’/PUNC शपामि/KP यदि/AVK किंचित्/SN अपि/APY स्‍मरामि/KP ।/PUNC ’’/PUNC अस्‍मान्/SN सर्वान्/SN आदाय/KKS राकेशः/NS स्‍टेशनस्‍य/AB निरामिषाहारगृहे/NP प्राविशत्/KP ।/PUNC अतिप्रलम्‍बान्/NV वैदेशिकान्/NP परिधेयान्/NP धारयन्‍तः/KNV बहवः/SNV जनाः/NP उष्‍णपेयानि/NP पिबन्‍तः/KN उपविष्टाः/KN अभूवन्/KP ।/PUNC तेषु/SN एकः/SMKY अपि/APY विदेशीयः/NP न/AN आसीत्/KP इति/AUD दृष्टवा/KKS राकेशः/NS सस्मितम्/KV माधुरीम्/NS अवोचत्/KP ।/PUNC ‘‘/PUNC अस्‍मत्‍सहकर्माणः/NV प्रशासकाः/NP कथयन्ति/KP यत्/APY वयम्/SN निरामिषभोजिनः/NP भूत्‍वा/KKS अपि/APY उष्‍णपेयपानार्थम्/NP सामिषाहारगृहेषु/NP एव/INTF गच्‍छामः/KP ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC किम्/AP इति/AUD ?/PUNC ’’/PUNC रतिकान्‍तेन/NS साश्‍चर्यम्/KV पृष्टम्/KN ।/PUNC ‘‘/PUNC यतो/SN हि/A विदेशीया/NV यात्रिणः/NP ,/PUNC आङ्गलाः/NP च/APY सामिषाहारगृहेषु/NP एव/INTF मिलन्ति/KP ।/PUNC ते/SN तत्र/A आमिषम्/NP अभ्‍यवहरन्ति/KP -/PUNC वयम्/SN च/APY केवलम्/NP उष्‍णजलम्/NP पिबामः/KP तथापि/AVK तैः/SN सह/AUP संलापे/NP सभ्‍यतायाः/NP अभ्‍यासः/NP भवति/KP इति/AUD तेषाम्/SN तर्कः/NP ।/PUNC
गुरुभ्‍यः/NP तेभ्‍यः/SNV सदाचारम्/NP शिक्षित्‍वा/KKS ते/SN अन्‍येषाम्/SN उपरि/A प्रभावम्/NP पातयितुम्/KKS क्षमन्‍ते/KP ।/PUNC ’’/PUNC वयम्/SN सर्वे/SN मुक्‍तकण्‍ठाम्/KV अहसाम/KP ।/PUNC आहारगृहस्‍य/NP कोणे/NP कौचित्/SNV नवदम्‍पती/NP स्थितौ/KN आस्‍ताम्/KP ।/PUNC तौ/SN वीक्ष्‍य/KKS राकेशः/NS माम्/SN प्रति/AUP निभृतम्/KV अस्‍मयत/KP ।/PUNC अस्‍माभिः/SN उष्‍णपेयस्‍य/NP चषकम्/NP समापितम्/KN अपि/APY न/AN आसीत्/KP ,/PUNC राकेशस्‍य/NS परिचारकेन/NP सूचितम्/KN यत्/APY पण्‍यशकटिः/NP (/PUNC Taxi/AB )/PUNC बहिः/A सन्‍नद्धा/KN आस्‍ते/KP ।/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN वीक्ष्‍य/KKS न/AN अस्‍माकम्/SN आश्‍चर्यम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC परिचारका/NP अमी/SNV एवंविधातुम्/KKS प्रशिक्षिताः/KN भवन्ति/KP ।/PUNC
वस्‍तुतः/NP राकेशस्‍य/NS योजनानुसारम्/NP तया/SN एव/INTF पण्‍यशकट्या/NP वयम्/SN देहारादूनस्‍य/NP पान्‍थावासात्/NP स्ववस्‍तूनि/NP आदाय/KKS समीपस्‍थम्/NV पार्वतनगरम्/NP मसूरी/NS इति/AUD आख्‍यम्/NV प्रापिताः/KN तत्र/A च/APY एकस्मिन्/SMKY पान्‍थावासे/NP समवतारिताः/KN ।/PUNC राकेशेन/NS पान्‍थावासस्‍य/NP अस्‍मदीयः/SNV प्रकोष्‍ठः/NP सुतराम्/KV परीक्षितः/KN ।/PUNC मदीयानि/SNV पुस्‍तकानि/NP वीक्ष्‍य/KKS सः/SN प्रसन्‍नः/KN इव/ASD अभूत्/KP इति/AUD मया/SN तन्मुखमुद्रया/NP अनुमितम्/KN ।/PUNC अपरस्मिन्/SNV एव/INTF दिवसे/NP माधुरी/NS रतिकान्‍तः/NS च/APY परावर्तेताम्/KP पितृगृहम्/NP प्रति/AUP ।/PUNC अहम्/SN राकेशः/NS ,/PUNC परिचारकः/NP च/APY केवलम्/NP आस्‍म/KP ।/PUNC
मसूरीनगरे/NS तस्मिन्/SNV ग्रीष्‍मे/NP सेनासंनिवेशस्‍य/NP महान्/NV संभारः/NP आसीत्/KP ।/PUNC सेनायाः/NP बृहदधिकारिणः/NP -/PUNC तेषाम्/SN पत्‍न्‍यः/NP च/APY वैदेशिकरीत्‍या/NP विहारम्/NP चिकीर्षन्ति/KP स्‍म/A इति/AUD तत्र/A पाश्‍चात्‍यपद्धतेः/NP बहवः/NV उपहारगृहाः/NP ,/PUNC गोष्‍ठीगृहाः/NP (/PUNC Clubs/AB )/PUNC मनोरंजनालयाः/NP च/APY तस्मिन्/SNV वर्षे/NP विशिष्‍य/KKS सज्‍जा/NP आसन्/KP ।/PUNC एषु/SN खलु/A सीधुपानस्‍य/NP ,/PUNC द्वन्‍द्वनृत्‍यस्‍य/NP (/PUNC Ball Room Dance/AB )/PUNC च/APY प्रथा/NP नितराम्/NV लोकप्रिया/NV सामान्‍या/NV च/APY अभूत्/KP ।/PUNC शनिवासरेषु/NP ,/PUNC रविवासरेषु/NP च/APY एवंविधेषु/NV मनोरंजनस्‍थलेषु/NP भूयस्‍तराम्/NV संकुलता/NP ,/PUNC विद्युत्/NP चावचक्‍यम्/NP ,/PUNC वैदेशिकवाद्यानाम्/NP चीत्‍काराः/NP ,/PUNC सीधुपात्राणाम्/NP (/PUNC काचमयानाम्/NV )/PUNC चणत्‍काराः/NP च/APY सायंकालम्/NP मुखरयन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC ‘‘/PUNC सत्‍पुष्‍करद्योतितरङ्गशोभिनि/NP अमन्‍दम्/KV आरब्‍धमृदङ्गवाद्ये/NP ।/PUNC
उद्यानवापीपयसी/NP इव/ASD यस्‍याम्/SN एणीदृशः/NP नाट्यगृहे/NP रमन्‍ते/KP ।/PUNC ’’/PUNC इति/AUD अस्य/SN नवीनतमम्/NV संस्‍करणम्/NP मसूरीनगरे/NS द्रष्टुम्/KN शक्‍यम्/KN ।/PUNC तस्मिन्/SNV एव/INTF नगरे/NP प्राप्तप्रशिक्षणः/NV प्रशासनिकसेवायाः/NP अधिकारी/NP इति/AUD कृत्‍वा/KKS यदि/AVK राकेशः/NS तथाविधेषु/NV मनोरंजनालयेषु/NP बद्धरतिः/NP स्‍यात्/KP इति/AUD अत्र/A न/AN आश्‍चर्यम्/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK अस्‍मत्/SN पान्‍थावासस्‍य/NP संमुखम्/NP एव/INTF स्थिते/KN मनोरंजनालये/NP यदा/A आवाम्/SN प्रविष्टौ/KN तदनन्‍तरम्/AVK केवलम्/NP पञ्चकला/NP एव/INTF व्‍यतीताः/KN स्‍युः/KP -/PUNC यत्/APY राकेशेन/NS कृतम्/KN तद्/SN दृष्ट्वा/KKS मादृश्‍याः/NV कन्‍यकायाः/NP प्रसादः/NP स्‍वाभाविकः/NV एव/INTF अभूत्/KP ।/PUNC यदा/A आवाम्/SN नृत्‍यालयम्/NP प्रविष्टौ/KN ,/PUNC कतिपये/SNV आङ्गलभारतीयाः/NP स्‍वरमणीभिः/NP सार्धम्/AUP काचकूपिकाभ्‍याम्/NP मदिराम्/NP पिबन्‍तः/KN स्‍वयंचालितध्‍वनियन्‍त्रस्‍य/NP संमुखे/NP (/PUNC Juke Box/AB )/PUNC 

कतिपयनाणाकन्/NP प्रवेश्‍य/KKS स्‍वयंवादिध्‍वनिचक्‍कलिकानाम्/NP (/PUNC Records/AB )/PUNC संगीतम्/NP रसयन्‍तः/KN दृष्टाः/KN ।/PUNC राकेशेन/NS क्षणम्/KV स्थित्‍वा/KKS सर्वम्/SNV इदम्/SNV दृश्‍यम्/NP अवलोकितम्/KN ।/PUNC अहम्/SN निस्‍पन्‍दा/NV अस्‍थाम्/KP ।/PUNC राकेशस्‍य/NS पूर्वपरिचितः/NV नृत्‍यालयस्‍य/NP प्रबन्‍धकः/NP त्वरितम्/KV एव/INTF कर्गदलेखनीः/NP आदाय/KKS अस्‍मत्/SN सविधम्/NP उपातिष्‍ठत्/KP ।/PUNC राकेशः/NS तेन/SN अनुपयुक्‍तः/KN ,/PUNC किम्/AP ‘/PUNC रम/AB ’/PUNC नामिका/NV मदिरा/NP ,/PUNC शंपेनाख्‍या/AB आहोस्वित्/AVK अन्‍यादृशी/SN ?/PUNC राकेशः/NS किम्/AP अपि/APY न/AN अवोचत्/KP ।/PUNC किम्/AP इदम्/SN प्रलपति/KP इति/AUD सूचिकाम्/NP दृशम्/NP एव/INTF अपातयत्/KP ।/PUNC क्षणानन्‍तरम्/NP तेन/SN उक्‍तम्/KN ‘‘/PUNC अहम्/SN नवविवाहितः/NV अस्मि/KP ।/PUNC अत्र/A मधुयामिनीः/NP यापयितुम्/KKS आगतः/KN ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC सम्‍यक्/NP -/PUNC अधुना/A एव/INTF नृत्‍यालयम्/NP प्रविशतु/KP भवान्/SN ।/PUNC तत्र/A बहवः/SNV दम्‍पतयः/NP ।/PUNC परस्‍परम्/NP परिचय/KP ’’/PUNC ‘‘/PUNC अहम्/SN अत्र/A मत्‍पत्‍न्‍या/NP सह/AUP भ्रमणाय/NP आगतः/KN परेषाम्/SN पत्‍नीभिः/NP साकम्/AUP नृत्‍यम्/NP विधातुम्/KKS न/AN ।/PUNC ’/PUNC ’/PUNC ‘‘/PUNC तद्/SN अपि/APY जाने/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK साम्‍प्रतम्/A भवताम्/SN तादृशः/SNV परिचयः/NP तु/A नितराम्/NV आवश्‍यकः/NP ।/PUNC अस्मिन्/SNV शीतबहुले/NV प्रदेशे/NP सीधुसुधायाः/NP उष्‍णतायाम्/NP न/AN कः/SN अपि/APY अनुभवति/KP स्‍वपत्‍नीपरपत्‍नीविवेकम्/NP ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC अहम्/SN अत्र/A विवेकहीनः भवितुम् न/AN आयातः ।/PUNC अन्‍यत्र कुत्रचन व्‍यतियापयिष्‍यामि समयम् ।/PUNC यदि/AVK अत्र/A काफि/AB इति/AUD आख्‍यम्/NV उष्‍णपेयम्/NP लभ्‍येत/KP चेत्/A विश्राम्‍यामि/KP ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC न/AN एव/INTF श्रीमन्/U !/PUNC इदम्/SNV तु/A सीधुगृहम्/NP (/PUNC Bar/AB )/PUNC ।/PUNC उष्‍णपेयम्/NP तु/A अत्र/A ,/PUNC श्रीमन्/U ,/PUNC कुत्र/AP ?/PUNC ‘‘/PUNC जानामि/KP ।/PUNC तदा/A हि/A मदीयपान्‍थावासस्‍य/NP भोजनालयः/NP समितिकक्षः/NP च/APY एव/INTF मे/SN पर्याप्तः/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC धन्‍यवादाः/NP ।/PUNC ’’/PUNC एतदनन्‍तरम्/AVK विद्युद्वेगेन/KV आवाम्/SN बहिः/A आयातौ/KN ।/PUNC पूर्वपरिचितम्/NV जनम्/NP एनम्/SNV विनोदविधया/NP अपि/APY एवम्/AUD निरुत्तरीकृतवति/KNV राकेशे/NP मम/SN चेतसि/NP प्रसन्‍नतायाः/NP सुबोध्‍यः/NV प्रभावः/NP अभूत्/KP ।/PUNC पान्‍थावासम्/NP परावृत्‍य/KKS -/PUNC ऊर्णायाः/NP सुस्‍थूलानि/NV वस्‍त्राणि/NP आकण्‍ठम्/NV आपादतलम्/NV च/APY परिधाय/KKS आवाम्/SN मसूरीनगरस्‍य/NS दीर्घमार्गेषु/NP एकान्‍तभ्रमणाय/NP निर्गतौ/KN ।/PUNC स्‍मृत्यालोकः/NP -/PUNC
प्रथमायाम्/SMKP एव/INTF निशि/NP भ्राम्‍यतोः/KNV आवयोः/SN अनिशीथम्/NV संलापः/NP समभूत्/KP ।/PUNC यद्यपि/AVK अहम्/SN नितान्‍तम्/NV सलज्‍जारुद्धकण्‍ठा/NP इव/ASD अभूवम्/KP -/PUNC तथापि/AVK औत्‍सुक्‍येन/NP कृतत्‍वरा/NV अहम्/SN पृष्टवती/KN राकेशम्/NS -/PUNC समग्रम्/NV अपि/APY वृत्तांतम्/NP ।/PUNC यथा/ASD हि/A अनन्‍तचतुर्दश्‍याः/NP कथायाम्/NP भक्तिरसमत्तः/NV कौण्डिन्‍यब्राह्मणः/NP अनन्‍तव्रतम्/NS तिरस्‍कृत्‍य/KKS जातदारिद्रयः/NV ,/PUNC पश्‍चात्/NP तप्‍यमानः/KN अनन्‍तम्/NS द्रष्टुम्/KN वनम्/NP प्रति/AUP निर्गतः/KN तत्र/A एकम्/SMKY वृषभम्/NP ,/PUNC गर्दभम्/NP ,/PUNC कुंजरम्/NP ,/PUNC गाम्/NP ,/PUNC पुष्‍करिणीद्वयम्/NP च/APY दृष्टवान्/KN पृष्टवान्/KN च/APY तान्/SN अनन्‍तस्‍य/NS विषये/NP ......./PUNC वृद्धब्राह्मणरूपधारिणा/NV अनन्‍तेन/NS स्‍वगुहाम्/NP प्रति/AUP नीतः/KN ,/PUNC स्‍वरूपम्/NP दर्शितः/KN च/APY सर्वविधसाफल्‍यानन्‍तरम्/NP भगवन्‍तम्/NV एव/INTF पृष्टवान्/KN -/PUNC ‘‘/PUNC का/AP गौः/NP को/AP वृषभः/NP तथा/ASD ?/PUNC मया/SN दृष्टम्/KN महारण्‍ये/NP किम्/AP तत्/SNV पुष्‍करिणीद्वयम्/NP ?/PUNC कः/AP खरः/NP कुंजरः/NP कः/AP असौ/SNV कः/AP असौ/SNV वृद्धः/NP द्विजोत्तमः/NV ?/PUNC ’’/PUNC ,/PUNC भगवान्/NP च/APY उत्तरितवान्/KN -/PUNC
‘‘/PUNC वृषः/NP धर्मः/NP त्‍वया/SN दृष्टः/KN .............../PUNC खरः/NP क्रोधः/NP त्‍वया/SN दृष्टः/KN कुंजरो/NP मद/NP उच्‍यते/KP अत्र/A ब्राह्मणः/NP असौ/SNV अनन्‍तः/NS अहम्/SNV ।/PUNC ’’/PUNC इत्यादि/AUD -/PUNC तथा/ASD एव/INTF साम्‍प्रतम्/A मया/SN राकेशः/NS रहस्‍यम्/KV पृष्टः/KN -/PUNC ‘‘/PUNC कः/AP अयम्/SNV भारद्वाजः/NP ?/PUNC -/PUNC येन/SN सह/AUP मदीयम्/SNV वाग्‍दानम्/NP अभूत्/KP -/PUNC कथम्/APP भवान्/SN प्रशासनिकसेवाम्/NP प्रविष्टः/KN ?/PUNC नगरम्/NP परित्‍यज्‍य/KKS किम्/AP किम्/DV भवता/SN कृतम्/KN ?/PUNC ’’/PUNC राकेशेन/NS -/PUNC नितान्‍तम्/NV स्निह्यता/KN -/PUNC सर्वम्/SNV अपि/APY पुरागतम्/KNV वृत्तम्/NP व्‍याख्‍यातम्/KN ।/PUNC रात्रौ/NP प्रलम्‍बतरुपंक्तिगामिनः/NV सर्वे/SNV अपि/APY दूरस्‍थाः/NV राजमार्गाः/NP शून्‍याः/NP अदृश्‍यन्‍त/KP ।/PUNC रथ्‍यासु/NP कुत्रचन/A काचदीपाः/NP मन्‍दम्/KV मन्‍दम्/DV प्रज्‍वलन्‍तः/KN स्‍वसत्तायाः/NP संकेतम्/NP इव/ASD अदुः/KP ,/PUNC कदाचन/A तीव्रम्/KV निःसरन्‍ती/KNV काचन/SNV मरुत्तरगन्‍त्री/NP आवाम्/SN दृष्ट्वा/KKS मन्‍दवेगा/NP अभूत्/KP -/PUNC (/PUNC तत्र/A हि/A अपरिचितानाम्/KN अपि/APY मरुत्तरद्वारा/NP यथा/ASD इष्‍टस्‍थानप्रापणस्‍य/NP शिष्‍टाचारः/NP अपि/APY अस्ति/KP किन्‍तु/AVK स्‍वल्‍पेषु/NP एव/INTF मार्गेषु/NP यानानि/NP अनुमतानि/KN ।/PUNC )/PUNC -/PUNC अनन्‍तरम्/NP च/APY निभृतम्/NV एकान्‍तम्/NP अभूत्/KP -/PUNC निर्मक्षिकम्/NV ।/PUNC राकेशेन/NS तस्मिन्/SNV समये/NP स्‍वजीवनवृत्तान्‍तकथने/NP यः/SNV रसः/NP निक्षिप्तः/KN -/PUNC मम/SN च/APY अन्‍तरे/A तम्/SNV इमम्/SNV श्रावम्/NP श्रावम्/DV यादृशी/SNV तन्‍मयता/NP उदिता/KN सर्वम्/SN इदम्/SN अनुभवसाक्षिकम्/NP एव/INTF ,/PUNC न/AN वर्णयितुम्/KKS शक्‍यम्/KN ।/PUNC राकेशस्‍य/NS जीवनवृत्तम्/NP इदम्/SNV -/PUNC यत्/APY अद्यत्‍वे/A मम/SN सुपरिचितम्/NV संजातम्/KN अस्ति/KP -/PUNC संक्षिप्‍य/KKS एवम्/AUD कथयितुम्/KKS शक्‍यते/KP -/PUNC एम.ए./AB परीक्षाम्/NP उत्तीर्य/KKS -/PUNC राकेशेन/NS अस्‍माकम्/SN नगरे/NP एव/INTF एकस्मिन्/SMKY संस्‍कृतपत्रे/NP वृत्तिः/NP लब्‍धा/KN आसीत्/KP ।/PUNC प्रायः/A पञ्चषघण्‍टाः/NP प्रतिदिनम्/NP कार्यम्/NP करणीयम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC
लेखानाम्/NP शोधनम्/NP ,/PUNC ‘/PUNC प्रूफ/AB ’/PUNC पठनम्/NP -/PUNC पत्राणाम्/NP उत्तराणि/NP -/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN राकेशस्‍य/NS स्‍वास्‍थ्‍योपरि/NP प्रतिकूलायितम्/KN ।/PUNC बह्वीः/NV प्रा‍र्थनाः/NP श्रुत्‍वा/KKS अपि/APY यदा/A प्रकाशकेन/NP राकेशस्‍य/NS वेतनम्/NP न/AN परिवर्धितम्/KN ,/PUNC तदा/A अनेन/SN स्‍वपरिवारस्‍य/NP निम्‍नाम्/NV आर्थिकीम्/NP स्थितिम्/NP जानानेन/KNV अपि/APY पितरम्/NP प्रति/AUP पत्रम्/NP लिखितम्/KN -/PUNC यत्/APY किम्/AP स/SN भृतिलाभपर्यन्‍तम्/NP राकेशम्/NS गृहे/NP निवासयितुम्/KKS स्‍वीकुरुते/KP ?/PUNC पितुः/NP उत्तरम्/NP निषेधात्‍मकम्/NP एव/INTF आगतम्/KN ।/PUNC राकेशः/NS भृशम्/KV अखिद्यत/KP ।/PUNC भारतम्/NS परित्यज्‍य/KKS अन्‍यत्र/A गन्‍तुम्/KKS दृढम्/NV निश्‍चयम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC पित्रे/NP च/APY अन्तिमम्/NV पत्रम्/NP अलेखीत्/KP -/PUNC यत्/APY अहम्/SN अद्य/A भारतम्/NS त्‍यक्त्‍वा/KKS विदेशान्/NP गच्‍छामि/KP -/PUNC अस्मिन्/SNV जीवने/NP यदि/AVK पुनः/A दर्शनम्/NP भवेत्/KP तदा/A कृतार्थः/NP भविष्‍यामि/KP ।/PUNC अन्‍यथा/AVK अयम्/SNV मदीयः/SNV चरमः/NV प्रणामः/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK विदेशयात्रा/NP तदात्‍वे/A न/AN तावती/SNV सरला/NP अभूत्/KP ।/PUNC केवलम्/NP नगरम्/NP परित्‍यज्‍य/KKS राकेशः/NS नगरान्‍तरम्/NP अयासीत्/KP ,/PUNC यस्‍य/SN सूचना/NP मया/SN अपि/APY पितुः/NP मुखात्/NP लब्‍धा/KN ।/PUNC एतदनन्‍तरम्/AVK विद्युत्/NP वेगेन/NP एव/INTF ,/PUNC राकेशस्‍य/NS जीवने/NP परिवर्तनस्‍य/NP चित्रपटदृश्‍यम्/NP समागतम्/KN ।/PUNC भिक्षुकः/NP इव/ASD दीनः/NV मलिनः/NV च/APY राकेशः/NS भारतराजधान्‍याः/NP मुख्‍यासु/NV वसतिषु/NP गृहाद्/NP गृहम्/NP गृहाध्‍यापनम्/NP (/PUNC ट्यूशन/AB )/PUNC वृत्तिम्/NP गवेषयमाणः/KN आहिण्‍डते/KP स्‍म/A ।/PUNC सर्वत्र/A एव/INTF प्रायः/NP -/PUNC अतिसंक्षिप्तम्/NV उत्तरम्/NP लभ्‍यते/KP स्‍म/A -/PUNC ‘‘/PUNC न/AN एव/INTF ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC न/AN अधुना/A ।/PUNC ’’/PUNC
 ’’/PUNC खेदः/NP अस्ति/KP -/PUNC भवतः/SN आवश्‍यकता/NP न/AN अस्ति/KP ।/PUNC ’’/PUNC इत्यादि/AUD ।/PUNC
एकत्र/A वस्‍त्रापणे/NP विक्रयकर्मचारिणः/NP (/PUNC Salesman/AB )/PUNC आवश्‍यकता/NP आसीत्/KP ।/PUNC राकेशेन/NS तद्/SN अपि/APY स्‍वीकृतम्/KN ।/PUNC पञ्चदश/SMKY दिवसा/NP व्‍यतीताः/KN ।/PUNC राकेशेन/NS आपणस्‍य/NP समाचारपत्रे/NP एकत्र/A संस्‍कृताध्‍यापकस्‍य/NP आवश्‍यकताविज्ञापनम्/NP पठितम्/KN ।/PUNC साक्षात्‍कारः/NP अभूत्/KP ।/PUNC एकमासाद्/NP अनन्‍तरम्/NP राकेशेन/NS अध्‍यापकपदम्/NP लब्‍धम्/KN ।/PUNC वस्‍त्रापणस्‍वामिना/NP एकमासस्‍य/NP एव/INTF वेतनम्/NP दतम्/KN -/PUNC पञ्चदशदिवसानाम्/NP श्रमदानम्/NP एव/INTF अभूत्/KP ।/PUNC तदा/A हि/A भारतस्‍य/NS स्‍वातन्‍त्र्यम्/NP नूतनः/NV शिशुः/NP एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC नवीनसंविधानान्‍तर्गतधारानुसारम्/NP स्‍थापितेन/KNV जनसेवायोगेन/NP भारतस्‍य/NS प्रशासनिकसेवा/NP (/PUNC I.A.S/AB )/PUNC याः/SNV प्रतियोगितापरीक्षाः/NP नवीनतया/NP आरब्‍धाः/KN ।/PUNC
सहकर्मणाम्/NP अनुरोधेन/NP राकेशः/NS अपि/APY परीक्षासु/NP प्रविष्‍टः/KN ।/PUNC संस्‍कृतम्/NS खलु/A दैवी/NV वाग्/NP देव/NP इव/ASD निग्रहानुग्रहयोः/NP समर्था/NV !/PUNC !/PUNC वरः/NP अपि/APY दातुम्/KKS शक्‍यते/KP -/PUNC शापः/NP अपि/APY अनया/SN ।/PUNC परीक्षासु/NP यदि/AVK विद्यार्थी/NP संस्‍कृतविषयम्/NS आदत्ते/KP -/PUNC सः/SN वरम्/NP इव/ASD लभते/KP ।/PUNC विशेषतः/NP प्रतियोगितापरीक्षासु/NP ।/PUNC राकेशेन/NS भूयांसः/NV अंकाः/NP लब्‍धाः/KN ।/PUNC साक्षात्‍कारः/NP अभूत्/KP (/PUNC Interview/AB )/PUNC यदा/A च/APY राकेशेन/NS समाचारपत्रे/NP सफलानाम्/NV प्रतियोगिनाम्/NP नामसु/NP स्‍वकीयम्/SNV नाम/NP ‘‘/PUNC भारद्वाज/NP ,/PUNC राकेश/NS ’/PUNC ’/PUNC इति/AUD पठितम्/KN तदा/A हर्षोन्‍मादातिरेकेण/NP नयनयोः/NP अश्रुप्रवाहः/NP -/PUNC मुखात्/NP चीत्‍कारः/NP च/APY निर्गतः/KN सहसा/KV ।/PUNC
राकेशस्‍य/NS पिता/NP -/PUNC येन/SN विदेशम्/NP प्रेषितम्/KN सुतम्/NP जीवने/NP कदाचन/A द्रष्टुम्/KN प्रत्‍याशितम्/KN अपि/APY न/AN अभूत्/KP ,/PUNC समाचारपत्रे/NP तस्‍य/SN नाम/NP पठितवान्/KN -/PUNC आह्लादविस्‍मयजडतावेगानाम्/NP भावशबलतायाम्/NP अयम्/SN स्‍वात्‍मानम्/NP व्‍यस्‍मार्षीत्/KP ।/PUNC तद्दिने/NP एव/INTF राकेशस्‍य/NS तडित्पत्रम्/NP पित्रा/NP‍ अधिगतम्/KN -/PUNC ‘‘/PUNC प्रशासनिकसेवायाम्/NP अहम्/SN स्‍वीकृतः/KN ।/PUNC दर्शनम्/NP कर्तुम्/KKS आगच्‍छामि/KP ।/PUNC ’’/PUNC भारद्वाजमहोदयेन/NP महान्‍तम्/NV विजयम्/NP अधिगत्‍य/KKS उपेयुषः/NV पुत्रस्‍य/NP शिरः/NP आघ्राय/KKS हार्दिक्‍यः/NV आशिषः/NP प्रदत्ताः/KN ।/PUNC राकेशस्‍य/NS शरीरपरीक्षा/NP अभूत्/KP -/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK अस्मिन्/SNV एव/INTF मसूरीनगरे/NS प्रशिक्षणम्/NP अभूत्/KP (/PUNC Training/AB )/PUNC ।/PUNC तदा/A एव/INTF प्रशिक्षणात्/NP परावृत्तेन/KNV राकेशेन/NS पितुः/NP मुखात्/NP श्रुतम्/KN यत्/APY तव/SN पाणिग्रहणस्‍य/NP मदीया/SNV अन्तिमा/NV अभिलाषा/NP अस्ति/KP ,/PUNC कदा/AP ताम्/SN पूरयिष्‍यसि/KP ?/PUNC ‘‘/PUNC संकटसाफल्‍योः/NP समग्रे/NV अपि/APY सुदीर्घे/NV अस्मिन्/SNV संघर्षे/NP प्रयतमानस्‍य/KNV मे/SN हृदये/NP त्‍वदीयः/SNV स्‍नेहदीपः/NP सर्वदा/A एव/INTF प्राज्‍वलत्/KP ।/PUNC
पावनस्‍य/NP अस्‍य/SNV प्रेम्‍णः/NP काचन/SNV ओजस्विनी/NV प्रेरणा/NP सा/SN अभूत्/KP -/PUNC मया/SN मम/SN आत्‍मा/NP अजस्रम्/NP संघर्षाय/NP प्रेरितः/KN ।/PUNC इदम्/SN खलु/A किंचित्/SNV अनिर्वचनीयम्/NV सूत्रम्/NP अभूत्/KP -/PUNC येन/SN सर्वम्/SN इदम्/SN दर्शितम्/KN ।/PUNC संकटग्रस्‍तस्‍य/NV अपि/APY मम/SN आसीत्/KP इदम्/SN अनुमानम्/NP यत्/APY त्वाम्/SN कश्‍चन/SNV अन्‍यः/SN नेतुम्/KKS न/AN पारयिष्‍यति/KP ।/PUNC मम/SN एव/INTF अयम्/SNV अधिकारः/NP ।/PUNC ’’/PUNC
तस्‍याम्/SNV निशि/NP आवेगपूर्वकम्/NP यदा/A राकेशेन/NS तद्/SN इदम्/SN उक्‍तम्/KN ,/PUNC मम/SN समग्रे/NV अपि/APY गात्रे/NP रोमहर्षः/NP समभूत्/KP ।/PUNC शाकुन्‍तलस्‍य/NS तत्/SNV सर्वम्/SNV दृश्‍यम्/NP नयनयोः/NP अनृत्‍यत्/KP -/PUNC यदा/A शकुन्‍तला/NS शंकते/KP -/PUNC ‘‘/PUNC तव/SN नहि/AN जाने/KP हृदयम्/NP -/PUNC मम/SN खलु/A कामः/NP दिवा/NP अपि/APY रात्रिम्/NP अपि/APY ,/PUNC निर्घृण/NP ,/PUNC तपति/KP बलीयः/NP त्वयि/SN वृत्तमनोरथानि/NV गात्राणि/NP ।/PUNC ’’/PUNC दुष्‍यन्‍तः/NS च/APY अपि/APY तथाविधम्/SNV एव/INTF स्‍नेहतापम्/NP अनुभवन्/KN अनुत्तरयति/KP -/PUNC
 ‘‘/PUNC तपति/KP तनुगात्रि/NP मदनः/NP त्वाम्/SN अनिशम्/NP ,/PUNC माम्/SN पुनः/A दहति/KP एव/INTF ।/PUNC
ग्‍लपयति/KP यथा/ASD शशांकम्/NP न/AN तथा/ASD हि/A कुमुद्वतीम्/NP दिवसः/NP ।/PUNC ’’/PUNC स्‍वपितुः/NP मुखात्/NP विवाहप्रस्‍तावम्/NP श्रुत्‍वा/KKS राकेशेन/NS -/PUNC अधिकारिसुलभया/NP स्‍पष्टतया/NP उक्‍तम्/KN यत्/APY मम/SN प्रथमः/SMKP दोहदः/NP ‘‘/PUNC कल्‍पनायाम्/NS (/PUNC मयि/SN )/PUNC वर्तते/KP ।/PUNC सा/SN मया/SN बहुवर्षपूर्वम्/NP पाठिता/KN अभूत्/KP -/PUNC इत्यादि/AUD ।/PUNC मद्विवाहम्/NP पुरस्‍कृत्‍य/KKS भृशम्/KV चिन्तितेन/KNV मत्पित्रा/NP सहसा/KV एव/INTF भारद्वाजमहोदयस्‍य/NP पत्रम्/NP प्राप्तम्/KN यस्मिन्/SN इदम्/SN पृष्टम्/KN अभूत्/KP ,/PUNC यत्/APY किम्/AP अधुना/A अपि/APY कल्‍पना/NS अविवाहिता/KNV अस्ति/KP ?/PUNC किम्/AP अधीते/KP ?/PUNC ’’/PUNC सर्वस्‍य/SNV पत्रव्‍यवहारस्‍य/NP अन्‍तरम्/NP यत्/APY जातम्/KN तत्/SN अद्य/A चक्षुषोः/NP अग्रे/NP ।/PUNC प्रशासनाधिकारिणा/NP सह/AUP स्‍वकन्‍यकायाः/NP विवाहम्/NP अद्य/A कः/AP न/AN अभिलषति/KP ?/PUNC किन्‍तु/AVK मत्पितृभ्‍याम्/NP सर्वम्/SN इदम्/SN मयि/SN न/AN प्रकटितम्/KN इति/AUD आश्‍चर्यम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC अस्‍तु/A ,/PUNC तद्/SN इदम्/SN अपि/APY ताभ्‍याम्/SN युक्ततरम्/NP एव/INTF कृतम्/KN ।/PUNC ‘‘/PUNC भारद्वाज/NP ’’/PUNC इति/AUD नाम/NP श्रुत्‍वा/KKS अन्‍यम्/SNV कंचन/SN आशंकमानया/KNV मया/SN यस्‍य/SN कश्चन/SN अपि/APY ‘/PUNC ‘/PUNC पाणिग्रहीतुः/NP ’’/PUNC चरणयोः/NP जीवनापर्णस्‍य/NP या/SNV प्रतिज्ञा/NP कृता/KN तदनन्‍तरम्/AVK विवाहमण्‍डपे/NP राकेशम्/NS वीक्ष्‍य/KKS मदन्‍तःतले/NP विस्‍मयोद्वेगेन/NP यत्/APY खलु/A कृतम्/KN तत्/SN सर्वम्/SN लज्‍जानम्रमुख्‍या/NV मया/SN राकेशाय/NS निवेदितम्/KN ।/PUNC अन्‍यः/SN अन्‍यस्‍य/SN विदितरहस्‍याभ्‍याम्/NV आवाभ्‍याम्/SN परिज्ञातम्/KN अपि/APY न/AN ,/PUNC यत्/APY रात्रेः/NP प्रथमः/SMKP यामः/NP व्‍यतीतः/KN ,/PUNC द्वितीयः/SMKP अपि/APY ।/PUNC शीतम्/NP प्रवृद्धम्/KN -/PUNC आवाम्/SN च/APY स्‍वपान्‍थावासाद्/NP गव्‍यूतिपर्यन्‍तम्/NP (/PUNC क्रोशद्वयम्/NP )/PUNC समागतौ/KN ।/PUNC प्रकोष्‍ठबद्धाम्/NV घटिकाम्/NP वीक्ष्‍य/KKS राकेशः/NS त्वरितम्/KV एव/INTF पान्‍थावासमार्गम्/NP प्रति/AUP परावृत्तः/KN ।/PUNC त्‍वरितम्/KV पादन्‍यासम्/NP आरभ्‍य/KKS अपि/APY आवाभ्‍याम्/SN पान्‍थावासम्/NP प्रति/AUP पुनः/A परावर्तने/NP सार्धहोरा/NP समापिता/KN अभूत्/KP ।/PUNC पान्‍थावासम्/NP आगत्‍य/KKS आवाभ्‍याम्/SN ज्ञातम्/KN यत्/APY रात्रेः/NP केवलम्/NP एकः/SMKY एव/INTF यामः/NP अवशिष्‍टः/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK सर्वप्रथमे/SNV अस्मिन्/SNV सहभ्रमणे/NP -/PUNC अनिर्वचनीयम्/KN अननुभूतपूर्वम्/NP यत्/APY तादात्‍म्‍यम्/NP ,/PUNC  या/SN आत्‍मनः/NP तल्‍लीनता/NP ,/PUNC हृदययोः/NP तन्‍मयता/NP ,/PUNC अचिन्‍त्‍यः/NV च/APY मधुरिमा/NP अनुभूतः/KN तम्/SN अधुना/A अपि/APY स्‍मरामि/KP ।/PUNC मानवहृदयमर्मज्ञेन/NV भवभूतिना/NS यत्/APY उक्‍तम्/KN तत्/SN तदा/A मे/SN स्‍मृतिम्/NP आरुरोह/KP ।/PUNC मया/SN शनकैः/KV अवनतमुख्‍या/NP मदीयाम्/SNV घटिकाम्/NP वीक्ष्‍य/KKS सः/SN अयम्/SNV श्‍लोकार्धः/NP पठितः/KN -/PUNC ‘‘/PUNC किम्/SN अपि/APY किम्/SN अपि/APY मन्‍दम्/KV मन्‍दम्/DV आसक्तियोगात्/NP -/PUNC अविरलितकपोलम्/NP जल्‍पतः/KN अक्रमेण/KV ’’/PUNC राकेशः/NS स्‍नेहगद्गदः/NP इव/ASD अजायत/KP ।/PUNC तस्‍य/SN अपि/APY संस्‍कृतग्रन्‍थानाम्/NP स्‍मृतिः/NP तीव्रा/NV आसीत्/KP ।/PUNC तेन/SN स्‍मयमानेन/KNV श्लोकार्धम्/NP पूरितम्/KN -/PUNC ‘‘/PUNC अशिथिलपरिरम्‍भव्‍यापृतैकैकदोष्‍णो/NP -/PUNC अविदितगतयामा/NV रात्रिः/NP एव/INTF व्‍यरंसीत्/KP ’’/PUNC जीवनस्‍य/NP दिशाः/NP -/PUNC मसूरीनगरस्‍य/NS सप्ताहान्‍तेन/NV आवासेन/NP राकेशः/NS च/APY अहम्/SN च/APY एतावत्/SNV निकटम्/NP आयातौ/KN यत्/APY नूनम्/NP आवाम्/SN जन्‍मजन्‍मान्‍तरसहचरौ/NP ।/PUNC एतस्मिन्/SNV सप्ताहे/NP न/AN खलु/A आवाम्/SN सुरापानगृहम्/NP गतौ/KN न/AN वा/APY द्वन्‍द्वनृत्‍यालयम्/NP ।/PUNC तस्मिन्/SNV प्रवासभवने/NP अलम्‍बलम्‍बासु/NV निर्जनवीथीषु/NP -/PUNC कालिदासम्/NS ,/PUNC भवभूतिम्/NS ,/PUNC अमरुकम्/NS ,/PUNC भारविम्/NS ,/PUNC माघम्/NS ,/PUNC क्षेमेन्‍द्रम्/NS च/APY स्‍मरन्‍तौ/KNV आवाम्/SN सप्ताहम्/NP इमम्/SNV सप्तक्षणान्/NP इव/ASD व्‍यत्‍यवाहयाव/KP ।/PUNC न/AN जाने/KP कः/SN खलु/A सः/SN अभूत्/KP आवेशः/NP यत्/APY अहम्/SN व्‍यस्‍मार्षम्/KP यत्/APY अस्मिन्/SNV एव/INTF वर्षे/NP मया/SN परीक्षा/NP प्रदेया/KN ,/PUNC राकेशः/NS च/APY व्‍यस्‍मरत्/KP यत्/APY सः/SNV प्रशासनधिकारी/NP वर्तते/KP ।/PUNC सा/SNV इयम्/SNV आत्‍मविस्‍मृतिः/NP विलीना/KN यदा/A सप्ताहः/NP समाप्तः/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK किम्/AP अहम्/SN कथयानि/KP यत्/APY इमम्/SNV सप्ताहम्/NP जीवनपर्यन्‍तम्/NP आवाम्/SN विस्‍मर्त्तुम्/KKS शक्ष्‍यावः/KP ?/PUNC मया/SN मदीयानि/SNV संस्‍कृतकाव्‍यानि/NP नाटकपुस्‍तकानि/NP च/APY पुनः/NP पेटिकान्‍तस्‍थानि/NV विहितानि/KN ।/PUNC सहसा/KV एव/INTF माधुर्याः/NS वाक्‍यम्/NP स्‍मृतिपथम्/NP आरुरोह/KP ‘‘/PUNC उन्‍मत्तिके/NP !/PUNC विवाहानन्‍तरम्/NP प्रथमे/SMKP मासे/NP किम्/AP अध्‍ययनम्/NP क्रियते/KP ?/PUNC ’’/PUNC मम/SN च/APY उत्तरम्/NP यत्/APY ‘‘/PUNC कालिदासीयकाव्‍यानि/NP जीवनात्/NP न/AN भिन्‍नानि/KNV ’’/PUNC कियत्/SNV सत्‍यम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC
 मया/SN अनुभूय/KKS ज्ञातम्/KN यत्/APY कालिदासेन/NS भवभूतिना/NS च/APY यत्/APY किम्/SN अपि/APY लिखितम्/KN तदा/A एव/INTF प्राणितम्/KN -/PUNC तदा/A एव/INTF उच्‍छ्वसितम्/KN ,/PUNC तदा/A एव/INTF जीवितम्/KN ,/PUNC यद्/APY एव/INTF जीवितम्/KN -/PUNC यद्/APY एव/INTF प्राणितम्/KN यद्/APY उच्‍छ्वसितम्/KN तदा/A एव/INTF लिखितम्/KN ।/PUNC जीवने/NP च/APY काव्‍ये/NP च/APY तयोः/SN न/AN कः/AP अपि/APY भेदः/NP अभूत्/KP ।/PUNC अतएव/AVK वास्‍तविककवीनाम्/NP काव्‍येषु/NP मर्मस्‍पर्शिनी/NV काचन/SNV अलौकिकी/NV संवेदना/NP वर्त्तते/KP या/SN चर्वणासमकालम्/NP एव/INTF हृदयस्‍य/NP तासु/SN तासु/DV भावनासु/NP तादात्‍म्‍यम्/NP सम्‍पादयति/KP ।/PUNC आवाभ्‍याम्/SN इदम्/SN अनुभूतम्/KN ।/PUNC एतदनन्‍तरम्/AVK तु/A जीवनस्‍य/NP दिशा/NP परिवृत्ता/KN ।/PUNC राकेशः/NS मासे/NP दशदिवसान्/NP ।/PUNC
प्रवासी/NP एव/INTF अस्‍थात्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN प्रशासनसेवा/NP सर्वम्/SNV इदम्/SNV आवश्‍यकम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK तस्‍य/SN संस्‍कृतस्‍नेहः/NP कवितानुरागः/NP च/APY न/AN किंचित्/SN अपि/APY अपक्षीणौ/KN ।/PUNC किम्/AP भवन्‍तः/SN विश्‍वसिष्‍यन्ति/KP यत्/APY सः/SN अद्य/A अपि/APY ‘‘/PUNC कवयति/KP ’’/PUNC ।/PUNC अहम्/SN अपि/APY ‘‘/PUNC कवयामि/KP ’’/PUNC ।/PUNC इदम्/SNV एव/INTF आवयोः/SN जीवनम्/NP ।/PUNC इदम्/SNV एव/INTF हृदयस्‍य/NP आनन्दम्/NP ।/PUNC प्रशासकस्‍य/NP पत्‍नी/NP इति/AUD कृत्‍वा/KKS न/AN जाने/KP मदीयप्रदेशस्‍य/NP नगरस्‍य/NP च/APY कतिकतिषु/SNV संस्‍थासु/NP सदस्‍यात्‍वेन/NP पदाधिकारित्‍वेन/NP च/APY पुरस्‍कारप्रदानाय/NP ,/PUNC भाषणाय/NP च/APY अहम्/SN आमन्त्रिता/KN अस्मि/KP ।/PUNC राकेशः/NS अपि/APY तत्र/A गच्‍छति/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK बहुधा/A अध्‍यक्षत्‍वेन/NP ।/PUNC
यदा/A राकेशः/NP अध्‍यक्षताम्/NP अवलम्‍बते/KP ,/PUNC तदा/A अहम्/SN पुरस्‍कारान्/NP वितरामि/KP ।/PUNC सा/SNV इयम्/SNV परम्‍परा/NP एव/INTF संजाता/KN अस्ति/KP ।/PUNC जनाः/NP विस्‍मर्यन्‍ते/KP यद्/APY राकेशः/NS भाषणम्/NP संस्‍कृतपद्येन/NP एव/INTF आरभते/KP ,/PUNC संस्‍कृतपद्येन/NP एव/INTF उपसंहरति/KP ।/PUNC एतस्‍मात्/SN अपि/APY अधिकम्/NP आश्‍चर्यकरम्/NP इदम्/SN अस्ति/KP -/PUNC यत्/APY अहम्/SN अपि/APY संस्‍कृतपद्येन/NP भाषणम्/NP आरभे/KP -/PUNC संस्‍कृतेन/NP एव/INTF च/APY उपसंहरामि/KP ।/PUNC ते/SN मन्‍ये/KP तत्/SN इदम्/SN अपि/APY जानन्ति/KP यदा/A आवयोः/SN विवाहः/NP गान्‍धर्वविवाहः/NS (/PUNC Love Marriage/AB )/PUNC अस्ति/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK मन्‍ये/KP तद्/SN इदम्/SN ते/SN न/AN जानन्ति/KP यत्/APY एतस्‍य/SNV गान्‍धर्वविवाहस्‍य/NP सूत्रम्/NP संस्‍कृतम्/NP एव/INTF अस्ति/KP ।/PUNC
विवाहस्‍य/NP ऋचा/NP संस्‍कृतकाव्‍यानि/NP ,/PUNC मङ्गलहोमस्‍य/NP च/APY ऋत्विक्/NP कालिदासः/NP एव/INTF अभूत्/KP ॥/PUNC विवाहस्‍य/NP वर्षत्रयानन्‍तरम्/NP ललाटलिप्‍या/NP यत्/APY किम्/SN अपि/APY कृतम्/KN तेन/SN कविकुलगुरोः/NP रघुवंशतृतीयसर्गस्‍थम्/NP -/PUNC ‘‘/PUNC शरीरसादाद्/NP असमग्रभूषणा/NV मुखेन/NP सा/SN अलक्ष्‍यत/KP लोध्रपाण्‍डुना/NP ।/PUNC तनुप्रकाशेन/NP विचेयतारका/NV प्रभातकल्‍पा/NV शशिना/NP इव/ASD शर्वरी/NP ॥/PUNC ’’/PUNC पद्यम्/NP इदम्/SNV प्रत्यक्षम्/NP अनुभावितम्/KN ।/PUNC राकेशः/NS माम्/SN अन्‍तर्वत्‍नीम्/NV विज्ञाय/KKS परिहासानाम्/NP पराम्/SNV काष्‍ठाम्/NP प्राप/KP ।/PUNC दैनन्दिनेन/NP ‘‘/PUNC तव/SN कः/SNV दोहदः/NP ’’/PUNC इति/AUD प्रश्‍नेन/NP सः/SN माम्/SN उपजहास/KP ।/PUNC वस्‍तुस्थितौ/NP ,/PUNC न/AN मे/SN कः/SNV अपि/APY दोहदः/NP अभूत्/KP ।/PUNC तथापि/AVK न/AN जाने/KP किम्/AP इदम्/SN आसीत्/KP ?/PUNC एकदा/A कार्यालयात्/NP परावर्त्तमानेन/KNV राकेशेन/NS स्‍वभृत्‍यस्‍य/NP शिरसि/NP एका/SMKY महती/NV पोट्टलिका/NP आनीता/KN ।/PUNC किम्/AP अस्‍याम्/SNV पोट्टलिकायाम्/NP भवेत्/KP इति/AUD अहम्/SN चिरम्/KV व्‍यचारयम्/KP ।/PUNC मया/SN पृष्टम्/KN -/PUNC ‘‘/PUNC राकेश/NS !/PUNC पोट्टलिकायाम्/NP अस्‍याम्/SNV किम्/AP वा/APY तादृशम्/NV बहुमूल्‍यम्/NV वस्‍तु/NP वर्तते/KP यत्/APY त्वम्/SN मदीये/SNV शयनकक्षे/NP ताम्/SN स्‍थापयितुम्/KKS परिचारकम्/NP आदिशसि/KP ?/PUNC ’’/PUNC राकेशः/NS केवलम्/NP मन्‍दहासम्/NP व्‍यसृजत्/KP ,/PUNC ‘‘/PUNC तत्त्‍वम्/NP स्‍वयम्/NP एव/INTF ज्ञास्‍यसि/KP ।/PUNC ’’/PUNC सायम्/A शयनकक्षे/NP गतया/KNV मया/SN दृष्टम्/KN यत्/APY पोट्टलिकायाम्/NP वस्‍तुतः/NP एव/INTF बहुमूल्‍यम्/NV किंचन/SNV वस्‍तु/NP वर्त्तते/KP ।/PUNC तद्/SNV इदम्/SNV वस्‍तु/NP जगतः/NP सर्वेषाम्/SNV वस्‍तूनाम्/NP ,/PUNC प्राणिनाम्/NP च/APY समवायिकारणम्/NP अस्ति/KP ।/PUNC सर्वे/SN अस्‍मात्/SN एव/INTF प्रादुर्भवन्ति/KP -/PUNC अस्मिन्/SN एव/INTF विलीयन्‍ते/KP ।/PUNC आसीत्/KP तद्/SNV इदम्/SNV वस्‍तु/NP -/PUNC ‘‘/PUNC मृत्तिका/NP ।/PUNC ’’/PUNC पोट्टलिकायाम्/NP स्‍वच्‍छसुरभिमृत्‍स्‍नायाः/NP बहूनि/SNV खण्‍डानि/NP आसन/KP ।/PUNC
एततदुपरि/NP राकेशहस्‍तलिपीकृतम्/NV पद्यम्/NP आसीत्/KP -/PUNC ‘‘/PUNC तदा/A आननम्/NP मृत्‍सुरभिः/NP क्षितीश्‍वरः/NP रहसि/NP उपाघ्राय/NP न/AN तृप्तिम्/NP आययौ/KP ’’/PUNC प्रयत्‍नशते/KP अपि/APY कृते/KN अहम्/SN हास्‍यम्/NP न/AN रोद्धुम्/KKS अपारयम्/KP ।/PUNC राकेशेन/NS अपि/APY तस्मिन्/SNV अट्टहासे/NP स्‍वकीयः/SNV योगः/NP प्रदत्तः/KN ।/PUNC
तदा/A एव/INTF मया/SN ज्ञातम्/KN यद्/APY यस्‍य/SNV कालिदासीयपद्यस्‍य/NP वास्‍तविकम्/NP तात्‍पर्यम्/NP अहम्/SN च/APY ,/PUNC मत्‍सहपाठिन्‍यः/NP च/APY विद्यालये/NP पुनः/A पुनः/DV प्रयत्‍य/KKS अपि/APY न/AN अजानीम/KP ,/PUNC तदा/A एव/INTF पद्यम्/NP अधुना/A जीवनस्‍य/NP विद्यालयेन/NP स्‍वत/SN एव/INTF ,/PUNC अनायासम्/NP एव/INTF बोधितम्/KN ।/PUNC मया/SN प्रोक्तम्/KN यत्/APY मया/SN न/AN कदा/A अपि/APY मृद्भक्षणेच्‍छया/NP कृता/KN अभूत्/KP -/PUNC न/AN च/APY अद्य/A सा/SN वर्तते/KP ।/PUNC भवेत्/KP तादृशी/SNV काचन/SNV अभिलाषा/NP सुदक्षिणायाः/NS ।/PUNC
अहम्/SN तु/A ‘‘/PUNC दिवम्/NP मरुत्‍वान्/NP इव/ASD भोक्ष्‍यते/KP भुवम्/NP दिगन्‍तविश्रान्‍तरथः/NV हि/A मत्‍सुतः/NP ’’/PUNC इति/AUD अपि/APY न/AN चिन्‍तयामि/KP ।/PUNC अहम्/SN एव/INTF किमुका/SNV अपि/APY माता/NP अद्य/A स्‍वकीयम्/SNV सुतम्/NP दिगन्‍तविश्रान्‍तरथम्/NP च/APY कल्‍पयति/KP ।/PUNC कुत्र/A अद्य/A रथाः/NP ,/PUNC कुत्र/A दिगन्‍तसाम्राज्‍यम्/NP ?/PUNC मत्‍सुतस्‍य/NP मरुत्तरशकटिः/NP ,/PUNC वायुशकलम्/NP (/PUNC Bicycle/AB )/PUNC वा/APY विश्‍वस्‍य/SN कस्मिन्/SNV अपि/APY प्रदेशे/NP न/AN अवरुद्धम्/KN भवेत्/KP इति/AUD कामम्/NP नवयुगीना/NV मातरः/NP आशासन्‍ताम्/KP !/PUNC गच्‍छता/KNV कालेन/AN ‘‘/PUNC राजीवस्‍य/NS ’’/PUNC पदार्पणम्/NP मद्गृहाङ्गणे/NP समभूत्/KP ।/PUNC
जीवनस्‍य/NP बह्वयः/SNV चिन्‍ताः/NP ,/PUNC बहूनि/SNV कार्याणि/NP समृद्धानि/KN ।/PUNC शिशोः/NP पालनम्/NP ,/PUNC ‘‘/PUNC कौमारभृत्‍या/NP ’’/PUNC ,/PUNC शिक्षा/NP च/APY न/AN तावत्/A सरलम्/NV कर्म/NP ।/PUNC सप्तमम्/SMKP वर्षम्/NP उपेयुषि/NV राजीवे/NS नवीना/NV खलु/A एका/SMKY समस्‍या/NP उदिता/KN ।/PUNC राकेशस्‍य/NS प्रशासनसेवायाम्/NP सुमहती/NV समस्‍या/NP खलु/A एका/SMKY सा/SNV इयम्/SN अभूत्/KP यत्/APY प्रतिवर्षद्वयम्/NP तस्‍य/SN स्‍थानान्‍तरणम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC समग्रम्/NV अपि/APY गृहम्/NP स्‍थानान्‍तरणीयम्/NV अभूत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK द्वौ/SMKY अपि/APY आवाम्/SN न/AN अत्र/A किम्/AP अपि/APY काठिन्‍यम्/NP अनुभूतवन्‍तौ/KN पूर्वम्/SN ।/PUNC अधुना/A सुमहती/NV कठिनता/NP राजीवस्‍य/NS शिक्षायाः/NP अभूत्/KP ।/PUNC शिक्षायाः/NP प्रच‍लति/KNV सत्रे/NP (/PUNC Session/AB )/PUNC यदि/AVK राकेशस्‍य/NS स्‍थानान्‍तरणम्/NP भवति/KP ,/PUNC तर्हि/AVK राजीवस्‍य/NS शिक्षायाः/NP किम्/AP भावि/KP ?/PUNC किम्/AP सः/SN विद्यालयम्/NP मध्‍ये/NP एव/INTF परित्‍यजतु/KP ?/PUNC अन्‍यस्मिन्/SNV वा/APY विद्यालये/NP प्रवेशम्/NP विधाय/KKS ,/PUNC नवीनायाम्/SNV शिक्षापद्धतौ/NP नवीने/NV वा/APY वातावरणे/NP प्रविश्‍य/KKS ,/PUNC मासद्वयम्/NP मासत्रयम्/NP वा/APY परिचये/NP एव/INTF यापयेत्/KP ?/PUNC यद्यपि/AVK स्‍थानान्‍तरितेषु/NV अधिकारिषु/NP तदपत्‍यानाम्/NP शिक्षायाः/NP विद्यालयप्रवेशस्‍य/NP च/APY भूयसी/NV सुविधा/NP सर्वकारेण/NP (/PUNC शासनेन/NP )/PUNC प्रदत्ता/KN अस्ति/KP तथापि/AVK बालकानाम्/NP शिक्षायाः/NP दृष्टिकोणेन/NP अधिकारिणाम्/NP स्‍थानान्‍तरणम्/NP हानिकरम्/NP एव/INTF भवति/KP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK कः/AP शृणोतु/KP ?/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN विचार्य/KKS निश्चितम्/KN यद्/APY राजीवस्‍य/NS प्रचलति/KNV शिक्षासत्रे/NP (/PUNC Academic Session/AB )/PUNC यदि/AVK राकेशस्‍य/NS स्‍थानान्‍तरम्/NP भवेत्/KP तर्हि/AVK राजीवेन/NS सह/AUP अहम्/SN अपि/APY तस्मिन्/SNV एव/INTF स्‍थाने/NP तिष्‍ठेयम्/KP ,/PUNC केवलम्/NP राकेश/NS एव/INTF अन्‍यस्मिन्/SNV नगरे/NP गच्‍छेत्/KP ।/PUNC सः/SNV अयम्/SNV नवीनः/NV एव/INTF अनुभवः/NP अभूत्/KP ।/PUNC
मेघदूतस्‍य/NS ‘‘/PUNC शापेन/NP अस्‍तम्/KN अगमितमहिमा/NV वर्षभोग्‍येण/NP भर्त्तुः/NP ’’/PUNC इति/AUD स्थितिः/NP प्रत्यक्षम्/NP अनुभूता/KN ।/PUNC राजीवस्‍य/NS सत्रान्‍तम्/NP यावत्/A सः/SN अयम्/SNV यक्षस्‍य/NP यक्षपत्‍न्‍याः/NP च/APY इव/ASD शापः/NP अभूत्/KP ।/PUNC मदीयः/SNV यक्षः/NP रामगिर्याश्रमे/NP अस्‍थात्/KP ।/PUNC अहम्/SN अत्र/A राजीवेन/NS सह/AUP अलकायाम्/NS स्थिता/KN -/PUNC ‘‘/PUNC शापान्‍तः/NP मे/SN भुजगशयनात्/NP उत्थिते/KNV शाङर्गपाणौ/NS -/PUNC शेषान्/NV मासान्/NP गमय/KP चतुरः/SMK लोचने/NP मीलयित्‍वा/KKS ’’/PUNC इतिवत्/ASD राजीवस्‍य/NS सत्रान्‍तम्/NP ,/PUNC परीक्षासमाप्तिम्/NP च/APY प्रतीक्षमाणा/KN अभूवम्/KP ।/PUNC भेदः/NP तु/A इयान्/SNV अभूत्/KP यत्/APY मेघदूतस्‍य/NS यक्षः/NP संचार/NP (/PUNC Comunication/AB )/PUNC साधना/NP अभावात्/NP स्‍वकीयम्/SNV संदेशम्/NP मेघेन/NP वाहयितुम्/KKS विवशः/NP अभूत्/KP ,/PUNC मदीयः/SNV यक्षः/NP तु/A भारतसर्वकारस्‍य/NP प्रेषणाविभागस्‍य/NP (/PUNC Postal Deptt./AB )/PUNC सहाय्यम्/NP एव/INTF पर्याप्तम्/KN अमन्‍यत/KP ।/PUNC यदा/A -/PUNC कदाचित्/A अवकाशम्/NP आदाय/KKS यक्षपत्‍न्‍या/NP सह/AUP सङ्गन्‍तुम्/KKS सुविधा/NP अपि/APY मदीयस्‍य/SNV यक्षस्‍य/NP अभूत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK दौर्भाग्यम्/NP इदम्/SNV एव/INTF आसीत्/KP यत्/APY कालिदासीयः/NV यक्षः/NP कुबेरेण/NS सकृत्/NP एव/INTF वर्षभोग्‍येण/NV शापेन/NP शप्तः/KN अभूत्/KP -/PUNC सः/SN अपि/APY जनानाम्/NP कथनानुसारम्/NP -/PUNC ‘‘/PUNC श्रुत्‍वा/KKS वार्ताम्/NP जलदकथिताम्/NV ताम्/SNV धनेशः/NS अपि/APY सद्यः/A शापस्‍य/NP अन्‍तम्/NP सदयहृदयः/NV संविधाय/KKS आर्द्रचित्तः/NV ।/PUNC
संयोज्‍य/KKS एतौ/SN विगलितशुचौ/NV दम्‍पती/NP हृष्‍टचित्तौ/NV भोगान्/NP इष्टान्/KNV अविरतसुखान्/NP भोजयामास/KP शश्‍वत्/NP ।/PUNC ’’/PUNC इति/AUD सुखान्‍तपरिणतिम्/NP बुभुजे/KP -/PUNC परन्‍तु/AVK अत्र/A प्रतिवर्षद्वयानन्‍तरम्/NP ,/PUNC वर्षत्रयानन्‍तरम्/NP वा/APY मदीयो/SNV यक्षः/NP विविधैः/NV कुबेरायितैः/NV अधिकारिभिः/NP विविधविभागानाम्/NP आधिपत्‍यम्/NP प्रदाय/KKS विविधेषु/NV स्‍थानेषु/NP प्रेषितः/KN अभवत्/KP ।/PUNC परम्/AVK तस्‍य/SN रामगिर्याश्रमाः/NP समये/NP समये/DV परिवर्त्तन्‍ते/KP स्‍म/A ,/PUNC मदीया/SNV अलकानगरी/NS च/APY अपि/APY यथासमयम्/NP परिवर्त्तिता/KN अभूत्/KP ।/PUNC
परन्‍तु/AVK आधुनिकयुगस्‍य/NP अर्वाचीनः/NV अयम्/SNV शापः/NP कुबेरशापात्/NP अपि/APY अधिकतरम्/NP दारुणः/NV मया/SN अनुभूतः/KN ।/PUNC एषु/SNV दिवसेषु/NP -/PUNC विप्रयोगसमये/NP -/PUNC वसन्‍तौ/KNV तारवेलासु/NP -/PUNC शरदुज्‍जृम्‍भणकाले/NP सर्वदा/A एव/INTF ‘‘/PUNC मेघदूतम्/NS ’’/PUNC -/PUNC उत्तररामचरितम्/NS ’’/PUNC ,/PUNC ‘‘/PUNC भामिनीविलास/NS ’’/PUNC इत्यादयः/NV अमरकृतयः/NP मम/SN च/APY राकेशस्‍य/NS च/APY मनः/NP -/PUCN संतर्पणसाधनानि/NP अभूवन्/KP ।/PUNC रात्रौ/NP शयनात्/NP प्राक्/NP यदा/A राजीवः/NS अपरस्मिन्/SNV प्रकोष्‍ठे/NP पठन्/KN अभूत्/KP तदा/A काव्‍यानाम्/NP अमीषाम्/SNV नाटकानाम्/NP च/APY रसास्‍वादः/NP मम/SN कर्त्तव्‍यः/KN अभूत्/KP ।/PUNC
राकेशः/NS अपि/APY एतानि/SN न/AN व्‍यस्‍मरत्/KP इति/AUD मया/SN हेतुना/NP अनेन/SNV अनुमितम्/KN यत्/APY तस्य/SN प्रत्येकम्/NP पत्रे/NP -/PUNC ‘‘/PUNC नितराम्/NV परुषा/NP सरोजमाला/NP न/AN मृणालानि/NV विचारपेशलानि/NP ।/PUNC
यदि/AVK कोमलता/NP तव/SN अङ्गकानाम्/NP अथ/A का/SNV नाम/NP कथा/NP अपि/APY पल्‍लवानाम्/NP ।/PUNC ’’/PUNC
 ‘‘/PUNC अद्य/A अपि/APY ताम्/SN (/PUNC माम्/SN )/PUNC रहसि/NP दर्पणम्/NP इक्षमाणाम्/KN संक्रान्‍तमत्‍प्रतिनिभम्/NP मयि/SNV पृष्‍ठलीने/NP ।/PUNC पश्‍यामि/KP वेपथुमतीम्/NV च/APY ससंभ्रमाम्/NV च/APYलज्‍जाकुलाम्/NV समदनाम्/NV च/APY सविभ्रमाम्/NV च/APY ।/PUNC ’’/PUNC इत्यादिभिः/NV संचारिभावैः सह/AUP मदीया/SNV प्रशंसा ,/PUNC मदीया/SNV स्‍मृतिः वा/APY उल्लिखिता/KN अभूत्/KP ।/PUNC शनैः/KV शनैः/DV मया/SN अनुमितम्/KN यदि/AVK अद्य/A मम/SN राकेशस्‍य/NS च/APY यः/SNV व्‍यासङ्गः/NP अस्ति/KP ,/PUNC प्राचीनकाव्‍यानि/NP ग्रन्‍थाः/NP च/APY प्रति/AUP ,/PUNC स/SN मन्‍ये/KP दशवर्षानन्‍तरम्/NP न/AN अवशिष्‍येत/KP ।/PUNC यदि/AVK राजीवस्‍य/NS कनीयान्/NV अरविन्‍दः/NS ,/PUNC अथवा/AVK कनीयसी/NV सरोजिनी/NS कदाचन/A समायाता/KN तर्हि/AVK सर्वम्/SNV इदम्/SNV शशशृङ्गवद्/NP विलीनम्/KN भविता/KP ।/PUNC राकेशाय/NS मया/SN मदीया/SNV शंका/NP लिखिता/KN ।/PUNC सः/SN अपि/APY किंचन/SN तथा/ASD एव/INTF चिन्‍तयन्/KN आसीत्/KP ।/PUNC तेन/SN प्रस्‍तुतम्/KN यत्/APY यदि/AVK मया/SN यत्र/A कुत्र/A अपि/APY ,/PUNC विद्यालये/NP ,/PUNC महाविद्यालये/NP ,/PUNC विश्‍वविद्यालये/NP वा/APY अध्‍ययनस्‍य/NP अध्‍यापनस्‍य/NP च/APY क्रमः/NP प्रारभ्‍यते/KP ,/PUNC तदा/A सर्वम्/SNV इदम्/SNV सरलम्/NP भवेत्/KP ,/PUNC समयस्‍य/NP पूर्ण/NV उपयोगः/NP ,/PUNC मस्तिष्‍कस्‍य/NP च/APY पूर्णो/NV व्‍यायामः/NP स्‍यात्/KP ।/PUNC मया/SN निश्चितम्/KN तत्/SN कुत्र/A अपि/APY महाविद्यालये/NP प्राध्‍यापकपदम्/NP लभेय/KP चेत्/A समग्रा/NV अपि/APY आशालता/NP पुनः/A हरिता/NV स्‍यात्/KP ।/PUNC विद्यार्थिजीवने/NP अध्‍यापकान्/NP अध्‍यापिकाः/NP च/APY वीक्ष्‍य/KKS तान्/SN प्रति/AUP काचन/SNV श्रद्धा/NP समुदिता/KN अभूत्/KP -/PUNC एव/INTF मम/SN जीवनस्‍य/NP आदर्शा/NP अभूवन्/KP ।/PUNC एम.ए./AB परीक्षाम्/NP उत्तीर्य/KKS अहम्/SN अपि/APY प्राध्‍यापिका/NP भवेयम्/KP इति/AUD मदीया/SNV चरमा/NV महत्त्‍वाकांक्षा/NP आसीत्/KP ।/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN वर्षद्वयानन्‍तरम्/NP एव/INTF भूयात्/KP इति/AUD राकेशेन/NS सूचितम्/KN यतः/AVK त्रिंशद्/SMKY वर्षाणि/NP अतीत्‍य/KKS न/AN कः/SN अपि/APY राजकीये/NV महाविद्यालये/NP प्राध्‍यापकपदम्/NP लब्‍धुम्/KN शक्‍नुते/KP स्‍म/A ।/PUNC मया/SN सर्वत्र/A राजकीयशिक्षाविभागेषु/NP लोकसेवायोगस्‍य/NP विज्ञप्तीनाम्/NP उत्तरे/NP ,/PUNC स्‍वतन्‍त्रमहाविद्यालयेषु/NP ,/PUNC विश्‍वविद्यालयेषु/NP च/APY संस्‍कृताध्‍यापकपदाय/NP प्रार्थनापत्राणि/NP प्रहितानि/KN ।/PUNC यदि/AVK सर्वः/SN स्‍वमनोवाञ्छितम्/NP वाञ्छासमकालम्/NP एव/INTF प्राप्‍नुयात्/KP तर्हि/AVK लोकस्‍य/NP गतिः/NP विपरीता/NV भवेत्/KP ।/PUNC वर्षम्/NP एकम्/SMKY यावत्/A मया/SN चातकव्रतिन्‍या/NV प्रतीक्षिता/KN मदीया/SNV विधिलेखा/NP ।/PUNC न/AN किम्/SN अपि/APY आगतम्/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK एकदा/A राकेशस्‍य/NS तडित्‍पत्रम्/NP अधिगत्य/KKS (/PUNC tElegram/AB )/PUNC ‘‘/PUNC अभिनन्‍दनानि/NP ।/PUNC ’’/PUNC अकस्‍मात्/NP एव/INTF ,/PUNC अप्रासंगिकम्/NV इदम्/SNV कीदृशम्/NV अभिनन्‍दनम्/NP अस्ति/KP इति/AUD न/AN अहम्/SN ज्ञातुम्/KKS अपारयम्/KP ।/PUNC ततः/A एकम्/SMKY अपरम्/SNV तडित्पत्रम्/NP -/PUNT ‘‘/PUNC अहम्/SN आगच्‍छामि/KP ।/PUNC ’’/PUNC आगति/KN एव/INTF तेन/SN सूचितम्/KN यत्/SN तस्‍य/SN सहयोगिना/NP अपरेण/SNV शिक्षाधिकारिणा/NP यदा/A ज्ञातम्/KN यत्/APY तस्‍य/SN पत्‍नी/NP वर्षेण/NP एकेन/SMKY प्राध्‍यापकपदम्/NP वाञ्छति/KP किन्‍तु/AVK न/AN सफलीभवति/NP तदा/A तेन/SNV मासेन/NP एकम्/SMK एव/INTF स्‍वविभागे/NP प्राध्‍यापकपदम्/NP मत्‍कृते/NP सुरक्षितीकृतम्/KN ।/PUNC सः/SN मदीयानि/SNV योग्‍यतापत्राणि/NP वाञ्छति/KP ।/PUNC सः/SN अयम्/SN खलु/A लोकस्‍य/NP क्रमः/NP ।/PUNC अद्यत्‍वे/A योग्‍यताम्/NP पंगुताम्/NP आपन्‍ना/KN ,/PUNC शक्तिप्रयोगम्/NP ,/PUNC साहाय्यम्/NP च/APY विना/AUP न/AN असौ/SN अग्रे/NP प्रसरति/KP ।/PUNC सर्वम्/SNV इदम्/SN दर्शम्/NP दर्शम्/DV मया/SN लोकसरणिः/NP सम्‍यक्/KV अनुभूता/KN ,/PUNC सम्‍यक्/KV आलोचिता/KP ।/PUNC यत्/APY इदम्/SN अहम्/SN अज्ञास्‍यम्/KP यद्/APY यस्‍मात्/SN सर्वम्/SN इदम्/SN समिप्सितम्/KN प्राप्‍स्‍यामि/KP स/SNV कल्‍पतरुः/NP मत्‍पार्श्‍वे/NP ,/PUNC मद्हृदये/NP एवम्/AUD वर्त्तते/KP तर्हि/AVK किम्/AP इति/AUD एतावन्ति/SNV प्रयत्‍नशतानि/NP अकरिष्‍यम्/KP ?/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN इदम्/SN अहम्/SN अवाञ्छम्/KP -/PUNC यत्/APY अहम्/SN मदीययोग्‍यताबलस्‍य/NP अपेक्षया/NP मत्‍पत्‍युः/NP योग्‍यताबलेन/NP (/PUNC पदबलेन/NP )/PUNC पदम्/NP प्राप्‍नुयाम्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK पर्यन्ते/NP यत्/APY ज्ञातम्/KN तदा/A एव/INTF सत्‍यम्/NP ,/PUNC नग्‍नसत्‍यम्/NP ,/PUNC भीषणम्/NV सत्‍यम्/NP अस्ति/KP ।/PUNC अद्य/A राजीवस्‍य/NS सत्रान्‍तः/NP ।/PUNC मद्विद्यालयस्‍य/NP अपि/APY सत्रान्‍तः/NP ।/PUNC राकेशेन/NS तस्मिन्/SNV एव/INTF नगरे/NP राजकीयमहाविद्यालये/NP मम/SN नियुक्तिः/NP कारिता/KN अस्ति/KP यत्र/A आवाम्/SN तिष्‍ठावः/KP ,/PUNC यत्र/A च/APY न्‍यूनात्/NP न्यूनम्/NP वर्षत्रयम्/NP यावत्/A स्‍थास्‍यावः/KP ।/PUNC अधुना/A स/SN वरिष्‍ठसेवाशृंखलायाम्/NP आयात/KN इति/AUD तस्‍य/SN सम्‍मानः/NP ,/PUNC आयः/NP परिकरः/NP सर्वम्/SN अपि/APY समेधितम्/KN ।/PUNC मदीयम्/SNV जीवनम्/NP अहम्/SN अद्यत्‍वे/A भृशम्/KV स्निह्यामि/KP ।/PUNC प्राध्‍यापकस्‍य/NP जीवनम्/NP ,/PUNC शान्‍तेः/NP ,/PUNC ज्ञानस्‍य/NP ,/PUNC मननस्‍य/NP च/APY मन्दिरम्/NP ।/PUNC
मद्विद्यालये/NP परीक्षाः/NP समाप्ताः/KN ।/PUNC सत्रम्/NP समाप्तिम्/NP गन्‍तुकामम्/NV अस्ति/KP ।/PUNC अधुना/A मासद्वयम्/NP अहम्/SN अग्रिमसत्राय/NP किंचन/SN पठिष्‍यामि/KP ।/PUNC राजीवम्/NS किंचन/SN पाठयिष्‍यामि/KP ।/PUNC राकेशम्/NS सेविष्‍ये/KP ।/PUNC यस्‍य/SNV जीवनस्‍य/NP मधुरः/NV स्वप्‍नः/NP मया/SN छात्रावस्‍थायाम्/NP दृष्‍टः/KN तत्/SN अद्य/A अविकलम्/NV मत्‍संमुखे/NP सत्‍यायितम्/KN इति/AUD मम/SN चक्षुषी/NP विश्वासम्/NP एव/INTF न/AN कुरुतः/KP ।/PUNC
कीदृशः/NV अयम्/SNV स्‍वप्‍नः/NP अभूत्/KP ?/PUNC कीदृशम्/NV इदम्/SN जीवनम्/NP अभूत्/KP ?/PUNC जीवनयात्रायाः/NP किम्/AP अभूत्/KP पाथेयम्/NP ?/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN विमृशन्‍तो/KN भवन्‍तः/SN अवयास्‍यन्‍ति/KP एव/INTF यत्/APY अस्‍याः/SNV नौकायाः/NP कर्णधारः/NP भवेत्/KP कामम्/NP राकेशः/NS वा/APY ,/PUNC परमेशः/NP वा/APY ,/PUNC हृदयेशः/NP वा/APY जगदीशः/NP वा/APY किन्‍तु/AVK पाथेयम्/NP अभूत्/KP संस्‍कृतभाषा/NP ,/PUNC तस्‍याः/SN भावप्रवणम्/NP साहित्‍यम्/NP ,/PUNC भावनातरलानि/NV कालिदासकाव्‍यानि/NP ,/PUNC हृदयावर्जकानि/NV नाटकानि/NP -/PUNC यानि/SNV जीवनस्‍य/NP मोदम्/NP ,/PUNC प्रमोदम्/NP आनन्‍दम्/NP च/APY अजरामरीकुर्वन्‍ति/KP ।/PUNC अनेन/SNV एव/INTF पाथेयेन/NP मया/SN राकेशेन/NS च/APY व्‍यतियापिता/KN अर्धाधिका/NV जीवनयात्रा/NP ।/PUNC किम्/AP अग्रे/NP भावि/NP इति/AUD को/AP जानाति/KP ?/PUNC इदम्/SNV एव/INTF पाथेयम्/NP आदाय/KKS व्‍यतियापयिष्‍याव/KP उत्तरार्धम्/NP अपि/APY ।/PUNC
किन्‍तु/AVK किम्/AP अग्रे/NP भावि/NP इति/AUD कः/AP जानाति/KP ?/PUNC मानवस्‍य/NP जीवनम्/NP साफल्‍यस्‍य/NP वैफल्‍यस्‍य/NP च/APY गाथामात्रम्/NP ।/PUNC गाथा/NP एताः/SNV लोकः/NP परस्‍तात्/A पठति/KP ,/PUNC इतिहासः/NP पठति/KP ,/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK एताः/SN अनन्‍ते/NV शून्‍ये/NP विलीयन्‍ते/KP ।/PUNC अद्य/A अहम्/SN जीवनस्‍य/NP गाथानाम्/NP संकलनपुस्‍तकस्‍य/NP तृतीयम्/SMKP पृष्‍ठम्/NP परिवर्त्तयितुकामा/NV अस्मि/KP ।/PUNC जीवनग्रन्‍थस्‍य/NP द्वे/SMKY पृष्‍ठे/NP निर्गते/KN ।/PUNC यत्र/A नीलवर्णाः/NV ,/PUNC पीतवर्णाः/NV ,/PUNC कलुषाः/NV ,/PUNC समुज्‍ज्‍वलाः/NV विविधाः/NV रेखाः/NP विविधानि/NV चित्राणि/NP निर्मितवत्‍यः/KN ।/PUNC यदा/A अहम्/SN तानि/SNV चित्राणि/NP पश्‍यामि/KP ,/PUNC हृदयम्/NP सहसा/KV एव/INTF अननुभूतपूर्वया/NV अवर्णनीयया/NV कयाचन/SN ‘‘/PUNC द्रुत्‍या/KV ’’/PUNC द्रवति/KP ।/PUNC कश्‍चन/SNV अनुभवमधुरः/NV भावोद्रेकः/NP प्रतीयते/KP ।/PUNC शत्रू/NP ,/PUNC मित्रे/NP वा/APY ?/PUNC औषधालयात्/NP महेन्‍द्रः/NS यथा/ASD एव/INTF गेहम्/NP परावर्त्तिष्ट/KP ,/PUNC तथा/ASD एव/INTF संवादम्/NP इमम्/SNV अश्रौषीद्/KP यत्/APY राकेशः/NS तस्मिन्/SNV एव/INTF विद्यालये/NP प्राध्‍यापकः/NP संवृत्तः/KN यस्मिन्/SNV सुरेन्‍द्रः/NS अधीते/KP ।/PUNC
सहसा/KV एव/INTF असूया/NP आविष्टस्‍य/KNV तस्‍य/SN हस्‍ताद्/NP हृदयगतिश्रवणयन्‍त्रम्/NP (/PUNC स्‍टेथोस्‍कोप/AB )/PUNC त्रिपादिकायाम्/NP (/PUNC टेबल/AB )/PUNC अस्रंसत/KP ।/PUNC भृशम्/KV उत्तेजितः/KN असौ/SN समग्रे/NV अपि/APY प्रकोष्‍ठे/NP कोणात्/NP कोणम्/NP कतिवारम्/NP बभ्राम/KP ।/PUNC अतीतस्‍य/NP मर्मस्‍पृशः/NV घटनाः/NP प्रास्‍फुरन्/KP तस्‍य/SN स्‍मृतौ/NP ।/PUNC किम्/AP कदा/A अपि/APY क्षम्‍यः/NV राकेशस्‍य/NS अपराधः/NP ?/PUNC समाजस्‍य/NP समक्षम्/NP नरहत्‍यायाः/NP कलङ्कः/NP !/PUNC सः/SN अपि/APY चिकित्‍सकस्‍य/NP कृते/KN !/PUNC !/PUNC भीषणः/NV अपराधः/NP !/PUNC !/PUNC अक्षम्‍यभागः/NP !!/PUNC तस्‍य/SN चक्षुषी/NP सकृत्/NP स्‍फुलिङ्गानुवदमताम्/NP ।/PUNC तत्/SNV दिनम्/NP -/PUNC यस्मिन्/SN हि/A महेन्‍द्रस्‍य/NS पिता/NP प्रापत्/KP प्राड्विवाकपदम्/NP ।/PUNC प्रीतिभोजस्‍य/NP आयोजनम्/NP आसीत्/KP अस्‍य/SN गृहे/NP ।/PUNC घोषमहाशयः/NP ,/PUNC मिश्रपादाः/NP ,/PUNC नलिनकुमारः/NP ,/PUNC मुंशी/NP ,/PUNC चतुर्वेदी/NP ,/PUNC अन्‍ये/SNV च/APY अगणिताः/KNV सुहृदः/NP समवायन्‍त/KP समभिनन्दितुम्/NP अस्‍य/SN पितरम्/NP ।/PUNC
परम्/AVK स/SNV क्षुद्रः/NV वाक्‍कीलः/NP ,/PUNC अभिभाषकः/NP -/PUNC राकेशस्‍य/NS पिता/NP ।/PUNC न/AN असौ/SN स्‍ववदनम्/NP अपि/APY अदर्शयत्/KP ।/PUNC सः/SN अपि/APY तु/A प्रतिवेश्‍य/NP आसीत्/KP ?/PUNC आसीत्/KP महेन्‍द्रः/NS स्वयम्/NP लघीयान्/NV तदा/A ।/PUNC वयस्‍यकल्‍पः/NV राकेशस्‍य/NS ।/PUNC राकेशः/NS तेन/SN पृष्टः/KN अभूत्/KP राकेश/NS ,/PUNC त्वम्/SN आगमिष्‍यति/KP प्रीतिभोजे/NP अद्य/A ?/PUNC ’/PUNC कथम्/SN स/SN विरूपाम्/NV मुद्राम्/NP प्रदर्शयन्/KN -/PUNC प्राह/KP ,/PUNC ‘‘/PUNC न/AN वयम्/SN लालायिताः/KN प्रीतिभोजेभ्‍यः/NP ।/PUNC न/AN एव/INTF अपरस्‍य/SN गेहाङ्गणे/NP प्रवेशलाघवम्/NP लिप्‍सामहे/KP ।/PUNC ’’/PUNC राकेशस्‍य/NS पितुः/NP चित्तवृत्तिः/NP न/AN जाने/KP किम्भूतम्/AP एकाकारा/NV आसीत्/KP ?/PUNC आरम्‍भात्/NP एव/INTF स/SN परोन्‍नतिम्/NP असूयते/KP स्‍म/A ।/PUNC प्रीतिभोजदिवसे/NP सः/SN नगरात्/NP एव/INTF बहिः/A जगाम/KP ।/PUNC किम्/AP अन्‍यत्/SN ,/PUNC महेन्‍द्रस्‍य/NS पितुः/NP और्ध्‍वदैहिके/NP अपि/APY स/SN न/AN समजगाम/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK एतत्/SNV विपरीतम्/NP ;/PUNC यदा/A राकेशस्‍य/NS पिता/NP विषूचिकाग्रस्‍तः/NV अभूत्/KP ,/PUNC तदा/A सर्वान्/SN अपि/APY पापापराधान्/NP विस्‍मृत्‍य/KKS राकेशस्‍य/NS प्रार्थना/NP उपरि/A त्‍वरितम्/KV एव/INTF महेन्‍द्रः/NS तत्पितरम्/NP समुपचचार/KP ।/PUNC कियती/SNV करुणाजनिका/NV आसीत्/KP मुखमुद्रा/NP राकेशस्‍य/NS तदा/A ।/PUNC निर्निमेषम्/KV महेन्‍द्रो/NS राकेशस्‍य/NS पितुः/NP पार्श्‍वे/NP अस्‍थात्/KP समग्रा/NV अपि/APY रात्रिम्/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK चरमायाम्/NV स्थितौ/KN जीर्णे/KNV तस्मिन्/SNV नरकङ्काले/NP किम्/AP आसीत्/KP का/SNV अपि/APY आशा/NP जीवितम्/KN अस्‍य/SN ?/PUNC समग्राम्/NV अपि/APY रात्रिम्/NP समग्रम्/NV च/APY दिनम्/NP अयम्/SN जीवन्/KN अस्‍थात्/KP ,/PUNC किम्/AP न/AN आसीत्/KP इदम्/SN एव/INTF भूयस्तरम्/NP ?/PUNC किन्‍तु/AVK राकेशः/NS ?/PUNC ईर्ष्‍याकषायितः/KNV असौ/SN पितुः/NP मृत्‍योः/NP अनन्‍तरम्/NP निजगाद/KP सर्वेषाम्/SN समक्षम्/NP -/PUNC ‘/PUNC हन्‍त/ABS ,/PUNC नूनम्/NP सम्‍यक्/NP चिकित्सितम्/KN भवता/SN ।/PUNC न/AN आसीत्/KP आश‍ङ्कितम्/KN मया/SN यदा/A एवम्/AUD विश्‍वासघातम्/NP करिष्‍यति/KP भवान्/SN ।/PUNC ’/PUNC कीदृशः/NV अयम्/SNV मर्माघातः/NP अभूत्/KP !/PUNC किम्/AP एतस्‍य/SN एव/INTF कृते/KN राकेशः/NS महेन्‍द्रम्/NS चिकित्‍सायै/NP प्रार्थितवान्/KN ?/PUNC ‘‘/PUNC किम्/AP कठोरतमेन/NV अपि/APY यत्‍नेन/NP भवत्पिता/NP आसीत्/KP जीवयितुम्/KKS शक्‍यो/KNV राकेश/NS !/PUNC ’’/PUNC
 ‘‘/PUNC मा/AN एवम्/AUD ,/PUNC चिकित्‍सकशिरोमणे/NP !/PUNC सम्‍पादितम्/KN भवता/SN सर्वम्/SN अपि/APY ।/PUNC
श्रीमतः/U पिता/NP यत्/APY न/AN अशकत्/KP कर्तुम्/KKS ,/PUNC भवता/SN सम्‍पादितम्/KN तत्/SNV ।/PUNC ’’/PUNC
भयङ्करम्/NV अवमानम्/NP इदम्/SNV आसीत्/KP !/PUNC मर्माहतः/NV महेन्‍द्रः/NS तदा/A एव/INTF परावर्त्तत/KP गृहम्/NP ।/PUNC एतावान्/SNV अपमानः/NP ?/PUNC प्रतिशोधः/NP !/PUNC प्रतिहिंसा/NP !/PUNC !/PUNC महेन्‍द्रस्‍य/NS दन्‍ताः/NP कटकटाशब्‍दम्/NP अकुर्वन्/KP ।/PUNC सर्वा/SNV अपि/APY जीवनस्‍य/NP घटनाः/NP प्रस्‍फुरन्‍त्‍यः/KN इव/ASD आसन्/KP ।/PUNC
तद्/SNV दिनम्/NP यदा/A तत्पत्‍नी/NP अरुणा/NS मृत्‍युशय्यायाम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC नगरस्‍य/NP वरिष्‍ठचिकित्‍सकस्‍य/NP पत्‍नी/NP ।/PUNC कियत्/SN आसीत्/KP वराक्‍याः/NP तस्‍याः/SNV आयुः/NP एव/INTF ?/PUNC केवलम्/NP सप्तविंशतिः/SMK !/PUNC सुरेन्‍द्रः/NS शिशुः/NP आसीत्/KP दुग्‍धमुखः/NV ।/PUNC सुचीवेधैः/NP तस्‍याः/SN सर्वम्/SNV अपि/APY गात्रम्/NP विवरपूर्णम्/NV अभूत्/KP ।/PUNC परन्‍तु/AVK सा/SNV -/PUNC सौम्‍यमूर्तिः/NP सुरेन्‍द्रम्/SN विहाय/KKS सर्वदार्थम्/NP नेत्रे/NP निमिमील/KP ।/PUNC सर्वे/SNV अपि/APY भृत्‍याः/NP मुक्तकण्‍ठम्/KV रुरुदुः/KP ।/PUNC सर्वे/SNV अपि/APY प्रतिवेशिनः/NP विषण्‍णाः/KN ।/PUNC किंकर्तव्‍यविमूढः/NV अभूवन्/KP महेन्‍द्रः/NS ।/PUNC परन्‍तु/AVK हा/ABS ,/PUNC राकेशः/NS तस्‍य/SN पत्‍नी/NP च/APY ।/PUNC मन्‍ये/KP प्रमोददिनम्/NP इदम्/SNV आसीत्/KP तयोः/SN ।/PUNC केचन/SN उक्‍तम्/KN आसीत्/KP यः/SN मध्‍ये/NP -/PUNC ‘‘/PUNC यदि/AVK द्राक्तराणाम्/AB पत्‍न्‍यः/NP अपि/APY उपचारैः/NP जीवेयुः/KP तदा/A को/SN वा/APY देयादेभ्‍यः/NP स्‍वकर्मणाम्/NP फलम्/NP ?/PUNC महेन्‍द्रस्‍य/NS चक्षुषी/NP रक्तम्/NP इव/ASD अवर्षताम्/KP ।/PUNC
किम्/AP कदा/A अपि/APY स/SNV प्रतिशोधे/NP क्षमो/NP भविष्‍यति/KP ?/PUNC तदा/A एव/INTF सुरेन्‍द्रः/NS विद्यालयात्/NP परावृत्तः/KN ।/PUNC ‘‘/PUNC किम्/AP सुरेन्‍द्र/NS !/PUNC राकेशः/NS प्राध्‍यापकः/NP संजातः/KN ?/PUNC
 ‘‘/PUNC अथ/A किम्/AP ,/PUNC अस्‍मत्कक्षाम्/NP अपि/APY सः/SN अयम्/SN अध्‍यापयिष्‍यति/KP श्‍वः/A ।/PUNC ’’/PUNC
 ‘‘/PUNC त्‍वत्‍कक्षाम्/NP अपि/APY अध्‍यापयिष्‍यति/KP ?/PUNC राकेशः/NS ?/PUNC ’’/PUNC क्रोधान्‍धः/NV अयम्/SN निरसरद्/KP बहिः/A ।/PUNC समयः/NP त्वरितया/NV गत्‍या/NP निःसरति/KP ।/PUNC दिने/NP बालातपस्‍य/NP अरुणिम्‍ना/NP सदा/A एव/INTF सुरेन्द्रः/NS समुदतिष्‍ठत्/KP ।/PUNC अद्य/A महेन्‍द्रः/NS प्रभातात्/NP एव/INTF श्रान्‍तः/KN इव/ASD अदृश्‍यत/KP ॥/PUNC न/AN अयम्/SN अजानात्/KP किम्/SN इति/AUD एतावान्/SNV श्रमः/NP अद्य/A ।/PUNC यदा/A सुरेन्‍द्रः/NS बहिः/A गन्‍तुम्/KKS वस्‍त्राणि/NP परिधातुम्/KKS आरभत/KP ,/PUNC तदा/A अप्राक्षीत्/KP महेन्‍द्रः/NS -/PUNC ‘‘/PUNC अद्य/A तु/A अवकाशदिनम्/NP सुरेन्द्र/NS !/PUNC किम्/AP इति/AUD अयम्/SNV गमनोद्योगः/NP प्रातः/A एव/INTF ?/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC अद्य/A सरित्तटे/NP मत्‍कक्षायाः/NP स्रग्धिः/NP समायोजिता/KN ।/PUNC सर्वम्/SNV अपि/APY दिनम्/NP तस्‍याम्/SN एव/INTF व्‍यत्‍येष्‍यति/KP ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC सरित्तटे/NP ?/PUNC के/SN के/DV गमिष्‍यन्ति/KP तत्र/A ?/PUNC प्राध्‍यापकाः/NP अपि/APY ?/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC न/AN एव/INTF ,/PUNC केवलम्/NP विद्यार्थिन/NP एव/INTF ।/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC गच्‍छ/KP ।/PUNC परम्/AVK प्रावृषो/NP दिनानि/NP सन्‍ति/KP ।/PUNC सरितः/NP प्रवाहः/NP वेगवान्/NV स्‍यात्/KP ।/PUNC सतर्कः/KV स्‍नायाः/KP ।/PUNC ’’/PUNC सर्वाम्/SNV सामग्रीम्/NP सह/AUP आदाय/KKS निरगात्/KP सुरेन्‍द्रः/NS ,/PUNC तस्‍य/SN एकः/SMKY एव/INTF सुतः/NP किशोरः/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK अतीव/NV मेधावी/NV ।/PUNC सर्वप्राथम्‍यम्/NP कक्षायाम्/NP अस्‍य/SN विशेषः/NV स्‍वभावः/NP ।/PUNC हन्‍त/ABS !/PUNC यदि/AVK एतस्‍य/SN अद्य/A माता/NP अभविष्‍यत्/KP ।/PUNC महेन्‍द्रः/NS अद्य/A अपि/APY स्‍मरति/KP तत्/SNV दिनम्/NP यदा/A सा/SN दुग्‍धमुखम्/NV इमम्/SNV शिशुम्/NP तस्‍मै/SN समर्प्‍य/KKS सर्वदार्थम्/NP सुष्‍वाप/KP ।/PUNC तद्दिनाद्/NP आरभ्‍य/KKS महेन्‍द्रः/NS एव/INTF अस्‍य/SN माता/NP अस्ति/KP ।/PUNC
मित्रैः/NP दत्तम्/KN द्वितीयविवाहप्रस्‍तावम्/NP तदर्थम्/NP एव/INTF असौ/SN न/AN अनुमेने/KP ।/PUNC कियता/SNV काठिन्‍येन/NP असौ/SN पालितः/KNV शिशुः/NP अद्य/A कैशोर्यम्/NP व्‍यतिगमय्य/KKS यौवने/NP पदम्/NP निदधाति/KP ।/PUNC व्‍यतिगतः/KNV सः/SNV अपि/APY समयः/NP ।/PUNC दीर्घम्/NP उष्‍णम्/NP च/APY निःश्‍वस्‍य/KKS महेन्‍द्रः/NS चिकित्‍सायन्‍त्रम्/NP उत्‍थाप्‍य/KKS बहिः/A आयात्/KP ।/PUNC मरुत्तरयन्‍त्रम्/NP आदाय/KKS निरगात्/KP महेन्‍द्रः/NS ।/PUNC समग्रम्/NV अपि/APY दिनम्/NP नित्‍यनवीनानाम्/NV ,/PUNC पांसुलानाम्/NP ,/PUNC दुर्गन्‍धम्/NP उद्वमताम्/NV कंकालशेषाणाम्/NV रोगिणाम्/NP दुःखगाथाम्/NP निशम्‍य/KKS मध्‍याह्ने/NP त्रिवादनसमये/NP पुनः/A परावर्तते/KP गेहम्/NP महेन्द्रः/NS ।/PUNC
अद्य/A एकाकिना/NV अनेन/SN भुक्तम्/KN ।/PUNC केवलम्/NP सुरेन्‍द्रः/NS यदा/A कदा/A भोजनसमये/NP उपस्थितः/KN भवति/KP ।/PUNC अन्‍यथा/AVK एकाकी/NV एव/INTF असौ/SN भुङ्क्‍ते/KP ।/PUNC अरुणायाः/NS चित्रम्/NP संमुखे/NP एव/INTF लम्‍बमानम्/KNV ।/PUNC अद्य/A इदम्/SN अतिविषण्‍णम्/NP इव/ASD अवलोक्‍यत/KP ।/PUNC सायम्/A पुनः/A निरगात्/KP महेन्‍द्रः/NS ।/PUNC मार्गे/NP राकेशः/NS दृष्‍टः/KN ।/PUNC एतस्‍य/SN स्‍वास्‍थ्‍यम्/NP अद्य/A सुन्‍दरतरम्/NV इव/ASD आसीत्/KP ।/PUNC सरभसम्/KV वायुशकलम्/AB (/PUNC बाइसिकल/AB )/PUNC आरुढः/KNV असौ/SN मरुत्तरशकटिसमीपात्/NP निर्जगाम/KP ।/PUNC महेन्‍द्रम्/NS दृष्‍ट्वा/KKS घृणाक्रोधतिरस्‍कारादिभावशबलाम्/NP सभ्रूकुंचनाम्/NP फूत्‍कृतिम्/NP इव/ASD विसृज्‍य/KKS अयम्/SN मुखम्/NP परावर्तितवान्/KN ।/PUNC महेन्‍द्रस्‍य/NS विद्रोहि/NV हृदयम्/NP चीत्‍कारम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC
क्रोधाविष्‍टः/NV असौ/SN न/AN शशाक/KP गन्‍तुम्/KKS औषधालयम्/NP ।/PUNC गृहम्/NP अयम्/SN परावर्तत/KP ।/PUNC
शकटिम्/NP शकटकोष्‍ठे/NP (/PUNC गैरेज/AB )/PUNC विसृज्‍य/KKS अयम्/SN कतिपयक्षणपर्यन्‍तम्/NP चिन्‍तयन्/KN अस्‍थात्/KP ।/PUNC गृहस्‍य/NP आलिन्‍दे/NP भृत्‍यः/NP शयानः/KN अभूत्/KP ।/PUNC स/SN आश्‍चर्यम्/NP अयम्/SN समपश्‍यत्/KP कोपकलुषम्/NP महेन्‍द्रस्‍य/NS आननम्/NP -/PUNC गद्गदगिरा/NP अयम्/SN अपृच्‍छत्/KP -/PUNC ‘‘/PUNC अद्य/A न/AN गमिष्‍यति/KP भवान्/SN औषधालयम्/NP ?/PUNC ’’/PUNC ‘‘/PUNC न/AN एव/INTF ।/PUNC ’’/PUNC
दीर्घदीर्घैः/NV पदन्‍यासैः/NP अयम्/SN गृहाद्/NP बहिः/A निरगात्/KP ।/PUNC मार्गे/NP राकेशस्‍य/NS गृहम्/NP अपतत्/KP ।/PUNC
गृहकोणात्/NP राकेशस्‍य/NS पत्‍न्‍या/NP अव्‍यक्तनादः/NP समागच्‍छन्/KN आसीत्/KP ।/PUNC क्रोधान्‍धः/NV महेन्‍द्रः/NS गृहस्‍य/NP अस्‍य/SNV उपरि/A जुगुप्सिताम्/KNV दृशम्/NP एकाम्/SMKY अवपात्‍य/KKS धूमवर्त्तिकाम्/NP अज्‍वालयत्/KP ।/PUNC
भ्रमणे/NP अपि/APY अयम्/SN न/AN अधिकम्/NV समयम्/NP प्रदातुम्/KKS अशकत्/KP ।/PUNC शीघ्रम्/NP एव/INTF गृहम्/NP परावृत्‍य/KKS प्राचीनानि/NV पत्राणि/NP द्रष्‍टुम्/KN आरेभे/KP ।/PUNC प्रकामम्/NP परिश्रान्‍तः/KNV राकेशः/NS सायम्/A गृहम्/NP परावर्तमानः/KN अभूत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN आननोपरि/NP विलक्षणता/NP मूर्तिम्/NP अतीव/NV नृत्‍यति/KP स्‍म/A ।/PUNC परीक्षाभवनात्/NP निःसारितः/KN परीक्षार्थी/NP इव/ASD सः/SN शनैः/KV शनैः/DV मंदया/NV गत्‍या/NP गृहम्/NP प्रति/AUP रिङ्गमाणः/KN अभूत्/KP ।/PUNC अस्‍ताचलम्/NP चुम्‍बतः/KNV मरीचिमालिनः/NP अरुणिम्/NP एव/INTF तस्‍य/SN मुखमुद्रा/NP अपि/APY मन्‍दमन्‍दम्/KV मालिन्‍यम्/NP अस्‍पृशत्/KP ।/PUNC सा/SN इयम्/SNV अभूतपूर्वा/NV विलक्षणता/NP कञ्चन/SNV गूढम्/NV पश्‍चात्तापम्/NP पिशुनयति/KP स्‍म/A ।/PUNC अथ/A रथ्‍यायाम्/NP सः/SN कोलाहलम्/NP वा/APY अश्रौषीत्/KP ।/PUNC
पश्चिमम्/NV व्‍योम/NP प्रगाढम्/NV लोहितम्/KN इव/ASD आलोक्‍यत/KP ।/PUNC इतः/SN ततः/A लोकाः/NP धावन्‍तः/KN इव/ASD अदृश्‍यन्‍त/KP ।/PUNC नवीना/NV काचन/SNV घटना/NP जाता/KN इति/AUD अनुमानम्/NP अकरोत्/KP असौ/SN ।/PUNC
तस्‍य/SN एव/INTF प्रतिवेशात्/NP स्वल्‍पः/NV कलकलः/NP इव/ASD अश्रूयत/KP ।/PUNC सहसा/KV तस्‍य/SN हृदयम्/NP आतङ्कितम्/KN समजायत/KP ।/PUNC काचन/SNV महती/SNV दुर्घटना/NP जाता/KN इति/AUD तस्‍य/SN अन्‍तरम्/NP चीत्‍कारम्/NP अकरोत्/KP अतर्कितम्/KN एव/INTF ।/PUNC दीर्घदीर्घतरेण/NV पादन्‍यासेन/NP अयम्/SN गृहम् प्रति/AUP मुखम्/NP आवर्जयत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN नयने/NP आवेगभराद्/NP विस्‍फारिते/KN एव/INTF अतिष्‍ठताम्/KP ।/PUNC स/SN स्‍वात्‍मनि/NP विश्‍वासम्/NP अपि/APY कर्तुम्/KKS न/AN अशकत्/KP ।/PUNC धू-धू-कृत्‍य/KKS तस्‍य/SN एव/INTF गृहम्/NP प्रज्‍वलत्/KN आसीत्/KP !!/PUNC दूरात्/NP एव/INTF असौ/SN गात्रस्‍तम्‍भम्/NP अन्‍वभवत्/KP ।/PUNC सकृत्‍सातङ्कः/NV असौ/SN दीनाम्/NV विहङ्गम्/NV दृशम्/NP भवनोपरि/NP अपातयत्/KP ।/PUNC वह्निशिखाः/NP चन्‍द्रशालाम्/NP अस्‍पृशन्/KP ।/PUNC उपरिखण्‍डे/NP रथ्‍याभिमुखस्‍य/NV प्रकोष्‍ठस्‍य/NP वातायनम्/NP भक्/NP भक्/DV इति/AUD धूमम्/NP उद्वमद्/KN आसीत्/KP ।/PUNC भित्तीनाम्/NP भेदस्‍य/NP कटुशब्‍देन/NP सह/AUP कपाटानाम्/NP प्रज्‍वलनस्‍य/NP हृदयविदारकः/NV रवः/NP अपि/APY श्रूयमाणः/KN अभूत्/KP ।/PUNC
रथ्‍यायाम्/NP संभूता/KNV बहवः/SNV प्रतिवेशिनः/NP राकेशम्/NS प्रति/AUP हस्‍तौ/NP उत्तानीकृत्‍य/KKS अत्र/A स्‍पष्‍टया/NV गिरा/NP यत्/APY कि‍ञ्चित्/SN प्रजल्‍पन्‍तः/KN समदृश्‍यन्‍त /KP।/PUNC तेषाम्/SN अस्‍पष्‍टः/NV शब्‍दः/NP राकेशस्‍य/NS श्रुतिगोचरः/NP न/AN अभूत्/KP ।/PUNC सः/SN अयम्/SN अद्भुतस्‍य/NV अस्‍य/SNV अनुभवस्‍य/NP प्रत्‍यक्षीकरणम्/NP कुर्वन्/SN आसीत्/KP ।/PUNC
तस्‍य/SN गृहम्/NP तत्समक्षम्/NP एव/INTF दह्यमानम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC अद्य/A -/PUNC यावत्/A सः/SN न/AN अद्राक्षीत्/KP कस्‍य/SN अपि/APY भवनम्/NP दह्यमानम्/KNV ।/PUNC गृहाणाम्/NP दहनसमये/NP किम्/AP वा/APY कर्त्तव्‍यम्/KN इति/AUD न/AN अपारयत्/KP अयम्/SN निर्धारयितुम्/KKS ।/PUNC चक्षुषी/NP विस्‍फारिते/KN ,/PUNC श्‍वासोच्‍छवासौ/NP वेगितौ/KN ,/PUNC वह्निशिखानाम्/NP शोणिमा/NP तद्वदने/NP ,/PUNC वस्‍त्रेषु/NP च/APY प्रतिबिम्बितः/KN ।/PUNC स्‍तम्भितः/KN इव/ASD असौ/SN स्थितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC मस्तिष्‍के/NP कस्‍यचन/SNV तीव्रविषस्‍य/NP इव/ASD प्रभावः/NP अभूत्/KP ।/PUNC
किङ्कर्तव्‍यविमूढः/NV असौ/SN स्तिमितम्/KN स्थितः/KN वातायनात्/NP सरभसम्/KV निर्गच्‍छन्‍तम्/KNV धूमम्/NP वीक्षमाणः/KN अभूत्/KP ।/PUNC सहसा/KV अस्‍य/SN स्‍मृतिपथम्/NP उपारोहत्/KP -/PUNC यद्/APY वातायनस्‍य/NP अधः/A एव/INTF सर्वाणि/SNV अस्‍य/SN पुस्‍तकानि/NP निहितानि/KN सन्‍ति/KP ।/PUNC सवेगम्/NP असौ/SN तानि/SN संरक्षयितुम्/KKS अधावत्/KP ।/PUNC कतिपयपदानि/NP पुरः/A प्राचलत्/KP सः/SN ।/PUNC परम्/AVK तस्‍य/SN पादौ/NP अकम्‍पताम्/KP ।/PUNC
पुनः/A अस्‍थात्/KP असौ/SN तत्र/A एव/INTF ।/PUNC बहिः/A द्वारस्‍य/NP तोरणम्/NP चटात्‍कृत्‍य/KKS भूमौ/NP अपतत्/KP ।/PUNC
धूमेन/NP सर्वम्/SNV अपि/APY द्वारम्/NP आच्‍छाद्यत/KP ।/PUNC तस्‍य/SN सुहृद्/NV राजेन्‍द्रः/NS स्‍वभवनस्‍य/NP उपरि/A सवेगम्/NV आरुह्य/KKS राकेशम्/NS प्रति/AUP किञ्चित्/SNV अव्‍यक्तम्/KV अक्रन्‍दत्/KP ।/PUNC परम्/AVK राकेशः/NS श्रुत्‍वा/KKS अपि/APY न/AN अशृणोत्/KP ।/PUNC सहसा/KV एव/INTF स/SN स्‍वपत्‍न्‍या/NP अस्‍मरत्/KP ।/PUNC सहसा/KV अस्‍य/SN वदनात्/NP तीव्रः/NV चीत्‍कारः/NP निरसरत्/KP ।/PUNC स/SN क्रन्दितुम्/KKS ऐच्‍छत्/क्प् -/PUNC ‘‘/PUNC हन्‍त/ABS !/PUNC रक्षत/KP मत्‍पत्‍नीम्/NP ’’/PUNC परम्/AVK स/SN निर्णेतुम्/KKS न/AN अपारयत्/KP यत्/APY कम्/SNV वा/APY शब्‍दम्/NP समुच्‍चारयेत्/KP सः/SN प्रथमम्/SMKP ।/PUNC सः/SN अयम्/SN अन्वभवत्/KP अधुना/A अहम्/SN स्‍थातुम्/KKS शक्‍नुयाम्/KP ।/PUNC व्‍यतिकरग्रस्‍तः/NV असौ/SN निर्भरम्/NP उपाविशत्/KP तत्र/A एव/INTF रथ्‍यायाम्/NP ।/PUNC तस्‍य/SN संमुखम्/NP एव/INTF स्‍फुलिङ्ग/NP एकः/SMKY सशब्‍दम्/NP धरणौ/NP अपतत्/KP ।/PUNC तम्/SN इमम्/SN उत्‍थापयितुम्/KKS अवाञ्छत्/KP असौ/SN ।/PUNC
अयम्/SN अपश्‍यत्/KP यत्/APY पृष्‍ठतः/NP भूयांसः/NV प्रतिवेशिनः/NP संभूताः/KN तारस्‍वरेण/NP राकेशम्/NS संबोध्‍य/KKS किंचित्/SN उदीरयन्ति/KP ।/PUNC राकेशः/NS न/AN किम्/AP अपि/APY आकर्णयत्/KP ।/PUNC मन्‍ये/KP श्रवणशक्तिः/NP एव/INTF विलीना/NV तस्‍य/SN ।/PUNC जनसम्‍मर्दे/NP अस्मिन्/SN पृष्‍ठतः/NP सातङ्कम्/NV एकम्/SMKY मुखम्/NP अयम्/SN अपश्‍यत्/KP ।/PUNC
विदारितनेत्रेण/NV अनेन/SNV बहुकालानन्‍तरम्/NP स्‍मृतम्/KN यत्/APY महेन्‍द्रस्‍य/NS आसीत्/KP इदम्/SNV मुखम्/NP ।/PUNC
कतिपये/SNV जनाः/NP महेन्‍द्रम्/NS पर्यावारयन्/KP ।/PUNC स/SN नितान्‍तम्/NP शोकाकुलः/NP किम्/SN अपि/APY समवोचत्/KP ।/PUNC सर्वे/SN दह्यमानस्‍य/KNV तस्‍य/SN गृहात्/NP अवधानम्/NP विकृष्‍य/KKS महेन्‍द्रेण/NS सह/AUP वार्त्तालापम्/NP आरभन्‍त/KP ।/PUNC तारघण्‍टारवम्/NP प्रकुर्वन्‍तुम्/KKS मरुत्तरशकटम्/NP एकम्/SMKY अपश्‍यत्/KP तत्र/A ।/PUNC लोकान्/NP कर्णयोः/NP नेत्रयोः/NP च/APY यन्‍त्राणि/NP परिधाय/KKS तस्‍य/SN गृहोपरि/NP आरोहणाय/NP प्रयतमानान्/KV अपश्‍यत्/KP अयम्/SN ।/PUNC
सकरुणम्/NV करम्/NP उत्‍थाप्‍य/KKS तेभ्‍यः/SN प्रावोचत्/KP असौ/SN मनसि/NP एव/INTF -/PUNC “/PUNC उपरि/A पत्‍नी/NP मे/SN शयाना/KN अस्ति/KP ।/PUNC कृपया/NP संरक्षत/KP ताम्/SN ।/PUNC ”/PUNC ”/PUNC परम्/AVK सः/SN अनुबभूव/KP यत्/APY कः/SN अपि/APY न/AN अशृणोत्/KP तस्‍य/SN वाणीम्/NP ।/PUNC उद्विग्‍नतरम्/NV तस्‍य/SN चेतः/NP सम्‍प्रति/A अपरस्मिन्/SNV कस्मिंश्‍चन/SNV भुवने/NP प्रस्थितम्/KN ।/PUNC सः/SN व्‍यस्‍मरत्/KP आत्‍मनो/SN भवनम्/NP दह्यमानम्/KNV ।/PUNC अतीतस्‍य/NP घटनाः/NP स्‍मृतिपथम्/NP उपारोहन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC आत्‍मनः/SN विवाहम्/NP असौ/SN अस्‍मरत्/KP ,/PUNC पत्‍नीम्/NP ,/PUNC पितरम्/NP ।/PUNC विवाहानन्‍तरम्/NP प्रायः/NP वत्‍सरद्वयम्/NP व्‍यतीतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC
एकदा/A अस्‍य/SN पत्‍न्‍या/NP उक्‍तम्/KN अभूत्/KP -/PUNC “/PUNC राकेश/NS ,/PUNC अन्विष्‍टम्/KN मया/SN नामधेयम्/NP बुभूषोः/NV शिशोः/NP ।/PUNC यदि/AVK अयम्/SNV बालकः/NP तर्हि/AVK नामधेयम्/NP ‘/PUNC रजनीकान्‍तः/NS ’/PUNC ,/PUNC यदि/AVK बालिका/NP तर्हि/AVK ‘/PUNC रजनी/NP ’/PUNC ।/PUNC “/PUNC तदा/A एव/INTF तस्‍याः/SN कपोलतले/NP प्रेम्‍णा/NP प्रहृतवान्/KN अयम्/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK साम्‍प्रतम्/A न/AN असौ/SN निर्णेतुम्/KKS अपारयत्/KP कः/SN वा/APY समुत्‍पत्‍स्‍यते/KP ,/PUNC बालः/NP वा/APY बाला/NP वा/APY ।/PUNC पृष्‍ठतः/NP दीर्घम्/NV एकस्‍य/SMKY स्‍वरम्/NP श्रुत्‍वा/KKS भावजगतः/NP प्रत्यवर्ततायम्/KP ।/PUNC आसीत्/KP कश्चित्/SN पृच्‍छन्/KN -/PUNC “/PUNC किम्/AP सुरेन्द्रः/NS नद्याम्/NP निममज्‍ज/KP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC कीदृशम्/NV दुर्भाग्‍यपूर्णम्/NP इदम्/SNV दिनम्/NP ?/PUNC ”/PUNC राकेशः/NS मुखम्/NP प्रति/AUP आवर्त्तयत्/KP पृष्‍ठतः/NP ।/PUNC महेन्द्रः/NS दूरम्/NP स्थितः/KN अभूत्/KP ,/PUNC निःस्‍पन्‍दः/NV ,/PUNC विषण्‍णः/KN ।/PUNC सर्वे/SNV अपि/APY प्रतिवेशिनः/NP एकत्र/A संभूताः/KN समालपन्/KP ।/PUNC
लोकानाम्/NP भग्‍नशेषाम्/NV वाचम्/NP अशृणोत्/KP -/PUNC “/PUNC स्रग्‍धये/NP गतः/KN ।/PUNC सरित्तटे/NP ।/PUNC
नद्याम्/NP प्रवाहो/NP वेगवान्/NV ।/PUNC तरणाय/NP बहवः/SNV छात्राः/NP -/PUNC वेगेन/NP पदम्/NP अस्‍खलत्/KP -/PUNC न/AN जाने/KP कथम्/APP ?/PUNC तरणम्/NP न/AN अजानात्/KP -/PUNC कश्‍चन/SNV प्रत्यभिघातम्/KN अदात्/KP -/PUNC प्रयत्‍ना/NP असफलता/NP अभूवन्/KP ।/PUNC न्‍यमज्‍जत्/KP ।/PUNC ”/PUNC सुरेन्‍द्रस्‍य/NS आकृतिः/NP तस्‍य/SN चक्षुषोः/NP अनृत्‍यत्/KP ।/PUNC कांचन/SNV घटना/NP पुनः/A अस्मरत्/KP ।/PUNC अतीव/A उत्‍पाती/NV सुरेन्द्रः/NS ।/PUNC कक्षायाम्/NP वह्निम्/NP वमद्भ्‍याम्/KNV नयनाभ्‍याम्/NP अयम्/SN तम्/SN पश्‍यति/KP ।/PUNC तस्‍य/SN आज्ञाम्/NP सर्वदा/A अवहेलयति/KP ।/PUNC दह्यमानस्‍य/KNV भवनस्‍य/NP उपरि/A -/PUNC प्रकोष्‍ठात्/NP तत्‍पत्‍नीम्/NP आनयन्‍तः/KNV केचन/SNV जना/NP दृष्टा/KN अनेन/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK सा/SN मृता/KN इव/ASD प्रतीयते/KP ।/PUNC किम्/AP इयम्/SN जीविष्‍यति/KP ?/PUNC “/PUNC कालिन्‍दी/NS जीवन्‍ती/KN अस्ति/KP किम्/AP ?/PUNC ”/PUNC अयम्/SN अपृच्‍छत्/KP ।/PUNC सर्वे/SNV जनाः/NP ताम्/SN द्रष्टुम्/KN गताः/KN ।/PUNC न/AN कः/SN अपि/APY शृणोति/KP ।/PUNC भूयान्/SNV समयः/NP व्‍यतियाति/KP ।/PUNC
पृष्‍ठतः/NP कस्‍यचन/SN पदध्‍वनिः/NP उत्तिष्‍ठति/KP ।/PUNC “/PUNC कः/AP अयम्/SN ?/PUNC राकेशः/NS ?/PUNC ”/PUNC मन्‍दया/NV विषण्‍णया/KNV च/APY वाचा/NP कश्‍चन/SN पृच्‍छति/KP ।/PUNC “/PUNC त्‍वम्/SN ?/PUNC महेन्‍द्र/NS !/PUNC ”/PUNC अपरा/SNV छाया/NP शनैः/KV उपसृज्‍य/KKS महेन्‍द्रस्‍य/NS निकटे/NP निषीदति/KP ।/PUNC द्वयोः/SMK एव/INTF हृदये/NP शान्‍ते/NV स्‍तः/KP ।/PUNC प्रतिहिंसायाः/NP कृशानुः/NP अधुना/A भस्‍मशेषः/NP ।/PUNC “/PUNC सुरेन्‍द्रः/NS अस्‍याम्/SNV एव/INTF नद्याम्/NP निममज्‍ज/KP ,/PUNC राकेश/NS ।/PUNC त्‍वम्/SN जानासि/KP ,/PUNC सः/SN एव/INTF मम/SN एकमात्रम्/NP ...../PUNC ”/PUNC कण्‍ठः/NP गद्गदः/NV भवति/KP ।/PUNC “/PUNC सर्वम्/SNV अपि/APY मद्गृहम्/NP वह्निसात्/NP अभूत्/KP ।/PUNC महेन्‍द्र/NS ,/PUNC कालिन्‍दी/NS तस्मिन्/SNV एव/INTF गृहे/NP ।/PUNC ताम्/SN अहम्/SN जीवयितुम्/KKS न/AN अपारयम्/KP ।/PUNC तया/SN सह/AUP एव/INTF मदीयः/SNV शिशुः/NP अपि/APY दग्‍धः/KN ।/PUNC
किन्‍तु/AVK स/SN न/AN तदानीम्/A जन्‍म/NP अपि/APY लब्धवान्/KN आसीत्/KP ।/PUNC विषण्‍णा/KNV छाया/NP किंचित्/SN विचारयति/KP ।/PUNC शब्‍दाः/NP न/AN निःसरन्ति/KP ।/PUNC कतिपयक्षणान्‍तरम्/NP ,/PUNC श्रूयते/KP -/PUNC “/PUNC तव/SN गृहम्/NP मया/SN एव/INTF दग्‍धम्/KN आसीत्/KP राकेश/NS ।/PUNC आसीत्/KP सः/SNV प्रतिशोधवह्निः/NP ।/PUNC
माम्/SN दृष्ट्वा/KKS त्‍वया/SN फूत्‍कृतम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC तदा/A अहम्/SN औषधालयम्/NP अपि/APY गन्‍तुम्/KKS न/AN अपारयम्/KP ।/PUNC भ्रमणाय/NP निर्गतेन/KNV मया/SN त्‍वद्गृहस्‍य/NP पृष्‍ठतः/NP बहूनि/SNV वस्‍त्राणि/NP लम्‍बमानानि/KN दृष्टानि/KN ।/PUNC न/AN आसीत्/KP तत्र/A कश्‍चन/SN ।/PUNC मया/SN धूमवर्त्तिकया/NP सह/AUP एव/INTF तेषु/SN अपि/APY अग्निसंयोजनम्/NP अकारि/KP ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC हन्‍त/ABS !/PUNC प्रतिहिंसाया/NP वैशसम्/NP ।/PUNC
त्‍वदीयः/SNV सुरेन्द्रः/NS महान्/SN धूत्तौ/NP अवलिप्तः/KN च/APY अभूत्/KP ।/PUNC उद्धतः/KN तु/A एतावान्/SN ।/PUNC ”/PUNC राकेशः/NS सर्वाः/SNV अपि/APY घटनाः/NP स्‍मरति/KP ।/PUNC कथम्/AP सुरेन्‍द्रः/NS तत्/SN कक्षायाम्/NP प्रतिदिनम्/NP औद्धत्‍यम्/NP अनुष्ठितवान्/KN ।/PUNC कथम्/AP तेन/SN सर्वे/SNV अपि/APY छात्राः/NP राकेशस्‍य/NS विरोधिनः/NP विहिताः/KN ।/PUNC कथम्/AP तेन/SN राकेशस्‍य/NS विरोधे/NP लिखितम्/KNV स्‍मृतिपत्रम्/NP अध्‍यक्षाय/NP प्रेषितम्/KN ।/PUNC
कथम्/AP च/APY बहुधा/A तेन/SN सकटाक्षम्/NP उदीरितम्/KN -/PUNC “/PUNC अहम्/SN मत्पितुः/NP कलङ्कस्‍य/NP पूर्णम्/NV प्रतिशोधम्/NP ग्रहीष्‍यामि/KP ।/PUNC एतस्‍य/SNV नरपिशाचस्‍य/NP सेवातः/NP निष्‍कासनम्/NP दृष्‍ट्वा/KKS एव/INTF मम/SN शान्तिः/NP भवेत्/KP ।/PUNC ”/PUNC कथम्/AP राकेशस्‍य/NS निकटसम्‍बन्‍धी/NV एकः/SMKY छात्रः/NP अपि/APY तस्‍याम्/SNV एव/INTF कक्षायाम्/NP अधीयानः/KN अभूत्/KP ।/PUNC कथम्/AP तस्‍य/SN सुरेन्‍द्रेण/NS सह/AUP कलहः/NP संजातः/KN ।/PUNC
तम्/SN एव/INTF प्रतिबोध्‍य/KKS सग्धिदिवसे/NP सुरेन्‍द्रम्/NS नद्याम्/NP पातयितुम्/KKS योजना/NP कथम्/AP राकेशेन/NS विहिता/KN ।/PUNC कथम्/AP तेन/SN सुरेन्द्रः/NS पातितः/KN नद्याम्/NP ।/PUNC कथम्/AP च/APY तम्/SN संपात्‍य/KKS स/SN स्‍वयम्/NP अपि/APY संभ्रमविमूढः/NV समभवत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK सुरेन्‍द्रः/NS निममज्‍ज/KP एव/INTF ।/PUNC
“/PUNC मम/SN सुरेन्द्रः/NS न/AN अस्ति/KP साम्‍प्रतम्/A संसारे/NP ।/PUNC तस्‍य/SN भविष्‍यत्/NP उज्वलम्/NV आसीत्/KP ,/PUNC राकेश/NS ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC अहम्/SN अपि/APY जानामि/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK आसीत्/KP मे/SN क्रुरः/NV व्यामोहः/NP ।/PUNC अपराधस्य/NP दण्‍डः/A अत्र/A एव/INTF मिलति/KP ।/PUNC शीघ्रम्/KV ,/PUNC अवश्‍यम्/NP एव/INTF मिलति/KP ।/PUNC मया/SN विस्‍मृतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC ”/PUNC निशीथिन्‍याः/NP अवदाते/KNV चन्द्रिकाचये/NP द्वौ/SMKY अपि/APY शत्रू/NP मित्रत्‍वम्/NP आपन्‍नौ/KN स्‍तः/KP ।/PUNC अतीतस्‍य/NP घटना/NP सजीवा/NV भूत्‍वा/KKS संस्‍फुरन्ति/KP ।/PUNC
शैशवस्‍य/NP सख्‍यम्/NP पुनः/A स्‍थापितम्/KN अस्ति/KP ।/PUNC दुःखगाथाम्/NP अन्‍यः/SN अन्‍यम्/SN श्रावयित्‍वा/KKS हृदयम्/NP शान्तिम्/NP अनुभवति/KP ।/PUNC “/PUNC सम्‍प्रति/A सर्वथा/A एव/INTF आवाम्/SN विषण्‍णौ/KN किन्‍तु/AVK नृणौ/NP द्वौ/SMKY अपि/APY ।/PUNC ”/PUNC  महेन्‍द्रः/NS ब्रूते/KP ।/PUNC राकेशः/NS शुष्‍कम्/NV मन्‍दहास्‍यम्/NP हसति/KP ।/PUNC हास्‍ये/NP अस्मिन्/SNV सर्वनाशस्‍य/NP करुणक्रन्‍दनम्/NP इव/ASD निलीनम्/KN ।/PUNC “/PUNC अधुना/A द्वौ/SMKY अपि/APY निश्चिन्‍तौ/KN ,/PUNC निर्भयौ/NV ,/PUNC ”/PUNC ........./PUNC राकेशः/NS बाहू/NP प्रसारयति/KP ।/PUNC


सुदूरम्/NP तरुतलादुकूलस्‍य/NP गंभीरो/NV ध्‍वनिः/NP उत्तिष्‍ठति/KP ।/PUNC मन्दिरस्‍य/NP दीपकम्/NP साम्‍प्रतम्/A अपि/APY प्रज्‍वलितम्/KN अस्ति/KP ।/PUNC सरित्/NP तथा/ASD एव/INTF सशब्‍दम्/NP वहति/KP ।/PUNC नद्या/NP नीरे/NP प्रतिफलन्/KNV विशववदनः/NV कलानाथः/NP शनैः/KV शनैः/DV कम्‍पते/KP ।/PUNC दिग्भ्रान्तिः/NP धूमशकटिप्रतीक्षांगणे/NP शीतम्/NP समधिकम्/NV आसीत्/KP ।/PUNC गिरीशेन/NS सकृत्/NP प्रकोष्‍ठबद्धा/NV घटिका/NP दिदृक्षिता/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK नाडिन्‍धमे/NV तमसि/NP न/AN सा/SN दृष्टिगोचरा/NP अभवत्/KP ।/PUNC निशीथस्‍य/NP समयः/NP अस्ति/KP ,/PUNC लघुतरम्/NV च/APY इदम्/SNV धूमशकटिस्‍थलम्/NP ,/PUNC विद्युत्प्रकाशस्‍य/NP तावती/SNV व्‍यापकव्‍यवस्‍था/NP कथम्/APP सुलभा/NP स्‍यात्/KP अत्र/A ?/PUNC गिरीशेन/NS चिन्तितम्/KN ।/PUNC तथापि/AVK समग्रम्/NV दृश्‍यम्/NP विलोक्‍य/KKS तेन/SN अनुमितम्/KN यद्/APY धूमशकटेः/NP आगमने/NP न्‍यूनात्/NP न्यूनम्/NP एका/SMKY होरा/NP तु/A अवशिष्‍यत/KP एव/INTF ।/PUNC तदा/A एव/INTF तु/A निर्मक्षिकम्/NP इव/ASD दृश्‍यते/KP ।/PUNC यदा/A कदा/A कर्मकराणाम्/NP धृतकाचदीपिकानाम्/NP पादत्राणध्‍वनिः/NP सूदूरम्/NP श्रूयते/KP ,/PUNC विलीयते/KP च/APY ।/PUNC द्वित्राः/SMKY यात्रिणः/NP धूमशकटिम्/NP प्रतीक्षमाणाः/KN प्रतीक्षांगणेन/NP सह/AUP एव/INTF संश्लिष्टे/KNV यात्रिविश्रमकक्षे/NP गिरीशेन/NS सह/AUP एव/INTF वेत्रासन्‍दीषु/NP समुपविष्टाः/KN ।/PUNC अवकाशदिनेषु/NP स्‍वगृहान्/NP प्रत्यागतस्‍य/KNV गिरीशस्‍य/NS सर्वः/SNV अपि/APY समयः/NP कियत्/SN त्‍वरितम्/KV व्‍यतियातः/KN !!/PUNC श्‍वः/A पुनः/A अपि/APY विश्‍वविद्यालये/NP कक्षासु/NP गन्‍तव्‍यम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC तानि/SNV एव/INTF पुस्‍तकानि/NP ,/PUNC काव्‍यप्रकाशः/NS ,/PUNC तुलनात्‍मकम्/NV भाषाविज्ञानम्/NP ,/PUNC भारतीयदर्शनम्/NP भवभूतिः/NS ,/PUNC मृच्‍छकटिकम्/NS ........../PUNC ।/PUNC संस्‍कृतविभागस्‍य/NP प्राध्‍यापकाः/NP ,/PUNC केचन/SNV प्राचीनपद्धत्यनुयायिनः/NP ,/PUNC अपरे/SNV नितराम्/NP आधुनिकाः/NP ,/PUNC एवम्/AUD एव/INTF छात्राः/NP ,/PUNC कतिपये/SNV पुराणपद्धतिप्रियाः/NP ,/PUNC धौतवस्‍त्रसाधारणकंचुकनिचिताः/NP ,/PUNC अपरे/SNV तु/A पाश्‍चात्‍यवस्‍त्रवेष्टिता/NV आधुनिकाः/NP ।/PUNC संस्‍कृतविषयस्‍य/NP स्‍नातकोत्तरकक्षा/NP एवंविधा/NV एव/INTF भवन्ति/KP संमिश्राः/NP ।/PUNC यथा/AVK हि/A छात्राध्‍यापकादीनाम्/NP आचारविचारेषु/NP संमिश्रता/NP दृश्‍यते/KP ,/PUNC कक्षासु/NP अपि/APY संमिश्रता/NP प्रकटा/NP ,/PUNC युवकाः/NP च/APY युवत्‍यः/NP च/APY सर्वे/SN स्‍नातकोत्तरकक्षासु/NP अधीयते/KP ।/PUNC स्‍नातककक्षासु/NP पुरुषमहिलानाम्/NP पृथक्/A -/PUNC पृथक्/DV महाविद्यालयाः/NP भवन्‍तु/KP नाम/NP ।/PUNC भगवत्‍कृपया/NP छात्रावासाः/NP न/AN अत्र/A भवन्ति/KP संमिश्राः/NP ।/PUNC कन्‍याछात्रावासः/NP पृथक्/A अस्ति/KP ,/PUNC कामम्/SN भवतु/KP स/SN विश्‍वविद्यालयपरिसरे/NP एव/INTF ।/PUNC
गिरीशेन/NS चिन्तितम्/KN यद्/APY यदि/AVK विदेशेषु/NP इव/ASD संमिश्राः/NV छात्रावासा/NP अत्र/A अभविष्‍यन्/KP तर्हि/AVK मनोजनवनीतसदृशाः/NP तस्‍य/SN रसिकाः/NP सहपाठिनः/NP तु/A सर्वम्/SNV अपि/APY दिवसम्/NP सहपाठिनीनाम्/NP कक्षेषु/NP एव/INTF व्‍यतियापयितुम्/KKS अचेष्टिष्‍यन्‍त/KP ।/PUNC न/AN अयम्/SN प्रयत्‍य/KKS अपि/APY बोद्धुम्/KN अपारयद्/KP यत्/APY स्‍वाध्‍याये/NP समयम्/NP न/AN प्रदाय/KKS किम्/AP इति/AUD मनोजः/NS नवनीतः/NS च/APY कन्‍याछात्रावासस्‍य/NP अधः/A भ्रमणे/NP प्रभूतम्/NV समयम्/NP यापयतः/KP ?/PUNC किम्/AP इति/AUD तौ/SN अवकाशदिवसेषु/NP नूतनानि/NV वस्‍त्राणि/NP परिधाय/KKS स्‍वीकायाभ्‍यासपुस्तिकानाम्/NP आदानप्रदानमिषेण/NP कदाचित्/A अनितायाः/NS ,/PUNC कदाचित्/A च/APY सुधायाः/NS प्रकोष्‍ठे/NP यातुम्/KKS कन्‍याछात्रावासप्रतीहारेण/NP सह/AUP सख्‍यम्/NP अपादयतः/KP ?/PUNC तस्‍य/SN तु/A मनसि/NP न/AN कदा/A अपि/APY तादृशी/NV समुदिता/KN आकांक्षा/NP ।/PUNC सः/SN अयम्/SNV सुरुचिः/NV दर्शनः/NP ,/PUNC युवा/NV ,/PUNC बुद्धिमान्/NV ,/PUNC विश्‍वविद्यालये/NP प्राप्तप्रशंसः/NV  अपि/APY अस्ति/KP ,/PUNC उच्‍चश्रेण्‍याम्/NP सर्वदा/A एव/INTF उत्तीर्णः/KN भवति/KP इति/AUD सर्वे/SN तस्‍मै/SN स्निह्यन्‍ति/KP अपि/APY ,/PUNC किन्‍तु/A न/AN तेन/SN कदा/A अपि/APY अभीष्‍टम्/KN यत्/APY एवंविधेषु/NV रसिकोचितेषु/NP निरर्थकेषु/NV व्‍यासंगेषु/NP समयम्/NP व्‍यतियापयेत्/KP इति/AUD ।/PUNC कुतः/A न/AN स्‍यात्/KP एवम्/AUD ?/PUNC तस्‍य/SN परिवारः/NP एव/INTF तादृशः/NV सदाचारपरम्‍परानुयायी/NV ,/PUNC लब्‍धप्रतिष्‍ठः/NV च/APY ।/PUNC भवतु/KP स/SN कामम्/NP ग्रामवासी/NV ,/PUNC किन्‍तु/AVK किम्/AP ग्रामे/NP तस्‍य/SN परिवारः/NP न/AN सुशिक्षितः/KN न/AN वा/APY मूर्धन्‍यम्/NV स्‍थानम्/NP अधितिष्‍ठति/KP ?/PUNC ग्रामवासित्‍वे/NP सति/KN अपि/APY किम्/AP सः/SNV निर्धनः/NV अथवा/AVK नागरिकसभ्‍यतानभिज्ञः/NV ?/PUNC किम्/AP सः/SN न/AN जानाति/KP आंगलीम्/NV भाषाम्/NP ?/PUNC अथवा/AVK किम्/AP स/SN न/AN वा/APY इति/AUD आधुनिकाचारान्/NP ?/PUNC छात्रावासे/NP ,/PUNC यत्र/A हि/A सः/SN समादृतम्/KNV स्‍थानम्/NP धारयति/KP ,/PUNC स/SN बहुधा/A कार्यपालकपदेषु/NP निर्वाचितः/KN अपि/APY ।/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN तेन/SN कदा/A अपि/APY स्‍वाध्‍यायम्/NP अतिरिच्‍य/KKS अन्यस्मिन्/SNV कस्मिंश्‍चन/SNV व्‍यतिकरे/NP अधिकः/NV समयः/NP यापितः/KN ।/PUNC इतः/A तु/A तस्‍य/SNV एव/INTF छात्रावासस्‍य/NP आवासिनः/NP तस्‍य/SNV सहाध्‍यायिनः/NP मनोजनवनीतादयः/NS अध्‍ययने/NP स्‍वल्‍पम्/NP ,/PUNC सामाजिकसंबंधस्‍थापने/NP च/APY समधिकम्/NV समयम्/NP प्रददति/KP ।/PUNC अस्मिन्/SNV एव/INTF शीतावकाशे/NP गृहान्/NP प्रत्यागतः/KN स/SN धर्मप्रायेण/NV पित्रा/NP सगाम्‍भीर्यम्/NV पृष्‍टः/KN अभूत्/KP इति/AUD सहसा/KV तस्‍य/SN स्‍मृतौ/NP अगच्‍छत्/KP ।/PUNC सप्ताहः/NP अपि/APY तु/A न/AN अतीतः/KNV ,/PUNC किम्/AP इति/AUD न/AN स्‍मरेत्/KP सर्वम्/SN सुस्‍पष्‍टम्/NP ?/PUNC “/PUNC गिरीश/NS !/PUNC किम्/AP चिन्तितम्/KN त्‍वया/SN कदा/A अपि/APY विवाहविषये/NP ?/PUNC अचिरात्/A एव/INTF त्वम्/SN स्‍नातकोत्तरपरीक्षोत्तीर्णः/NV भविता/KP असि/KP ।/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK तु/A विवाहः/NP न/AN भवेत्/KP अकालिकः/NV ?/PUNC किन्‍तु/AVK कश्‍चन/SNV समशीलः/NV परिवारः/NP तु/A पूर्वतः/A एव/INTF निर्धारितः/KN भवतु/KP इति/AUD एतदर्थम्/NP मया/SN दृष्टचरः/NV एकः/SMKY परिवारः/NP ।/PUNC कन्‍यका/NP सुशीला/NV सुशिक्षिता/KNV च/APY ।/PUNC स्‍नातिका/NV तु/A पूर्वतः/NP एव/INTF अस्ति/KP ।/PUNC सुदर्शना/NV सा/SNV इयम्/SNV कन्‍या/NP न/AN तिष्‍ठेत्/KP अविवाहिता/KNV चिरकालाय/NP ।/PUNC अतः/AVK यावत्/A अन्‍यः/SNV कश्‍चन/SNV वरः/NP निर्वाच्‍यते/KP तैः/SN तत्‍पूर्वम्/NP एव/INTF यदि/AVK वयम्/SN स्‍वीकृतिम्/NP दद्याम्/KP तर्हि/AVK ते/SNV वराकाः/NP निश्चिन्‍ताः/KN स्‍युः/KP ।/PUNC कतिधा/A तु/A पत्राणि/NP तैः/SN प्रेषितानि/KN ।/PUNC त्‍वन्‍माता तु/A कन्‍याम् दृष्टवती अपि/APY ।/PUNC त्‍वम्/SN वांछसि/KP तर्हि/AVK पश्‍य/KP ताम्/SN त्वम्/SN अपि/APY ।/PUNC ”/PUNC उक्तम्/KN पित्रा/NP ।/PUNC “/PUNC न/AN एव/INTF तादृशम्/NP किम्/AP अपि/APY ।/PUNC
पंचषवर्षाणि/NP तु/A चर्चा/NP अपि/APY न/AN विवाहस्‍य/NP ।/PUNC ”/PUNC तेन/SN साटोपम्/KV त्‍वरितम्/KV उत्तरितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC मध्‍ये/NP एव/INTF माता/NP उक्तवती/KN -/PUNC “/PUNC किन्‍तु/AVK पूर्वम्/SN निश्‍चयः/NP ,/PUNC वाग्‍दानम्/NP वा/APY भवतु/KP इति/AUD अत्र/A का/SNV ते/SN विप्रतिपत्तिः/NP ?/PUNC भवतु/KP विवाहः/NP पंचवर्षानन्‍तरम्/NP एव/INTF ।/PUNC कन्‍यापक्षीयाः/NP अपि/APY न/AN त्‍वरन्‍ते/KP तावत्/A तु/A ”/PUNC “/PUNC भवतु/KP तत्/SN किम्/AP अपि/APY ,/PUNC किन्‍तु/AVK वाग्‍दानादेः/NP अपि/APY चर्चा/NP मम/SN अध्‍ययने/NP विघ्नायेत/KP ।/PUNC लिख्‍यताम्/KP कन्‍यापक्षीयेभ्‍यः/NP यत्/APY अन्‍यम्/SNV कंचन/SNV वरम्/NP कृतार्थयन्‍तु/KP ते/SN ।/PUNC ’/PUNC सधार्ष्टयम्/NP अनेन/SN पुनः/A उत्तरितम्/KP ।/PUNC एतदुपरि/NP विद्यावता/NV ,/PUNC प्रकामम्/NP अनुभववता/NV च/APY पित्रा/NP भूयान्/NV वैचारिकः/NV विमर्शः/NP तेन/SN सह/AUP कृतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC पाश्‍चात्‍यमनःतत्वज्ञाः/NV फ्रायडएडलरप्रभृतयः/NP अपि/APY मध्‍ये/NP समानीताः/KN ,/PUNC याज्ञवल्‍क्‍यमन्वादयः/NP अपि/APY ,/PUNC वर्णाश्रमव्‍यवस्‍था/NP अपि/APY ,/PUNC सुभृशम्/KV विचारिताः/KN ,/PUNC समधिकम्/NV समयम्/NP अविवाहितः/KN तिष्‍ठन्/KKS न/AN किंचन/SN विशिष्टम्/NV प्रयोजनम्/NP साधयति/KP कश्चित्/SN इति/AUD जनकेन/NP साधयितुम्/KKS इष्‍टम्/KN ,/PUNC तद्विपरीतम्/NP गिरीशः/NS तु/A ब्रह्मचर्याश्रमस्‍य/NP आधारम्/NP सतर्कम्/NP प्रतिष्‍ठाप्‍य/KKS यावत्/A आर्थिकः/NV ,/PUNC मानसिकः/NV ,/PUNC शारीरः/NV च/APY विकासः/NP न/AN भवति/KP पूर्णः/NV ,/PUNC यावत्/A च/APY पर्याप्तम्/NV विद्याध्‍ययनम्/NP न/AN संपद्येत/KP ,/PUNC तावत्/A तादृशी/NV चर्चा/NP अपि/APY रुचिकरी/NV स्‍यात्/KP इत्यादि/AUD सहैतुकम्/NP प्रतिपादयितुम्/KKS ऐच्‍छत्/KP ।/PUNC
सुतस्‍य/NP तार्किकाभिव्‍यक्तिकौशलम्/NP मनसि/NP एव/INTF प्रशंसता/KNV अपि/APY पित्रा/NP प्रकटम्/NP केवलम्/NP इदम्/SN एव/INTF उक्तम्/KN -/PUNC “/PUNC सर्वम्/SN तत्/SN अहम्/SN अपि/APY मन्‍ये/KP ,/PUNC किन्‍तु/A प्राचीनानाम्/NV आश्रमाणाम्/NP युगम्/NP तद्/SNV व्‍यतियातम्/KN ।/PUNC चलचित्राणाम्/NP इदम्/SNV युगम्/NP ।/PUNC अद्य/A हि/A प्राप्तकैशोर्याः/NV ,/PUNC प्राप्तयौवनाः/NV वा/APY बालकाः/NP ऋष्‍यशृंगाः/NS इव/ASD तिष्‍ठेयुः /KP इति/AUD असंभवम्/NP ।/PUNC बह्वयः/SNV मेनकाः/NS विश्‍वामित्राणाम्/NS कृते/KN अमित्रायन्‍ते/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK त्वम्/SN न/AN अधुना/A ताम्/SNV चर्चाम्/NP रोचयसि/KP चेत्/AVK तिष्‍ठतु/KP तत्/SN इदम्/SNV अग्रिमम्/NV ग्रीष्‍मावकाशम्/NP यावत्/A ।/PUNC ”/PUNC सहसा/KV एव/INTF तीव्रः/NV धूमशकटिशृंगप्रकाशः/NP गिरीशस्‍य/NS स्‍मृतिसमाधिम्/NP भग्‍नम्/KN अकरोत्/KP ।/PUNC
परिधानपेटकम्/NP आदाय/KKS त्‍वरितम्/KV असौ/SN उदतिष्‍ठत्/KP ।/PUNC आयाता/KNV धूमशकटिः/NP ।/PUNC
 ‘/PUNC शकुन्‍तल/NS ’/PUNC नाटकमंचनस्‍य/NP पूर्वाभ्‍यासानाम्/NP दशमः/SMKP अद्य/A दिवसः/NP किन्‍तु/AVK अद्य/A यावान्/SNV विलम्‍बः/NP समजायत/KP ,/PUNC न/AN तावान्/NP पूर्वम्/SN कदा/A अपि/APY अभूत्/KP ।/PUNC रात्रिः/NP एव/INTF संवृत्ता/KN ।/PUNC प्रकोष्‍ठबद्धाम्/NV घटिकाम्/NP वीक्ष्‍य/KKS समखिद्यत/KP गिरीशः/NS सार्धाष्टवादनम्/NP ।/PUNC कथम्/AP समयस्‍य/NP निरर्थकः/NV नाशः/NP ।/PUNC समयनाशस्‍य/NP नैरर्थक्‍यम्/NP इदम्/SN तेन/SN तदा/A अपि/APY अनुभूतम्/KN आसीत्/KP यदा/A ‘/PUNC शाकुन्‍तलस्‍य/NS मंचनम्/NP अस्मिन्/SNV वार्षिकाधिवेशने/NP भवतु/KP इति/AUD ’/PUNC विनिश्‍चित्‍य/KKS विभागाध्‍यक्षेण/NP नाटकस्‍य/NP अस्‍य/SN मंचोपयुक्तम्/NV रूपान्‍तरणम्/NP विधाय/KKS तत्/SN आलेखस्‍य/NP संपादनभारः/NP गिरीशोपरि/NP निक्षिप्तः ,/PUNC तत्‍सहायकत्‍वेन/NP च/APY सुधा/NS समनुरुद्धा/KN ,/PUNC तत्‍प्रसंगेन/NP च/APY सप्ताहात्/NP अपि/APY अधिकः/NV अवधिः/NP शाकुन्‍तलस्‍य/NS आलेखसंपादने/NP व्‍यतीतः/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN जानाति/KP असौ/SN किम्/SNV तत्‍कारणम्/NP अभूत्/KP येन/SN प्रेरितः/KN अयम्/SN सप्ताहावधिः/NP भृशम्/KV परिश्रम्‍य/KKS आलेखम्/NP अमुम्/SNV पूर्णम्/NV अकरोत्/KP एव/INTF !/PUNC सुधया/NS अपि/APY तु/A भूयान्/NV परिश्रमः/NP विहितः/KN ।/PUNC सा/SNV वराकी/NP संकोचम्/NP विहाय/KKS बालकानाम्/NP छात्रावासे/NP ,/PUNC तस्‍य/SN कक्षे/NP प्रत्यहम्/NP आगत्‍य/KKS द्वित्रहोरापर्यन्‍तम्/NP अस्‍थात्/KP ,/PUNC तस्‍य/SN च/APY श्रुतिलेखम्/NP अलिखत्/KP ।/PUNC त्‍वरितम्/KV लिखित्‍वा/KKS अपि/APY मौक्तिकवत्‍सुन्‍दरैः/NV अक्षरैः/NP सर्वः/SNV अपि/APY आलेखः/NP तया/SN संपादितः/KN इति/AUD दृष्‍ट्वा/KKS चकितः/KN अभवद्/KP गिरीशः/NS ।/PUNC निभृतम्/KV अलज्‍जत/KP सः/SN ,/PUNC तेन/SN हि/A पुरुषदम्‍भाभिभूतेन/NP न/AN कदा/A अपि/APY अनुमितम्/KN आसीत्/KP यन्‍महिला/NP अपि/APY तावत्/NV सुन्‍दरम्/NP ,/PUNC त्‍वरितम्/KV च/APY लिखितुम्/KKS क्षमाः/NP स्‍युः/KP ।/PUNC न/AN केवलम्/NP सुन्‍दरम्/NP एव/INTF ,/PUNC शुद्धम्/NP अपि/APY ।/PUNC
सुधाया/NS व्‍याकरणज्ञानम्/NP अवबुध्‍य/KKS अपि/APY तु/A गिरीशः/NS चकित/KN एव/INTF अभूत्/KP ।/PUNC
असकृत्/NP तया/SN ,/PUNC विनम्रतापूर्वकम्/NP ,/PUNC गिरीशः/NS प्रतिबोधितः/KN पाणिनीयव्‍याकरणानुरूपम्/NV प्रयोगम्/NP परिवर्तयितुम्/KKS ।/PUNC कालिदासीयानाम्/NV समस्‍तानाम्/NP प्राचीनपरिवेशोपयुक्तानाम्/NP च/APY वाक्‍यानाम्/NP नवीनेषु/NV साम्‍प्रतिकपरिवेशोपयुक्तेषु/NV च/APY वाक्‍येषु/NP रूपान्‍तरणम्/NP कार्यम्/NP इति/AUD अस्य/SN इच्‍छा/NP अभूत्/KP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK स्‍वल्‍पम्/NV अपि/APY व्‍याकरणस्‍खलनम्/NP सुधा/NS त्‍वरितम्/KV एव/INTF सूचयति/KP इति/AUD पश्‍यता/KNV तेन/SN शनैः/KV शनैः/DV कालिदासीयवाक्‍यानाम्/NP एव/INTF अधिकाधिकम्/NP तथा/ASD एव/INTF स्‍थापनम्/NP समारब्‍धम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN कदा/A अपि/APY दम्‍भस्‍य/NP ,/PUNC घमण्‍डस्‍य/NP वा/APY लेशम्/NP अपि/APY सुधा/NS प्रदर्शितवती/KN इति/AUD सः/SN साश्‍चर्यम्/KV अस्‍मरत्/KP ।/PUNC कथम्/AP सलज्‍जया/NV तया/SN प्रोक्तम्/KN आसीत्/KP एकदाA -/PUNC “/PUNC भवान्/SN तु/A कन्‍याछात्रावासम्/NP न/AN आगच्‍छेत्/KP वा/APY इति/AUD अहम्/SN जानामि/KP ।/PUNC
अतएव/A संकोचम्/NP विहाय/KKS अहम्/SN एव/INTF भवच्छात्रावासे/NP समागच्‍छम्/KP एतावन्ति/SNV दिनानि/NP ।/PUNC
अन्‍यथा/AVK आलेखः/NP न/AN अभविष्‍यत्/KP पूर्णः/NV ,/PUNC प्राध्‍यापकमहोदयाः/NP च/APY माम्/SN एव/INTF अपराधिनीम्/NV प्रासेधयिष्‍यन्/KP ,/PUNC ‘/PUNC स्‍त्रीशूद्रद्विजबन्‍धूनाम्/NP त्रयी/NP न/AN श्रुतिगोचरा/NV ’/PUNC इत्यादिना/AUD वयम्/SN महिला/NP एव/INTF अज्ञानदोषभाजः/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK अद्य/A आलेखस्‍य/NP समयपरीक्षणाय/NP यदि/AVK भवान्/SN मत्‍प्रकोष्‍ठे/NP समायातुम्/KKS कष्टम्/NP विदध्‍यात्/KP तर्हि/AVK महत्/NV सौविध्‍यम्/NP मे/SN भवेत्/KP ।/PUNC
आलेखः/NP मन्‍ये/KP होरात्रयम्/NP ग्रहीष्‍यति/KP ,/PUNC एतावन्‍तम्/SNV च/APY समयम्/NP न/AN अहम्/SN परत्र/A स्‍थातुम्/KKS शक्ष्‍यामि/KP ।/PUNC ”/PUNC लज्‍जया/NP ,/PUNC पश्‍चात्तापेन/NP च/APY गिरीशः/NS तारल्‍यम्/NP अनुभूय/KKS विलक्ष/NP एव/INTF संवृत्तः/KN ।/PUNC सक्षमाप्रार्थनम्/NV अयम्/SN त्‍वरितम्/KV कन्‍याछात्रावासम्/NP गन्‍तुम्/KKS अन्वमन्‍यत/KP ।/PUNC
सुधायाः/NS शालीन्‍यम्/NP ,/PUNC कुशाग्राम्/NV बुद्धिम्/NP ,/PUNC विनयम्/NP च/APY दृष्ट्वा/KKS विहस्‍तः/NV असौ/SN संवृत्तः/KN ।/PUNC मन्‍ये/KP तत्/SNV इदम्/SN एव/INTF कारणम्/NP अभूत्/KP यत्/APY अनेन/SN नाट्यप्रयोगे/NP दुष्‍यन्‍तस्‍य/NS भूमिकाम्/NP अपि/APY कर्तुम्/KKS अनुमतम्/KN ,/PUNC यदा/A असौ/SN अजानात्/KP यत्/APY शकुन्‍तलायाः/NS भूमिकाम्/NP सुधा/NS निर्वहेत्/KP इति/AUD ।/PUNC ततः/AVK च/APY पूर्वाभ्‍यासेषु/NP भूयांसम्/NV समयम्/NP अतिवाह्य/KKS सर्वदा/A एव/INTF असौ/SN समयनाशपश्‍चात्तापाकुलः/NV भवति/KP स्‍म/A ,/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN अयम्/SN अजानात्/KP कीदृशी/NV सा/SNV प्रेरणा/NP अभूद्/KP यया/SN सायम्/A पंचवादनसमकालम्/NP एव/INTF अस्‍य/SN पादौ/NP विश्‍वविद्यालयप्रेक्षागृहम्/NP प्रति/AUP स्‍वतः/NP एव/INTF जिगमिषू/NV समभवताम्/KP ।/PUNC वार्षिकोत्‍सवानन्‍तरम्/NP अयम्/SN सर्वम्/SNV तद्/SN इदम्/SNV नाटकमंचनादिकम्/NP विहाय/KKS केवलम्/NP अध्‍ययने/NP एव/INTF समयम्/NP प्रदास्‍यति/KP इति/AUD सुदृढम्/NV निश्चितम्/KN अनेन/SN ।/PUNC मनोजनवनीतादयः/NS तु/A नाटकपूर्वाभ्‍यासेषु/NP कियन्‍तम्/SNV रसम्/NP अगृह्णन्/KP इति/AUD सः/SN पश्‍यति/KP स्‍म/A ,/PUNC उपहसति/KP स्‍म/A च/APY तान्/SN मनसि/NP एव/INTF ।/PUNC एवंविधाः/NV तथाकथितसामाजिकाः/NV छात्राः/NP सर्वदा/A एव/INTF तेन/SN उपहसिताः/KN अभूवन्/KP ।/PUNC ते/SN तु/A असकृत्/KV अमुम्/SN प्रत्यबोधयन्/KP “/PUNC सखे/NP गिरीश/NS ,/PUNC तपोवनस्‍य/NP ऋषिकुलस्‍य/NP वा/APY पुस्‍तककीटायितः/NV छात्रः/NP त्वम्/SN किम्/AP जानीयाः/KP जीवने/NP कीदृशः/NV रसः/NP भवति/KP इति/AUD ।/PUNC अरे/ASMB ,/PUNC कुमारसंभवस्‍य/NS ,/PUNC भामिनीविलासस्‍य/NS च/APY पाठकाः/NP भूत्‍वा/KKS अपि/APY यदि/AVK वयम्/SN खदिरवृक्षवद्रूक्षाः/NP स्‍याम/KP तर्हि/AVK धिक्/NP अस्‍माकम्/NP साहित्‍यपठनम्/NP ।/PUNC एषः/SN च/APY सर्वदा/A एव/INTF एतान्/SN समुपादिशत्/KP -/PUNC “/PUNC बन्‍धवः/NP ,/PUNC स्‍वपित्रोः/NP समधिकम्/NV द्रव्‍यम्/NP वस्‍त्रपुटकेषु/NP आदाय/KKS छात्रावासानाम्/NP जीवनम्/NP रसयन्‍तः/KNV वयम्/SN न/AN जानीमः/KP यदा/A आधुनिकजीवने/NP कियत्‍यः/SNV प्रतियोगिताः/NP अस्‍माभिः/SN योद्धव्‍याः/KN इति/AUD ।/PUNC अद्य/A हि/A प्रतियोगितायुगम्/NP ।/PUNC विश्‍वविद्यालये/NP प्राथम्‍यम्/NP वा/APY समधिकान्/NV अंकान्/NP वा/APY यदि/AVK वयम्/SN न/AN लभामहे/KP ,/PUNC भृत्यर्थम्/NP च/APY द्वाराद्/NP द्वारम्/NP आहिण्‍डनम्/NP कर्तव्‍यम्/KN भवेत्/SN तदा/A कुमारसंभवः/NS ,/PUNC भामिनीविलासः/NS च/APY न/AN भोजनम्/NP अस्‍मभ्‍यम्/SN प्रदास्‍यतः/KP ।/PUNC अस्‍माकम्/SN नियोक्ता/NP न/AN इदम्/SN प्रक्ष्‍यति/KP यद्/APY भवताम्/SN सख्‍यम्/NP कतिकन्‍याभिः/NP सह/AUP अस्ति/KP ,/PUNC स/SN भवताम्/SN अंकतालिकाम्/NP एव/INTF द्रक्ष्‍यति/KP ।/PUNC ”/PUNC इत्यादि/AUD ।/PUNC
कक्षासु/NP प्राथम्‍यम्/NP लब्‍धवान्/KN ,/PUNC गंभीरः/NV समादरणीयः/KNV च/APY छात्रः/NP अयम्/SN अभूत्/KP इति/AUD सर्वे/SN तस्‍य/SN गौरवम्/NP रक्षन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC ततः/AVK च/APY तथाविधा/NV रसिकाः/NV सहपाठिनः/NP न/AN एनम्/SN प्रकटम्/NP उपाहसन्/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK अनेन/SN ज्ञातम्/KN आसीद्/KP यत्/APY तैः/SN तस्‍य/SN नाम/NP “/PUNC नैयायिकः/NP ”/PUNC इति/AUD रक्षितम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC पर्यन्ते/NP तत्/SN इदम्/SN अपि/APY तेन/SN ज्ञातम्/KN आसीत्/KP यत्/APY नैयायिकत्‍वम्/NP तस्मिन्/SN केन/SNV कारणेन/NP आरोपितम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC यथा/AVK नाट्यगृहे/NP सहृदयाः/NP तु/A रसनिष्‍पत्तिम्/NP अधिगच्‍छन्ति/KP ,/PUNC “/PUNC नैयायिकाः/NP तु/A रंगान्तःवेश्‍वम्/NP अकुड्याः/NP अश्मसन्निभाः/NP ”/PUNC (/PUNC “/PUNC निर्वासनाः/NP तु/A ”/PUNC इति/AUD अस्य/SN पाठान्‍तरम्/NP “/PUNC नैयायिकाः/NP तु/A ”/PUNC इति/AUD कृत्‍वा/KKS )/PUNC न/AN किञ्चित्/SN रसयन्ति/KP ,/PUNC तथा/ASD एव/INTF अयम्/SN जीवनरंगमंचे/NP “/PUNC नैयायिकः/NP ”/PUNC एव/INTF अभूत्/KP इति/AUD तस्‍य/SN औचित्‍यम्/NP एभिः/SN दत्तम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN ज्ञात्‍वा/KKS विनोदम्/NP एव/INTF असौ/SN अन्वभवत्/KP ,/PUNC न/AN कदा/A अपि/APY अकुप्‍यत्/KP ,/PUNC यतः/AVK न/AN तेन/SN आत्‍मनि/NP सहृदयत्‍वाभावः/NP कदा/A अपि/APY अनुभूतः/KN ।/PUNC
किन्‍तु/AVK नाटकस्‍य/NP पूर्वाभ्‍यासैः/NP अस्‍य/SN मानसे/NP अज्ञातम्/KNV किंचन/SNV आन्‍तरिकम्/NV परिवर्तनम्/NP इव/ASD विधीयते/KP इति/AUD आशंकते/KP स्‍म/A अयम्/SN ।/PUNC क्षणेन/NP एव/INTF च/APY आशंकाम्/NP इमाम्/SNV दूरम्/KV अक्षिपत्/KP असौ/SN ।/PUNC कथम्/AP तद्/SN इदम्/SN संभवति/KP ?/PUNC क्षणिकः/NV असौ/SNV व्‍यासंगः/NP ,/PUNC सुदीर्घपरिश्रमानन्‍तरम्/NP विश्रामवत्/ASD मनोविनोदः/NP अयम्/SN काम्/SNV वा/APY हानिम्/NP संपादयेत्/KP ?/PUNC न/AN अयम्/SN तत्र/A काम्/SNV अपि/APY हानिम्/NP अन्वभवत्/KP ।/PUNC सुधा/NS अपि/APY तु/A प्रथमश्रेणिका/NV छात्रा/NP एव/INTF अभूत्/KP ।/PUNC सा/SN अपि/APY तु/A नाटके/NP अस्मिन्/SNV भूयांसम्/NV समयम्/NP यापयति/KP ।/PUNC
सा अपि/APY गंभीरा ,/PUNC समादृता च/APY छात्रा अस्ति/KP ।/PUNC द्वयोः/SN तथाविधम्/NV साम्‍यम्/NP सुस्‍पष्‍टम्/NV एव/INTF तर्हि/AVK सायंकालीने/NP होराद्वये/NP पूर्वाभ्‍यासैः/NP व्यतियापिते/KN कः/SNV वा/APY दोषः/NP समापतितः/KN ?/PUNC सर्वम्/SNV इमम्/SNV अन्‍तर्द्वन्‍द्वम्/NP निरन्‍तरम्/NP अन्वभवत्/KP असौ/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK स्‍वकीये/NV व्‍यवहारे/NP अपि/APY तु/A ईषत्/A परिवर्तनम्/NP अयम्/SN अनुभवति/KP ।/PUNC किम्/AP इदम्/SN ?/PUNC यो/SNV हि/A गिरीशः/NS अनितया/NS ,/PUNC ऋचया/NS ,/PUNC अन्‍यया/SNV वा/APY कयाचन/SNV सहपाठिन्यै/NP अभ्‍यासपुस्तिकाम्/NP प्रदातुम्/KKS ,/PUNC कस्‍यचन/SNV पुस्‍तकस्‍य/NP नाम/NP लेखितुम्/KKS वा/APY पृष्टः/KN अपि/APY वाक्‍येन/NP एकेन/SMKY एव/INTF उत्तरम्/NP अदात्/KP ,/PUNC सः/SN अधुना/A पूर्वाभ्‍याससमये/NP अनितया/NS ,/PUNC माधुर्या/NS च/APY अभिवादितः/KN किम्/AP इति/AUD सस्मितम्/NV उत्तरम्/NP प्रददाति/KP ?/PUNC अनिता/NS माधुरी/NS च/APY अनसूयाप्रियंवदयोः/NS भूमिके/NP अस्मिन्/SNV नाटके/NP निर्वाहयतः/KP ।/PUNC किम्/AP इति/AUD सर्वाः/SN एताः/SNV स्‍वस्‍वभूमिकाः/NP शिक्षयन्/KN अपि/APY स/SN प्रमोदम्/NP अनुभवति/KP ?/PUNC वर्षपूर्वम्/NP क्रीतस्‍य/KNV पादत्राणयुगस्‍य/NP प्राचीनताम्/NP दृष्‍ट्वा/KKS किम्/AP इति/AUD अनेन/SN नूतनोपानत्‍क्रयणम्/NP इष्‍यते/KP ?/PUNC न/AN केवलम्/NP इष्‍यते/KP एव/INTF ,/PUNC पूर्वाभ्‍यासस्‍य/NP तृतीये/SMKP एव/INTF दिवसे/NP क्रीतम्/KN अपि/APY अनेन/SN उपानद्युगम्/NP ।/PUNC नाटके/NP अस्मिन्/SNV नवनीतः/NS अपि/APY एकाम्/SMKY भूमिकाम्/NP वहति/KP ,/PUNC मनोजः/NS अपि/APY ।/PUNC द्वौ/SMKY अपि/APY सुघटितगात्रौ/NV युवकौ/NP ।/PUNC सामाजिकौ/NV ,/PUNC लोकप्रियौ/NV च/APY अपि/APY ।/PUNC कन्‍याछात्रावासस्‍य/NP सोपानैः/NP सह/AUP तयोः/SN यावान्/SNV परिचयः/NP तावान्/SN न/AN अन्‍यस्‍य/SN भवेत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK द्वयोः/SNV अपि/APY अनयोः/SN वाणी/NP न/AN तावती/NV गभीरा/NP ,/PUNC उच्‍चारणम्/NP च/APY न/AN तावत्/A स्फुटम्/NP इति/AUD विभागाचार्येण/NP गिरीशः/NS एव/INTF दुष्‍यन्‍तस्‍य/NS भूमिकायै/NP वृतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC पूर्वाभ्‍यासानाम्/NP संचालनस्‍य/NP प्रभूतः/KNV भारः/NP अपि/APY तेन/SN गिरीशस्‍य/NS एव/INTF उपरि/A प्रक्षिप्तः/KN ,/PUNC आलेखः/NP अपि/APY तेन/SN एव/INTF लिखितः/KN अभूत्/KP इति/AUD कृत्‍वा/KKS ।/PUNC नवयुगीनाः/NV अनितामाधुरीप्रभृतयः/NV छात्राः/NP प्राचीनपरिपाटीपटोः/NV पुस्‍तककीटस्‍य/NP इव/ASD अस्‍य/SN दुष्‍यन्‍तत्‍वेन/NS चयने/NP मन्‍ये/KP निराशाम्/NP अनुभविष्‍यन्‍ति/KP इति/AUD आशंकितम्/KN अनेन/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK किम्/AP इदम्/SN विपरीतम्/NP संजातम्/KN ?/PUNC तम्/SN दुष्‍यन्‍तत्‍वेन/NS वृतम्/KN वीक्ष्‍य/KKS यथा/ASD सुधा/NS प्रासीदत्/KP ,/PUNC तत्/SN तु/A प्रत्याशितम्/KN एव/INTF अभूत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK नवयुगीनाः/NV कन्‍यकाः/NP अपि/APY चयनेन/NP अनेन/SNV प्रासीदत्/KP न/AN वा/APY इति/AUD तेन/SN श्रुतम्/KN ।/PUNC तदा/A एव/INTF न/AN जाने/KP केन/SNV कारणेन/NP ,/PUNC गिरीशः/NS प्रस्‍तावितवान्/KN ,/PUNC यत्/APY नवनीतः/NS कण्‍वस्‍य/NS ,/PUNC मनोजः/NS च/APY विदूषकस्‍य/NP भूमिकाम्/NP निर्वहेत्/KP इति/AUD ।/PUNC त्‍वरितम्/KV एव/INTF इदम्/SN समनुमतम्/KV आचार्येण/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK प्रस्‍तावस्‍य/NP अस्‍य/SNV अन्‍तः/A काचन/SNV इर्ष्‍या/NP तु/A न/AN अभूत्/KP ?/PUNC न/AN एव/INTF ,/PUNC न/AN एव/INTF ।/PUNC किम्/AP इति/AUD स्‍यात्/KP एवम्/AUD ?/PUNC माघीयशीतस्‍य/NP निशीथे/NP यदा/A प्रेक्षागृहाद्/NP दर्शकाः/NP शाकुन्‍तलस्‍य/NS मंचनम्/NP प्रत्‍यक्षीकृत्‍य/KKS प्रत्यावर्तमाना/KN अभूवन्/KP तदा/A सर्वेषाम्/SN मुखात्/NP एका/SMKY एव/INTF वाणी/NP निरसरत्/KP ।/PUNC “/PUNC दुष्‍यन्‍तशकुन्‍तलयोः/NS भूमिके/NP निर्वहता/KNV कलाकारद्वयेन/NP तु/A चमत्‍कारः/NP एव/INTF कृतः/KN ।/PUNC सजीवः/NV इव/ASD तैः/SN विहितः/KNV कालिदासः/NS ।/PUNC ”/PUNC दर्शकेषु/NP कुलपतिः/NP ,/PUNC प्राध्‍यापकाः/NP ,/PUNC संभाविताः/KNV नागरिकाः/NP ,/PUNC वरिष्‍ठाः/NV प्रशासकाः/NP ,/PUNC पत्रकाराः/NP ,/PUNC कलाकाराः/NP ,/PUNC सर्वे/SN अपि/APY आसन्/KP ।/PUNC कुलपतिना/NP ,/PUNC प्रशासकैः/NP च/APY विभागीयाचार्यः/NP स्‍वप्रशंसाम्/NP कलाकारयोः/NP सकाशम्/NP प्रापयितुम्/KKS अनुरुद्धः/KN किन्‍तु/AVK पत्रकाराः/NP तु/A नेपथ्‍यान्‍तर/NP एव/INTF प्राविशन्/KP ।/PUNC सहस्‍तपीडनम्/NP तैः/SN गिरीशः/NS अभिनन्दितः/KN ।/PUNC तद्/SN इदम्/SN अनुमातुम्/KKS सुशकम्/UNK आसीत्/KP ।/PUNC श्‍वस्‍तनेषु/NV समाचारपत्रेषु/NP गिरीशस्‍य/NS मुक्तकण्‍ठम्/NP प्रशंसानाम्/NP स्‍तम्‍भा/NP द्रक्ष्‍यन्‍ते/KP ।/PUNC केयूरमण्डितबाहुः/NV अयम्/SN सस्मितम्/NV सविनयम्/NV च/APY अभिनन्‍दनानि/NP स्‍वीकुर्वन्/KN न/AN आसीत्/KP ,/PUNC एकवेणीधरा/NP ,/PUNC शुभ्रवस्‍त्रावृता/NP ,/PUNC स्‍वकीयम्/NV अनिन्‍द्यम्/NV सौन्‍दर्यम्/NP द्विगुणम्/NP इव/ASD कृत्‍वा/KKS प्रसारयन्‍ती/KNV सुधा/NS अपि/APY तेषाम्/SN अभिनन्‍दनानि/NP विनयावनता/NP भूत्‍वा/KKS स्‍वीकुर्वाणा/KN अभूत्/KP ।/PUNC विभागीयाचार्यः/NP हर्षगद्गदः/NP भूत्‍वा/KKS समभ्‍यनन्‍दन्/KN द्वौ/SMK अपि/APY ।/PUNC तदा/A एव/INTF शैत्‍यापनोदनिपुणा/NV चैतन्‍यपर्णी/NP उष्‍णपेया/NV समायाता/KN ।/PUNC
आचार्येण/NP ,/PUNC प्राध्‍यापकैः/NP ,/PUNC कलाकारैः/NP च/APY तस्‍याः/SN रसास्‍वादः/NP गृहीतः/KN ।/PUNC
न/AN ज्ञातम्/KN ,/PUNC कतिवारम्/NP सतडिच्‍चाकचक्‍यम्/NP छायाचित्रग्राहकैः/NP तेषाम्/SN चित्राणि/NP गृहीतानि/KN ,/PUNC कतिपयैः/SNV छात्रैः/NP तु/A तस्‍य/SN स्‍मृतिहस्‍ताक्षराणि/NP अपि/APY जिघृक्षितानि/KN ।/PUNC अपूर्वः/NV कश्चित्/SNV अयम्/SNV अनुभवः/NP अभूद्/KP गिरीशस्‍य/NS ।/PUNC कतिधा/A विश्‍वविद्यालयीयपरीक्षासु/NP अनेन/SN प्राथम्‍यम्/NP लब्‍धम्/KN अभूत्/KP ,/PUNC तदा/A अपि/APY जनानाम्/NP अभिनन्‍दनानि/NP असौ/SN स्‍वीचकार/KP ,/PUNC वादविवादप्रतियोगितासु/NP प्राथम्‍यम्/NP लब्‍ध्‍वा/KKS अपि/APY अभिनन्‍दनानि/NP अनेन/SN अर्जितानि/KN अभूवन्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK अस्‍याः/SNV रात्रेः/NP अभिनन्‍दनेषु/NP कीदृशम्/NV अभूत्/KP वैलक्षण्‍यम्/NP यत्/APY अनेन/SN चायचषकम्/NP सीधुचषकम्/NP इव/ASD अनुभूतम्/KN ।/PUNC केन/SNV कारणेन/NP अद्यतनम्/NV साफल्‍यम्/NP इयद्/SNV गरिमास्‍पदम्/NP अनुभूयत/KP इति/AUD विचिन्‍तयितुम्/KKS अवसरः/NP अपि/APY अनेन/SN न/AN लब्धः/KN यदा/A केनचन/SN सूचितम्/KN यत्/APY मरुत्तरशकटिः/NP कलाकारान्/NP स्‍वस्‍वगृहान्/NP प्रापयितुम्/KKS प्रतीक्षते/KP ॥/PUNC चायपानम्/NP समाप्‍य/KKS नगरस्‍थैः/NV छात्रावासीयैः/NV छात्रैः/NP गमनानुमतिः/NP याचिता/KN ।/PUNC छात्रावासाः/NP सर्वे/SNV निकटस्‍थाः/NV एव/INTF अभूवन्/KP ।/PUNC
अतः/AVK सुधाम्/NS विहाय/KKS माधुरी/NP ,/PUNC अनितादयः/NS अन्‍याः/SNV छात्राः/NP च/APY तस्‍याम्/SNV एव/INTF शकट्याम्/NP प्रयाताः/KN ।/PUNC आचार्यादयः/NP अपि/APY निरगमन्/KP ।/PUNC मनोजनवनीतादायः/NS स्‍वकीयैः/NV द्विचक्रैः/NP निर्गता/KN भवेयुः/KP इति/AUD सर्वे/SN जानन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC दुष्‍यन्‍तशकुन्‍तलाभिनायकयोः/NP कृते/KN अभिनन्‍दनानाम्/NP पूरः/UNK इयान्/SN अभूद्/KP यत्/APY ताभ्याम्/SN स्‍ववेषवातावरणाय/NP समय/NP एव/INTF न/AN लब्‍धः/KN अभूत्/KP ।/PUNC
अतः/AVK शीघ्रम्/KV नाट्यवेषावतावरणम्/NP आभ्‍याम्/SN आरब्‍धम्/KN ।/PUNC स्‍वपरिधानानि/NP परिधाय/KKS यदा/A तौ/SN बहिः/A आगतौ/KN तदा/A मंचप्रबंधकाः/NP विद्युत्‍प्रबंधाद्युपसंहारे/NP संलग्‍नाः/KN अभूवन्/KP ।/PUNC प्रेक्षागृहाद्/NP बहिः/A आगत्‍य/KKS द्वाभ्‍याम्/SMK अपि/APY परस्‍परम्/NP दृष्टिपातः/NP कृतः/KN किन्‍तु/AVK न/AN एकेन/SMK अपि/APY अपरः/SN अभिनन्दितः/KN ।/PUNC मनसि/NP परस्‍परम्/NP अभिनन्‍दनप्रदानस्‍य/NP सत्‍याम्/KNV अपि/APY तीव्रायाम्/NV आकांक्षायाम्/NP किम्/AP इति/AUD एतयोः/SN वैखरी/NP न/AN अत्र/A प्रसृता/KN इति/AUD न/AN एकः/SMK अपि/APY अजानात्/KP ।/PUNC
विचित्रा/NV समभूत्/KP द्वयोः/SMK अपि/APY मनःस्थितिः/NP ।/PUNC गिरीशेन/NS स्‍पष्‍टम्/KV अनुभूतम्/KN यत्/APY साफल्‍ये/NP अस्मिन्/SNV सुधायाः/NS साहचर्यस्‍य/NP अपि/APY वर्तते/KP कश्‍चन/SNV भागः/NP ।/PUNC किम्/AP तत्/SN इदम्/SN एव/INTF सा/SN अपि/APY अनुभवति/KP ?/PUNC “/PUNC सर्वे/SN गताः/KN ।/PUNC शीतम्/NP च/APY प्रबलम्/NV ।/PUNC
अहम्/SN भवतीम्/SN छात्रावासम्/NP प्रापयाणि/KP ,/PUNC ततः/A परावर्तिष्‍ये/KP ।/PUNC ”/PUNC गिरीशेन/NS उक्‍तम्/KN ।/PUNC गिरीशस्‍य/NS छात्रावासः/NP पूर्वम्/SN आगच्‍छति/KP स्‍म/A ,/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK कन्‍याछात्रावासः/NP अभूत्/KP ।/PUNC “/PUNC चायपानम्/NP एतावत्/SNV अभूद्/KP यत्/APY तत्र/A त्‍वाम्/SN निद्रा/NP आगमिष्‍यति/KP इति/AUD अत्र/A सन्‍देहः/NP  एव/INTF ।/PUNC ”/PUNC स्‍मयमानमुखाम्‍बुजया/NV सुधया/NS उक्‍तम्/KN ।/PUNC द्वौ/SMK अपि/APY स्‍फुटम्/KV अहसताम्/KP एतत्/SN उपरि/A ।/PUNC “/PUNC अद्यतनी/NV सफलता/NP भवतीम्/SN एव/INTF आधारीकुरुते/KP इति/AUD अहम्/SN अनुभवामि/KP ।/PUNC सर्वः/SNV अपि/APY आलेखः/NP भवत्‍याः/SN ,/PUNC नायिकायाः/NP प्रमुखी/NV भूमिका/NP भवत्‍या/SN .........../PUNC ”/PUNC गिरीशेन/NS वक्‍तुम्/KKS आरब्‍धम्/KN ।/PUNC “/PUNC अहो/ABS विनयः/NP !/PUNC आलेखे/NP किम्/AP अभूत्/KP मदीयम्/SN ?/PUNC भवता/SN तु/A सर्वम्/SN लेखितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC ”/PUNC 
“/PUNC समग्रम्/NV अपि/APY नगरम्/NP श्‍वः/A भवत्‍याः/NP प्रशंसायाम्/NP व्‍यापृतम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC
पत्रकाराणाम्/NP प्रतिक्रिया/NP किम्/AP भवती/SN न/AN अनुमाति/KP ?/PUNC ”/PUNC गिरीशेन/NS किंचित्/SNV निकटम्/NP आगत्‍य/KKS कर्णान्तिकम्/NP इव/ASD जल्पितम्/KN ।/PUNC “/PUNC प्रथमम्/SMKP तु/A प्रशंसा/NP भवतः/SN एव/INTF स्‍यात्/KP ।/PUNC भवताम्/SN अभिनयम्/NP वीक्ष्‍य/KKS तु/A मया/SN अपि/APY आत्‍मा/NP विस्‍मृतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC
यदि/AVK मदीया/SNV काचन/SNV प्रशंसा/NP अपि/APY भवेत्/KP तर्हि/AVK तस्‍याम्/SN अपि/APY भावत्‍कीम्/NV एव/INTF प्रशंसाम्/NP अहम्/SN द्रक्ष्‍यामि/KP ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC किम्/AP इति/AUD ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC यतो/SN हि/A मदीयायाम्/SNV भूमिकायाम्/NP अपि/APY प्रतिवाक्‍यम्/NP भवताम्/SN एव/INTF तु/A मार्गदर्शनम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC ”/PUNC 
द्वाभ्‍याम्/SMK अपि/APY अनुभूतम्/KN यत्/APY स्वल्‍पीयान्/NV अपि/APY छात्रावासपर्यन्‍तः/NV मार्गः/NP कियान्/SNV प्रलम्‍बः/NP समभूद्/KP यत्/APY तयोः/SN वार्तालापः/NP समाप्तिम्/NP एव/INTF न/AN आयाति/KP स्‍म/A ।/PUNC वार्तालापे/NP अस्मिन्/SNV अननुभूतपूर्वः/NV मधुरिमा/NP कथम्/AP अनुभूयते/KP स्‍म/A इति/AUD द्वाभ्‍याम्/SMK अपि/APY ज्ञातम्/KN न/AN वा/APY इति/AUD न/AN वक्‍तुम्/KKS पार्यते/KP ।/PUNC कन्‍याछात्रावासस्‍य/NP प्रमुखद्वाराद्/NP बहिः/A वेत्रासन्‍दी/NP पतिता/KN अभूत्/KP ।/PUNC
किंचन/SN जल्‍पन्/KN एव/INTF गिरीशः/NS तदुपरि/NP निषण्‍णः/KN अभूत्/KP ।/PUNC “/PUNC किम्/AP भवान्/SN अत्र/A उपवेक्ष्‍यति/KP ?/PUNC ”/PUNC सुधया/NS साश्चर्यम्/KV पृष्टम्/KN ।/PUNC ”/PUNC क्षणया/NP अत्र/A उपविश्‍य/KKS चिन्‍तयितुम्/KKS वांछामि/KP कथम्/APP तद्/SN इदम्/SN सर्वम्/SN संजातम्/KN ?/PUNC ”/PUNC “किम्/AP सर्वम्/SN ?/PUNC ”/PUNC “मा/AN पृच्‍छ/KP तत्/SN ।/PUNC क्षणम्/NP चिन्‍तयानि/KP तदा/A वक्ष्‍यामि/KP ,/PUNC ”/PUNC न/AN जाने/KP किम्/SN इति/AUD तादृशम्/NV अद्भुतम्/NV उत्तरम्/NP गिरीशः/NS प्रादात्/KP ।/PUNC “/PUNC चिन्‍तय/KP ,/PUNC तदा/A वदेः/KP ।/PUNC अहम्/SN अपि/APY अत्र/A एव/INTF तिष्‍ठामि/KP तावत्/A ”/PUNC -/PUNC परिहासपूर्वकम्/NP सर्वदा/A सहजगम्‍भीरया/NV अनया/SNV छात्रया/NP समुत्तरितम्/KN ,/PUNC तत्र/A एव/INTF च/APY स्थितवती/KN ।/PUNC
किम्/AP इदम्/SN अभूद्/KP येन/SN निशीथे/NP तस्मिन्/SNV शीतस्‍य/NP प्रकोपम्/NP न/AN एतयोः/SN कतरः/SN अपि/APY अन्वभवत्/KP ?/PUNC मन्‍ये/KP तत्/SN इदम्/SN अपि/APY कतिपयक्षणानन्‍तरम्/NP ताभ्‍याम्/SN न/AN अनुभूतम्/KN स्‍याद्/KP यत्/APY तौ/SN किम्/SN अलपत/KP इति/AUD ।/PUNC तस्मिन्/SNV परिवेशे/NP तद्/SN इदम्/SNV तु/A कथम्/SN अनुभूतम्/KN भवेत्/KP यत्/APY कश्‍चन/SN तौ/SN तत्र/A स्थितौ/KN पश्‍यन्/KKS अपि/APY स्‍यात्/KP !!!/PUNC किन्‍तु/AVK हन्‍त/ABS !/PUNC किम्/AP इदम्/SN ?/PUNC होरार्धानन्‍तरम्/NP ताभ्‍याम्/SN अनुभूतम्/KN यत्/APY संमुखम्/NP एव/INTF प्रलम्‍बतरुपंक्‍तेः/NP पृष्‍ठतः/NP अन्‍धकारे/NP कश्‍चन/SNV जनः/NP शनैः/KV शनैः/DV अपसरति/KP ।/PUNC द्वाभ्‍याम्/SMK अपि/APY सावधानम्/NP द्रष्टुम्/KKS प्रयतितम्/KN ।/PUNC न/AN एकः/SMK ,/PUNC न/AN द्वौ/SMK अपि/APY तु/A त्रयः/SMKY जनाः/NP अनुमिताः/KN ।/PUNC गिरीशेन/NS गतिशैल्‍या/NP ,/PUNC गात्रयष्‍ट्या/NP च/APY अनुमितम्/KN यत्/APY तेषाम्/SN एकः/SMKY नवनीतः/NS स्‍यात्/KP ,/PUNC अपरः/SNV मनोजः/NS ,/PUNC तृतीयः/SMKP च/APY राजपाल/NS इव/ASD अनुमितः/KN ।/PUNC
छात्रावासस्‍य/NP इमे/SNV छात्रा/NP निशीथे/NP अस्मिन्/SNV अत्र/A किम्/AP कुर्वन्‍ति/KP ?/PUNC अस्मिन्/SNV शीते/NP अत्र/A किम्/AP इति/AUD समायाताः/KN ?/PUNC किन्‍तु/AVK तावता/SNV कालेन/NP सुदूरम्/NP प्रयाताः/KNV ते/SNV सर्वे/SN अपि/APY ।/PUNC ततः/AVK च/APY किम्/AP इदम्/SN ?/PUNC सुदूरात्/NP संमिलितस्‍य/KNS अट्टहासस्‍य/NP ध्‍वनिः/NP कथम्/APP श्रूयते/KP ?/PUNC पुनः/A अपि/APY एकः/SMKY अट्टहासः/NP !/PUNC !/PUNC अधुना/A तु/A सुनिश्चितम्/KN एव/INTF यत्/APY एते/SN त/SNV एव/INTF छात्रावासीयाः/NV छात्राः/NP ।/PUNC ध्‍वनिः/NP अयम्/SNV तस्‍य/SN सुपरिचितः/KN ।/PUNC
तेन/SN न/AN ज्ञातम्/KN कदा/A तत्‍पार्श्‍वात्/NP सुधा/NS समुत्‍थाय/KKS ,/PUNC केन/SNV द्वारेण/NP कन्‍याछात्रावासम्/NP प्रविष्टा/KN भवेत्/KP ?/PUNC किम्/AP किंचिद्/SNV द्वारम्/NP तदा/A अपि/APY उद्घाटितम्/KN भवेत्/KP ?/PUNC मन्‍ये/KP किंचित्समयपूर्वम्/NP एव/INTF आयाताभिः/KNV छात्राभिः/NP द्वारम्/NP उद्घाटितम्/KN रक्षितम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC
अट्टहासैः/NP भग्‍नसमाधिः/NV गिरीशः/NS कदा/A समुदतिष्‍ठत्/KP ,/PUNC कदा/A कुत्र/A प्रचलितः/KN ,/PUNC कुत्र/A च/APY प्राप्तः/KN ,/PUNC इति/AUD न/AN अयम्/SN अजानात्/KP ।/PUNC अपरः/SN इव/ASD कश्‍चन/SN अयम्/SNV समाधिः/NP भवेत्/KP ।/PUNC छात्रावासीयघटिकाया/NP यथा/ASD एव/INTF नववादितानि/NP तथा/ASD एव/INTF गिरीशः/NS स्‍वपरिधानपुटकम्/NP आदाय/KKS निभृतम्/NP छात्रावासाद्/NP बहिः/A असरत्/KP ।/PUNC सः/SN अजानात्/KP यत्/APY छात्रावासीयानाम्/NP कृते/KN नैशभोजनस्‍य/NP अयम्/SNV समयः/NP अभूत्/KP ।/PUNC ततः/AVK च/APY सर्वे/SN अपि/APY भोजनकक्षे/NP पृष्‍ठतो/NP भोजनव्‍यापृता/KN भवेयुः/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK किम्/AP इदम्/SN ?/PUNC रणवीरः/NS कुतश्‍चन/A समागच्‍छन्/KN ,/PUNC छात्रावासस्‍य/NP प्रमुखप्रवेशद्वारि/NP दृष्‍टः/KN तेन/SN ।/PUNC “/PUNC कथम्/APP गिरीशः/NS ?/PUNC कुत्रचन/A गच्‍छसि/KP किम्/AP ?/PUNC किम्/AP इति/AUD इदम्/SNV वस्‍त्रपेटकम्/NP ?/PUNC ”/PUNC तेन/SN पृष्टम्/KN ।/PUNC “/PUNC आम्/A भ्रातः/NP ।/PUNC कतिपयदिवसानाम्/NP कृते/KN गृहम्/NP गच्‍छामि/KP ।/PUNC तूर्णम्/KV एव/INTF प्रत्‍यावतिर्ष्‍ये/KP ।/PUNC ”/PUNC उत्तरितम्/KN गिरीशेन/NS ।/PUNC “/PUNC गृहम्/NP ?/PUNC एषु/SN अवकाशदिवसेषु/NP न/AN गतः/KN किम्/AP त्वम्/SN गृहम्/NP ?/PUNC अग्रे/NP तु/A अवकाशः/NP अपि/APY न/AN अस्ति/KP ।/PUNC
वार्षिकोत्‍सवशृंखलानन्‍तरम्/NP सम्‍प्रति/A पठनस्‍य/NP क्रमः/NP तीव्रतरः/NV भवेत्/KP ।/PUNC त्‍वम्/SN कथम्/APP अस्मिन्/SNV वारे/NP अध्‍ययनम्/NP त्‍यक्‍त्‍वा/KKS गच्‍छसि/KP ?/PUNC किम्/AP तत्र/A कश्‍चन/SNV विशिष्टः/NP कार्यव्‍यासंगः/NP ?/PUNC कुशलम्/NP तु/A सर्वम्/SN अस्ति/KP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC सर्वम्/SN कुशलम्/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK विशिष्टम्/NV कार्यम्/NP एकम्/SMKY आपतितम्/KN ।/PUNC तदर्थम्/NP पित्रा/NP सह/AUP कश्‍चन/SNV विमर्शः/NP विधेयः/KN अस्ति/KP ।/PUNC
तम्/SN विधाय/KKS पुनः/A प्रत्यावर्तिष्‍ये/KP ।/PUNC शृणु/KP ,/PUNC द्रव्‍यम्/NP इदम्/SNV गृहाण/KP ।/PUNC श्‍वः/A छात्रावासभोजनालये/NP मासिकशुल्‍कम्/NP देयम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC  मया/SN पूर्वम्/SN अस्‍य/SN निधानम्/NP विस्‍मृतम्/KN ।/PUNC त्‍वम्/SN मदर्थम्/NP तत्र/A तद्/SN इदम्/SN विलेखयेः/KP ।/PUNC अहम्/SN सप्ताहात्/NP अधिकम्/NV समयम्/NP न/AN ग्रहीष्‍यामि/KP परावर्तने/NP ।/PUNC तथापि/AVK यथासमयम्/NP द्रव्‍यप्रेषणम्/NP भवतु/KP इति/AUD त्‍वाम्/SN कथयामि/KP ।/PUNC ”/PUNC इति/AUD कथयता/KNV गिरीशेन/NS रणवीरस्‍य/NS हस्‍ते/NP मुद्रा/NP निहिताः/KN ।/PUNC “/PUNC इदम्/SNV त्‍वरम्/NP मदर्थम्/NP कुर्याः/KP चेत्/A साधुः/NP भवेत्/KP ।/PUNC पुस्‍तकालयस्‍य/NP पुस्‍तकद्वयम्/NP मया/SN गृहीतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC तत्‍प्रत्‍यावर्तनस्‍य/NP अपि/APY समयः/NP श्‍वः/A एव/INTF निर्गच्‍छेत्/KP ।/PUNC वार्षिकोत्‍सवानन्‍तरम्/NP दिनत्रयस्‍य/NP निरन्‍तरम्/NP अवकाशः/NP अभूत्/KP ।/PUNC एतस्मिन्/SNV च/APY अवकाशे/NP अध्‍ययनव्‍यापृतेन/KNV मया/SN न/AN बहिर्गन्‍तुम्/KKS अपि/APY पारितम्/KN ।/PUNC तत्/SN तु/A इदम्/SNV पुस्‍तकद्वयम्/NP अपि/APY पुस्‍तकालये/NP मन्‍नाम्‍ना/NP परावर्तये/KP ।/PUNC पूर्वम्/SN तु/A अहम्/SN गृहे/NP एव/INTF तद्/SN इदम्/SN नेतुम्/KKS अवाञ्छम्/KP ।/PUNC
 किन्‍तु/AVK द्वारि/NP त्वम्/SN मिलित/KN एव/INTF ,/PUNC अतः/AVK किम्/AP इति/AUD न/AN तुभ्‍यम्/SN एव/INTF तद्/SN इदम्/SN प्रददे/KP ?/PUNC अतः/AVK तत्/SN इदम्/SN अपि/APY त्‍वया/SN कर्तव्‍यम्/KN ,/PUNC कृपया/NP ”/PUNC ,/PUNC इति/AUD ब्रुवाणेन/KNV गिरीशेन/NS तत्/SNV पुस्‍तकद्वयम्/NP रणवीराय/NS स्‍ववस्‍त्रपेटकात्/NP निष्‍कास्‍य/KKS प्रदत्तम्/KN ।/PUNC
रणवीरः/NS न/AN अमिलिष्‍यत्/KP चेत्/A ।/PUNC सः/SN पुस्‍तकद्वयम्/NP इदम्/SNV गृहान्/NP नेतुम्/KKS विवशः/NP अभविष्‍यत्/KP ।/PUNC रणवीराय/NS “/PUNC दिनत्रयावकाशे/NP मया/SN बहिर्गन्‍तुम्/KKS अपि/APY न/AN पारितम्/KN ”/PUNC इति/AUD कथयन्/KNV अयम्/SN मनसि/NP अजानाद्/KP यत्/APY सः/SN सत्‍यम्/NP न/AN वक्तिः/KP ।/PUNC दिनत्रयम्/NP इदम्/SNV न/AN तेन/SN छात्रावासस्‍थेन/NP व्‍यतियापितम्/KN अभूत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK लज्‍जाभरेण/NP स्‍वग्रामस्‍य/NP एकस्‍य/SMKY मित्रस्‍य/NP नगरस्‍थे/NV गृहे/NP ,/PUNC यत्र/A निवसन्/KNV अयम्/SN तस्‍य/SN सुहृत्/NP नगरस्‍य/NP निर्माण्‍याम्/NP एकस्‍याम्/SMKY कर्मकरः/NP अभूत्/KP ,/PUNC निभृतम्/KV व्‍यतिवाहितम्/KN ।/PUNC मित्राय/NP च/APY अनेन/SN कथितम्/KN अभूत्/KP यत्/APY ‘/PUNC छात्रावासे/NP भृशम्/NV व्‍यवधानम्/NP एषु/SNV दिवसेषु/NP अध्‍ययनस्‍य/NP स्‍यात्/KP इति/AUD न/AN अहम्/SN तत्र/A स्‍थातुम्/KKS वांछामि/KP ।/PUNC तत्र/A मदीयः/SN अन्‍ये/SNV सहपाठिनः/NP समयम्/NP व्‍यतियापयेयुः/KP इति/AUD अत्र/A एकान्‍ते/NP किंचन/SN पठिष्‍यामि/KP ।/PUNC ’/PUNC सत्‍यम्/NP एव/INTF च/APY तेन/SN एषु/SNV दिवसेषु/NP न/AN अन्‍यत्/SN कृतम्/KN ।/PUNC अध्‍ययने/NP ,/PUNC एकाकिचिन्‍तने/NP ,/PUNC मनने/NP ,/PUNC सिंहावलोकने/NP ,/PUNC निदिध्‍यासने/NP च/APY  दिनत्रयम्/NP ,/PUNC दिनचतुष्टयम्/NP वा/APY कथम्/AP निरगात्/KP इति/AUD अनेन/SN गणितम्/KN अपि/APY न/AN ।/PUNC समाचारपत्रेषु/NP कदा/A किम्/AP प्रकाशितम्/KN इति/AUD अपि/APY द्रष्टुम्/KN न/AN अस्‍य/SN वांछा/NP समुदिता/KN ।/PUNC भोजनम्/NP अपि/APY अयम्/SN पार्श्‍वस्‍थे/NV पान्‍थावासे/NP निभृतम्/KV असाधारणेषु/NV समयेषु/NP गत्‍वा/KKS अकरोत्/KP ।/PUNC ग्रामसुहृत्/NP तु/A एकाकी/NV एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC स/SN प्रायशः/A स्‍वनिर्माणी/NP -/PUNC भोजनालये/NP एव/INTF भोजनम्/NP करोति/KP स्‍म/A ,/PUNC स्‍वल्‍पीयसे/NV एव/INTF च/APY समयाय/NP अहोरात्रे/NP सकृत्/NP स्वप्रकोष्‍ठम्/NP आयाति/KP स्‍म/A ।/PUNC अतः/AVK प्रकोष्‍ठस्‍य/NP तालिका/NP गिरीशस्‍य/NS सविधे/NP एव/INTF अतिष्‍ठत्/KP एषु/SNV दिवसेषु/NP ।/PUNC अद्य/A एव/INTF सः/SN ताम्/SN स्‍वसुहृदे/NP परावर्त्‍य/KKS निभृतम्/KV छात्रावासम्/NP आगतः/KN ,/PUNC स्‍ववस्‍तूनि/NP आदातुम्/KKS ,/PUNC न/AN अयम्/SN कंचन/SN अत्र/A /द्रष्टुम्/KN अवांछत्/KP ।/PUNC इदम्/SN अपि/APY साधु/NP एव/INTF जातम्/KN यद्/APY द्वारि/NP रणवीरः/NS एव/INTF मिलितः/KN ,/PUNC न/AN मित्रेषु/NP तेषु/SNV कश्‍चन/SN येषाम्/NP अट्टहासैः/NP तस्‍य/SN समाधिः/NP तस्मिन्/SN निशीथे/NP भग्‍नः/KN अभूत्/KP ।/PUNC
तदा/A एव/INTF तेन/SN त्रिचक्रा/NV पण्‍यशकटिः/NP एका/SMKY राजमार्गे/NP यान्‍ती/KNV दृष्टा/KN ।/PUNC न/AN तस्‍याम्/SN कश्‍चन/SNV यात्री/NP स्थितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC द्रुतम्/KV एनाम्/SN अकारयत्/KP असौ/SN ।/PUNC तस्‍याम्/SN स्थित्‍वा/KKS निरदिशत्/KP सः/SN अयम्/SN -/PUNC “/PUNC द्रुतम्/KV धूमशकटिस्‍थलम्/NP प्रति/AUP चल/KP ।/PUNC वाष्‍पयानस्‍य/NP समयः/NP निकटागतः/NP एव/INTF ।/PUNC ”/PUNC रभसम्/KV यानम्/NP इदम्/SNV राजमार्गे/NP धावितुम्/KKS प्रारभत/KP ।/PUNC 

अस्‍पृश्‍यता/NP

पण्डितगरुडध्‍वजमिश्रस्‍य/NP नगरे/NP अस्मिन्/SNV संमानितम्/KNV स्‍थानम्/NP अस्ति/KP ।/PUNC संस्‍कृतस्‍य/NP हिन्‍दीभाषायाः/NP च/APY विद्वान्/NP तु/A सः/SN अयम्/SN अस्ति/KP एव/INTF ,/PUNC राज्‍यस्‍य/NP प्रतिष्ठिते/KNV संस्‍कृतमहाविद्यालये/NP विभागाध्यक्षपदे/NP स्‍थापितस्‍य/KNV अस्‍य/SN वेतनम्/NP अपि/APY पुष्‍कलम्/NV संजातम्/KN अस्ति/KP एषु/SNV दिनेषु/NP ।/PUNC
एतदतिरिक्तम्/NP नगरस्‍य/NP प्रतिष्ठिता/KNV नागरिकाः/NP संस्‍थाः/NP च/APY कदाचित्/A कथाप्रवचनाय/NP ,/PUNC कदाचित्/A स्वजन्‍मपत्रम्/NP प्रदर्श्‍य/KKS भाग्‍यस्‍य/NP भविष्‍यत्/NP रहस्‍योद्घटनाय/NP ,/PUNC कदाचित्/A यज्ञसमायोजनाय/NP च/APY एनम्/SN ससम्‍मानम्/KV आह्वयन्ति/KP ।/PUNC “/PUNC हतम्/KNV यज्ञम्/NP अदक्षिणम्/NV ”/PUNC इति/AUD शास्त्रोक्तिम्/NP अनुरुध्‍य/KKS ते/SN सर्वदा/A एव/INTF यत्/APY किंचन/SNV पत्रम्/NP पुष्‍पम्/NP फलम्/NP वा/APY अस्‍मै/SN समर्पयन्‍ति/KP अपि/APY येन/SN अयम्/SN पुष्पितः/KN ,/PUNC फलितः/KN च/APY सन्/KKS अल्‍पज्ञानाम्/NP इमाम्/SNV भ्रान्‍तोक्तिम्/NP मिथ्‍यापयति/KP यत्/APY संस्‍कृतम्/NP पठित्‍वा/KKS तु/A जनाः/NP दारिद्र्यस्‍य/NP चिरसहचरा/NP एव/INTF संजायन्‍ते/KP ।/PUNC
गते/KNV एव/INTF वर्षे/NP गरुडध्‍वजमिश्रेण/NS सुविशालम्/NV नवीनम्/NV भवनम्/NP अपि/APY निर्मापितम्/KN ,/PUNC पुत्र्याः/NP विवाहः/NP अपि/APY कृतः/KN ।/PUNC केवलम्/NP अयम्/SNV एव/INTF अस्‍य/SN खेदः/NP यत्/APY अस्‍य/SNV भवनस्‍य/NP संमुखे/NP एव/INTF रामदत्तेन/NS अपि/APY स्‍वगृहम्/NP निर्मितम्/KN ।/PUNC रामदत्तः/NS राज्‍यसेवायाम्/NP अधिकारी/NP वर्तते/KP किन्‍तु/AVK वर्णव्‍यवस्‍थानुसारम्/NP अयम्/SN अन्‍त्‍यजः/NV ।/PUNC एषु/SNV दिवसेषु/NP अन्‍त्‍यजत्‍वम्/NP लाभकरम्/NP भवति/KP इति/AUD एव/INTF कारणम्/NP यद्/APY रामदत्तेन/NS स्‍वविशिष्टजातिबलात्/NP राज्‍यसेवा/NP अपि/APY द्रुतम्/KV लब्‍धा/KP ,/PUNC लिपिकात्/NP अधिकारी/NP अपि/APY त्‍वरितम्/KV संजातः/KN ,/PUNC इति/AUD बहुधा/A मिश्रमहाभागः/NP कथयति/KP अपि/APY ।/PUNC किन्‍तु/AVK एकस्‍य/SMKY अस्‍पृश्‍यस्‍य/NP प्रतिवेशे/NP निवासः/NP पण्डिताय/NP कण्‍टकायते/KP ।/PUNC मिश्रमहाभागः/NP सायम्/A यदा/A स्‍वकीये/SNV कक्षे/NP जन्‍मपत्रम्/NP एकस्‍य/SMKY धनाढ्यस्‍य/NP लिखन्/KN आसीत्/KP ,/PUNC सहसा/KV एव/INTF रामदत्तः/NS स्‍वसुतम्/NV संजयम्/NS आदाय/KKS पंडितमहाभागान्/NP द्रष्टुम्/KN आगतः/KN ।/PUNC
प्रार्थितम्/KN अनेन/SN यत्/APY संजयः/NS दशमकक्षायाम्/NP अधीते/KP ,/PUNC हिन्‍दी/NP संस्‍कृतम्/NP च/APY अनिवार्यौ/NV विषयौ/NP अस्‍य/SN ।/PUNC अयम्/SN द्वयोः/SMKY अपि/APY अनयोः/SN किंचन/SNV दुर्बलः/NP ,/PUNC काठिन्‍यम्/NP अनुभवति/KP ।/PUNC यदि/AVK सप्ताहे/NP दिनद्वयम्/NP वा/APY त्रयम्/NP वा/APY मिश्रमहोदयः/NP अस्‍य/SN सन्‍देहनिवारणम्/NP कृत्‍वा/KKS किंचन/SNV मार्गदर्शनम्/NP कुर्यात्/KP तर्हि/AVK तस्‍य/SN जीवनम्/NP समुज्‍ज्‍वलम्/NV भवेत्/KP ।/PUNC
“/PUNC कः/SN अयम्/SNV अपरः/SNV गण्‍डस्‍य/NP उपरि/A स्‍फोटः/NP ”/PUNC इति/AUD चिन्‍तयन्/KN मिश्रः/NP अक्षिभ्रुवम्/NP संकोच्‍य/KKS अवदत्/KP -/PUNC “/PUNC भ्रातः/NP ,/PUNC एषु/SNV दिनेषु/NP तु/A मह्यम्/SN समय/NP एव/INTF न/AN मिलति/KP ,/PUNC तादृशी/NV कार्यव्‍यवस्‍तता/NP अस्ति/KP ।/PUNC ”/PUNC अन्‍ते/NP आवेशवशात्/NP अयम्/SN एवंविधम्/NV अपि/APY किंचन/SNV वाक्‍यम्/NP अवदत्/KP यत्/APY “/PUNC पुनः/A अस्‍माकम्/SN परम्‍परानुसारम्/NP संजयम्/NS पाठयित्‍वा/KKS स्‍नानम्/NP अपि/APY कर्तव्‍यम्/KN भवेत्/KP यत्/APY शीतकाले/NP कष्टावहम्/NP सम्‍पद्यते/KP ।/PUNC ”/PUNC कशाघातम्/NP इव/ASD एनम्/SN उद्गारम्/NP श्रुत्‍वा/KKS सकृत्/NP तु/A रामदत्तः/NS कुपितः/KP समजायत/KP किन्‍तु/AVK तूर्णम्/KV एव/INTF आत्‍मानम्/NP संयम्‍य/KKS अवोचत्/KP -/PUNC “/PUNC यदि/AVK भवान्/SN जातिवादादिकस्‍य/NP प्रसङ्गे/NP तत्/SN इदम्/SN कथयति/KP तर्हि/AVK केवलम्/NP इदम्/SN एव/INTF मया/SN बोधनीयम्/KN यत्/APY एषु/SNV दिनेषु/NP तथाविधः/NV व्‍यवहारः/NP दण्‍डनीयः/KN अस्ति/KP देशस्‍य/NP विधाने/NP ।/PUNC ”/PUNC पण्डितः/NP अपि/APY तथाविधेषु/NV वादविवादेषु/NP कृताभ्‍यासः/NV अभूत्/KP ।/PUNC तेन/SN अपि/APY मुखमुद्रकम्/NV उत्तरम्/NP दत्तम्/KN -/PUNC “/PUNC विधानेन/NP यत्/APY किम्/SN अपि/APY भवति/KP तत्/SN तु/A भवान्/SN जानानः/KN स्‍यात्/KP एव/INTF ,/PUNC राज्‍याधिकारित्‍वेन/NP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK इदम्/SN अहम्/SN अपि/APY जानामि/KP यद्/APY विधाने/NP तत्/SN इदम्/SN अपि/APY स्‍वीकृतम्/KN यत्/APY प्रत्‍येकम्/NP जनः/NP स्‍वकीये/NV व्‍यक्तिगते/NV जीवने/NP स्‍वकीयधर्मशिष्टाचारानुसारम्/NP व्‍यवहर्तुम्/KKS स्‍वतन्‍त्रः/NP स्‍यात्/KP ।/PUNC ततः/A च/APY मम/SN गृहे/NP अहम्/SN कम्/SN पाठयामि/KP ,/PUNC कम्/SN वा/APY प्रवेशयामि/KP इति/AUD तु/A मदिच्‍छाधीनम्/NP एव/INTF ।/PUNC ”/PUNC तदुपरि/NP अधिकचर्चायाः/NP अवकाश/NP एव/INTF न/AN आसीत्/KP ।/PUNC
तूर्णम्/KV एव/INTF रामदत्तः/NS ,/PUNC संजयः/NS च/APY पण्डितगृहाद्/NP बहिः/A आगतौ/KN ।/PUNC रामदत्तः/NS न/AN अभूत्/KP चिन्तितः/KN यत्/APY तस्‍य/SN अवमानना/NP संजाता/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK किशोरस्‍य/NP संजयस्‍य/SN हृदि/NP का/SNV प्रतिक्रिया/NP भवेत्/KP इति/AUD एव/INTF आसीत्/KP अस्‍य/SN चिन्‍ता/NP ।/PUNC
राज्‍यसेवातः/NP निवृत्तस्‍य/KNV गरुडध्‍वजमिश्रस्‍य/NS योगक्षेमादिकम्/NP तथा/ASD एव/INTF निरुढम्/KN अभवत्/KP यथा/ASD राज्‍यसेवासमये/NP समभूत्/KP ।/PUNC कथाप्रवचनेषु/NP ,/PUNC पौरोहित्‍यकर्मसु/NP च/APY वृद्धिः/NP एव/INTF समजायत/KP ।/PUNC जनसंख्‍यावृद्धिवशाद्/NP भोज्‍यपदार्थानाम्/NP ,/PUNC भवनानाम्/NP भूमेः/NP च/APY अभावस्‍य/NP संकटः/NP भवेत्/KP प्रबलः/NP प्रकामम्/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK विपुलाः/NV जनाः/NP चेत्/A ,/PUNC विपुलाः/NV विवाहसंख्‍याः/NP ,/PUNC विपुलाः/NV च/APY पौरोहित्‍यावसराः/NP सम्‍पद्यन्‍ते/KP ,/PUNC विपुला/NV च/APY दक्षिणा/NP लभ्‍यते/KP इति/AUD पण्डितः/NP विनोदेषु/NP कथयति/KP स्‍म/A ।/PUNC एवम्/AUD च/APY पेंशनाख्‍यवृत्त्‍या/NP सह/AUP तथाविधाः/NV दक्षिणाः/NP पण्डितस्‍य/NP चरमे/NV वयसि/NP सानन्‍दम्/NP जीवनयापनस्‍य/NP ईश्‍वप्रहितानि/NV साधनानि/NP इव/ASD लक्ष्‍यन्‍ते/KP स्‍म/A ।/PUNC
पुत्र्याः/NP विवाहः/NP पूर्वम्/SN एव/INTF सम्‍पादितः/KN अभूत्/KP तेन/SN ।/PUNC पुत्रद्वयम्/NP अपि/APY राज्‍यसेवायाम्/NP अभूत्/KP इति/AUD निश्चिन्‍तता/NP तेन/SN अनुभूयते/KP स्‍म/A ।/PUNC एका/SMKY अपरा/SNV निश्चिन्‍तता/NP सा/SN इयम्/SN अपि/APY अभूत्/KP यत्/APY रामदत्तः/NS ,/PUNC यस्‍य/SN प्रतिवेशे/NP निवासवशात्/NP पण्डितः/NP अप्रसन्‍नः/KN तिष्‍ठति/KP स्‍म/A ,/PUNC विपलुवर्षावधेः/NP पूर्वम्/SN एव/INTF स्‍वगृहम्/NP विक्रीय/KKS तस्‍मात्/SNV नगरात्/NP नगरान्‍तरम्/NP प्रस्थितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN स्‍थानान्‍तरणम्/NP नगरान्‍तरे/NP संजातम्/KN अभूत्/KP ,/PUNC तत्र/A एव/INTF च/APY तेन/SN अपरम्/SNV भवनम्/NP एकम्/SMKY निर्मितम्/KN अभूत्/KP इति/AUD श्रुतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK नगरे/NP अस्मिन्/SNV समागमनम्/NP विरलम्/NV विज्ञाय/KKS तस्मिन्/SNV नगरे/NP निर्मितम्/KN तद्/SNV भवनम्/NP तेन/SN कस्‍मैचन/SNV श्रेष्ठिने/NP विक्रीतम्/KN एव/INTF इति/AUD सा/SNV चिन्‍ता/NP अपि/APY पण्डितप्रकाण्‍डस्‍य/NP स्‍वतः/NP एव/INTF समाप्तिम्/NP अगात्/KP ।/PUNC रामदत्तस्‍य/NS वृत्तान्‍तः/NP अपि/APY वर्षेभ्‍यः/NP न/AN श्रुतः/KN अभूत्/KP तेन/SN ।/PUNC एवम्/AUD सर्वविधसुखसम्‍पन्‍नस्‍य/NV अपि/APY पण्डितस्‍य/NP यथा/ASD यथा/DV वार्धक्‍यम्/NP वर्धते/KP स्‍म/A तथा/ASD तथा/DV मधुमेहाख्‍यस्‍य/NV समृद्धजनसुलभस्‍य/NP राजरोगस्‍य/NP प्रकोपः/NP अपि/APY वर्धते/KP स्‍म/A ,/PUNC इति/AUD नूनम्/NP एका/SMKY दुःखकरी/NV घटना/NP सर्वैः/SN उल्लिख्‍यते/KP स्‍म/A ,/PUNC टिप्‍पणी/NP च/APY क्रियते/KP स्‍म/A यत्/APY ईश्‍वरः/NP सर्वविधानि/NV सुखानि/NP तु/A कस्‍याम्/SN अपि/APY न/AN प्रयच्‍छति/KP ।/PUNC नगरस्‍य/NP प्रतिष्ठितैः/KNV कैश्चित्/SNV चिकित्‍सकैः/NP अस्‍य/SNV रोगस्‍य/NP चिकित्‍सा/NP क्रियते/KP स्‍म/A येषु/SN वैद्याः/NP अपि/APY अभूवन्/KP ,/PUNC पाश्‍चात्‍यचिकित्‍सापद्धतेः/NP द्राक्तरा/AB अपि/APY ।/PUNC तथापि/AVK रोगः/NP अनुदिनम्/NP वर्धमानः/KN एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC रोगः/NP अयम्/SNV तु/A चलन्/KN अभूत्/KP एव/INTF ,/PUNC चिकित्‍सा/NP अपि/APY प्रचलन्‍ति/KP अभूत्/KP किन्‍तु/AVK तस्मिन्/SNV दिने/NP न/AN जाने/KP किम्/SNV कारणम्/NP अभूद्/KP यत्/APY सहसा/KV एव/INTF पण्डितमहाशयेन/NP एकस्मिन्/SMKY स्‍वपादे/NP भयङ्करी/NV कण्‍डूतिः/NP अनुभूता/KN ।/PUNC कीदृशी/NV सा/SNV इयम्/SNV खर्जूः/NP ?/PUNC तस्मिन्/SNV पादे/NP तु/A कश्‍चन/SNV व्रणः/NP अपि/APY न/AN अभूत्/KP ।/PUNC अपरस्मिन्/SNV पादे/NP तु/A अवश्‍यम्/NP एव/INTF उपानद्व्रणः/NP अभूत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN हि/A प्रकोपः/NP सततम्/NV वर्धमानः/KN अभूत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK अपरस्मिन्/SNV तस्मिन्/SNV पादे/NP किम्/AP इदम्/SN संजातम्/KN ?/PUNC चिकित्‍सालये/NP द्राक्तरेणे/AB औषधानि/NP लिखितानि/KN ।/PUNC कतिपयदिवसान्/NP सेवितानि/KN मिश्रमहाभागेन/NP किन्‍तु/AVK रोगेण/NP नवीनम्/NV एव/INTF स्‍वरूपम्/NP गृहीतम्/KN ।/PUNC द्वौ/SMKY अपि/APY पादौ/NP विचित्रेण/NV व्रणेन/NP विकृतौ/KN संजातौ/KN ,/PUNC व्रणाः/NP च/APY सततम्/KV अवर्धन्‍त/KP ।/PUNC वराकस्‍य/NV मिश्रस्‍य/NP गृहात्/NP निःसरणम्/NP अपि/APY शनैः/KV शनैः/DV अवरुद्धम्/KN ।/PUNC पूतिगन्‍धीनाम्/NV व्रणानाम्/NP विकारः/NP यथा/ASD यथा/DV अवर्धत/KP तथा/ASD तथा/DV संबंधिनाम्/NP ,/PUNC गृहजनानाम्/NP च/APY अपि/APY समागमनम्/NP ,/PUNC तन्निकटे/NP उपवेशनस्‍य/NP समयावधिः/NP च/APY शनैः/KV शनैः/DV अल्‍पात्/NP अल्‍परत्‍वम्/NP समगच्‍छत्/KP ।/PUNC जनानाम्/NP मुखाकृतौ/NP कांचन/SNV जुगुप्‍साम्/NP इव/ASD उद्भवतीम्/KN दृष्‍ट्वा/KKS स/SN मनसि/NP एव/INTF अजानात्/KP यत्/APY रोगस्‍य/NP अस्‍य/SNV सा/SNV इयम्/SNV जुगुप्‍सा/NP अस्ति/KP ,/PUNC सा/SNV इयम्/SNV घृणा/NP रोगस्‍य/NP कृते/KN अस्ति/KP ,/PUNC न/AN तस्‍मै/SN ।/PUNC इदम्/SN एव/INTF अनुभूय/KKS स/SN स्‍वमानसम्/NP सन्‍तोषयति/KP स्‍म/A ।/PUNC ‘/PUNC ग्रैंग्रीन/AB ’/PUNC इति/AUD आख्‍यस्‍य/NP पादविद्रधेः/UNK अस्‍य/SN पटृटीबन्‍धनम्/NP पूर्वम्/SN तु/A गृहजनेन/NP केनचित्/SNV सह/AUP चिकित्‍सालये/NP गत्‍वा/KKS कार्यते/KP स्‍म/A ,/PUNC यदा/A कदा/A प्रधानचिकित्‍सकेन/NP कश्‍चन/SN सहायकद्राक्तरः/AB व्रणपरीक्षादिकर्तुम्/NP प्रेष्‍यते/KP स्‍म/A ।/PUNC
एकदा/A एकः/SMKY युवा/NV चिकित्‍सकः/NP यः/SN हि/A नूतनतया/NP एव/INTF दृष्टः/KN अभूत्/KP पण्डितेन/NP ,/PUNC पट्टीबन्‍धकेन/NP सह/AUP समागतः/KN ।/PUNC पंडितमहोदयस्‍य/NP आश्चर्यम्/NP अभूद्/KP यद्/APY अन्‍ये/SNV द्राक्तराः/AB अस्‍तु/KP ये/SN व्रणपरीक्षायै/NP समागच्‍छन्ति/KP स्‍म/A ,/PUNC दूरत/A एव/INTF व्रणम्/NP दृष्‍ट्वा/KKS किंचन/SN अनुमानम्/NP च/APY कृत्‍वा/KKS प्रतिवेदनादि/NP लिखन्ति/KP स्‍म/A ,/PUNC किन्‍तु/AVK अनेन/SNV नवीनेन/NV चिकि‍त्‍सकेन/NP न/AN का/SNV अपि/APY घृणा/NP प्रदर्शिता/KN ,/PUNC न/AN वा/APY सङ्कोचः/NP ।/PUNC स/SN स्‍वयम्/NP एव/INTF पट्टीम्/NP उन्‍मोच्‍य/KKS ,/PUNC सर्वत्र/A स्‍पृष्‍ट्वा/KKS ,/PUNC संपीड्य/KKS च/APY पादस्‍य/NP व्रणस्‍य/NP च/APY परीक्षाम्/NP कृतवान्/KN ,/PUNC सावधानतया/NP च/APY प्रतिवेदनम्/NP अलिखत्/KP ,/PUNC औषधानि/NP अपि/APY नूतनानि/NP व्‍यलिखत्/KP ।/PUNC
एवंविधया/NV अस्‍य/SN कार्यनिष्‍ठया/NP प्रभावितेन/KN मिश्रमहोदयेन/NP अस्‍य/SN परिचयः/NP जिज्ञासितः/KN ।/PUNC
नवीनेन/NV द्राक्तरेण/AB ससम्मानम्/NP उक्‍तम्/KN ,/PUNC “/PUNC भवन्‍तः/SN परिचयम्/NP न/AN जिज्ञासेरन्/KP चेत्/A साधुः/NP भवेत्/KP ,/PUNC यतो/AVK हि/AVK अहम्/SN भवताम्/SN पूर्वपरिचितः/KN ।/PUNC ”/PUNC साम्‍प्रतम्/A मिश्रस्‍य/NP कुतूहलम्/NP द्विगुणम्/NV अभवत्/KP ,/PUNC तेन/SN साग्रहम्/NP परिचयः/NP पृष्टः/KN ।/PUNC तद्/SN इदम्/SN ज्ञात्‍वा/KKS च/APY भृशम्/NV आश्‍चर्यम्/NP अन्वभवत्/KP पण्डितमहोदयः/NP यत्/APY नूतनः/NV अयम्/SN चिकित्‍सकः/NP सः/SNV एवम्/AUD संजयः/NS अभूद्/KP यः/SN तस्‍य/SN भूतपूर्वप्रतिवेशिनः/NV रामदत्तस्‍य/NS सुतः/NP अभवत्/KP ।/PUNC यम्/SN च/APY संस्‍कृतहिन्‍द्यादि/NP पाठयितुम्/KKS पंडितमहोदयेन/NP अनुमतिः/NP न/AN दत्ता/KN अभूत्/KP ।/PUNC अनेन/SN हि/A नगरान्‍तरे/NP गत्‍वा/KKS तत्रत्‍यात्/A आयुर्विज्ञानमहाविद्यालयाचिकित्‍सापाठयक्रमः/NP सफलतया/NP उत्तीर्णः/KN अभूत्/KP ,/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK च/APY विभिन्‍नेषु/NV राजकीयचिकित्‍सालयेषु/NP सेवाम्/NP विधाय/KKS सपदि/A एव/INTF स/SN तस्मिन्/SNV नगरे/NP राजकीयचिकित्‍सालये/NP पदस्‍थापितः/NP अभूत्/KP ।/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN श्रुत्‍वा/KKS पंडितमहोदयः/NP आश्‍चर्यम्/KV तु/A अन्‍वभवत्/KP एव/INTF ,/PUNC सन्‍तोषम्/NP अपि/APY अनुभूतवान्/KN ।/PUNC “/PUNC किन्‍तु/AVK वत्‍स/NP संजय/NS ,/PUNC त्‍वया/SN अत्र/A आगत्‍य/KKS एव/INTF स्‍वकीयः/NV परिचयः/NP किम्/AP इति/AUD न/AN अदीयत/KP ?/PUNC पृष्टेन/KN अपि/APY त्‍वया/SN किम्/AP इति/AUD एवम्/AUD कथितम्/KN यत्/APY परिचयः/NP न/AN पृष्‍ट/KN एव/INTF साधु/NP भवेत्/KP ?/PUNC- सकुतूहलम्/NP मिश्रमहोदयः/NP पृष्टवान्/KN ।/PUNC संजयेन/NS सविनयम्/NP उत्तरितम्/KN -/PUNC “/PUNC तद्/APY इदम्/SN मया/SN एतस्‍मात्/SNV कारणात्/NP कथितम्/KN अभूत्/KP यद्/APY भवताम्/SN दृष्‍टौ/KN अहम्/SN अस्‍पृश्‍यः/NP अस्मि/KP ।/PUNC स्‍मरामि/KP अहम्/SN बाल्‍यकालस्‍य/NP ताम्/SNV घटनाम्/NP यदा/A भवता/SN अहम्/SN अस्‍पृश्‍य/NV इति/AUD कृत्‍वा/KKS माम्/SN पाठयितुम्/KKS न/AN अनुमतम्/KN आसीत्/KP ,/PUNC मत्पितुः/NP च/APY प्रार्थना/NP न/AN अभूत्/KP स्वीकृता/KN ।/PUNC यदि/AVK भवन्‍तः/SN जानीयुः/KP यत्/AVK तेन/SN एव/INTF अस्‍पृश्‍येन/NP भवतः/SN पादव्रणः/NP स्‍पृष्टः/KN तर्हि/AVK स्‍नानादेः/NP आवश्‍यकताम्/NP अनुभूय/KKS मा/AN भूद्/KP भवान्/SN कष्‍टभाक्/NP इति/AUD मदीयः/SNV आशयः/NP अभूत्/KP ।/PUNC न/AN अत्र/A च/APY किम्/SN अपि/APY अन्‍यथा/A भावयन्‍तु/KP भवन्‍तः/SN ।/PUNC मम/SN हि/A व्रतम्/NP एव/INTF इदम्/SNV ,/PUNC सा/SN इयम्/SNV एव/INTF च/APY प्रवृत्तिः/NP मम/SN मदीयेषु/SNV चिकित्‍साकर्तव्‍येषु/NP ,/PUNC यत्/AVK कीदृशः/NV अपि/APY रोगः/NP भवेत्/KP ,/PUNC कीदृशः/NV अपि/APY रोगी/NP भवेत्/KP ,/PUNC कीदृशः/NV अपि/APY विकृतः/KNV अस्‍पृश्‍यः/NV दुर्गन्‍धः/NV पूतिगन्धिः/NV वा/APY व्रणः/NP भवेत्/KP ,/PUNC अहम्/SN  विना/AUP घृणाम्/NP सर्वम्/SN तत्/SN परीक्षितुम्/KKS सावधानतया/NP तम्/SN स्‍पृशामि/KP ,/PUNC अवलोकयामि/KP ,/PUNC विवेचयामि/KP च/APY ।/PUNC विना/AUP स्‍पर्शम्/NP भवद्व्रणस्‍य/NP परीक्षा/NP न/AN अभूत्/KP तत्/APY संभवा/NP ।/PUNC अतएव/AVK सर्वम्/SN इदम्/SN कृतवान्/KN न/AN अहम्/SN आत्‍मपरिचयम्/NP दातुम्/KKS वाञ्छामि/KP स्‍म/A ।/PUNC ”/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN श्रुत्‍वा/KKS विलक्षः/NV अभूत्/KP मिश्रः/NP ।/PUNC साश्रु/NP तेन/SN उक्तम्/KN -/PUNC “/PUNC वत्‍स/NP ,/PUNC मा/AN स्‍मार्षीः/KP ताम्/SNV विपुलवर्षपूर्वतनीम्/NV घटनाम्/NP ।/PUNC किम्/AP च/AVK तदात्‍वे/A अपि/APY मया/SN त्‍वाम्/SN पाठयितुम्/KKS या/SNV हि/A अस्वीकृतिः/NP प्रदर्शिता/KN अभूत्/KP ,/PUNC स/SN अस्‍पृश्‍यतायाः/NP कारणात्/NP न/AN अभूत्/KP ।/PUNC युष्‍माकम्/SN जातिः/NP अनुसूचिता/NV भवतुनाम/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK अस्‍पृश्‍या/NV सा/SN तदा/A अपि/APY न/AN अभूत्/KP ।/PUNC अद्य/A अपि/APY न/AN अस्ति/KP ।/PUNC तदानीम्/A हि/A प्रतिवेशिनः/NP कस्‍यचित्/SNV अवरजातीयस्‍य/NV समुन्‍नतिम्/NP दृष्‍ट्वा/KKS अन्‍यस्‍य/SN हृदये/NP यादृशी/NV असूया/NP इव/ASD काचन/SN समुद्भवति/KP ,/PUNC सा/SN एव/INTF तत्र/A कारणम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK अधुना/A तु/A मम/SN सर्वे/SNV एव/INTF विचाराः/NP परिवृत्ताः/KN इव/ASD ।/PUNC अस्‍पृश्‍यता/NP का/SNV भवति/KP इति/AUD अहम्/SN अधुना/A अवबुद्धवान्/KN अस्मि/KP ।/PUNC नहि/AN कश्‍चन/SNV जन्‍मना/NP अस्‍पृश्‍यः/NP भवति/KP ।/PUNC पश्‍य/KP ,/PUNC अस्‍पृश्‍यः/NV तु/A अधुना/A अहम्/SN अस्मि/KP ,/PUNC यः/SN पूतिगन्धिना/NV ,/PUNC संक्रामकेण/NV ,/PUNC व्रणरोगेण/NP पीडितः/KN ।/PUNC सत्‍यम्/NP एव/INTF ,/PUNC बहुभिः/SNV चिकित्‍सकैः/NP गृहजनैः/NP सजातीयैः/NP च/APY अहम्/SN स्‍पृष्टः/KN अपि/APY न/AN ,/PUNC तेषु/SN सः/SN अयम्/SNV व्‍याधिः/NP मा/AN संक्राम्‍येत्/KP इति/AUD चिन्‍तयद्भिः/KN ।/PUNC एवम्/AUD एव/INTF चिन्‍तयता/KNV त्‍वया/SN अपि/APY तथा/ASD एव/INTF कर्तुम्/KKS अपारयिष्‍यत/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK किम्/AP तदा/A साधीयसी/NV व्रणपरीक्षा/NP ,/PUNC नवीनानाम्/NV औषधानाम्/NP निर्धारणम्/NP च/APY किम्/SN संभवम्/NP अभविष्‍यत/KP ?/PUNC मम/SN च/APY हृदये/NP का/SNV प्रतिक्रिया/NP अभविष्‍यत्/KP ?/PUNC सर्वम्/SNV इदम्/SNV दर्शम्/NP दर्शम्/DV मया/SN अस्‍पृश्‍यतायाः/NP वास्‍तविकम्/NV रहस्‍यम्/NP ज्ञातम्/KN अस्ति/KP ।/PUNC ”/PUNC न/AN किम्/AP अपि/AVK उत्तरितम्/KN संजयेन/NS ।/PUNC
सस्मितम्/KV तूष्‍णीम्/KV एव/INTF तेन/SN पंडितमहोदयः/NP अभिवादितः/KN ।/PUNC स्‍वकीयाम्/NV औषधमञ्जूषाम्/NP आदाय/KKS डा./AB संजयः/NS तस्‍मात्/SNV गृहाद्/NP बहिः/A अगात्/KP ।/PUNC

दम्‍भज्‍वरः/NS

यथा/ASD एव/INTF धूमशकटिः/NP स्‍टेशनोपरि/NP समागत्‍य/KKS स्थिता/KN ,/PUNC किशोरेण/NP वसन्‍तेन/NP च/APY प्रथमश्रेण्‍याः/NP प्रकोष्‍ठे/NP स्‍वकीयम्/NV वस्‍तुजातम्/NP निधापितम्/KN ।/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK द्वौ/SMKY अपि/APY सुहृदौ/NP प्रकोष्‍ठे/NP दृष्टिपातम्/NP अकुरुताम्/KP यत्/AVY तस्‍याम्/SNV यात्रायाम्/NP के/SNV के/DV सहयात्रिणः/NP तयोः/SN भविष्‍यन्ति/KP ।/PUNC केवलम्/NP चतस्रः/SMKP शायिकाः/NP तस्मिन्/SNV कक्षे/NP अभूवन्/KP ।/PUNC एकस्‍याम्/SMKY शायिकायाम्/NP पूर्वतः/A एव/INTF कश्‍चन/SNV भद्रजनः/NP भारतीयवेशभूषायाम्/NP ,/PUNC धौतवस्‍त्रकञ्चुकादि/NP धारयन्/KN ,/PUNC आकृत्‍या/NP सरलः/NV ,/PUNC वार्धक्‍यासन्‍नवयाः/NV उपविष्‍टः/KN अभूत्/KP ।/PUNC कः/SN अयम्/SN भवेत्/KP इति/AUD जिज्ञासायाः/NP शमनम्/NP प्रकोष्‍ठाद्/NP बहिः/A लम्‍बमानात्/KNV आरक्षणपत्रकात्/NP अनायासेन/NP एव/INTF भवितुम्/KKS शक्‍नुयात्/KP इति/AUD ताभ्‍याम्/SN चिन्तितम्/KN किन्‍तु/AVK रात्रौ/NP पत्रकस्‍य/NP अस्‍य/SNV उपरि/A न/AN अभूत्/KP तावान्/NV प्रकाशः/NP यत्/AVK तत्र/A लिखितम्/KN नाम/NP स्‍पष्टम्/KV पठितुम्/KKS शक्‍येत/KP ।/PUNC अतः/AVK तादृशम्/NP प्रयत्‍नं/NP कृत्‍वा/KKS दंभवशाद्/NP औद्धत्‍यपूर्णया/NV मुद्रया/NP च/APY प्रकटम्/NP एव/INTF आंग्‍लभाषायाम्/NP वसन्‍तः/NS किशोरम्/NS अवदत्/KP -/PUNC “/PUNC मित्र/NP अस्‍याम्/SNV यात्रायाम्/NP तु/A कश्‍चन/SNV पण्डितः/NP भाग्‍ये/NP सहयात्रित्‍वेन/NP लिखितः/KN ।/PUNC आवयोः/SN स्‍वाच्‍छन्‍द्ये/NP व्‍यवधानम्/NP तु/A भविष्‍यति/KP एव/INTF ।/PUNC यदि/AVK अयम्/SN उपरिवर्तिन्‍याम्/NV शायिकायाम्/NP गत्‍वा/KKS निद्राणः/NP भवेत्/KP ,/PUNC तदा/A तु/A सुविधा/NP स्‍यात्/KP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK उपरितनम्/NV शायिकाद्वयम्/NP तु/A आवयोः/SN अस्ति/KP इति/AUD सूचितम्/KN अस्ति/KP रेलविभागीययात्रिसहायकेन/NP ।/PUNC एकः/SMKY अन्‍यो/SNV यात्री/NP मध्‍येमार्गम्/NP आरोक्षयति/KP ।/PUNC ”/PUNC 
किशोरस्‍य/NS मनसि/NP सकृत्/NP सा/SNV इयम्/SNV इच्छा/NP तु/A समुदिता/KN यत्/APY एनम्/SN उपरितनशायिकानाम्/NP गत्‍वा/KKS शयितुम्/KKS कथयेत्/KP येन/SN अधस्‍तनशायिकयोः/NP उपविश्‍य/KKS तौ/SN पानभोजनादि/NP स्‍वच्‍छन्‍दं/NP कर्तुम्/KKS प्रभवेताम्/KP किन्‍तु/AVK तस्‍य/SN वयः/NP दृष्ट्वा/KKS नियमविरुद्धाय/NV अस्‍मै/SNV कार्याय/NP कथयितुम्/KKS साहसम्/NP अस्‍य/SN न/AN अभूत्/KP ।/PUNC प्रकटम्/NP तु/A अनेन/SN आंगलभाषायाम्/NP वसन्‍ताय/NP कथितम्/KN “/PUNC अरे/ASMB ,/PUNC तिष्‍ठतु/KP तावत्/A।/PUNC उपविशति/KP अयम्/SN अत्र/A एव/INTF ।/PUNC उपरि/A आरोहतः/KNV वराकस्‍य/NP अस्‍य/SNV धौतवस्‍त्रम्/NP नीचैः/A पतिष्‍यति/KP ।/PUNC ”/PUNC एतदुपरि/NP द्वाभ्‍याम्/SN अपि/APY उन्‍मुक्तहास्‍यम्/NP विहितम्/KN ।/PUNC अनयोः/SN औद्धत्‍यपूर्णम्/NV हासम्/NP श्रुत्‍वा/KKS वृद्धेन/NV सहयात्रिणा/NP सकृद्/NP गंभीरमुद्रया/NP मित्रद्वयस्‍य/NP अस्‍य/SNV उपरि/A दृष्टिः/NP पातिता/KN ,/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK सहजनिश्चिन्‍तभावेन/NP असौ/SN शायिकोपरि/NP उपविश्‍य/KKS पूजनस्‍य/NP ,/PUNC पाठस्‍य/NP ,/PUNC ध्‍यानस्‍य/NP वा/APY कांचन/SNV क्रियाम्/NP तूष्‍णीम्/KV निर्द्वन्‍द्वतया/KV च/APY कर्तुम्/KKS आरभत/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF च/APY रेलशकटिः/NP प्रस्थिता/KN ।/PUNC युवकमित्रद्वयेन/NP अपि/AVK निर्द्वन्‍द्वभावेन/NP किंचन/SNV पेयम्/NP पूर्वम्/SN पीतम्/KN ,/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK भोजनादिः/NP विहितम्/KN ।/PUNC
वृद्धः/NP तु/A तावता/NV कालेन/NP आस्तिककृत्‍यम्/NP शान्तिपूर्वकम्/NV समाप्‍य/KKS शयानः/KN अभूत्/KP ।/PUNC
मध्‍यरात्रिः/NP संजाता/KN अभूत्/KP किन्‍तु/AVK युवकद्वयम्/NP धूम्रपानेन/NP सह/AUP वार्तालापे/NP संलग्‍नम्/NP एव/INTF अभूत्/KP ।/PUNC यदि/AVK तेन/SN वृद्धस्‍य/NP अस्‍य/SN शयने/NP व्‍यवधानम्/NP जातम्/KN भवेत्/KP तर्हि/AVK यदि/AVK अयम्/SN आङ्गलभाषाभिज्ञः/NV तदा/A तेन/SN अनयोः/SN वार्तालापम्/NP श्रुत्‍वा/KKS स्‍पष्टम्/KV एव/INTF ज्ञातम्/KN भवेत्/KP यत्/AVK कौ/SN इमौ/SN ,/PUNC कस्‍मै/SNV कार्याय/NP कुत्र/A गच्‍छतः/KP ।/PUNC ततः/A च/APY अनयोः/SN औद्धत्‍यस्‍य/NP ,/PUNC प्रथमश्रेण्‍याम्/NP पानभोजनादि/NP -/PUNC स्‍वछन्‍दव्‍यवहारस्‍य/NP अपि/APY च/APY रहस्‍यम्/NP अस्‍य/SN विदितम्/KN भवेत्/KP ।/PUNC तेन/SN हि/A स्‍पष्टम्/NV इदम्/SN अवगतम्/KN भवेत्/KP यत्/AVK युवकद्वयेन/NP अनेन/SNV स्‍वशिक्षाम्/NP समाप्‍य/KKS साम्प्रतम्/A एव/INTF उच्‍चराजकीयसेवायाः/NP प्रतियोगितापरीक्षायाम्/NP साफल्‍यम्/NP अधिगतम्/KN ।/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK प्रशिक्षणम्/NP गृहीत्‍वा/KKS ,/PUNC प्रशिक्षणावधेः/NP समाप्तौ/NP संप्रति/A तस्‍य/SNV एव/INTF राज्‍यस्‍य/NP अन्‍यस्मिन्/SNV नगरे/NP पदस्‍थापनम्/NP अनयोः/SN सह/AUP एव/INTF संजातम्/KN इति/AUD कृत्‍वा/KKS नवीनयोः/NV पदयोः/NP उपरि/A स्‍वस्‍वकार्यभारग्रहणार्थम्/NP तौ/SN गच्‍छतः/KP ।/PUNC समृद्धपरिवारस्‍य/NP युवकौ/NP इति/AUD सर्वः/SNV अपि/AVK तेषाम्/SN व्‍यवहारः/NP पाश्‍चात्‍यसमृद्धदेशसभ्‍यतानुयायी/NV ,/PUNC वेशभूषा/NP अपि/APY पूर्णतः/A पाश्‍चात्‍या/NP ।/PUNC
आधुनिकसभ्‍यतायाम्/NP दक्षत्‍वसूचनाय/NP अनयोः/SN विशेषतो/A ध्‍यानम्/NP पैंट/AB इति/AUD आख्‍यपरिधानस्‍य/NP वलेः/NP उपरि/A अर्थात्/NP ‘/PUNC क्रीज/AB ’/PUNC इत्याख्‍योपरि/NP ,/PUNC पादत्राणयोः/NP मसृणचाकचक्‍यस्‍य/NP उपरि/A च/APY वर्तते/KP ।/PUNC कीदृशस्‍य/NV महर्घस्‍य/NP धूमवर्तिकाप्रकारस्‍य/NP ,/PUNC कीदृश्‍या/NV उच्‍चस्तरीययात्रामंजूषायाः/NP च/APY प्रयोगः/NP तैः/SN क्रियते/KP ,/PUNC एवंविधः/NV एव/INTF योग्‍यतायाः/NP मानदण्‍डः/NP तथाविधानाम्/NV जनानाम्/NP भवति/KP इति/AUD तयोः/SN वार्तया/NP प्रतीयते/KP ।/PUNC अतएव/AVK अपरस्मिन्/SNV दिने/NP कीदृशेन/NV परिधानेन/NP सुसज्‍जाम्/NP कृत्‍वा/KKS स्‍वकार्यालये/NP गत्‍वा/KKS अधिकारिपदस्‍य/NP कार्यभारः/NP ग्रहीतव्‍यः/KN ,/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK च/APY शिष्टाचारानुसारम्/NP ,/PUNC उच्‍चाधिकारिणाम्/NP सभ्‍याचरणसंहितानुरूपम्/NP च/APY तस्‍य/SNV नगरस्‍य/NP उच्‍चाधिकारिणम्/NP गृहे/NP गत्‍वा/KKS कथम्/APP अभिवादनम्/NP करणीयम्/KN ,/PUNC तत्र/A च/APY परिष्‍कृतवार्तालापद्वारा/NP तेषाम्/SN उपरि/A स्‍वकीययोग्‍यतायाः/NV प्रतिभायाः/NP च/APY प्रभावः/NP कथम्/AP संतापनीय/KN इति/AUD तयोः/SN वार्तालापस्‍य/NP विषयः/NP अभूत्/KP ।/PUNC
तस्मिन्/SNV नगरे/NP तौ/SN मुख्‍यन्‍यायाधीशस्‍य/NP ,/PUNC संभागीयायुक्‍तस्य/NP परेषाम्/SNV च/APY सर्वोच्‍चाधिकारिणाम्/NP गृहे/NP ,/PUNC कार्यालये/NP वा/APY गत्‍वा/KKS संभाषणम्/NP कया/SNV रीत्‍या/NP करिष्‍यतः/KP इति/AUD तदानीम्/A निश्चितवन्‍तौ/KN तौ/SN ।/PUNC स्‍वकीयवैदुष्‍यस्‍य/NP ,/PUNC योग्‍यतायाः/NP च/APY प्रमाणम्/NP संभाषणेन/NP प्रदातुम्/KKS कतिपयानि/SNV आंगलभाषायाः/NP पुस्‍तकानि/NP पत्रपत्रिकाः/NP च/APY आनीता/KN अभूवन्/KP ताभ्‍याम्/SN ।/PUNC
तत्/AVK सर्वम्/SN पठित्‍वा/KKS विलम्‍बेन/NP तौ/SN आशयाताम्/KP ।/PUNC प्रातःकाले/NP संजाते/KN किंचिद्/SN विलम्‍बेन/NP यदा/A वसन्‍तः/NS किशोरः/NS च/APY जागृतौ/KN तदा/A तयोः/SN सहयात्री/NP वृद्धः/NP पूर्वतः/A एव/INTF जागरित्‍वा/KKS समाचारपत्रम्/NP पठन्/KN अभूत्/KP ।/PUNC धूमशकटिः/NP तदा/A अपि/APY त्‍वरया/KV यान्‍ती/KN अभूत्/KP ।/PUNC
उत्‍थाय/KKS च/APY पाश्‍चात्‍यपद्धत्‍या/NP नित्‍यकृत्‍यम्/NP विधाय/KKS यदा/A ताभ्‍याम्/SN पुनः/A वृद्धजनस्‍य/NP उपरि/A अवधानम्/NP दत्तम्/KN तदा/A तयोः/SN आश्‍चर्यम्/NP अभूत्/KP यत्/AVK सः/SN एकम्/SNV समाचारपत्रम्/NP पठितुम्/KKS भारतीयभाषायाः/NP वाचयन्/KN अभूत्/KP किन्‍तु/AVK अपरम्/SNV समाचारपत्रम्/NP आङ्गलभाषायाः/NP अपि/APY तत्/AVK सविधेः/NP अभूत्/KP ।/PUNC कदाचित्/A अयम्/SN पुराणपथानुयायी/NV धौतधारी/NV पण्डितः/NP अपि/APY आङ्गलीम्/NV भाषाम्/NP जानानः/KN भवेत्/KP इति/AUD शंका/NP तु/A तयोः/SN अभूत्/KP किन्‍तु/AVK साश्‍चर्यम्/NP तौ/SN परस्‍परम्/NP स्मितवन्‍तौ/KN ।/PUNC
मन्‍ये/KP अस्‍मदुपरि/NP प्रभावम्/NP पातयितुम्/KKS एव/INTF अनेन/SN आङ्गलभाषायाः/NP समाचारपत्रम्/NP गृहीतम्/KN अस्ति/KP इति/AUD मनसि/NP विचिन्‍त्‍य/KKS ताभ्‍याम्/SN संतोषः/NP कृतः/KN ।/PUNC न/AN किम्/AP अपि/AVK प्रोक्तम्/KN ताभ्‍याम्/SN ।/PUNC केवलम्/NP तद्/SNV इदम्/SN लोकभाषायाम्/NP पृष्टम्/KN यद्/AVK वृद्धमहाशयः/NP कुत्र/A गच्‍छति/KP ,/PUNC कस्‍य/SNV स्‍टेशनस्‍य/AB उपरि/A अवतरिष्‍यति/KP ।/PUNC सः/SN अयम्/SNV तेषाम्/SN प्रथमः/SMKP अन्तिमः/NV च/APY वार्तालापः/NP अभूत्/KP ।/PUNC वृद्धमहाशयः/NP अपि/APY तस्मिन्/SNV एव/INTF नगरे/NP गच्‍छति/KP यत्र/A तौ/SN गच्‍छतः/KP ,/PUNC इति/AUD ज्ञात्‍वा/KKS तौ/SN अपि/APY वृद्धमहाशयात्/NP आङ्गलभाषायाः/NP पत्रम्/NP आदाय/KKS पठितुम्/KKS आरब्‍धवन्‍तौ/KN यतः/AVK तेषाम्/SN सर्वेषाम्/SN अपि/APY गन्‍तव्‍यम्/KN नगरम्/NP प्राप्तुम्/KKS धूमशकट्या/NP साम्‍प्रतम्/A अपि/APY होराद्वयम्/NP ग्रहीतव्‍यम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC यदा/A तौ/SN आङ्ग्लभाषीयम्/NV पत्रम्/NP समापितवन्‍तौ/KN तदा/A किञ्चित्/SN अपि/APY अनुक्‍त्‍वा/KKS वृद्धसज्‍जनेन/NP भारतीयभाषायाः/NP पत्रम्/NP अपि/APY तत्/SN संमुखे/NP निहितम्/KN यत्/AVK कदाचित्/A अस्‍य/SNV पठनस्‍य/NP अपि/APY इच्‍छा/NP तयोः/SN भवेत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK तत्/SN इदम्/SN ताभ्‍याम्/SN न/AN गृहीतम्/KN ।/PUNC वृद्धसज्‍जनाय/NP कि‍ञ्चित्/SN अपि/APY अनुक्‍त्‍वा/KKS परस्‍परम्/NP एव/INTF तौ/SN आङ्गलभाषायाम्/NP संलपन्‍तौ/KN ,/PUNC संभवतः/NP वृद्धयात्रिणम्/NP अपि/APY तत्/SN सर्वम्/SN श्रावयितुम्/KKS इच्‍छतः/KP स्‍म/A यद्/AVK भारतीयभाषायाः/NP पत्रेषु/NP पठनीया/KNV सामग्री/NP एव/INTF न/AN भवति/KP ,/PUNC नगराणाम्/NP रथ्‍यानाम्/NP च/APY लाघवः ,/PUNC अनावश्‍यका/NP वा/APY समाचाराः/NP भवन्ति/KP ,/PUNC वैचारिकी/NV सामग्री/NP तु/A आङ्गलभाषापत्रेषु/NP एव/INTF भवति/KP इत्यादि/AUD ।/PUNC गतायाम्//KNV रात्रौ/NP अपि/APY तयोः/SN परस्‍परसंलापे/NP आङ्गलभाषायाः/NP एव/INTF प्रयोगः/NP अभूत्/KP मुख्‍येन/NP ।/PUNC मध्‍ये/NP मध्‍ये/DV अवश्‍यम्/NP मातृभाषायाः/NP पदानि/NP अभूवन्/KP ,/PUNC वाक्‍यानि/NP वा/APY ।/PUNC उच्‍चाधिकारिणाम्/NP ,/PUNC अभि‍जातवर्गीयाणाम्/NP च/APY प्रमाणम्/NP एव/INTF इदम्/SN भवति/KP यत्/APY ते/SN द्रुतम्/KV आङ्गलीम्/NP वक्‍तुम्/KKS पारयन्‍ति/KP इति/AUD भवेत्/KP तयोः/SN आकूतम्/KN ।/PUNC
तदा/A एव/INTF तेषाम्/SN गन्‍तव्‍यम्/KN नगरम्/NP समायातम्/KN ।/PUNC तेषु/SNV एव/INTF क्षणेषु/NP ताभ्‍याम्/SN निश्चितम्/KN यत्/APY अधिकारिणाम्/NP विश्रामभवने/NP (/PUNC Circuit House/AB )/PUNC स्‍नानादिकम्/NP विधाय/KKS कस्‍याम्/SNV भूषायाम्/NP सुसज्जितौ/KN भूत्‍वा/KKS प्रथमम्/SMKP तौ/SN तस्‍य/SNV संभागस्‍य/NP सर्वोच्‍चम्/NV प्रशासकम्/NP आयुक्तम्/NP मिलिष्‍यतः/KP तस्‍य/SN कार्यालये/NP ।/PUNC यथा/AVK एव/INTF स्‍टेशनस्‍य/AB उपरि/A शकटिः/NP अवरुद्धा/KN ,/PUNC तौ/SN भारवाहकम्/NP आकारितवन्‍तौ/KN ।/PUNC वृद्धसज्‍जनः/NP तूष्‍णीकः/KV स्थितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC ‘/PUNC मन्‍ये/KP पण्डितमहाशयः/NP स्‍वकीयम्/NV भारम्/NP स्‍वयम्/NP एव/INTF वक्ष्‍यति/KP ’/PUNC इति/AUD सूचिकया/NV परिहासदृशा/NP वसन्‍तेन/NS वृद्धः/NP अवलोकितः/KN ।/PUNC किन्तु/AVK तदा/A एव/INTF तस्‍य/SNV प्रकोष्‍ठस्‍य/NP संमुखे/NP कश्चित्/SNV प्रभावशालिन्‍या/NV आकृत्‍या/NP विभूषितः/KNV सज्‍जनः/NP दृष्टिपथम्/NP अगात्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN पृष्‍ठतः/A केचन/SNV परिचारकाः/NP अपि/APY अभूवन्/KP ।/PUNC तैः/SN सह/AUP न/AN किम्/SN अपि/APY यात्रावस्‍तुजातम्/NP आसीत्/KP इति/AUD विलोकनेन/NP प्रतीयते/KP स्‍म/A यत्/APY एते/SN कस्‍यचन/SN स्‍वागताय/NP समागता/KN ,/PUNC न/AN यात्रायै/NP ।/PUNC
प्रभावशालिना/NP सज्‍जनेन/NP तम्/SN एव/INTF वृद्धमहाशयम्/NP वीक्ष्‍य/KKS ,/PUNC प्रकोष्‍ठे/NP सरभसम्/KV आगत्‍य/KKS तस्‍य/SN चरणस्‍पर्शः/NP कृतः/KN ।/PUNC परिचारकैः/NP वृद्धमहाशयस्‍य/NP वस्‍तुजातम्/NP गृहीतम्/KN ।/PUNC
आश्‍चर्यचकितेन/NV वसन्‍तेन/NS परिचारकेषु/NP एकमतः/NP पृष्टः/KN यत्/AVK कः/SNV अयम्/SNV प्रभावशाली/NV सज्‍जनः/NP ,/PUNC कः/SN अयम्/SNV च/APY वृद्धजनः/NP अयम्/SNV ग्रहीतुम्/KKS अयम्/SN आगतः/KN ।/PUNC
श्रुत्‍वा/KKS एव/INTF इदम्/SN वसन्‍तः/NS विस्‍मयस्‍य/NP पराम्/SNV काष्‍ठाम्/NP प्राप/KP यत्/APY स्वागताय/NP समागतो/KNV महानुभावः/NP तस्‍य/SNV प्रदेशस्‍य/NP सर्वोच्‍चः/NV प्रशासकः/NP संभागीयायुक्तः/NP अस्ति/KP ।/PUNC
अनेन/SN सह/AUP मिलितुम्/KKS ,/PUNC एनम्/SN एव/INTF च/APY स्‍वसंभाषणेन/NP प्रभावयितुम्/KKS मित्रद्वयेन/NP समग्राम्/NV रात्रिम्/NP योजना/NP निर्मिता/KN अभूवन्/KP ।/PUNC यस्‍य/SN च/APY स्‍वागताय/NP सः/SN अयम्/SN समायातः/KN अस्ति/KP ।/PUNC सः/SNV वृद्धसज्‍जनः/NP ,/PUNC वसन्‍तकिशोरयोः/NS सहयात्री/NP ,/PUNC अस्‍य/SNV संभागीयायुक्तस्‍य/NP तदा/A गुरुः/NP  अभूत्/KP यदा/A सः/SN विश्‍वविद्यालये/NP पठति/KP स्‍म/A ।/PUNC अतः/AVK स्‍वगुरुम्/NP स्‍वगृहे/NP नेतुम्/KKS सः/SNV अयम्/SNV आयुक्तः/NP स्‍वयम्/NP अत्र/A समागतः/KN ।/PUNC एतस्‍य/SN गृहे/NP एव/INTF गुरुमहाशयः/NP कतिपयदिवसान्/NP प्रवासम्/NP करिष्‍यति/KP ।/PUNC कस्‍मै/SNV कार्याय/NP सः/SN अयम्/SN समागतः/KN इति/AUD प्रष्टुम्/KN तु/A वसन्‍तेन/NS संभ्रमवशात्/NP समय/NP एव/INTF न/AN लब्धः/KN यतः/AVK अस्‍य/SN भयम्/NP अभूत्/KP यत्/APY अत्र/A एवंविधायाम्/NV स्थितौ/KN तम्/SN आयुक्तमहाशयः/NP द्रक्ष्‍यति/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK वृद्धमहाशयस्‍य/NP नाम/NP ज्ञातुम्/KKS अधुना/A अनेन/SN प्रकोष्‍ठाद्/NP बहिः/A लम्‍बमानम्/KNV आरक्षणपत्रकम्/NP पठितम्/KN ।/PUNC तत्र/A नाम/NP लिखितम्/KN आसीत्/KV -/PUNC “/PUNC शशाङ्कशेखर/NS वन्‍द्योपाध्‍याय/NP ”/PUNC इति/AUD ।/PUNC यथा/AVK एव/INTF तद्/APY इदम्/SNV नाम/NP किशोराय/NS सूचितम्/KN तेन/SN ,/PUNC किशोरः/NS स्‍पष्‍टम्/NP अस्‍मरत्/KP यत्र/A शशांकशेखर/NS बनर्जी/NP -/PUNC नामकः/NP विश्‍वविद्यालयीयाङ्गलभाषाविभागाध्‍यक्षः/NV प्राध्‍यापकः/NP शिक्षाजगति/NP सुप्रथितः/NP अभूत्/KP ।/PUNC
किम्/AP अयम्/SN एव/INTF धौतधारी/NV सुप्रथितः/KNV विद्वान्/NV तयोः/SN सहयात्री/NP अभूत्/KP ?/PUNC नूनम्/NP अयम्/SN संभागीयायुक्तस्‍य/NP विश्‍वविद्यालये/NP आङ्गलभाषाध्‍यापकः/NP भवेत्/KP ।/PUN इति/AUD सपदि/A एव/INTF ताभ्याम्/SN अवबुद्धम्/KN ।/PUNC हन्‍त/ABS !/PUNC तम्/SN इमम्/SN दृष्‍ट्वा/KKS किम्/SNV किम्//DV चिन्तितम्/KN आसीत्/KP आभ्‍याम्/SN !/PUNC कथम्/APP अस्‍य/SN उपहासः/NP अपि/AVK आङ्गलभाषायाम्/NP कृतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC केवलम्/NP वेषम्/NP ,/PUNC आस्तिकीः/NV चेष्‍टाः/NP च/APY दृष्‍ट्वा/KKS एव/INTF कथम्/APP अयम्/SNV सामान्‍यः/NV जनः/NP चिन्तितः/KN अभूत्/KP इति/AUD स्‍मृत्वा/KKS एव/INTF सम्‍प्रति/A लज्‍जया/NP चरणयोः/NP अधस्‍तात्/A भूमिः/NP अपसरन्‍ति/KP इव/ASD अनुभूता/KN ताभ्‍याम्/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK किम्/AP अधुना/A पश्‍चात्तापेन/NP ?/PUNC ‘/PUNC हन्‍त/ABS ,/PUNC मा/AN खलु/A सः/SN अयम्/SN सर्वम्/SN इदम्/SN संभागीयायुक्ताय/NP ब्रूयात्/KP ।/PUNC शयानेन/KNV अनेन/SN अनयोः/NP वार्तालापः/NP न/AN श्रुतः/KN भवेत्/KP इति/AUD ’/PUNC तौ/SN ईश्‍वरम्/NP प्रार्थयताम्/KP ।/PUNC
प्राध्‍यापकः/NV वन्‍द्योपाध्‍यायः/NP तावान्/NV गंभीरप्रकृतिः/NV अस्ति/KP यत्/APY सः/SN न/AN किम्/AP अपि/APY क‍थयिष्‍यति/KP इति/AUD चिन्तितम्/KN ताभ्‍याम्/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK पदस्‍थापनस्‍य/NP प्रथमे/SMKP एव/INTF दिवसे/NP आधिकारिकः/NV दम्‍भः/NP ,/PUNC सर्वः/SN अपि/APY च/APY औद्धत्‍यज्‍वरः/NP अवशाम्‍यन्/KN इव/ASD अनुभूतः/KN द्वाभ्‍याम्/SMKY अपि/APY सुहृद्भ्‍याम्/NP ।/PUNC पण्‍यशकटिम्/NP आदाय/KKS तूष्‍णीकौ/NV तौ/SN विश्रामभवनम्/NP प्रति/AUP प्रचलितौ/KN ।/PUNC

मर्यादा/NS

अद्य/A गृहात्/NP कार्यालये/NP गच्‍छतः/KNV मम/SN मार्गे/NP नारङ्गकफलविक्रेता/NP दृष्टिपथम्/NP अगात्/KP ।/PUNC
ग्रीष्‍मर्तौ/NP नारङ्गकफलानाम्/NP आस्‍वाद्यताविशेषम्/NP अनुरुध्‍य/KKS मया/SN कतिपयफलानि/NP क्रीतानि/KN ।/PUNC
मध्‍याह्ने/NP यथा/ASD एव/INTF कार्यभारात्/NP किंचित्/SN मुक्तिः/NP मया/SN प्राप्ता/KN ,/PUNC तेषाम्/SN आस्‍वादनम्/NP प्रारब्‍धम्/KN ।/PUNC तदा/A एव/INTF मम/SN वैयक्तिकसहायकेन/NP सूचितम्/KN यत्/APY श्रीमती/U पाठकनाम्‍नी/NP काचन/SNV महिला/NP पत्रकारी/NP दिल्‍लीतः/A समागता/KN माम्/SN दिदृक्षते/KP ।/PUNC युगे/NP अस्मिन्/SNV पत्रकाराणाम्/NP तादृङ्/NV महत्त्‍वम्/NP यत्/APY तेभ्यः/SN समयप्रदानम्/NP ,/PUNC शतम्/SMK विहाय/KKS ,/PUNC आवश्‍यकम्/NP ।/PUNC
नारङ्गकफलानि/NP प्रतीक्षन्‍ताम्/KP कामम्/NP ,/PUNC किन्तु/AVK पत्रकाराः/NP न/AN प्रतीक्षिष्‍यन्‍ते/KP इति/AUD अहम्/SN अजानाम्/KP ।/PUNC अतो/AVK मया/SN तूर्णम्/KV उक्तम्/KN -/PUNC ‘/PUNC त्‍वरितम्/KV प्रवेशय/KP ।/PUNC ’/PUNC
यथा/ASD एव/INTF सा/SN इयम्/SN मत्‍कक्षे/NP समायाता/KN ,/PUNC सुचिराद्/A दृष्‍टाम्/KN अपि/APY ,/PUNC सुतराम्/NV परिवृत्ताम्/KN अपि/APY च/APY तदाकृतिम्/NP प्रत्‍यभिज्ञातवतः/KNV मम/SN मुखात्/NP सहसा/KV विनिर्गतम्/KN -/PUNC “/PUNC अये/ASMB ,/PUNC रेवति/NS !/PUNC त्वम्/SN कदा/A श्रीमती/U पाठक/NP इति/AUD संजाता/KN ,/PUNC कदा/A च/APY पत्रकारी/NP संजाता/KN ?/PUNC स्‍मयमानया/KNV तया/SN उक्तम्/KN -/PUNC “/PUNC सर्वम्/SN तत्/SN कथयिष्‍यामि/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK पूर्वम्/SN माम्/SN उपवेष्टुम्/KN तु/A कथयतु/KP भवान्/SN ।/PUNC ”/PUNC ततः/AVK स्‍वयम्/NP एव/INTF उपविश्‍य/KKS तया/SN सूचितम्/KN यद्/AVK विश्‍वविद्यालयात्/NP सर्वोच्‍चपरीक्षाम्/NP संस्‍कृते/NP समुत्तीर्य/KKS तया/SN एकेन/SMKY पत्रकारेण/NP सह/AUP विवाहः/NP कृतः/KN ।/PUNC अचिरात्/A एव/INTF च/APY स्‍वयम्/NP अपि/APY पत्रकारकार्यम्/NP आरब्‍धम्/KN ।/PUNC सा/SN इयम्/SN न/AN केवलम्/NP सुतराम्/NP मत्‍परिचिता/NP एव/INTF अभूत्/KP ,/PUNC अपितु/AVK घनिष्‍ठतया/NP परिचिता/KN अभूत्/KP ,/PUNC अस्मिन्/SNV च/APY समये/NP पत्रकारतायाः/NP कार्याय/NP न/AN आगता/KN किन्‍तु/AVK दिल्‍लीनगरात्/NS जयपुरे/NS समायाता/KN अभूत्/KP इति/AUD माम्/SN द्रष्टुम्/KN आयाता/KN ।/PUNC अतः/AVK मया/SN नारङ्गकफलानि/NP तत्‍संमुखे/NP संरक्ष्‍य/KKS आस्‍वादयितुम्/KKS सा/SN अनुरुद्धा/KN ।/PUNC
तया/SN परिहसन्‍त्‍या/KN कथितम्/KN -/PUNC “/PUNC कथम्/AP भोः/ASMB ,/PUNC भवान्/SN “/PUNC सद्यः/A -/PUNC मुण्डितमत्तहूणचिबुकप्रस्‍पर्धि/NV नारङ्गकम्/NP ”/PUNC दत्त्‍वा/KKS एव/INTF माम्/SN कार्यालयात्/NP एव/INTF परावर्तयितुम्/KKS इच्‍छति/KP अथवा/AVK गृहम्/NP नीत्‍वा/KKS तत्र/A भवत्‍पत्न्याः/NP साक्षात्‍कारौ/NP अवसरम्/NP अपि/APY दातुम्/KKS इच्‍छति ?/PUNC ”/PUNC प्राचीनस्‍य/NV कस्‍‍यचित्/SNV कवेः/NP सा/SN इयम्/SN नारङ्गकाय/NP प्रदत्ता/KN उपमा/NP मद्रसनायाम्/NP नृत्‍यति/KP स्‍म/A कालेजदिवसेषु/NP सदा/A एव/INTF ,/PUNC किन्‍तु/AVK एनाम्/SN अस्मिन्/SNV अवसरे/NP संस्‍मार्य/KKS रेवत्‍या/NS सहसा/KV एव/INTF छात्रावस्‍था/NP मे/SN स्‍मारिता/KN ।/PUNC आश्‍चर्यम्/NP अपि/AVK मम/SN अभूत्/KP ,/PUNC यत्/AVK संकोचवती/NV ,/PUNC सरला/NV ,/PUNC सहजा/NV च/APY इयम्/SNV छात्रा/NP कथम्/APP प्रत्‍युत्‍पन्‍नमतिः/NV निर्भीका/NV च/APY संजाता/KN अस्ति/KP ।/PUNC मया/SN त्‍वरितम्/KV उक्‍तम्/KN -PUNC “/PUNC तत्/SN सर्वम्/SN तु/A भविष्‍यति/KP एव/INTF ।/PUNC यदि/AVK त्वम्/SN अधुना/A अन्‍यत्र/A व्‍यस्‍ता/NP न/AN भवेः/KP तदा/A अत्र/A एव/INTF स्‍थास्‍यसि/KP ।/PUNC कार्यालयसमयसमाप्तौ/NP आवाम्/SN गृहम्/NP गमिष्‍यावः/KP तत्र/A च/APY पत्‍न्‍या/NP सह/AUP चायपानम्/NP भोजनम्/NP च/APY अपि/APY भवेत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK अहम्/SN अत्र/A त्‍वदागमनात्/NP पूर्वम्/SN नाङ्गकफलभक्षणम्/NP आरब्‍धवान्/KN एव/INTF अभू्वम्/KP ,/PUNC अतः/AVK तुभ्‍यम्/SN प्रस्‍तौमि/KP तत्/SN ।/PUNC ”/PUNC तदनु/AVK च/APY तथा/ASD एव/INTF अभूत्/KP ।/PUNC सा/SN अद्य/A एव/INTF परावर्तितुम्/KKS इच्‍छति/KP स्‍म/A ।/PUNC
सायंकालीनविशेषद्रुतगामिनि/NV धूमशकटे/NP शायिका/NP तदर्थम्/NP आरक्षिता/KN अभूत्/KP ।/PUNC अतः/AVK भोजनाय/NP तु/A सा/SN न/AN अनुमतवती/KN किन्‍तु/AVK कार्यालयात्/NP किंचित्/SNV समयपूर्वम्/NP एव/INTF प्रस्‍थानम्/NP मया/SN निश्चितम्/KN ।/PUNC ताम्/SN आदाय/KKS पत्‍न्‍यै/NP समामेलयितुम्/KKS तत्र/A च/APY सायमाशम्/NP सह/AUP संपादयितुम्/KKS कार्यक्रमः/NP निश्चितः/KN ।/PUNC दूरभाषद्वारा/NP पत्‍नी/NP मया/SN सूचिता/KN ।/PUNC सा/SN केवलम्/NP तद्/SSN इदम्/SN अजानात्/KP यद्/SSN रेवतीनाम्‍नी/NS काचन/SNV छात्रा/NP मम/SN प्रतिवेशे/NP एव/INTF ,/PUNC मद्गृहसमीपे/NP एव/INTF निवसति/KP स्‍म/A ,/PUNC यदा/A अहम्/SN संस्‍कृतच्‍छात्रः/NP आसम्/KP ,/PUNC तदा/A तस्‍यै/SN संस्‍कृतम्/NP मया/SN पाठितम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC इदम्/SNV च/APY अध्‍यापनम्/NP निःशुल्‍कम्/NV अभूत्/KP ।/PUNC अद्य/A तु/A यदि/AVK कश्‍चन/SNV युवा/NP कांचन/SNV वयस्‍काम्/NV छात्राम्/NP निःशुल्‍कम्/NP पाठयति/KP ,/PUNC कामम्/NP सप्ताहे/NP द्विस्त्रिः/SMK वा/APY एव/INTF तद्/SN भवेत्/KP ,/PUNC तर्हि/AVK जनाः/NP शङ्करेन्/KP यत्/AVK न/AN जाने/KP किम्/AP तत्र/A आकूतम्/KN भवेत्/KP ?/PUNC कः/SNV तत्र/A स्‍वार्थः/NP वा/APY ,/PUNC अभिसन्धिः/NP वा/APY भवेत्/KP -/PUNC यतो/AVK हि/AVK अद्यत्‍वे/A पाठनम्/NP ट्यूशनम्/AB वा/APY विना/AUP दक्षिणाम्/NP न/AN कः/SN अपि/APY करोति/KP इति/AUD वाणिज्‍ययुगस्‍य/NP अस्‍य/SNV पद्धतिः/NP एव/INTF संजाता/KN अस्ति/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK त्रिंशद्वर्षपूर्वम्/NP न/AN अभूत्/KP तादृशी/NV पद्धतिः/NP ।/PUNC अतः/AVK सुभृशम्/NV स्‍त्रीसुलभाया/NV असूयायाः/NP खनिः/NP भूत्‍वा/KKS अपि/APY मत्‍पत्‍नी/NP न/AN अत्र/A कांचन/SNV विप्रतिपत्तिम्/NP अनुभूतवती/KN ।/PUNC सौत्‍सुक्‍यम्/NP प्रतीक्षमाणा/KNV सा/SN अभूत्/KP ,/PUNC यत्/AVK मम/SN भूतपूर्वा/NV छात्रा/NP या/SNV अधुना/A पत्रकारी/NP ,/PUNC सुसम्पन्‍ना/KN ,/PUNC समादृता/KN च/APY अस्ति/KP ,/PUNC कीदृशी/NP भवेत्/KP इति/AUD ।/PUNC यदा/A अहम्/SN रेवतीम्/NS स्‍ववाहने/NP गृहम्/NP आनयम्/KP ,/PUNC तदा/A छात्रजीवनस्‍य/NP ,/PUNC प्राचीनस्‍य/NV प्रतिवेशस्‍य/NP ,/PUNC प्राचीनायाः/NV तस्‍याः/SNV वसतेः/NP यत्र/A अहम्/SN संस्‍कृतच्‍छात्रः/NP सन्/KN न्‍यवसम्/KP ,/PUNC सर्वा/SNV अपि/APY स्‍मृतयः/NP पुनः/A नवीभूता/KN अजायन्‍त/KP ।/PUNC
संस्‍कृतस्‍य/NP छात्रः/NP यदा/A आसम्/KP ,/PUNC तदा/A प्राचीरान्‍तर्गते/NV नगरे/NP ,/PUNC अर्थात्/AVK नगरस्‍य/NP पुरातने/NV मध्‍यभागे/NP न्‍यवसम्/KP ।/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK यदा/A आङ्गलभाषाम्/NP पठितुम्/KKS आरब्‍धा/KN ,/PUNC तदा/A तु/A प्राचीराद् बहिः/A नवनिर्मिते/NV उपनगरे/NP ,/PUNC नूतने/NV स्‍वभवने/NP वयम्/SN आगताः/KN ।/PUNC रेवत्‍याः/NS परिवारः/NP मत्‍परिवारस्‍य/NP प्रतिवेशी/NP नगरे/NP अभूत्/KP ।/PUNC नगरीयजीवने/NP सर्वे/SNV प्रतिवेशिनः/NP स्‍वसमीपवासिपरिवारान्/NP जानन्ति/KP स्‍म/A ,/PUNC परिचयम्/NP रक्षन्ति/KP स्‍म/A ,/PUNC घनिष्‍ठता/NP अपि/APY भवति/KP स्‍म/A ।/PUNC
आधुनिकसमाजपद्धत्यनुसारम्/NP महानगरीया/NV असम्‍पृक्तता/NP ,/PUNC स्‍वकेन्द्रितता/NP च/APY न/AN तदा/A भवति/KP स्‍म/A ।/PUNC रेवत्‍याः/NS पितरौ/NP ,/PUNC सर्वे/SNV भ्रातरः/NP च/APY स्‍वस्‍वकार्ये/NP तादृग्/NV व्‍यापृता/KN अभूवन्/KP ,/PUNC यत्/AVK ते/SN न/AN कदा/A अपि/APY तस्‍याः/SN अध्‍ययने/NP अवधानम्/NP दातुम्/KKS समयम्/NP अवापुः/KP ।/PUNC
मन्‍ये/KP ते/SN तद्/SSN इदम्/SN अपि/APY न/AN जानन्ति/KP स्‍म/A यत्/APY के/SNV के/DV विषयाः/NP तया/SN दशम्‍याम्/SMKP कक्षायाम्/NP गृहीताः/KN ,/PUNC के/SNV विषयाः/NP च/APY कालेजीयकक्षायाम्/NP ।/PUNC एकदा/A यदा/A अहम्/SN स्‍वकालेजाद्/NP गृहम्/NP परावर्तमानः/KN अभूवम्/KP ,/PUNC तदा/A रेवत्‍याः/NS माता/NP मार्गे/NP मिलिता/KN ।/PUNC
सा/SN माम्/SN उक्‍तवती/KN “/PUNC समीर/NS ,/PUNC त्वम्/SN तु/A स्‍वल्‍पीयसि/NV अपि/APY वयसि/NP कालेजे/NP प्रविष्टः/KN इति/AUD मया/SN श्रुतम्/KN ।/PUNC नूनम्/NP प्रतिभाशाली/NP त्वम्/SN भवेः/KP ,/PUNC इति/AUD तर्कयामि/KP ।/PUNC
मम/SN पुत्री/NP रेवती/NS हाईस्‍कूलपरीक्षाम्/NP दास्‍यति/KP किन्‍तु/AVK गृहकार्ये/NP व्‍यापृतायै/KNV तस्‍यै/SN पठनाय/NP समयः/NP एव/INTF न/AN लभ्‍यते/KP ।/PUNC तत्पिता/NP तु/A अहोरात्रम्/NP व्‍यापारकार्ये/NP व्‍यस्‍तः/NP तिष्‍ठति/KP ,/PUNC अहम्/SN ,/PUNC औषधालये/NP सहायिका/NP अस्‍मि/KP इति/AUD तत्र/A एव/INTF सर्वम्/SN समयः/NP व्‍यतियाति/KP ।/PUNC
मत्‍पुत्राः/NP तु/A सर्वे/SNV उच्‍छृङ्खला/NV अपचारिणः/NV च/APY इति/AUD त्वम्/SN जानासि/KP एव/INTF ।/PUNC
न/AN दिवसे/NP तेषाम्/SN गृहे/NP अवस्थितिः/NP न/AN ,/PUNC रात्रौ/NP ।/PUNC सर्वम्/SNV गृहकार्यम्/NP रेवती/NS करोति/KP ।/PUNC एक/INTF एव/INTF सा/SNV मत्‍सुता/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK विना/AUP अध्‍ययनम्/NP तस्‍याः/SN साधीयसि/NV कुले/NP विवाहः/NP न/AN संभाव्‍यः/KN ,/PUNC अतः/AVK सा/SN पठतु/KP ,/PUNC परीक्षाम्/NP उत्तरतु/KP च/APY इति/AUD वयम्/SN वाञ्छामः/KP ।/PUNC यदि/AVK दिने/NP स्‍वल्‍पम्/NV अपि/AVK समयम्/NP प्रदाय/KKS त्‍वाम्/SN तस्‍यै/SN किंचन/SN पाठयेः/KP तर्हि/AVK सा/SN परीक्षाम्/NP उत्तरेत्/KP ।/PUNC ”/PUNC अहम्/SN तदा/A कैशोर्ये/NP पदम्/NP दधान/KN एव/INTF आसम्/KP ।/PUNC संस्‍कृतकालेजस्‍य/NP प्राचीनपरिपाटीघटितः/NV छात्रः/NP अभूवम्/KP ।/PUNC अतः/AVK संकुचितः/KN अपि/APY अनिच्‍छन्/KN अपि/APY अवदम्/KP -/PUNC “/PUNC अहम्/SN केवलम्/NP संस्‍कृतम्/NP पाठयितुम्/KKS शक्‍नोमि/KP ।/PUNC
यदि/AVK तस्‍याः/SN विषयेषु/NP संस्‍कृतम्/NP अपि/APY भवेत्/KP ,/PUNC तर्हि/AVK सप्ताहे/NP सकृद्/NP ,/PUNC द्विस्त्रिः/SMK वा/APY किंचन/SNV साहाय्यम्/NP प्रदास्‍यामि/KP ।/PUNC ”/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK सकृत्/NP तस्‍याः/SN गृहम्/NP गत्‍वा/KKS मया/SN ज्ञातम्/KN यत्/AVK संस्‍कृतविषयः/NP अपि/APY तया/SN गृहीतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC ततः/A च/APY सप्ताहे/NP यदा/A कदा/A गत्‍वा/KKS अहम्/SN पाठयामि/KP स्‍म/A ।/PUNC सदा/A एव/INTF च/APY तत्र/A तस्‍याः/SN माता/NP ,/PUNC कश्‍चन/SNV भ्राता/NP ,/PUNC काचन/SNV सखी/NP च/APY तया/SN सह/AUP अभूवन्/KP ।/PUNC सा/SN मदपेक्षया/NP आयुषि/NP ज्‍येष्‍ठा/NV अभूत्/KP ,/PUNC अहम्/SN तु/A नितराम्/NP अनभिज्ञः/NV एव/INTF अभूवम्/KP संसारवृत्तीनाम्/NP ,/PUNC अतः/AVK स्‍त्रीपुरुषसुलभाः/NV काश्‍चन/SNV भावनाः/NP तस्‍य/SN पाठनस्‍य/NP प्रसङ्गे/NP समुद्भवन्तु/KP इति/AUD संभवम्/NP एव/INTF न/AN आसीत्/KP ।/PUNC तया/SN अपि/APY न/AN कदाचन/A तादृशः/NV संकेतः/NP अपि/APY दत्तः/KN यत्/AVK सा/SN माम्/SN प्रति/AUP काम्/SN अपि/APY कोमलभावनाम्/NP प्रणयलेशम्/NP अपि/AVK वा/APY अनुभवन्‍ती/KN भवेत्/KP ।/PUNC
तया/SN वर्षत्रयम्/NP यत्/AVK किंचन/SN पठितम्/KN मत्‍सकाशात्/NP तद्/AVK अपि/APY सप्ताहे/NP द्विः/SMK वा/APY ,/PUNC त्रिः/SMK वा/APY ।/PUNC सा/SN बी.ए./AB कक्षायाम्/NP आसीत्/KP यदा/A मम/SN संस्‍कृतकालेजीयः/NV पाठ्यक्रमः/NP समाप्तिम्/NP अगात्/KP तत्र/A च/APY स्‍नातकोत्तरपरीक्षाम्/NP उत्तीर्य/KKS मया/SN आङ्गलभाषा/NP पाश्‍चात्त्‍यमहाविद्यालये/NP पठितुम्/KKS आरब्‍धा/KN ।/PUNC तदनु/AVK च/APY वयम्/SN नगरसीमान्‍तः/NP स्थितम्/KN तद्/SNV भवनम्/NP परित्‍यज्‍य/KKS नवनिर्मितभवने/NP समायाताः/KN ।/PUNC रेवत्‍याः/NS पाठनस्‍य/NP सः/SNV अध्‍यायः/NP अपि/APY तत्र/A एव/INTF स‍माप्तिम्/NP अगात्/KP ।/PUNC इदम्/SN खलु/A आसीत्/KP मदीयजीवनस्‍य/NP प्रथमान्तिमम्/NV च/APY पाठनम्/NP कस्‍या/SNV अपि/APY महिलायाः/NP ।/PUNC एतस्‍याः/SNV घटनायाः/NP प्रायः/NP वर्षत्रयम्/NP वर्षचतुष्टयम्/NP वा/APY व्‍यतीतम्/KN भवेद्/KP यदा/A एकस्‍याम्/SMKY रात्रौ/NP प्रायः/A दशवादनसमये/NP सहसा/KV एव/INTF रुदन्‍मुखी/NV रेवती/NS एकया/SMKY स्‍वसख्‍या/NP सह/AUP अस्‍मद्गृहे/NP समागत्‍य/KKS मन्‍मातरम्/NP सूचितवती/KN यत्/AVK तस्‍याः/SN उच्‍छृंखलैः/NV भ्रातृभिः/NP तस्‍याः/SN विवाहः/NP अपठितेन/KNV ,/PUNC वार्धक्‍ये/NP पदम्/NP दधानेन/KNV च/APY एकेन/SMKY व्‍यापारिणा/NP सह/AUP निश्चितः/KN ।/PUNC तस्‍याः/SN मातापितरौ/NP विरोधम्/NP अकुर्वताम्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK भ्रातरः/NP दृढाः/KN सन्‍ति/KP अस्मिन्/SNV संकल्‍पे/NP ।/PUNC अतः/AVK सा/SN सख्‍या/NP सह/AUP तूष्‍णीम्/NP एव/INTF ,/PUNC गृहजनान्/NP असूचयित्‍वा/KKS पलाय्य/KKS अत्र/A समागता/KN ।/PUNC न/AN कः/SN अपि/APY जानाति/KP कुत्र/A सा/SN गता/KN इति/AUD ।/PUNC
तस्‍याः/SN उद्देश्‍यम्/NP केवलम्/NP इदम्/SN आसीत्/KP यत्/AVK सप्ताहानन्‍तरम्/NP यदा/A विवाहमुहूर्तः/NP व्‍यतियातः/KN भवेत्/KP सा/SN प्रकटम्/NP घोषयिष्‍यति/KP यत्/AVK सा/SN आजीवनम्/NP अविवाहिता/KN स्‍थास्‍यति/KP ,/PUNC स्‍वतंत्रम्/NV जीवनम्/NP च/APY यापयिष्‍यति/KP ।/PUNC तावत्/A अवधिः/NP सप्ताहाय/NP सा/SN अस्‍मद्गृहे/NP निलीय/KKS स्‍थातुम्/KKS वांछति/KP स्‍म/A ।/PUNC यद्यपि/AVK मत्पित्रा ,/PUNC मात्रा/NP ,/PUNC अन्‍यैः/SNV गृहजनैः/NP च/APY रेवत्‍याः/NS तद्/SN इदम्/SNV पलायनम्/NP ,/PUNC तादृशः/NV वा/APY संकल्‍पः/NP न/AN समर्थितः/KN तथापि/AVK न/AN अन्‍यम्/SNV पन्‍थानम्/NP विलोक्‍य/KKS तदा/A सा/SN गृहे/NP रक्षिता/KN ।/PUNC तस्‍याः/SN सखी/NP स्‍वगृहे/NP परावर्तत/KP ।/PUNC प्रतिवेशस्‍य/NP कन्‍यका/NP इति/AUD रेवती/NS मत्पित्रोः/NP स्‍नेहपात्रम्/NP बभूव/KP एव/INTF ।/PUNC सप्ताहावधिः/NP गृहजनैः/NP इव/ASD सा/SN अस्‍मद्गृहे/NP न्‍यवसत्/KP ।/PUNC आसम्/KP तदा/A अहम्/SN विश्‍वविद्यालयीयच्‍छात्रः/NP ,/PUNC अचिरात्/A एव/INTF शिक्षाम्/NP समापयिष्‍ये/KP इति/AUD कृत्‍वा/KKS मद्विवाहः/NP अपि/AVK निश्चितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC ‘/PUNC वाग्‍दानम्/NP सम्पन्‍नम्/KN अभूत्/KP ’/PUNC सा/SNV कन्‍या/NP अभूत्/KP नगरान्‍तरे/NP ।/PUNC इदम्/SN श्रुत्‍वा/KKS रेवती/NS प्रसन्‍नताम्/NP प्राकटयत्/KP ।/PUNC स्‍मरामि/KP ताम्/SNV रात्रिम्/NP यदा/A स्‍वकीयाध्‍ययनकक्षे/NP अधीयानस्‍य/KNV मम/SN पार्श्‍वे/NP समागत्‍य/KKS रेवती/NS सहसा/KV प्रोवाच/KP -/PUNC “/PUNC समीर/NS ,/PUNC अचिरात्/A एव/INTF अहम्/SN परावर्तिष्‍ये/KP ।/PUNC न/AN जाने/KP तदा/A पुनः/A आवयोः/SN साक्षात्‍कारः/NP भवेत्/KP न/AN वा/APY ।/PUNC भवता/SN विद्याम्/NP ददता/KN मम/SN उपरि/A भूयान्/NV उपकारभारः/NP निपातितः/KN ।/PUNC अद्य/A तत्‍प्रतिवर्ते/NP किञ्चन/SN निवेदयितुम्/KKS इच्‍छामि/KP ।/PUNC किम्/AP स्‍वीकरिष्‍यति/KP भवान्/KP ?/PUNC ”/PUNC तद्/AVK इदम्/SN श्रुत्‍वा/KKS एव/INTF अहम्/SN विलक्षः/NV अभूवम्/KP ।/PUNC सा/SN किम्/AP वांछति/KP ,/PUNC किम्/AP विवक्षति/KP इति/AUD जिज्ञासाम्/NP विना/AUP एव/INTF मया/SN गभीरम्/KV सा/SN तत्/SN इदम्/SN उक्‍त्‍वा/KKS त्‍वरितम्/KV एव/INTF परावर्तिता/KN -/PUNC “/PUNC रेवति/NS ,/PUNC त्‍वाम्/SN जानासि/KP एव/INTF यदा/A आवयोः/SNV द्वयोः/SMK अपि/APY तादृशम्/NV वयः/NP यत्र/A जीवनयात्रा/NP आरभ्‍यते/KP एव/INTF ।/PUNC उभाभ्‍याम्/SNV अपि/APY आवाभ्‍याम्/SN स्‍वम्/SNV स्‍वम्/DV दाम्‍पत्‍यजीवनम्/NP निरुढव्‍यम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC तन्‍मर्यादाविरुद्धम्/NP किम्/SN अपि/AVK चिकीर्षितम्/KN नूनम्/NP अवाञ्छनीयम्/KN ,/PUNC हेयम्/NV सदाचारविरुद्धम्/NV च/APY भवेत्/KP ।/PUNC अपरम्/AVK च/APY ,/PUNC वयस्‍कायाः/NP तव/SN मदध्‍ययनकक्षे/NP रात्रौ/NP अवस्‍थानम्/NP न/AN अभिनन्‍दनीयम्/KN ।/PUNC ”/PUNC तद्/SN इदम्/SN श्रुत्‍वा/KKS एव/INTF रेवती/NS हतप्रभा/NV ,/PUNC विहस्‍ता/NV इव/ASD च/APY अवलोक्‍यत/KP ।/PUNC केवलम्/NP सा/SN तद/SNV दिनम्/NP उक्‍त्‍वा/KKS परावर्तत/KP -/PUNC “/PUNC अन्‍ततः/A तु/A त्वम्/SN संस्‍कृतच्‍छात्रः/NP असि/KP ।/PUNC अपराधशङ्किना/NV त्‍वया/SN तत्/SN इदम्/SN अपि/AVK न/AN पृष्टम्/KN यत्/APY अहम्/SN किम्/SN वांछामि/KP ?/PUNC यदि/AVK अत्र/A मम/SN अवस्‍थानम्/NP अपि/APY न/AN रोच्‍यते/KP तर्हि/AVK किम्/AP अत्र/A स्थितेन/KN ”/PUNC ' शृणु/KP शृणु/DV -/PUNC रेवति/NS ”/PUNC इति/AUD असकृत्/NP संबोधिता/KN अपि/APY सा/SN न/AN ऐक्षत/KP परावृत्‍य/KKS ।/PUNC सप्ताहानन्‍तरम्/NP न/AN जाने/KP कथम्/APP तस्‍याः/SN गृहजनैः/NP ज्ञातम्/KN यत्/AVK सा/SN अस्‍मद्गृहे/NP तिष्‍ठति/KP इति/AUD ।/PUNC अस्‍मत्परिवारस्‍य/NP तैः/SN सह/AUP सम्‍बन्‍धः/NP ,/PUNC तस्‍य/SN सामाजिकी/NV मर्यादा/NP प्रतिष्‍ठा/NP च/APY तावत्/A प्रथिता/KN आसीत्/KP यत्/APY तत्र/A कलङ्का/NP आशङ्का/NP न/AN अभूत्/KP संभवा/NP ।/PUNC तथापि/AVK यदा/A तैः/SN आगत्‍य/KKS रेवती/NS पृष्टा/KN तदा/A ते/SN सर्वम्/SN विज्ञाय/KKS स्‍वकीयम्/NV एव/INTF दोषम्/NP अमन्‍यन्‍त/KP ।/PUNC असंगतस्‍य/NV तस्‍याः/SN विवाहप्रस्‍तावस्‍य/NP उपरि/A खेदम्/NP प्रकाश्‍य/KKS ,/PUNC क्षमाम्/NP याचित्‍वा/KKS अस्‍माकम्/SN आभारम्/NP च/APY प्रकाश्‍य/KKS तैः/SN सा/SN प्रतिनीता/KN ।/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK किम्/AP अभूत्/KP इति/AUD कार्यान्‍तरव्‍यापृतैः/NV अस्‍माभिः/SN अपि/APY न/AN जिज्ञासितम्/KN ,/PUNC तैः/SN अपि/APY न/AN सूचितम्/KN ।/PUNC इदम्/SN श्रुतम्/KN बहुकालानन्‍तरम्/NP यत्/AVK रेवत्‍याः/NS अध्‍ययनम्/NP न/AN अभूत्/KP त्यक्तम्/KN ।/PUNC सेवा/NP अपि/AVK प्रारब्‍धा/KN ।/PUNC प्रौढावस्‍थायाम्/NP च/APY बहुकालानन्‍तरम्/NP विवाहः/NP तस्‍याः/SN समभूत्/KP इत्यादि/AUD ।/PUNC अद्य/A अहम्/SN सर्वम्/SN समजानाम्/KP यत्/AVK पाठकेन/NP तस्‍याः/SN विवाहः/NP कथम्/APP अभूत्/KP ,/PUNC पत्रकारकला/NP च/APY कथम्/APP तया/SN शिक्षिता/KN ।/PUNC अद्य/A सर्वम्/SN विगतम्/KN इतिहासम्/NP स्‍मृत्‍वा/KKS मया/SN अकस्‍मात्/NP रेवती/NS पृष्टा/KN -/PUNC “/PUNC स्‍मरसि/KP ताम्/SNV रात्रिम्/NP ,/PUNC यदा/A त्‍वम्/SN मत्‍कक्षे/NP किंचन/SN कथयितुम्/KKS समायाता/KN अभूः/KP ?/PUNC
“/PUNC किम्/AP इति/AUD न/AN स्‍मरेयम्/KP ?/PUNC सर्वम्/SN सुस्‍पष्टम्/KV स्‍मरामि/KP ,/PUNC स्‍मरिष्‍यामि/KP च/APY ।/PUNC ”/PUNC “/ PUNC तदा/A त्‍वया/SN किम्/AP विवक्षितम्/KN आसीत्/KP इति/AUD तु/A त्‍वया/SN अद्यावधि/NP न/AN कथितम्/KN ?/PUNC ”/PUNC सा/SN गभीरतया/KV समवोचत्/KP -/PUNC “/PUNC भवता/SN पृष्टम्/KN किम्/AP कदा/A अपि/AVK ?/PUNC अद्य/A परिणते/KNV वयसि/NP यदा/A अहम्/SN तत्/SN स्मरामि/KP ,/PUNC तदा/A गौरवम्/NP इव/ASD अनुभवामि/KP ।/PUNC गौरवम्/NP तद्/SN भवतः/SN कृते/KN अनुभवामि/KP ।/PUNC मम/SN अत्र/A आगमनस्य/NP एकम्/SMKY तद्/SNV दिनम्/NP अपि/APY कारणम्/NP ।/PUNC अद्य/A अहम्/SN भवते/SN सुस्‍पष्‍टम्/KV कथयितुम्/KKS इच्‍छामि/KP यत्/AVK तदा/A ,/PUNC यदा/A त्‍वया/SN अहम्/SN शुष्‍कनैयायिकेन/NV इव/ASD ,/PUNC ग्राम्‍यतया/NP ,/PUNC अनागरिकेन/NV आचरणेन/NP परावर्तिता/KN तदा/A सकृत्/A मम/SN मनसि/NP भवदर्थम्/NP घृणा/NP ,/PUNC उपहासः/NP च/APY समुदितः/KN ।/PUNC अद्य/A अहम्/SN तस्‍याः/SNV घटनायाः/NP संदर्भे/NP तम्/SNV श्‍लोकम्/NP स्‍मरामि/KP -/PUNC “/PUNC सामगानपवित्रम्/NP मे/SN न/AN उच्छिष्टम्/KNV अधरम्/NP कुरु/KP ।/PUNC उत्‍कण्ठिता/KN असि/KP चेद्/A भद्रे/NP वामम्/NV कर्णम्/NP दशस्‍व/KP मे/SN ॥/PUNC ”/PUNC तादृशः/NV अरसिकः/NV भवान्/SN लक्षितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC
सामाजिकरुढीनाम्/NP विरोधे/NP विद्रुह्यन्‍त्‍या/KNV मम/SN मानसे/NP तदा/A एवंविधमिथ्‍यामर्यादायाः/NP कृते/KN उपहास/NP आसीत्/KP यस्‍याम्/SN द्वयोः/SMK संलाप एतदर्थम् निषिद्धः भवति/KP यत्/APY तौ स्‍त्री-पुरुषौ इति/AUD ।/PUNC
यदि द्वे स्त्रियौ ,/PUNC द्वौ पुरुषौ वा/APY संलपतः तर्हि/AVK न/AN कः अपि/APY चिन्तितः भवति/KP ।/PUNC
किन्‍तु अधुना/A सर्वम् तत् स्मृत्‍वा चिन्‍तयामि यत्/APY तादृशी मर्यादा ,/PUNC तादृशी च/APY मनः स्थितिः दीर्घकालिकदृशा ,/PUNC व्‍यावहारिक-संसारप्रवृति अनुरोधेन च/APY कियती शुभावहा ।/PUNC ”/PUNC मध्‍ये एव/INTF मया/SN पृष्टम्- “/PUNC किन्‍तु तदानीम् त्वम्/SN किम् विवक्षन्‍ती अभूः ,/PUNC इति/AUD तु/A कथय ।/PUNC ”/PUNC तया/SN तथा/ASD एव/INTF सगाम्‍भीर्यम्/KV उक्तम्/KN -/PUNC “/PUNC समीर/NS ,/PUNC तदा/A मया/SN तद्/SN इदम्/SN तु/A न/AN कदा/A अपि/APY न/AN मनाक्/A अपि/APY चिन्तितम्/KN आसीत्/KP ,/PUNC यत्/AVK प्रणयनिवेदनाख्‍यम्/NP किंचन/SN कृत्‍वा/KKS त्‍वदुपकारस्‍य/NP प्रतिदानम्/NP चिकीर्षियामि/KP ,/PUNC तादृशम्/NP किंचन/SN कदा/A अपि/APY मन्‍मनसि/NP न/AN आसीत्/KP एव/INTF ।/PUNC
किन्‍तु/AVK कैशोर्यसुलभा/NV श्रद्धाभावना/NP त्‍वदर्थम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC त्‍वम्/SN मह्यम्/SN मनोज्ञः/NP सर्वदा/A प्रतीतः/KN अभूः/KP ।/PUNC श्रद्धाया/NP मनोज्ञतायाः/NP च/APY सा/SN इयम्/SNV भावशबलता/NP कदाचन/A ‘/PUNC भवान्/SN ’/PUNC इति/AUD ,/PUNC कदाचन/A ‘/PUNC त्वम्/SN इति/AUD मन्‍मुखात्/NP त्वदर्थे/NP वादयति/KP स्‍म/A ।/PUNC
तदानीम्/A अहम्/SN क्षुभितस्‍य/KNV स्‍वमानसस्‍य/NP शान्‍त्‍यै/NP तत्/SN इदम्/SN अकस्‍मात्/NP एव/INTF वांछितवती/KN यत्/AVK तव/SN स्‍कन्‍धयोः/NP शिरः/NP रक्षित्‍वा/KKS रोदानि/KP ,/PUNC त्‍वच्चरणयोः/NP धूलिम्/NP आदाय/KKS शिरसि/NP स्‍थापयानि/KP ,/PUNC येन/SN गुरुचरणयोः/NP कृते/KN प्रणामः/NP निवेदितः/KN भवेत्/KP ।/PUNC न/AN अन्‍यत्/SN अहम्/SN किंचन/SN वांछितवती/KN ,/PUNC कामम्/NP भवता/SN किम्/SN अपि/APY शङ्कितम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK निश्चितम्/KN इदानीम्/A कथयामि/KP यदि/AVK अद्यावधि/NP साहसम्/NP भवतः/SN आभारम्/NP मन्‍ये/KP यत्/APY इदम्/SN अपि/APY कर्तुम्/KKS तदा/A न/AN अहम्/SN भवता/SN अनुमता/KN ।/PUNC यद्यपि/AVK तेन/SN न/AN किंचन/SN अपि/APY अभविष्‍यत्/KP ,/PUNC यतो/AVK हि/A भवान्/SN परम्‍परानुयायी/NV ,/PUNC धर्मभीरुः/NV च/APY ।/PUNC किन्‍तु/AVK तदानीम्/A क्षु‍भितेन/KNV मन्‍मनसा/NP ,/PUNC कैशोर्यम्/NP उल्‍लंघितवता/KNV गात्रेण/NP च/APY यदि/AVK किंचन/SNV अपि/APY अनुचितम्/KN कृतम्/KN भवेत्/KP ,/PUNC वयोधर्मविवशेन/NV त्‍वया/SN अपि/APY यदि/AVK शैथिल्‍यम्/NP किंचन/SNV अनुभूतम्/KN भवेत्/KP तर्हि/AVK एकस्‍य/SMKY तस्‍य/SNV क्षणस्‍य/NP अनवधानम्/NP किम्/AP आवयोः/SNV द्वयोः/SMK अपि/APY जीवने/NP परिवर्तनम्/NP आनेतुम्/KKS न/AN अभविष्‍यत्/KP सुक्षम्/NP ?/PUNC अद्य/A पाश्‍चात्‍यमनःतत्त्‍वज्ञानाम्/NP अनुयायिनः/NV आधुनिकाः/NP केवलम्/NP शरीरशुद्धेः/NP एतावत्/SNV महत्त्‍वम्/NP उपहसेयुः/KP नाम/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK किम्/AP तत्/SN इदम्/SN अप‍लयितुम्/KKS पार्यते/KP यद्/AVK एवंविधेषु/NVएव/INTF क्षणेषु/NP शरीरेण/NP एव/INTF किंचन/SN तथाविधम्/NP संपाद्यते/KP येन/SN सर्वविधाः/NV समस्‍याः/NP समुद्भवन्ति/KP ।/PUNC शारीरिक्‍यः/NV ,/PUNC मानसिक्‍यः/NV च/APY ।/PUNC
अहम्/SN चिन्‍तयामि/KP यत्/APY तस्मिन्/SNV अवसरे/NP यत्/SSN संजातम्/KN तत्/SSN विपरीतम्/KN यदि/AVK किंचन/SN अघटिष्‍यत/KP ,/PUNC तर्हि/AVK मदीये/SNV जीवने/NP ,/PUNC दाम्‍पत्‍ये/NP च/APY अधुना/A यत्/SNV चिन्‍तामुक्तत्‍वम्/NP ,/PUNC मानसे/NP या/SNV निर्बाधता/NP च/APY अस्ति/KP ,/PUNC सा/SN किम्/AP अभविष्‍यत्/KP ?/PUNC आवाम्/SN निर्भीकतया/NP ,/PUNC स्‍वच्‍छन्‍दम्/NP च/APY संलपितुम्/KKS अपारयिष्‍याव/KP ?/PUNC किम्/AP त्वम्/SN स्‍वपत्‍नीसविधे/NP तावत्/A उन्‍मुक्तेन/NV मनसा/NP माम्/SN नेतुम्/KKS अपारयिष्‍यः/KP ?/PUNC अद्यतनानाम्/NP दुःसाहसिनाम्/NP कथा/NP तु/A त्‍यज्‍यताम्/KP ये/SN सर्वस्‍य/SN उपरि/A गजनिमीलिकाम्/NP कर्तुम्/KKS प्रवीणताम्/NP सम्‍पादयन्ति/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK पारम्‍परिकपरिवाराणाम्/NP मानसेषु/NP तथाविधाभिः/NV घटनाभिः/NP किम्/AP किम्/DV न/AN सम्‍पाद्यते/KP इति/AUD वयम्/SN सर्वे/SN जानीमः/KP एव/INTF ।/PUNC ”/PUNC रेवत्‍याः/NS उद्घाटितानि/KNV एतानि/SNV रहस्‍यानि/NP ,/PUNC च/APY विगतानाम्/KNV च/APY क्षणानाम्/NP स्‍मृतयः/NP मन्‍मनसि/NP अभूतपूर्वम्/NV कंचन/SNV उहापोहम्/NP प्रारब्‍धवत्‍यः/KN ।/PUNC
तदा तु/A मया/SN सर्वम् इदम्/SN ज्ञातम् एव/INTF न/AN अभूत्/KP ,/PUNC चिन्तितम् एव/INTF न/AN अभूत्/KP ।/PUNC
तदानीम्/A एव/INTF स्‍मृतीनाम्/NP अयम्/SNV प्रवाहः/NP सहसा/KV भग्‍नः/KN ।/PUNC अस्‍मद्गृहम्/NP समागतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC वाहनम्/NP मया/SN अवरुद्धम्/KN ।/PUNC आवाम्/SN च/APY प्रतीक्षमाणायाः/KNV मत्‍पत्‍न्‍याः/NP कक्षम्/NP प्रति/AUP चलितौ/KN ।/PUNC

शून्‍या/NV आसन्‍दी/NP

अद्य/A पुनः/A मदीयाद्/SNV आवासात्/NP चतुर्थतलीयकक्ष्‍यायाः/NP स्‍वकीयालिन्‍दे/NP स्थितः/KN अहम्/SN प्रतिवेशस्‍थे/NV तस्मिन्/SNV भवने/NP अनायासम्/NP एव/INTF दृष्टिपातम्/NP अकार्षम्/KP ।/PUNC भवनद्वाराग्रशाद्वले/NP सा/SNV आसन्‍दी/NP तथा/ASD एव/INTF शून्‍या/NV आसीत्/KP ।/PUNC मदीये/SNV हृदये/NP अनिर्वचनीया/KNV इव/ASD काचिद्/SNV वेदना/NP अजागरीत्/KP ।/PUNC “/PUNC व्‍यतिषजति/KP पदार्थानान्‍तरः/NP कः/SNV अपि/APY हेतुः/NP ।/PUNC ”/PUNC गतस्‍य/KNV मासद्वयस्‍य/NP सर्वाः/SNV अपि/APY घटनाः/NP चलचित्रवत्/NP मदीये/SNV स्‍मृतिपटले/NP पर्यक्रामन्/KP ।/PUNC आसीत्/KP कश्‍चन/SNV अल्‍पजीवी/NP संयोगः/NP येन/SN मासद्वयम्/NP इदम्/SNV तादृशे/NV कुतुहलगर्भे/NV ऊहापोहे/NP निमज्जितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC
मासद्वयात्/NP पूर्वम्/SN एव/INTF पितुः/NP स्‍थानान्‍तरणपरवशा/NP नगरे/NP अस्मिन्/SNV न/AN आयाता/KN वयम्/SN ।/PUNC
जनसंकुले/NV अस्मिन्/SNV नगरे/NP बहुतलीये/NV (/PUNC मल्‍टीस्‍टोरी/AB )/PUNC कर्मचार्यावासे/NP समलभ्‍यत/KP एकः/SMKY आवासः/NP ।/PUNC चतुर्थे/SMKP तले/NP सा/SN इयम्/SNV कक्ष्‍या/NP आसीत्/KP ।/PUNC आचार्यपरीक्षाम्/NP दित्‍सुः/NV अहम्/SN तस्‍य/SNV एव/INTF आवासस्‍य/NP आलिन्‍दे/NP उपविष्टः/KN ग्रन्‍थान्/NP उद्घाट्य/KKS यथा/ASD एव/INTF “/PUNC रसगङ्गाधरम्/NS ”/PUNC समनुशीलयितुम्/KKS प्रवृत्तः/KN तथा/ASD एव/INTF मदीया/SNV दृष्टिः/NP प्रतिवेशस्‍थे/NV तस्मिन्/SNV लघुनि/NV भवने/NP प्रापद्/KP यस्‍य/SN भवनद्वाराग्रस्‍थम्/NV शाद्वलम्/NP (/PUNC लॉन/AB )/PUNC मदीया/SNV आलिन्‍दात्/NP सुस्‍पष्‍टम्/NV दृष्टिगोचरम्/NP भवति/KP स्म/A ।/PUNC बहुतलीयानाम्/NV राजकीयभवनानाम्/NP मध्‍ये/NP लघ्वाकारम्/NV इदम्/SNV एकतलीयम्/NV सुशान्‍तम्/NV मनोहारि/NV च/APY भवनम्/NP कथम्/APP अवशिष्‍टम्/KN इति/AUD विस्‍मयः/NP अपि/APY मे/SN अजनि/KP ।/PUNC तस्‍य/SNV एव/INTF शाद्वलस्‍य/NP एकस्मिन्/SMKY कोणे/NP स्थिता/KN अभूत्/KP सा/SNV एव/INTF आसन्‍दी/NP ।/PUNC तदुपरि/NP स्थिता/KNV काचन/SNV मानवाकृतिः/NP अपि/APY प्रत्‍यक्षीकृता/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK तस्‍याः/SN पृष्‍ठभागम्/NP एव/INTF अहम्/SN द्रष्टुम्/KN अशकम्/KP यतः/AVK तस्‍याः/SN मुखम्/NP ,/PUNC असान्‍द्याः/NP च/APY मुखम्/NP संमुखीनाम्/NP दिशम्/NP अपश्‍यत्/KP मन्‍मुखाग्रे/NP तु/A पृष्‍ठभाग/NP एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC माघकवेः/NS शिशुपालवधीये/NS प्रथमे/SMKP सर्गे/NP तु/A हरिः/NP नारदम्/NS “/PUNC वपुः/NP विभक्‍तावयवम्/NV पुमान्/NP इति/AUD क्रमात्/NP अमुम्/SN नारदः/NS इति/AUD अबोधि/KP सः/SN ”/PUNC इति/AUD दिशा/NP सपदि/A एव/INTF अभिज्ञातवान्/KN किन्‍तु/AVK मया/SN सावधानाम्/NP ईक्षमाणेन/KN अपि/APY “/PUNC क्रमात्/NP ”/PUNC केवलम्/NP नर्सरी/AB ’/PUNC इति/AUD बोधः/NP अधिगतः/KN ,/PUNC यतोहि/AVK तस्‍याः/SN पृष्‍ठतः/A सुललितः/NV भ्रमरश्‍यामलः/NV प्रलम्‍बः/NV केशराशिः/NP स्‍पष्टम्/KV अवलम्‍बते/KP स्‍म/A ।/PUNC देहयष्टिम्/NP अवेक्ष्‍य/KKS तद्/SN इदम्/SN अपि/APY स्‍पष्टम्/KV प्रत्यभ्यजानाम्/KP यत्/AVK सा/SNV नवयौवना/NP स्‍यात्/KP ।/PUNC सायम्/A समयः/NP अयम्/SNV आसीत्/KP इति/AUD शनैः/KV शनैः/DV प्रकाशः/NP अपक्षीणः/KN दृष्टिः/NP अपि/APY तस्‍मात्/SNV स्थलात्/NP प्रत्यावर्तत/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK बहुधा/A प्रातः/A अपि/APY सा/SNV एव/INTF आसन्‍दी/NP ,/PUNC तदुपरि/NP स्थिता/KN सा/SNV एव/INTF नवयुवतिः/NP दृष्टिगोचरम्/NP अयात्/KP ।/PUNC
विचित्रः/NV कश्‍चन/SNV संयोगः/NP अभूद्/KP यत्/AVK ताम्/SNV आसन्‍दीम्/NP उपसर्पन्‍ती/KN सा/SN न/AN अभूद्/KP दृष्टिपथातिथिः/NP ,/PUNC यदा/A अहम्/SN आलिन्‍दे/NP समागच्‍छम्/KP ,/PUNC सा/SN गृहात्/NP आगत्‍य/KKS वेत्रासने/NP तस्मिन्/SNV पूर्वम्/SN एव/INTF उपाविशत्/KP ।/PUNC एकदा/A सद्यः/A स्‍नाता/KN सा/SN स्‍वकीयम्/NV केशपाशम्/NP शोषयितुम्/KKS एव/INTF प्रातः/A सूर्याभिमुखी/NV केशान्/NP आस्‍फालयन्‍ती/KN अवश्‍यम्/NP दृष्टा/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK तदा/A अपि/APY तस्‍याः/SN पृष्‍ठम्/NP एव/INTF अभूद्/KP दृष्टिगोचरम्/NP न/AN मुखमंडलम्/NP ,/PUNC न/AN वा/APY अग्रभागः/NP ।/PUNC कुसुमकोमला/NV बाहुलता/NP ,/PUNC तस्‍याः/SN आकुंचनादिक्रियाः/NP च/APY अवश्‍यम्/NP ईक्षिताः/KN ।/PUNC
सर्वम्/SN इदम्/SN आकलय्य/KKS तस्‍याः/SN अप्रतिमसौन्‍दर्यम्/NP अनुमातुम्/KKS मदीया/SNV काव्‍यविमर्शाभ्‍यस्‍ता/NV कल्‍पनाशक्तिः/NP उहापोहान्/NP प्रारभत/KP ।/PUNC केन/SNV वा/APY उपायेन/NP तस्‍याः/SN अवधानम्/NP आकृष्‍य/KKS मदभिमुखीनाम्/NP कुर्याम्/KP ,/PUNC येन/SN अरविन्‍दसुन्‍दरम्/NV तन्‍मुखम्/NP तु/A द्रष्टुम्/KN शक्‍नुयाम्/KP इति/AUD बहुधा/A व्‍यचारयम्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK दूरम्/NP आसीत्/KP तद्/SNV भवनम्/NP दृष्टिः/NP तु/A सौविध्‍येन/NP तत्र/A उपसर्पति/KP स्‍म/A ,/PUNC वाणी/NP सरलतया/NP न/AN प्राप्नुयात्/KP इति/AUD अहम्/SN अजानाम्/KP ।/PUNC प्‍लुतस्‍वरेण/NP दूराद्धूते/NP तु/A सर्वः/SNV प्रतिवेशिजनः/NP क्रान्तिकामी/NV दत्तकर्णः/NS भवेत्/KP इति/AUD अपि/APY अहम्/SN अजानाम्/KP ।/PUNC
अतः/AVK न/AN आसीत्/KP कश्चित्/SNV उपायः/NP ।/PUNC संस्‍कृतच्‍छात्रत्‍वेन/NP संकोचशीलः/NV अहम्/SN तद्गृहाभिमुखतः/NP बहुधा/A उपासरम्/KP ,/PUNC तद्गृहस्‍वामिनः/NP नामपट्टम्/NP अपि/APY अपठम्/KP “/PUNC राजकुमार/NS शर्मा/NP ”/PUNC कश्‍चन/SN आसीत्/KP अयम्/SN ।/PUNC तस्‍य/SN एव/INTF सुता/NP सा/SN भवेद्/KP या/SN स्‍नानानन्‍तरम्/NP कतिपयम्/SNV समयम्/NP गृहद्वाराङ्गणशाद्वलस्‍थायाम्/NV आसन्‍द्याम्/NP स्थित्‍वा/KKS केशान्/NP प्रसाधयति/KP ।/PUNC पत्‍नी/NP तु/A न/AN एव/INTF स्‍याद्/KP यतः/AVK तस्‍याः/SN वयः/NP तु/A प्रौढम्/KNV भवेत्/KP मद्दृष्टिपथगा/NP सा/SN  इयम्/SNV तु/A किशोरीवान्/NP अनुमीयते/KP स्‍म/A ,/PUNC अङ्गभंग्‍या/NP ,/PUNC देहयष्‍टया/NP ,/PUNC करचालनादिभिः/NP च/APY ।/PUNC
एतावत्/SNV मात्रम्/NP आसीत्/KP मम/SN कल्‍पनाविलसितम्/NP ।/PUNC न/AN अतः/AVKपरम्/AVK प्रक्रमम्/NP अहम्/SN अकरवम्/KP ,/PUNC तद्गृहे/NP गत्‍वा/KKS स्‍वपरिचयम्/NP कारयितुम्/KKS न/AN अभूत्/KP मे/SN साहसम्/NP ।/PUNC
महाविद्यालये/NP प्रत्यहम्/NP उपस्थितिः/NP देया/KN अभूत्/KP मया/SN ,/PUNC अध्‍ययनम्/NP अपि/APY गहनम्/NP अजायत/KP ,/PUNC परीक्षातिथयः/NP निकटस्‍थाः/NV आसन्/KP ।/PUNC अतः/AVK न/AN अधिकम्/NP प्राचलत्/KP तादृशः/NV ऊहापोहविधिः/KP ।/PUNC महानगरस्‍य/NP सा/SN इयम्/SNV विचित्रा/NP एव/INTF स्थितिः/NP भवति/KP यत्/APY अत्र/A कश्‍चन/SNV अपि/APY प्रतिवेशी/NP न/AN स्‍पष्‍टम्/KV वेत्ति/KP ,/PUNC के/SNV के/DV जनाः/NP तस्‍य/SN निकटे/NP वसतिगृहेषु/NP प्रतिवसन्‍ति/KP ,/PUNC कदा/A तत्र/A आयाताः/KN कदा/A च/APY प्रतिनिर्गताः/KN ।/PUNC तिष्‍ठतु/KP दूरे/NP सौहार्दसम्‍बन्‍धप्रयासः/NP ,/PUNC ते/SN तु/A न/AN तद्/SN इदम्/SN अपि/APY ज्ञातुम्/KKS प्रयस्‍यन्ति/KP यत्/AVK कस्मिन्/SNV भवने/NP परिवाराः/NP सन्‍ति/KP ,/PUNC कतरम्/SN च/AP शून्‍यम्/NP ।/PUN मया/SN अपि/APY तादृशी/NV एव/INTF महानगरसुलभा/NV मनःप्रवृत्तिः/NP शनैः/KV शनैः/DV अङ्गीकृता/KN अभूत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK तद्गृहशाद्वलम्/NP ,/PUNC सा/SNV एकदा/A आसन्‍दी/NP ,/PUNC तस्‍य/SN उपरि/A उपविष्टा/KN सा/SN किशोरी/NP च/APY प्रायः/NP प्रत्यहम्/NP एव/INTF मद्दृष्टिपथम्/NP अगात्/KP ।/PUNC एकता/A तु/A तीव्रः/NV क्रोधः/NP मया/SN अनुभूतः/KN यत्/AVK कदा/A अपि/APY सा/SNV आसन्‍दीम् प्रत्युपसर्पन्‍ती/KN न/AN दृश्‍यते/KP ,/PUNC पृष्‍ठतः/A परावृत्‍य/KKS अपि/APY न/AN पश्‍यति/KP ,/PUNC कश्‍चन/SN एनाम्/SN अकारयति/KP अपि/APY न/AN ।/PUNC किम्/AP इयम्/SN सूर्यनिविष्टदृष्टि/NV किंचन/SNV तपः/NP अनुतिष्‍ठति/KP ?/PUNC सकृत्/NP मया/SN तस्‍याः/SN पार्श्‍वभागः/NP ,/PUNC नासाग्रम्/NV मुखस्‍य/NP एकम्/SMKY पार्श्‍वम्/NP च/APY अवश्‍यम्/NP अवलोकितम्/KN आसीत्/KP येन/SN मम/SN तदनुमानम्/NP पुष्टिम्/NP अगात्/KP यत्/AVK सा/SNV अनिन्‍द्यसुन्‍दरी/NV ,/PUNC किशोरवयाः/NV च/APY अस्ति ।/PUNC मया/SN निश्चितम्/KN यद्/AVK अस्‍याः/SN ध्‍यानम्/NP आक्रष्‍टुम्/KN वाग्‍व्‍यापारम्/NP तु/A न/AN प्रचालयिष्‍ये/KP किन्‍तु/AVK यदि/AVK किंचन/SNV वस्‍तु/NP सावधानम्/NP तत्/SN निकटे/NP प्रक्षेप्तुम्/KKS शक्ष्‍यामि/KP तर्हि/AVK तदर्थम्/NP प्रयतिष्‍ये/KP ।/PUNC किंचन/SNV प्रेमपत्रसदृशम्/NP विलिख्‍य/KKS प्रक्षिपामि/KP इति/AUD सकृत्/A अभिलाषा/NP अजागरीत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK तर्कः/NP तद्विरोधे/NP समुपासरत्/KP ।/PUNC
यदि/AVK वायुवेगवशात्/NP अन्‍यत्र/A कुत्रचन/A तत्/SNV पत्रम्/NP समुड्डीय/KKS गतम्/KN अथवा/AVK मदीये/SNV एव/INTF बहुतलभवने/NP कस्मिंश्चित्/SNV अन्‍यस्‍य/SN आवासे/NP तत्/SN पतितम्/KN ,/PUNC तर्हि/AVK कीदृशी/NV उत्‍पातपरम्‍परा/NP प्रारप्‍स्‍यते/KP इति/AUD अवधार्य/KKS विरतः/KN अभूवम्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK मासम्/NP एकम्/SMKY यदा/A ताम्/SN प्रायः/A प्रत्यहम्/NP अपश्यम्/KP ,/PUNC तद्विषये/NP कल्‍पनाः/NP च/APY अकरवम्/KP न/AN च/APY स्‍फुटम्/KV ताम्/SN द्रष्टुम्/KN अपारयम्/KP ,/PUNC तदा/A अमर्षवशात्/NP एकम्/SMKY तादृशम्/NV कृत्‍यम्/NP अनुतिष्‍ठम्/KP यत्/AVK मादृशस्‍य/NV संकोचिनः/NP कृते/KN ‘/PUNC साहसम्/NP एव/INTF अभूत्/KP ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY पत्रखण्‍डे/NP अलिखम्/KP -/PUNC “/PUNC सूर्यस्‍य/NP अभिमुखम्/NP एव/INTF न/AN ,/PUNC स्‍वपृष्‍ठे/NP अपि/APY कदाचित्/A परिवर्त्‍य/KKS द्रष्टव्‍यम्/KN ।/PUNC ”/PUNC तत्/SNV च/APY पत्रम्/NP मृत्‍खंडस्‍य/NP आवरणरूपम्/NV विनिर्माय/KKS सावधानम्/NP तस्‍याः/SN दिशि/NP प्राक्षिपम्/KP ।/PUNC तत्/SN इदम्/SN अहम्/SN न/AN अजानाम्/KP यत्/AVK केवलम्/NP लक्ष्‍यम्/NP प्रति/AUP प्रेषणेन/NP एव/INTF न/AN सिध्‍यन्ति/KP मनोरथाः/NP नगरेषु/NP ,/PUNC विद्युत्‍प्रवाहतंत्रम्/NP अपि/APY भवति/KP ,/PUNC तस्‍य/SN अयस्‍तारा/NP अपि/APY भवन्ति/KP ,/PUNC वायुतत्त्‍वम्/NP अपि/APY तादृशम्/NV भवति/KP ,/PUNC पृथिव्‍या/NP आकर्षणशक्तिः/NP अपि/APY किंचन/SNV सारभूतम्/NV तत्त्वम्/NP येन/SN विपथे/NP नीयन्‍ते/KP लघवः/NV पदार्थाः/NP ,/PUNC पात्‍यन्‍ते/NP च/APY गुरवः/NP ।/PUNC
तलद्वयाधोगमनसमकालम्/NP एव/INTF विद्युत्तारैः/NP प्रतिहतम्/KNV तत्/SNV मृत्‍खंडम्/NP विपथगामि/NP समभूत्/KP ,/PUNC मद्गृहसकुंलस्‍य/NP परिसरे/NP एव/INTF भूमौ/NP न्‍यपतत्/KP ।/PUNC विधिः/NP अनुकूलः/NV अभूत्/KP अतएव/AVK विस्‍मयकरी/NV सा/SNV इयम्/SNV घटना/NP अघटत/KP यत्/AVK वायुवेगवशात्/NP तत्/SNV पत्रम्/NP प्रवाह्य/KKS मद्हृदयनायिकायाः/NP तस्‍याः/SNV किशोर्याः/NP आसन्‍दीपार्श्‍वनिकटे/NP एव/INTF अनीयत/KP ।/PUNC तस्‍याः/SN दक्षिणपार्श्‍वे/NP तत्/SNV पत्रखंडम्/NP अपतत्/KP ।/PUNC मम/SN हर्षस्‍य/NP न/AN अभूत्/KP पराकाष्‍ठा/NP ।/PUNC मृत्‍खंडम्/NP अन्‍यत्र/A न्‍यपतत्/KP ,/PUNC केवलम्/NP पत्रम्/NP एव/INTF तत्र/A गतम्/KN यत्र/A अहम्/SN अवाञ्छम्/KP ।/PUNC नूनम्/NP विधिः/NP सकरुणो/NV भवति/KP ।/PUNC साम्प्रतम्/A यथा/ASD एव/INTF सा/SN पत्रम्/NP आदाय/KKS पठेत्/KP परावृत्‍य/KKS द्रक्ष्‍यति/KP ,/PUNC मत्‍कामाः/NP च/APY फलेग्रहयो/UNK भविष्‍यन्ति/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK किम्/AP इदम्/SN !/PUNC तया/SN पत्रस्‍य/NP उपरि/A दृष्टिक्षेपः/NP अपि/APY न/AN कृतः/KN ।/PUNC किम्/AP सुप्ता/KN अस्ति/KP सा/SN ?/PUNC तद्/AVK अपि/APY न/AN अभूत्/KP यतः/AVK सा/SN केशान्/NP परामृशन्‍ती/KN दृश्‍यते/KP स्‍म/A ।/PUNC मया/SN चिन्तितम्/KN यत्/AVK कश्‍चन/SNV गृहजनः/NP तत्र/A स्थितः/KN भवेद्/KP यत्/AVK समक्षम्/NP न/AN असौ/SN तत्/SNV पत्रम्/NP उत्‍थापयितुम्/KKS इच्‍छति/KP ।/PUNC
परस्‍तात्/A पठिष्‍यति/KP इति/AUD विचिन्‍त्‍य/KKS प्रतीक्षमाणः/KN अभवम्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK मम/SN मनोरथाः/NP उत्‍थाय/KKS हृदि/NP एव/INTF आलीयन्‍त/KP ।/PUNC किम्/AP अपि/APY न/AN समजनि/KP ।/PUNC किम्/AP अनया/SN न/AN अभिरोचितम्/KN मम/SN चापलम्/NP ?/PUNC किम्/AP न/AN अधिकम्/NP मया/SN प्रवर्तनीयम्/KN अस्‍याम्/SNV दिशि/NP ?/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN विचिन्‍तयन्/KN एव/INTF अहम्/SN कारितः/KN पित्रा/NP भोजनाय/NP इति/AUD ततः/A प्रत्‍युदतिष्‍ठम्/KP ।/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK परीक्षाव्‍यापृतत्‍वात्/NP ,/PUNC सहसा/KV एव/INTF एकस्‍य/SMKY सम्‍बन्धिजनस्‍य/NP परलोकपथातिथिभूतत्‍वात्/NP अन्‍यत्र/A व्‍यस्‍ततया/NP न/AN ताम्/SN द्रष्टुम्/KN अपारयम्/KP ।/PUNC सप्ताहानन्‍तरम्/NP अलिन्‍दे/NP स्थितः/KN यदा/A ताम्/SNV आसन्‍दीम्/NP अपश्‍यम्/KP ,/PUNC सा/SNV रिक्‍ता/NP आसीत्/KP ।/PUNC मन्‍ये/KP स्‍नात्‍वा/KKS समायास्‍यति/KP सा/SN इति/AUD प्रत्‍यक्षैक्षिषि/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK निर्गतः/KN भूयान्/NV कालः/NP न/AN इयम्/SN आयाता/KN ।/PUNC किम्/SNV स्‍यात्/KP कारणम्/NP ?/PUNC किम्/AP सर्वे/SN बहिर्गताः/KN ?/PUNC अपरस्मिन्/SNV अपि/APY दिवसे/NP आसन्‍दी/NP रिक्ता/KN अभूत्/KP ।/PUNC अहम्/SN व्‍यकल्‍पयम्/KP यत्/AVK मा/AN अभूत्/KP सा/SN विलक्षा/NP मदीयम्/SNV पत्रम्/NP पठित्‍वा/KKS ।/PUNC यदि/AVK तदा/A परस्‍तात्/A तत्/SNV पत्रम्/NP दृष्टम्/KN स्‍यात्/KP ,/PUNC चिन्तितम्/KN च/APY स्‍याद्/KP द्वाराद्/NP बहिः/A शाद्वले/NP स्थिताम्/KNV ताम्/SN बहवः/SN पश्‍यन्ति/KP ,/PUNC पत्राणि/NP च/APY प्रक्षिपन्‍ति/KP इति/AUD न/AN अधुना/A तत्र/A उपवेष्टव्‍यम्/KN ।/PUNC न/AN इदम्/SN साधु/KV विहितम्/KN मया/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK कः/SN किम्/AP करोतु/KP अधुना/A ?/PUNC तदा/A एव/INTF मदीयः/SNV मातुलः/NP काश्‍याः/NS दिनद्वयाय/NP समायातः/KN ,/PUNC अस्‍मद्गृहे/NP एव/INTF अतिष्‍ठत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN ताम्‍बूलचर्वणव्‍यसनम्/NP ,/PUNC सुप्रसिद्धम्/NP आसीत्/KP अस्‍माकम्/SN परिवारेषु/NP ।/PUNC यथा/ASD एव/INTF स/SN समागत्‍य/KKS स्‍नानागारम्/NP प्रवेष्टुम्/KN ऐच्‍छत्/KP ।/PUNC मन्‍माता/NP माम्/SN प्रेषितवती/KN मातुलमहाभागस्‍य/NP कृते/KN तद्दिवसीयम्/NV ताम्‍बूलभाण्‍डागारम्/NP समानेतुम्/KKS ताम्‍बूलिकस्‍य/NP आपणात्/NP ।/PUNC असौ/SNV ताम्‍बूलविक्रेता/NP वसतौ/NP सुप्रथितः/KNV लोकप्रियः/NV च/APY आसीत्/KP ।/PUNC
चतुष्‍पथस्‍थत्‍वात्/NP ,/PUNC प्रत्‍युत्‍पन्‍नमतित्‍वात्/NP ,/PUNC वावदूकत्‍वात्/NP च/APY तस्‍य/SN आपणे/NP सर्वदा/A जनसंमर्दः/NP तिष्‍ठति/KP स्‍म/A ।/PUNC गतेषु/KNV पञ्चवर्षेषु/NP एव/INTF स/SNV तावान्/NV समृद्धः/KN संजातः/KN यत्/APY मरुत्तरशकटम्/NP (/PUNC कार/AB )/PUNC क्रेतुम्/KKS वांछति/KP इति/AUD सर्वे/SN जानन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC सः/SN अपि/APY तत्रस्‍थान्/NV प्रायः/A सर्वान्/SNV एव/INTF परिवारान्/NP साधु/KV समजानात्/KP ।/PUNC मया/SN ताम्‍बूलदशकम्/NP संनाहयितुम्/KKS आदिष्‍टः/KN असौ/SN यावत्/A अन्‍यान्/SNV ग्राहकान्/NP सन्‍तोषयन्/KN अभूत्/KP तावत्/A एव/INTF शवयात्रा/NP काचन/SNV तस्‍मात्/SNV एव/INTF चतुष्‍पथाद्/NP यान्‍ती/KN दृष्टिपथम्/NP अगात्/KP ।/PUNC कस्‍य/SN इयम्/SNV अन्तिमा/NV यात्रा/NP ?/PUNC द्वित्रैः/SMKY ग्राहकैः/NP करुणादृष्टिः/NP तदुपरि/NP पातिता/KN ।/PUNC ताम्/SN एव/INTF च/APY अवलम्‍ब्‍य/KKS जनानाम्/NP वार्तालापाः/NP प्रासरन्/KP ।/PUNC न/AN अहम्/SN तत्र/A सविशेषम्/KV अवहितः/KN अभूवम्/KP किन्‍तु/AVK यथा/ASD एव/INTF “/PUNC राजकुमारशर्मणः/NS ”/PUNC प्रसङ्गः/NP अश्रूयत/KP ,/PUNC तत्कालम्/NP एव/INTF अहम्/SN उत्‍कर्णः/NV अभवम्/KP ।/PUNC ताम्‍बूलविक्रेता/NP स्‍वग्राहकाणाम्/NP जिज्ञासाशमनाय/NP प्रसङ्गवशात्/NP सर्वम्/SNV पूर्वसन्‍दर्भम्/NP स्‍पष्टीकुर्वन्/KN ,/PUNC त्‍वरितम्/KV ताम्‍बूलेषु/NP खदिरपूगादि/NP संयोजनम्/NP कुर्वाणः/KN एव/INTF यानि/SNV वृत्तानि/NP समुदाहरत्/KP तानि/SN श्रुत्‍वा/KKS दारुभूतः/NV अहम्/SN अभवम्/KP ।/PUNC “/PUNC सद्गतिः/NP एव/INTF संजाता/KN वराक्‍याः/NV राजकुमारशर्मणः/NS कन्‍यायाः/NP ।/PUNC कियती/SNV मनोहराकृतिः/NP ,/PUNC सौजन्‍यनिधिः/NV बुद्धिमती/NV च/APY अभूत्/KP सा/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK किम्/AP कुर्यात्/KP ।/PUNC कश्‍चन/SN निष्‍करुणस्‍य/NV विधेः/NP ?/PUNC यदा/A एव/INTF मैट्रिक/AB परीक्षाम्/NP उतरत्/KP सा/SN ,/PUNC शीतलारोगेण/NP तस्‍याः/SN दृष्टिशक्तिः/NP अपहारिता/KN ।/PUNC
तदनु/AVK गृहे/NP एव/INTF सा/SN अतिष्‍ठत्/KP ।/PUNC पिता/NP वराकः/NV राज्‍यसेवाव्‍यापृतः/NV न/AN अधिकम्/NV अवधानम्/NP तस्‍यै/SN दातुम्/KKS अशकत्/KP ।/PUNC भ्राता/NP बहिः/A सेवारतः/NP ।/PUNC केवलम्/NP माता/NP गृहे/NP अतिष्‍ठत्/KP ।/PUNC सा/SN एव/INTF तस्‍याः/SN निभालनम्/NP कुरुते/KP स्‍म/A ।/PUNC ”/PUNC ताम्‍बूलिकः/NP सर्वम्/SN विवृण्‍वन्/KN अभूत्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK तद्/SN इदम्/SN श्रुत्‍वा/KKS एव/INTF मम/SN मनः/NP स्‍मृत्यालोके/NP अलीयत/KP ।/PUNC किम्/AP इति/AUD सा/SN आसन्‍दी/NP रिक्‍ता/NV अस्‍थात्/KP तेषु/SNV दिनेषु/NP ,/PUNC का/SN तस्‍याम्/SN उपविशति/KP स्‍म/A ,/PUNC किम्/AP इति/AUD तया/SN न/AN उत्‍थापितम्/KN तत्/SN मदीयम्/SNV पत्रम्/NP ,/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN विचिन्‍तयन्/KNV अहम्/SN न/AN अधिकम्/NP किम्/AP अपिAPY अशृणवम्/KP ।/PUNC केवलम्/NP तद्/SN इदम्/SNV श्रुतिगोचरम्/NP अभूत्/KP -/PUNC “/PUNC दिनत्रयम्/NP अस्‍य/SN ज्‍वरातिसारेण/NP नीता/KNV वराकी/NV “/PUNC बिटिया/AB ”/PUNC ।/PUNC साधु/KV एव/INTF समजायत/KP ।/PUNC यदि/AVK सा/SN अजीविष्‍यत्/KP अपि/APY ,/PUNC कः/SN ताम्/SN पर्यणेष्‍यत्/KP ?/PUNC ”/PUNC वार्तालापप्रसङ्गे/NP एव/INTF तद्/SN इदम्/SN अपि/APY अहम्/SN अजानाम्/KP यत्/APY तद्/SNV भवनम्/NP राजकुमारशर्मणः/NS स्‍वकीयम्/NV एव/INTF भवनम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC अतिप्राचीनकालात्/NP एव/INTF तत्र/A अयम्/SN निवसति/KP स्‍म/A ।/PUNC बहुतलभवनानि/NP तु/A परस्‍तात्/A निरमीयन्‍त/KP यदा/A नगरम्/NP इदम्/SNV राजधानीत्‍वम्/NP आपत्/KP ।/PUNC एवंविधेषु/NV महानगरेषु/NP एव/INTF भवन्ति/KP तादृशाः/NV संयोगाः/NP यत्र/A प्रतिवेशे/NP स्थिता/KN अपि/APY जनाः/NP न/AN जानन्ति/KP अन्‍येषाम्/SN किम्/AP अपि/APY वृत्तजातम्/NP ।/PUNC अयम्/SN अपि/APY अभूत्/KP तादृश/NV एव/INTF कश्‍चन/SNV अल्‍पकालिकः/NV संयोगः/NP ।/PUNC स्वप्‍नः/NP इव/ASD अयम्/SNV विलीनः/KN सम्‍प्रति/A प्रज्ञाचक्षुः/NP आसीत्/KP सा/SN ।/PUNC न/A अधुना/A अहम्/SN द्रक्ष्‍यामि/KP केशपाशम्/NP प्रसाधयन्‍तीम्/KNV ताम्/SN आकृतिम्/NP ।/PUNC शून्‍यः/NP एव/INTF स्‍थास्‍यति/KP सा/SNV आसन्‍दी/NP ।/PUNC किम्/AP किम्/DV कल्पितम्/KN आसीत्/KP मया/SN तत्‍पृष्‍ठमात्रम्/NP पश्‍यता/KN ?/PUNC ताः/SNV सर्वाः/SNV अपि/APY कल्‍पनाः/NP क्रमशः/NP शून्‍ये/NP विलीयन्‍ते/KP ,/PUNC केवलम्/NP शून्‍या/NV सा/SNV आसन्‍दी/NP दृष्टिफलके/NP अवशिष्‍यते/KP ।/PUNC

आवाहनम्/NS

कलिकातायाः/NP विचित्रासु/NV विशिखासु/NP द्वौ/SMKY अपि/APY आवाम्/SN अपरिचितौ/KN एव/INTF बभूव/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK कौतुहलम्/NP किञ्चन/SNV तादृशम्/NV वस्‍तु/NP येन/SN आकृष्टौ/KN वी‍थीतः/A वीथीम्/NP आहिण्‍डमानौ/KN प्राप्तौ/KN एव/INTF स्‍वामिरोहेशानन्‍दस्‍य/NS तमसा/NP आवृतायाम्/KNV सङ्कीर्णविशिखायाम्/NP स्थितम्/KNV तत्/SNV जीर्णगृहम्/NP ।/PUNC
उपरि/A उपरि/DV आरोहन्‍तौ/KN चतुर्थ्‍याम्/SMKP भूमिकायाम्/NP तत्/SNV प्रकोष्‍ठम्/NP अपि/APY प्राप्तौ/KN यत्र/A लम्‍बकेशकूर्चः/NV लम्‍बशाटपटावृतः/NV कज्‍जलश्‍यामः/NV अयम्/SNV उपनेत्रधरः/NV रोहेशानन्‍दः/NS त्रिचतुरैः/SMKY जनैः/NP आवृतः/KN तादृशे/NV एव/INTF फलके/NP जनानाम्/NP आत्‍मावाहनम्/NP विदधाति/KP स्‍म/A ,/PUNC यस्‍य/SN आलौकिकशक्तीनाम्/NP विषये/NP विविधाः/NV किम्वदन्‍त्‍यः/NP प्रसृताः/KN आसन्/KP ।/PUNC आवाम्/SN दृष्‍ट्वा/KKS अयम्/SN उपवेष्टुम्/KN आदिशत्/KP ,/PUNC मन्मित्रेण/NV सुधीन्‍द्रेण/NS च/APY यथा/ASD एव/INTF नटराजस्‍य/NP नामनिर्देशः/NP कृतः/KN ,/PUNC स/SN खलु/A अभिज्ञानमुद्राम्/NP वहन्/KN प्रावोचत्/KP -/PUNC “/PUNC नटराजेन/NP अपि/APY दूरभाषोपरि/NP सूचितम्/KN यद्/AVK भवान्/SN कञ्चन/SNV सुहृदम्/NP आदाय/KKS कदाचन/A समागन्‍ता/KN ।/PUNC अनुपदम्/NP एव/INTF कार्यम्/NP भवेत्/KP ।/PUNC अत्र/A एवम्/AUD अपि/APY मन्मित्राणि/NP तादृशम्/NV एव/INTF कार्यम्/NP चिकीर्षवः/NV स्थिताः/KN ।/PUNC ”/PUNC 
स्‍वामिनम्/NP एनम्/SNV तु/A आवाम्/SN दर्शनसमकालम्/NP एव/INTF पर्यचिनुताम्/KP ।/PUNC तदनु/AVK तेन/SN स/SN मन्‍दप्रकाशप्रसारकः/NV विद्युद्दीपः/NP निर्वापितः/KN यः/SN प्रकोष्‍ठे/NP प्रज्‍ज्‍वलति/KP स्‍म/A ।/PUNC मध्‍यगायाम्/NV त्रिपादिकायाम्/NP अपरः/SN पिशङ्गा/NP आलोकावहः/NV सुलघुः/NV विद्युद्दीप/NP उद्भावितः/KN यतः/AVK तस्मिन्/SNV कर्गदफलके/NP एव/INTF प्रकाशम्/NP व्‍यतनोत्/KP यदुपरि/NP सा/SNV विचित्रा/NV रहस्‍यलेखनी/NP निहिता/KN अभूत्/KP ,/PUNC याम्/SN आदाय/KKS सः/SN मृतानाम्/KNV जनानाम्/NP आत्‍मनः/SN आवाह्य/KKS तेषाम्/SN सन्‍देशम्/NP उट्टङ्कयति/KP स्‍म/A ,/PUNC अर्थात्/AVK प्रत्‍यक्षरयोजनया/NP अवबुध्‍यति/KP स्‍म/A ।/PUNC अस्‍माभिः/SN ज्ञातम्/KN यत्/AVK त्रयः/SMKY अपरे/SNV जनाः/NP अपि/APY आत्‍मावाहनकर्मणे/NP एव/INTF पाटलिपुत्रात्/NS (/PUNC पटनातः/AB )/PUNC समायाता/KN अभूवन्/KP ।/PUNC रोहेश्‍वरस्‍वामिना/NS मन्‍दध्‍वनिवहायाम्/NV वाचि/NP व्‍याख्‍यातम्/KN यद्/AVK “/PUNC यम्/SN आत्‍मानम्/NP आक्रष्टुम्/KN वयम्/SN वाञ्छामः/KP ,/PUNC यदि/AVK स/SN पूर्णतः/A मुक्तः/KN न/AN स्‍यात्/KP पुनः/A जन्‍म/NP गृहीत्‍वा/KKS च/APY सुदूरम्/KV प्रयातः/KN न/AN स्‍यात्/KP तर्हि/AVK सः/SN अस्‍माकम्/SN प्रार्थनाम्/NP उररीकृत्‍य/KKS आयाति/KP ,/PUNC आगतमात्रः/NV च/APY लेखनीम्/NP प्रकम्‍प्‍य/KKS सन्दिशति/KP यत्/APY सः/SN आयातः/KN इति/AUD ।/PUNC स्‍वजनानाम्/NP उपस्थितौ/KN तु/A आत्‍मानः/NP तूर्णम्/KV एव/INTF आयान्ति/KP ।/PUNC ततः/A च/APY तत्‍प्रश्‍नान्/NP उत्तरयन्ति/KP ।/PUNC लेखनीम्/NP इमाम्/SNV परिचाल्य/KKS फलके/NP अस्मिन्/SNV टङ्कितान्/KNV अक्षरान्/NP सङ्केतयन्‍तः/KN पूर्णैः/NV वाक्‍यैः/NP अथवा/AVK शब्‍दैः/NP स्‍पष्टीकुर्वन्‍ति/KP स्‍वम्/SNV अभिप्रायम्/NP ।/PUNC ”/PUNC वयम्/SN सर्वे/SN विस्मिताः/KN अभूम्/KP यत्/AVK कथम्/APP ते/SN लेखनीम्/NP परिचालयिष्‍यन्‍ति/KP इति/AUD ।/PUNC किन्‍तु/AVK जिज्ञासाम्/NP संयम्‍य/KKS स्‍तब्‍धाः/KV तूष्‍णीकाः/KV च/APY अपश्‍याम/KP ।/PUNC यद्/SSN भावि/NP तद्/SSN भविष्‍यति/KP ,/PUNC तदा/A एव/INTF सर्वम्/SN अवयास्‍यामः/KP कथम्/AP किम्/AP सञ्जायते/KP इति/AUD ।/PUNC पूर्वम्/SN पाटलिपुत्रीयाणाम्/NP कृते/KN स्‍वामी/NP राहेशानन्‍दः/NS विचित्रेषु/NV शब्‍देषु/NP विचित्रैः/NV ध्वनिभिः/NP कञ्चन/SNV मन्‍त्रपाठम्/NP विदधानः/KN कतिपयम्/NV समयम्/NP निमीलितनेत्रः/NV अस्‍थात्/KP ततः/A च/APY आपृच्‍छत्/KP तान्/SN -/PUNC “/PUNC कः/SN आहूयताम्/KP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC मत्पिता/NP ,/PUNC भुवनेश्‍वरीप्रसादः/NS ।/PUNC ”/PUNC तेषाम्/SN एकः/SMKY अवदत्/KP ।/PUNC अन्‍ये/SNV तु/A सहचराः/NP एव/INTF आसन्/KP मन्‍ये/KP ।/PUNC कलाद्वयम्/NP रोहेशानन्‍दः/NS किञ्चन/SN उपांशु/NP जपन्/KN अस्‍थात्/KP ,/PUNC तस्‍य/SN करद्वयम्/NP पूर्वतः/A एव/INTF फलकम्/NP तत्/SN स्‍पृशत्/KN अभूत्/KP ।/PUNC सहसा/KV लेखनी/NP या/SNV फलकोपरि/NP पतिता/KN अभूत्/KP ,/PUNC अकम्‍पत/KP ,/PUNC एकतः/A च/APY उपसृता/KN ।/PUNC सर्वैः/SN ज्ञातम्/KN यद्/AVK भुवनेश्‍वरीप्रसादस्‍य/NS आत्‍मा/NP समायातः/KN ।/PUNC कथम्/APP इदम्/SN सञ्जातम्/KN इति/AUD सर्वे/SN विस्‍मयमानाः/KN स्‍युः/KP एव/INTF ।/PUNC
मदीयेन/SNV तर्काग्रहिलेन/NV मनसा/NP तु/A न/AN जाने/KP किम्/AP इति ,/PUNC तादृशम्/NV अपि/APY किंचन/SN स्‍वगतम्/KN एव/INTF परामृष्टम्/KN यत्/APY अल्‍पीयसा/NV अपि/APY करनोदनेन/NP करप्रेरणया/NP च/APY समतले/NP तस्मिन्/SNV फलके/NP स्थिता/KN वर्तुला/NP लेखनी/NP त्‍वरितम्/KV एव/INTF सर्पेत्/KP एव/INTF ,/PUNC किम्/AP अत्र/A चित्रम्/NP ?/PUNC रोहशानन्‍दः/NS लेखनीम्/NP उत्‍थाप्‍य/KKS पाटलिपुत्रीयाय/NV तस्‍मै/SN प्रादात्/KP तद्धस्‍तम्/NP च/APY सलेखनीकम्/NP फलकोपरि/A लेखनीम्/NP पर्यचालयत्/KP इव/ASD ।/PUNC किन्‍तु/AVK रोहेशानन्‍दस्‍य/NS हस्‍तः/NP अपि/APY तद्धस्‍तम्/NP स्‍पृशत्/KN अभूत्/KP ।/PUNC तमसा/NP आवृते/KNV तस्मिन्/SNV प्रकोष्‍ठे/NP वयम्/SN सर्वे/SN सविस्‍मयम्/NP तत्/SNV फलकम्/NP त्राटकबन्‍धपुरस्‍सरम्/NP पश्‍यन्‍तः/KN अभूम/KP ।/PUNC “/PUNC श्रीमन्/U भुवनेश्‍वरीप्रसाद/NS ,/PUNC परिचिनोति/KP एव/INTF भवान्/SN स्‍वकीयम्/NV सुतम्/NP तद्/AVK एतस्‍य/SN प्रश्‍नान्/NP उत्त‍रयितुम्/KKS प्रसीदतु/KP भवान्/SN ”/PUNC इति/AUD उक्‍त्‍वा/KKS नुनोद/NP अयम्/SN पाटलिपुत्रीयम्/NV तत्‍सुतम्/NP ।/PUNC सः/SN च/APY अपृच्‍छत्/KP यत्/APY एवम्/AUD तान्/SN यद्/AVK एवम्/AUD शत्रूणाम्/NP दुरभिसन्धिना/NP अकाल/NP एव/INTF घातितस्‍य/KNV भवत/SN आत्‍मा/NP शान्तिम्/NP प्राप्तः/KN न/AN वा/APY ।/PUNC किम्/AP अस्‍माभिः/SN अवशिष्‍यते/KP किञ्चन/SN करणीयम्/KN ?/PUNC इत्यादि/AUD ।/PUNC
फलकोट्ट‍ङ्कितानाम्/NV अक्षराणाम्/NP उपरि/A सर्पन्‍ती/KNV लेखनी/NP यथा/ASD यथा/DV कस्‍यचन/SNV अक्षरस्‍य/NP उपरि/A क्षणम्/NP अस्‍थात्/KP तम्/SN संयोज्‍य/KP रोहेशानन्‍दः/NS सन्‍देशम्/NP असूचयत्/KP पाटलिपुत्रीयाय/NP ।/PUNC “/PUNC अशान्‍तः/NV अहम्/SN ।/PUNC भैरवमन्दिरे/NP श्राद्धेन/NP मुक्तिः/NP ”/PUNC इति/AUD खलु/A समायातः/KNV सन्‍देशः/NP ।/PUNC “/PUNC भूयान्/NV द्रव्‍यराशिः/NP मया/SN उत्‍सृष्टः/KN ।/PUNC विलक्षः/NP मा/AN भूः/KP ।/PUNC ”/PUNC इत्यादि/AUD अपि/APY रोहेशानन्‍दः/NS व्‍याचख्‍यौ/KP यत्/AVK कलिकातायाम्/NS सुप्रसिद्धे/NV कस्मिंश्चिद्/SNV भैरवमन्दिरे/NP श्राद्धकर्म/NP सः/SN कारयिष्‍यति/KP ,/PUNC न/AN अत्र/A चिन्‍तनीयम्/KN किम्/SN अपि/APY ।/PUNC प्रश्‍नद्वयम्/NP उत्तरयित्‍वा/KKS भुवनेश्‍वरीप्रसादः/NS मन्‍ये/KP श्रान्‍तः/KN अभवद्/KP अन्‍यत्/SNV वा/APY किञ्चन/SNV कष्टम्/NP अभूत्/KP यत्/APY सहसा/KV लेखनी/NP चकम्‍पे/KP ,/PUNC निष्क्रिया/NV च/APY अभूत्/KP ।/PUNC गतः/KN सम्‍प्रति/A सः/SNV आत्‍मा/NP ’/PUNC समघोषयद्/KP रोहेशानन्‍दः/NS ।/PUNC तदनु/AVK अपरा/SNV एका/SMKY आत्‍मा/NP समाकार्यत/KP ,/PUNC येन/SN सूचितम्/KN यत्/AVK स्‍वर्गारोहणम्/NP सपदि/A एव/INTF भवेत्/KP इति/AUD तस्‍य/SN आशा/NP ,/PUNC न/AN अयम्/SN अकारणीयः/KN एवम्/AUD ,/PUNC कष्टम्/NP इत्‍थम्/A समनुभूयते/KP आत्‍मना/SN ।/PUNC सर्वे/SN तूर्णम्/KV एव/INTF व्‍यरमन्‍त/KP कष्‍टकराद्/NV व्‍यापारात्/NP तस्‍मात्/SNV सुधीन्‍द्रः/NS प्रासरद्/KP अग्रे/NP ।/PUNC स्‍वपितरम्/NP च/APY आकारयितुम्/KKS ऐच्‍छत्/KP ।/PUNC
अहम्/SN सविस्‍मयम्/KV सकौतुहलम्/KV प्रेक्षमाणो/KN निकटे/NP अस्‍थाम्/KP ।/PUNC पितृचरणाः/NP समायाता/KN इति/AUD लेखनीकम्‍पः/NP असूचयत्/KP ।/PUNC सुधीन्‍द्रः/NS करे/NP लेखनीम्/NP अगृह्णात्/KP ।/PUNC पृष्टवान्/KN च/APY पितरम्/NP यत्/AVK सुनीतायाः/NS (/PUNC तत्‍पुत्र्याः/NP )/PUNC पाणिग्रहणम्/NP आगामिनि/NV मई/AB मासे/NP निश्चितम्/KN इति/AUD तु/A जानाति/KP एव/INTF भवान्/KP ?/PUNC उत्तरम्/NP न/AN आयातम्/KN ।/PUNC मया/SN अनुभूतम्/KN यत्/AVK लेखनी/NP किञ्चिद्/SN विलम्‍बते/KP अग्रे/NP प्रसरितुम्/KKS ।/PUNC मन्‍ये/KP क्षणद्वये/NP तद्/SNV व्‍यवधानम्/NP अपसारितम्/KN विधिना/NP ।/PUNC “/PUNC ओम्/A (/PUNC जानामि/KP )/PUNC ”/PUNC इति/AUD उत्तरम्/NP आयातम्/KN ।/PUNC कथम्/APP न/AN स्‍यात्/KP ?/PUNC आत्‍मानः/NP तु/A सर्वज्ञा/NV भवन्ति/KP एव/INTF ।/PUNC “/PUNC तस्‍याः/SN कृते/KN अस्‍माभिः/SN विचितम्/KN परिणेतारम्/NP तु/A समनुमन्‍यते/KP एव/INTF भवान्/SN ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC ओम्/A ”/PUNC इति/AUD पुनः/A उत्तरम्/NP ।/PUNC ”/PUNC वरपक्षीयाः/NP यौतकम्/NP शब्‍दशः/NP तु/A न/AN याचन्‍ते/KP किन्‍तु/AVK सङ्केतैः/NP प्रतिबोधयन्ति/KP यत्/AVK प्रशीतकम्/NP (/PUNC फ्रिज/AB )/PUNC ,/PUNC स्‍कूटरम्/NP ,/PUNC दूरदर्शनम्/NP च/APY तु/A वयम्/SN कन्‍यायै/NP प्रदास्‍यामः/KP एव/INTF ।/PUNC किम्/AP अत्र/A अस्‍माभिः/SN प्रतिपत्तव्‍यम्/KN ?/PUNC “/PUNC पृष्टवान्/KN सुधीन्‍द्रः/NS ।/PUNC “/PUNC यौतकम्/NP विधिविरुद्धम्/NV अपराधः/NP अयम्/SNV ।/PUNC मा/AN दाः/KP ।/PUNC ”/PUNC पितृचरणैः/NP आदिष्‍टम्/KN ।/PUNC लेखन्‍या/NP वेपमानया/KNV सूचितः/KN पितृचरणानाम्/NP मन्‍युः/NP अस्‍मान्/SN भयाक्रान्‍तान्/NP व्‍यदधात्/KP ।/PUNC सन्‍त्रस्‍तम्/NV सुधीन्‍द्रस्‍य/NS वदनारविन्‍दम्/NP किञ्चित्/SN स्मितविकाससुभगम्/NV इव/ASD अदृश्‍यत/KP ।/PUNC साकूतम्/KV प्रार्थितवान्/KN अयम्/SN -/PUNC “/PUNC विवाहे/NP अस्मिन्/SNV भवान्/SN सङ्गच्‍छेत्/KP ,/PUNC कन्‍यादानकृत्‍यम्/NP च/APY अनुतिष्‍ठेत्/KP इति/AUD सर्वे/SN वयम्/SN वाञ्छामः/KP ,/PUNC स्‍वीक्रियताम्/KP अयम्/SNV अनुरोधः/NP ।/PUNC ”/PUNC एतद्/SN उपरि/A पितृचरणाः/NP पुनः/A अकुप्‍यन्/KP तैः/SN सङ्केतितम्/KN यत्/APY ।/PUNC
“/PUNC कथम्/APP इदम्/SN सम्‍भवम्/NP ।/PUNC मुक्तिः/NP मे/SN सद्यः/A एव/INTF भाविनी/NP ।/PUNC अक्षयम्/NV लोकम्/NP प्रवेक्ष्‍यामि/KP ।/PUNC अतो/AVK यूयम्/SN संपादयत/KP विवाहकार्यम्/NP ”/PUNC इत्यादि/AUD समादिशन्/KP ते/SN ।/PUNC
एतद्/SN उपरि/A सुधीन्‍द्रः/NS शाठ्यम्/NP आलम्‍बत/KP ।/PUNC प्रोदघोषत्/KP अयम्/SN -/PUNC “/PUNC भवान्/SN तु/A कन्‍यादानम्/NP विधास्‍यति/KP एव/INTF ।/PUNC भवता/SN एव/INTF तु/A अयम्/SNV विवाहः/NP स्थिरीकृतः/KN ।/PUNC
मुक्तिः/NP भविता/KP सुदूरे/NP ।/PUNC साम्‍प्रतम्/A तु/A स्‍वस्‍थाः/NPV विराजन्‍ते/KP भवन्‍तः/SN जयपुरे/NP अक्षयम्/NV लोकम्/NP प्रविशन्‍तु/KP भवताम्/SN शत्रवः/NP ,/PUNC भवान्/SN तु/A शतायुः/NP भूयात्/KP इति/AUD कामयामहे/KP ।/PUNC ”/PUNC 
इत्‍थम्/A ब्रुवाणे/KNV सुधीन्द्रे/NS सर्वे/SN वयम्/SN चकितचकिता/NP अतिष्‍ठाम्/KP इति/AUD नैसर्गिकम्/NP एव/INTF अभूत्/KP ।/PUNC अहम्/SN तु/A व्‍यजानाम्/KP एव/INTF यत्/AVK सुधीन्‍द्रस्‍य/NS पितृचरणाः/NP -/PUNC स्‍वस्‍थाः/NV सानन्‍दाः/NV च/APY विराजन्‍ते/KP जयपुरे/NS किन्‍तु/AVK तस्‍य/SN अनेन/SNV उद्गारेण/NP रोहेशानन्‍दः/NS अपि/APY व्‍यभावयद्/KP यत्/APY “/PUNC अस्ति/KP कश्चिद्/SN व्‍यतिकरविशेषः/NP ।/PUNC ”/PUNC तन्‍मुखमुद्रा/NP कोपजुगुप्‍सालज्‍जाभीत्यादिनाम्/NP भावबलताम्/NP व्‍यञ्जयन्‍ति/KP इव/ASD व्‍यलोक्‍यत्/KP तूष्‍णीम्/KV अस्‍थात्/KP सः/SN लेखनी/NP फलकोपरि/NP अपतत्/KP ।/PUNC
पाटलिपुत्रीयाः/NP विलक्षाः/NP अभूवन्/KP ।/PUNC रोहेशानन्‍दस्‍य/NS सर्वा/SNV अपि/AVK विपणिः/NP लुठिता/KN इव/ASD मुषिता/KN इव/ASD ,/PUNC व‍ञ्चिता/KN इव/ASD प्रतीता/KN अभूत्/KP ।/PUNC पाटलिपुत्रीयाः/NP त्वरया/KV उदतिष्‍ठन्/KP ।/PUNC स्‍वामी/NP रोहेशानन्‍दः/NS तु/A किम्कर्तव्‍यविमूढः/NP इव/ASD जातः/KN ।/PUNC जडीकृतः/KN इव/ASD ,/PUNC निमिलितनेत्र/NP इव/ASD पर्यालोक्‍यत/KP सः/SN ।/PUNC यद्यपि/AVK स/SN उत्तिष्‍ठासुः/NP अभूत्/KP किन्‍तु/AVK “/PUNC न/AN ययौ/KP ,/PUNC न/AN तस्‍थौ/KP ।/PUNC ”/PUNC मया/SN करस्‍पर्शेन/NP बोधितः/KNV सुधीन्‍द्रः/NS यद्/AVK दक्षयज्ञविध्‍वंसस्‍य/NP कृत्‍यजातम्/NP तु/A सम्‍पन्‍नम्/KN ।/PUNC त्‍वरितम्/KV पलायामहे/KP चेत्/A ,/PUNC क्षेमङ्करम्/NP स्‍यात्/KP ।/PUNC
अन्‍यथा/AVK रोहेशानन्‍दस्‍य/NS तृतीयम्/SMKP नेत्रम्/NP भस्‍मावशेषान्/NP नः/AN करिष्‍यति/KP ।/PUNC किम्/AP इति/AUD विलम्‍ब्‍यते/KP ?/PUNC त्‍वरितम्/KV एव/AUD आवाम्/SN उत्‍थाय/KKS सोपानानि/NP अवातराव/KP ।/PUNC राजमार्गे/NP समायातयोः/KNV आवयोः/SN अहम्/SN निःसंकोचम्/NV अट्टहासम्/NP विधाय/KKS होराद्वयस्‍य/NP श्रमम्/NP कुण्‍ठाम्/NP च/APY व्‍यपानोदयम्/KP ,/PUNC अपृच्‍छम्/KP च/APY सुधीन्‍द्रम्/NS यत्/AVK मया/SN त्‍वरितम्/KV पलायितुम्/KKS परामृशता/KN न/AN खलु/A किञ्चन/SN कृतम्/KN स्‍यात्/KP अहितम्/NP यतो/AVK हि/A अस्माकम्/SN पत्रिकायाः/NP प्रधानसम्‍पादकः/NP यस्‍य/SN प्रेरणया/NP कलिकातीयस्‍य/NV अस्‍य/SN आत्‍मा/NP आवाहकस्‍य/NP तथ्‍यान्‍वेषणम्/NP विधाय/KKS पूर्णाम्/NV कथाम्/NP विलिखितुम्/KKS आवाम्/SN आदिष्टौ/KN स्‍वः/SN स/SN केवलम्/NP अनेन/SNV एव/INTF वृत्तेन/NP न/AN तुष्‍येद्/KP यत्/AVK प्रवञ्चकः/NP अयम्/SNV जीवितानाम्/KNV अपि/APY पितृणाम्/NP आत्‍मनः/NP आवाह्य/KKS प्रतारयति/KP जनान्/NP ,/PUNC आत्‍मनाम्/NP मुक्तिकामान्/NV पुत्रान्/NP श्राद्धादि/NP विधातुम्/KKS प्रेरयति/KP भैरवादिमन्दिरेषु/NP ,/PUNC तादृशकृत्‍यस्‍य/NP दक्षिणा/NP अपि/AVK समाच्छिनत्ति/KP इत्यादि/AUD ।/PUNC तस्‍य/SN संपूर्णजीवनवृत्तम्/NP ,/PUNC तत्‍सविधे/NP समागन्‍तुकानाम्/NV जनानाम्/NP प्रतिक्रिया/NP इत्यादि/AUD अपि/AVK तु/A सङ्ग्रहणीयम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC
“/PUNC अलम्/AN विचिन्‍त्‍य/KKS तत्/SNV सर्वम्/NP ।/PUNC ”/PUNC अवोचत्/KP सुधीन्‍द्रः/NS ।/PUNC
यदा/A मया/SN रोहेशानन्‍दस्‍य/NS अन्‍तःसारविवेचनेन/NP श्रुता/KN जीवन्/SN अपि/AVK मत्पिता/NP आकारितः/KN फलके/NP (/PUNC प्‍लेनचेट/AB इत्‍याख्‍ये/NP )/PUNC तदा/A रोहेशानन्‍दस्‍य/NS करप्रणोदनप्रयासम्/NP अहम्/SN सावधानम्/NP पर्यवेक्षमाणः/NP अभूवम्/KP ।/PUNC अयम्/SN हि/A करम्/NP एकम्/SMKY ईषत्/A सम्‍प्रेर्य/KKS लेखनीम्/NP स्‍पन्‍दयति/KP ,/PUNC लेखनीम्/NP गृहीतवती/KN अपरस्‍य/SN करे/NP ,/PUNC तम्/SN स्‍पृशन्/KNV अयम्/SN ईषत्/A प्रणोदयति/KP ताम्/SN लेखनीम्/NP ।/PUNC
तमसावृते/NV प्रकोष्‍ठे/NP रहस्‍यम्/NV वातावरणम्/NP सृष्‍ट्वा/KKS जनानाम्/NP मानसेषु/NP बन्‍धविश्‍वासस्‍य/NP आधारभित्तिः/NP कथम्/APP न्‍यस्‍यते/KP इति/AUD एवंविधाः/NV चतुराः/NP साधु/KV विन्‍दन्ति/KP ।/PUNC परिवारेषु/NP सर्वे/SNV पितरः/NP किंचिद्/SNV धनम्/NP स‍ञ्चिन्‍वन्‍ति/KP एव/INTF ,/PUNC अकालमृत्‍युम्/NP गतानाम्/KNV तेषाम्/SN तद्/SNV धनम्/NP पुत्रेषु/NP उत्‍सृष्टम्/KN भवति/KP इति/AUD एते/SN जानन्ति/KP ।/PUNC अतः/AVK बुद्धीन्द्रियमनः/NP प्रयोगात्/NP अनुमानतर्कादिशुद्धात्/NP एते/SN तादृशीः/NV अभिव्‍यक्तीः/NP लेखन्‍या/NP उद्भावयन्ति/KP या/SN जनाः/NP सरलतया/NP विश्‍वसेयुः/KP ।/PUNC
तद्/AVK इदम्/SN एव/INTF रोहेशानन्‍देन/NS कृतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC पाटलिपुत्रीयाणाम्/NP मनसि/NP विश्‍वासम्/NP जनयितुम्/KKS ।/PUNC “/PUNC किन्‍तु/AVK यथा/ASD एव/INTF भवता/SN प्रतिबोधितम्/KN यत्/AVK जीवतः/SN अपि/AVK पितुः/NP आत्‍मा/NP रोहेशानन्‍देनोत्‍पादितः/NP तथा/ASD एव/INTF पाटलिपुत्रीयाः/NP तु/A उत्तिष्‍ठन्/KN ,/PUNC रोहेशानन्‍दस्‍य/NS वराकस्‍य/NV दक्षिणा/NP अपि/APY व्‍यपगता/KN ।/PUNC ”/PUNC  मया/SN सूचितम्/KN ।/PUNC “/PUNC इदम्/SNV एव/INTF अस्‍माकम्/SNV पत्रकाराणाम्/NP कर्तव्‍यम्/KN ।/PUNC एवंविधा/NV वंचकाः/NP परलोकभीरुन्/NV अविदग्‍धान्/NV जनान्/NP आत्‍मनाम्/NP आवाहनव्‍यपदेशेन/NP अन्‍धविश्‍वासम्/NP शिक्षयन्‍ति/KP इति/AUD न/AN केवलम्/NP तेषाम्/SN वराकाणाम्/NV मुग्‍धानाम्/NV अन्‍धविश्‍वासिनाम्/NV एव/INTF अहितम्/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK एवंविधैः/NV प्रतारणैः/NP अस्‍माकम्/SN प्राचीनपरम्‍परासु/NP मान्‍यतासु/NP ,/PUNC धर्मे/NP “/PUNC आत्‍मसिद्धान्‍ते/NP ”/PUNC दर्शने/NP ,/PUNC शास्‍त्रेषु/NP च/APY या/SNV अश्रद्धा/NP जनानाम्/NP संजायते/KP सा/SN देशस्‍य/NP संस्‍कृतेः/NP च/APY अपि/AVK अहितम्/NP विदधाति/KP ।/PUNC
तस्‍याः/SN निराकरणम्/NP सुतराम्/NV हितावहम्/NP राष्ट्रस्‍य/NP कृते/KN ।/PUNC परराष्ट्रेषु/NP अस्‍माकम्/SN का/SNV वा/APY अवधारणा/NP समुन्मिषेत्/KP इति/AUD चिन्‍तयन्/KN भवान्/SN किम्/AP न/AN मन्‍यते/KP एतादृशानाम्/SNV प्रतारकाणाम्/NP मायाभंगम्/NP आवश्यकम्/NP ?/PUNC सुधीन्‍द्रस्‍य/NS ताः/SNV इमाः/SNV तर्कवाचः/NP नूनम्/A अखंडीयाः/NP आसन्/KP ।/PUNC                           

शरणार्थी/NS

(/PUNC 1938/SMK ई./AB वर्षे/NP नोबेलपुरस्‍कारेण/NP सम्‍मानिता/KN पर्ल एस. बक/SN (/PUNC 1862/SMK -/PUNC 1673/SMK ई./AB )/PUNC अमरीकादेशोद्भवा/NV चीनदेशे/NS सुचिरम्/KV उवास/KP ।/PUNC गुडअर्थ/NS (/PUNC 1931/SMK ईः/AB )/PUNC इति/AUD अस्य/SN उपन्‍यासः/NP काम्/SNV अपि/AVK ख्‍यातिम्/NP गतः/KN ।/PUNC सद्भावनाप्रवणता/NP ,/PUNC निश्‍छलता/NP ,/PUNC जिजीविषा/NP च/APY अस्‍याः/SN कथानिकासु/NP उपन्‍यासेषु/NP च/APY विशदम्/KV निरुपिताः/KN ।/PUNC )/PUNC  ते/SN हि/A नवराजधान्‍या/NP राजमार्गेषु/NP पुरः/A सरन्‍तः/KN अभूवन्/KP !/PUNC अज्ञा/NP ,/PUNC अपरिचिताः/KN ,/PUNC दूरदेशीयाः/NP ,/PUNC निःसहायाः/NP च/APY ।/PUNC यद्यपि/AVK तेषाम्/SN स्‍वकीया/NV भूमयः/NP न/AN अतिदूरम्/NP अभूवन्/KP तस्‍माद्/SNV राजमार्गात्/NP यत्र/A ते/SN पुरः/A सरन्‍त/KN आसन्/KP ।/PUNC न/AN शतम्/SMKY क्रोशान्/NP अपि/APY दूरस्‍था/NV आसन्/KP तेषाम्/SN ग्रामा/NP भूमयः/NP च/APY ।/PUNC किन्‍तु/AVK सुदूरगतान्/NP आत्‍मनः/SN अन्वभवन्/KP ते/SN ।/PUNC तेषाम्/SN नेत्रेषु/NP स्‍पष्टतः/A द्रष्टुम्/KN शक्‍या/KN अभूत्/KP सा/SNV विवशता/NP यया/SN सहसा/KV एव/INTF केनचन/SNV आलक्ष्‍येण/NP दुर्दैवेन/NV हताः/KN ते/SN स्‍वकीयाम्/NV ,/PUNC सुरक्षिताम्/KNV ,/PUNC सुखदाम्/NV भूमिम्/NP त्‍याजिताः/KN अभवन्/KP अत्र/A च/APY आनायिताः/KN ।/PUNC ते/SN हि/A केवलम्/NP स्‍वग्रामरथ्‍यानाम्/NP क्षेत्रकेदाराणाम्/NP च/APY अभ्‍यस्‍ताः/KN अभूवन्/KP संप्रति/A राजधान्‍याः/NP कुट्टिमराजमार्गेषु/NP पद्यासु/NP च/APY पदातयः/NP प्रचलन्‍तः/KN अभूवन्/KP ।/PUNC अक्ष्‍णोः/NP अग्रे/NP विविधान्/NV विचित्रान्/NP च/APY महानगरीयपदार्थान्/NP अपश्‍यन्/KP ते/SN ,/PUNC यानानि/NP ,/PUNC वाहनानि/NP ,/PUNC नगरीयम्/NV सर्वम्/SNV च/APY पदार्थजातम्/NP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK तेषाम्/SN विलक्षणानि/NV विषण्‍णानि/KNV च/APY नेत्राणि/NP मन्‍ये/KP न/AN किम्/SN अपि/AVK अपश्‍यन्/KP ।/PUNC
सर्वम्/SN अपश्‍यन्‍तः/KN इव/ASD ,/PUNC स्‍वप्‍नायमाना/KN इव/ASD विलक्षाः/NV ते/SN चलन्‍तः/KN अभूवन्/KP ।/PUNC
संख्‍यायाम्/NP शतशः/A ,/PUNC मौनम्/NP ,/PUNC नतनेत्रा/NV ,/PUNC विषण्‍णा/KNV ,/PUNC विवशा/NV ,/PUNC वराकाः/NP ।/PUNC सा/SNV इयम्/SNV नवा/NV राजधानी/NP शतशः/A सहस्रशः/A वा/APY शरणार्थिनाम्/NP सार्थैः/NP उपसृप्‍यमाणा/KN अभूत्/KP ।/PUNC विपन्‍ना/KN ,/PUNC बुभुक्षिताः/KN ,/PUNC केवलम्/NP जीवनधारणाय/NP एव/INTF कथंचन/A भुञ्जानाः/KN ,/PUNC शरीरावरणाय/NP कथंचन/A वासो/NP दधानाः/KN ,/PUNC राजधान्‍याः/NP प्राकाराद्/NP बहिः/A शरणार्थिशिवरेषु/NP भूमौ/NP शयनाय/NP विवशाः/NV ,/PUNC कृशाः/NV ,/PUNC जीर्णवस्‍त्राः/NV ,/PUNC शिशवः/NP बालाः/NP ,/PUNC स्त्रियः/NP ,/PUNC जनाः/NP च/APY राजधान्‍याः/NP परिचिताः/KN सञ्जाता/KN आसन्/KP ।/PUNC नगरनिवासिनः/NP तान्/SN दृष्ट्वा/KKS एव/INTF रुषा/NP चिन्‍तयन्ति/KP स्‍म/A -/PUNC पुनः/A कतिपये/SNV शरणार्थिनः/NP आयान्ति/KP -/PUNC “/PUNC किम्/AP कदाचन/A तेषाम्/SN अवसानम्/NP अपि/AVK भवेत्/KP ?/PUNC यदि/AVK एवम्/AUD एव/INTF तेषाम्/SN आगमः/NP वर्धेत/KP ,/PUNC तेभ्‍यः/SN भोजनादिप्रदाने/NP वयम्/SN बुभुक्षिताः/KN स्‍थास्‍यामः/KP ।/PUNC ”/PUNC तादृशी/NV एव/INTF कटुता/NP विपणिव्‍यवसायिषु/NP विलोक्‍यते/KP स्‍म/A यदा/A शरणार्थिषु/NP केचन/SNV भिक्षुकाः/NP तदापणेषु/NP गृहद्वारेषु/NP वा/APY याचितुम्/KKS आयान्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC तदा/A अपि/AVK सा/SN विलोक्‍यते/KP स्‍म/A यदा/A रिक्‍शायानानि/NP चालयद्भ्‍यः/KNV शरणार्थिभ्‍यः/NP अतिस्‍वल्‍पम्/NV पारिश्रमिकम्/NP दत्त्‍वा/KKS नागरिकाः/NP प्रयान्ति/KP स्‍म/A येन/SN सामान्‍याः/NV सार्वदिकाः/NV च/APY रिक्‍शायानचालकाः/NP अतिरुष्टाः/KN असन्‍तुष्टाः/NV च/APY तान्/SN शरणार्थिनः/NP क्रोशन्ति/KP स्‍म/A यतोहि/AVK योगक्षेमाय/NP शरणार्थिनः/NP किंचन/SN अर्जितुम्/KKS रिक्‍शाचालनाय/NP उद्यता/KN जायन्‍ते/KP स्‍म/A ,/PUNC तेषाम्/SN च/APY संख्‍या/NP दशगुणिता/KN संजाता/KN अभूत्/KP इति/AUD स्‍वभावतः/A रिक्‍शाचालनपारिश्रमिकम्/NP ह्रसते/KP स्‍म/A ।/PUNC
ततो/AVK हि/A पूर्वतनानाम्/NV रिक्‍शाचालकानाम्/NP पारिश्रमिकम्/NP ह्रसित्‍वा/KKS अतिन्‍यूनम्/NP सञ्जातम्/KN आसीत्/KP ,/PUNC आयः/NP क्षीयते/KP स्‍म/A ।/PUNC श्रमिकोचितेषु/NV कार्येषु/NP ,/PUNC गृहसेवासु/NP शतशः/A शरणार्थिनः/NP अभ्‍यर्थित्‍वेन/NP प्रतिमार्गम्/NP प्रतिगृहम्/NP भ्राम्‍यन्‍ति/KP अवलोक्‍यन्‍ते/KP स्‍म/A ।/PUNC भिक्षुकाः/NP ,/PUNC याचकाः/NP ,/PUNC अर्थिनः/NP प्रायशः/A घोरशीताक्रान्‍तेषु/NV प्रभातेषु/NP रथ्‍याप्रान्‍तरेषु/NP मृताः/KN प्राप्‍यन्‍ते/KP स्‍म/A ।/PUNC एवंविधायाम्/NV स्थितौ/KN यदि/AVK पुनः/A सन्‍ध्‍यायाम्/NP कतिपये/SNV शरणार्थिनः/NP राजधानीम्/NP प्राप्‍नुवन्ति/KP ,/PUNC कः/SN तान्/SN दृष्ट्वा/KKS प्रसीदेत्/KP ?/PUNC शरणार्थिनः/NP तु/A मे/SN अभूवन्/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN अभूवन्/KP सर्वे/SNV दीनाः/NP ,/PUNC हीनाः/NP ,/PUNC जघन्‍याः/NP वा/APY ।/PUNC बहवः/SNV तादृशाः/NV कुलीनाः/NP ,/PUNC कर्मठाः/NP ,/PUNC सम्‍पन्‍नाः/NP ,/PUNC कुशलाः/NP च/APY अभूवन्/KP ,/PUNC यदुपरि/NP कः/SNV अपि/AVK देशो/NP नूनम्/A गौरवम्/NP वहेत्/KP ।/PUNC
को/SN जानाति/KP स्‍म/A यत्/AVK नदीपूरप्रवाहसंकटापन्‍नाः/NV इमे/SN तथा/ASD विपन्‍ना/KN विवशाः/NV च/APY भविष्‍यन्ति/KP ,/PUNC शरणार्थित्‍वेन/NP ग्रामान्/SN त्यक्‍त्‍वा/KKS नगरे/NP श्रमिकाः/NP भवितुम्/KKS विवशाः/NP सेत्‍स्यन्ति/KP ?/PUNC
इदम्/SNV तु/A स्‍फुटम्/NP एव/INTF दृश्‍यते/KP स्‍म/A यत्/AVK ते/SN एकस्‍मात्/SNV एव/INTF प्रान्‍तविशेषात्/NP आगताः/KN अभूवन्/KP यत्र/A हि/A पूरप्रवाहेण/NP तेषाम्/SN गृहाः/NP विनाशिताः/KN ।/PUNC ततः/AVK एव/INTF तु/A सर्वेषाम्/SN एव/INTF परिधानानि/NP एकविधेन/NV नीलाभेन/NV वस्‍त्रेण/NP निर्भितानि/NP अभूवन्/KP ।/PUNC कञ्चुकानि/NP प्रावारकाणि/NP च/APY मध्‍यकालिकप्रथासुलभायाम्/NV तन्‍तुवायशैल्‍याम्/NP निर्मितानि/KN आसन्/KP ।/PUNC पुरुषाणाम्/NP प्रावारकाणि/NP पट्टिकालंकृतानि/NV आसन्/KP ,/PUNC स्‍त्रीणाम्/NP अर्धोरुककंचुकादीनि/NP स्‍वलंकृतानि/NV अभूवन्/KP ,/PUNC कण्‍ठदेशस्‍थवस्‍त्रेण/NP सह/AUP शिरोवेदनाय/NP अपि/AVK पृथग्/A वस्‍त्राञ्चलम्/NP नद्घम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC पुरुषाः/NP सर्वे/SNV अपि/APY प्रांशवः/NV सुस्थितावयवाः/NV च/APY आसन्/NP स्त्रियः/NP अपि/AVK तादृश्‍य/NV एव/INTF सुविभक्तावयवाः/NV सुलघुप्रपदाः/NV च/APY ।/PUNC समूहेषु/NP कतिपये/SNV बालकाः/NP अपि/AVK अभूवन्/KP लघीयांसः/NV शिशवः/NP तु/A स्‍वपितृणाम्/NP स्‍कन्‍धस्थितलकुटाग्रलम्बितशिक्‍यासु/NP स्‍थापिताः/KN आसन्/KP ।/PUNC लघवः/NV बालकाः/NP बालिकाः/NP च/APY न/AN आसन्/KP एव/INTF एतेषु/SN ।/PUNC ये/SN किशोरावस्‍थाम्/NP स्‍प्रष्टुकामाः/NV पौगण्‍डावस्‍था/NP वा/APY बालका/NP अभूवन्/KP ते/SN अपि/AVK स्‍वस्‍कन्‍धेषु/NP तथा/ASD एव/INTF स्‍वकीयवस्‍तुजातम्/NP पोट्लिकाग्रन्थिबद्धम्/NP वहन्‍तः/KN अभूवन्/KP यथा/ASD प्रौढाः/NV जनाः/NP स्त्रियः/NP च/APY ।/PUNC वस्‍तुनि/NP करे/NP अस्मिन्/SNV शय्यार्थम्/NP प्रास्‍तरणम्/NP ,/PUNC शीतवारका/NV नीशाराः/NP च/APY अभूवन्/KP ।/PUNC शय्यातूलिका/NV नीशाराः/NP च/APY स्‍वच्‍छाः/NV भोजना/NP आसन्/KP ,/PUNC तैः/SN सह/AUP भाण्‍डम्/NP एकम्/SMKY अभूत्/KP यद्/AVK ग्रामेषु/NP भोज्‍यपाचनादिकार्येषु/NP प्रयोज्‍यम्/NP स्‍यात्/KP ।/PUNC स्‍पष्टतः/A प्रतीयते/KP स्‍म/A यदि/AVK यथा/ASD एव/INTF पूरसंकटानन्‍तरम्/NP तैः/SN अवगतम्/KN यत्/AVK स्वगृहाः/NP त्याज्‍याः/KN स्‍युः/KP गन्‍तव्‍यम्/KN च/APY स्‍यात्/KP तदा/A पात्रम्/NP इदम्/SNV सह/AUP एव/INTF न/AN इयम्/SN निरर्धायत/KP ,/PUNC यद्यपि/AVK कतिपयेभ्‍यः/SNV दिनेभ्‍यः/NP पात्रे/NP अस्मिन्/SNV किंचन/SN पाचितम्/KN स्‍यात्/KP इति/AUD न/AN प्रतीयते/KP स्‍म/A ,/PUNC यतो/AVK हि/A भोज्‍यपदार्थानाम्/NP अभावः/NP तेषाम्/SN मुखेषु/NP गात्रेषु/NP च/APY स्‍पष्‍टम्/NP आकलयितुम्/KKS शक्‍यः/NP अभूत्/KP ।/PUNC आपाततः/A सामान्‍या/NP इव/ASD प्रतीयमाना/KNV एते/SN यदि/AVK सूक्ष्‍मम्/NP निरीक्ष्‍येरन्/KP तर्हि/AVK एतेषाम्/SN हृदन्‍तःस्‍थः/NP संकटबोधः/NP ,/PUNC मृत्‍योः/NP आसन्‍नताया/NP इव/ASD कश्‍चन/SNV आतङ्कः/NP वा/APY मुखमुद्रायाम्/NP नयनयोः/NP च/APY निहितः/KN परिलक्ष्‍यते/KP स्म/A ।/PUNC तदा/A एव/INTF कारणम्/NP यत्/AVK राजधान्‍याः/NP विशिष्टानाम्/NV अद्भुतानाम्/NV वा/APY स्‍थलानाम्/NP दृश्‍यानाम्/NP च/APY कौतूहलम्/NP न/AN मनाक्/A अपि/AVK एतान्/SN स्‍पृशति/KP स्‍म/A ।/PUNC किम्/SN अपि/AVK अनवलोक्‍य/KKS नतनयना/NV एते/SN प्रचलन्‍त/KN एव/INTF दृष्टिगोचराः/NP भवन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC यदि/AVK जीवनस्‍य/NP कः/SNV अपि/AVK उपायः/NP अभविष्‍यत्/KP ,/PUNC निःसहायता/NP ,/PUNC मृत्‍युभयम्/NP वा/APY समग्रतः/A एषु/SN न/AN अपतिष्‍यत्/KP कदा/A अपि/AVK एते/SN स्‍वकीयाम्/SNV भूमिम्/NP ,/PUNC मातृभूमिम्/NP अत्‍यक्ष्‍यन्/KP ।/PUNC त्‍यक्तगृहा/NV इमे/SN सर्वथा/A सर्वेभ्‍यः/SN अपरिचिताः/KN एव/INTF प्रासरन्/KP ।/PUNC यः/SN केवलम्/NP मृत्‍योः/NP परिचयम्/NP वेत्ति/KP स/SN कस्‍य/SNV अन्‍यस्‍य/SN परिचयम्/NP दध्‍यात्/KP ?/PUNC सुदीर्घस्‍य/NV अस्‍य/SNV शरणार्थिसार्थस्‍य/NP पर्यन्ते/NP मन्‍दम्/KV मन्‍दम्/DV चलन्/KNV नितराम्/NV वृद्धो/NP जर्जरगात्रः/NV कश्‍चन/SNV जनः/NP व्‍यलोक्‍यत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN अपि/AVK स्‍कन्‍धयोः/NP वस्‍तुजातस्‍य/NP तथाविध/NV एव/INTF भारः/NP अभूत्/KP ।/PUNC तथाविधा/NV एव/INTF अस्‍तरणनीशारतूलिका/NP ,/PUNC तथाविधम्/NV एव/INTF भाण्‍डम्/NP ।/PUNC केवलम्/NP एकम्/SMKY एव/INTF भाण्‍डम्/NP ।/PUNC तस्‍य/SN स्‍कन्‍धे/NP अपरः/SNV अपि/APY कश्‍चन/SNV भारः/NP अभूत्/KP ,/PUNC स्‍वच्‍छे/NV शिक्‍यासदृशे/NV कस्मिंश्‍चन/SNV निधाने/NP लघुसंभारजातम्/NP किंचन/SN ।/PUNC यद्यपि/AVK न/AN अभूत्/KP अयम्/SNV भारः/NP सुमहान्/NV असह्यः/NV वा/APY ,/PUNC किन्‍तु/AVK वृद्धस्‍य/NP अस्‍य/SNV वयसः/NP तुलनायाम्/NP अधिक/NV एव/INTF वक्तुम्/KKS शक्‍यः/NP ।/PUNC वृद्धस्‍य/NP आकृतिम्/NP स्थितिम्/NP च/APY समीक्ष्‍य/KKS कः/SN अपि/AVK परिज्ञातुम्/KKS प्रभवेद्/KP यत्/AVK कतिपयवर्षेभ्‍यः/NP श्रमापेक्षम्/NV कार्यम्/NP कर्तुम्/KKS अस्‍य/SN अभ्‍यासः/NP अपक्षीण/KN इव/ASD ।/PUNC सङ्कटापन्‍नः/NP न/AN अभविष्‍यत्/KP चेत्/A गमनागमनस्‍य/NP जीविकायै/NP कार्यकरणस्‍य/NP च/APY अयम्/SNV समयः/NP न/AN अकरिष्‍यत्/KP ।/PUNC मन्‍दम्/KV मन्‍दम्/DV चलतः/KNV अस्‍य/SN श्‍वासः/NP अपि/AVK कष्टेन/NP प्रासरत्/KP ।/PUNC सार्थस्‍य/NP अन्‍ये/SNV जनाः/NP अग्रे/NP प्रयाताः/KN ,/PUNC अयम्/SN पश्‍चात्/A अशिष्ट/KN इति/AUD विलक्षाभ्‍याम्/NV आस्‍फारिताभ्‍याम्/NV च/APY नेत्राभ्‍याम्/NP अपश्‍यत्/KP असौ/SN ,/PUNC किन्‍तु/AVK तदा/A एव/INTF सहसा/KV श्रान्‍तः/KN ,/PUNC पीडितः/KN च/APY वैवश्‍येन/NP तत्र/A एव/INTF शनैः/KV शनैः/DV ,/PUNC सावधानतया/NP स्‍कन्‍धाभ्‍याम्/NP भारम्/NP अवतारयन्/KN उपाविशत्/KP राजमार्गपार्श्‍वगामिनि/NV पदातिसरणिकुट्टिमे/NP ।/PUNC
श्रान्‍तत्‍वात्/KN उपविष्‍टमात्रस्‍य/NV एव/INTF अस्‍य/SN शिरः/NP जानुद्वयमध्‍ये/NP अवष्‍टब्‍धम्/KN ,/PUNC नेत्रे/NP निमीलिते/KN ,/PUNC श्‍वासोच्‍छ्वासाः/NP त्वरिततरा/NV अभवन्/KP ।/PUNC वलीपलितस्‍य/NV ,/PUNC गौरस्‍य/NV कृशस्‍य/NV च/APY मुखस्‍य/NP कतिपयेषु/SNV भागेषु/NP प्रसरतः/KNV रुधिरस्‍य/NP शोणिमा/NP प्रतिफलितः/KN अदृश्‍यत/KP येन/SN स्‍पष्टम्/NV अनुमानम्/NP कस्‍य/SN अपि/AVK जायेत/KP यत्/AVK अयम्/SN चिरात्/A अभुक्तः/KN ,/PUNC बुभुक्षितः/KN भवेत्/KP ।/PUNC
राजमार्गे/NP अस्मिन्/SNV बहवः/SNV भ्राम्‍यन्‍तः/KN विक्रेतारः/NP सघोषम्/KV स्‍वकीयम्/SNV वस्‍तुजातम्/NP विक्रीणन्‍तः/KN चलशकटिषु/NP वा/APY वस्‍तूनि/NP प्रदर्शयन्‍तः/KN रथ्‍यासु/NP दृश्‍यन्‍ते/KP स्‍म/A ।/PUNC एकः/SMK खाद्यवस्‍तूनि/NP विविधानि/NV विक्रीणन्/KNV ।/PUNC जनः/NP तदा/A एव/INTF घोषम्/NP कृतवान्/KN -/PUNC “/PUNC यवागूः/NP ,/PUNC लवणिकाः/NP ”/PUNC इत्यादि/AUD ।/PUNC प्रदीपप्रकाशः/NP तदा/A एव/INTF वृद्धस्‍य/NP अस्‍य/SNV वदनोपरि/NP अपतत्/KP ।/PUNC
एकः/SMKY नागरिकः/NP तस्‍मात्/SNV एव/INTF स्‍थालात्/NP उपसर्पन्/KN दृष्टिम्/NP अपातयत्/KP वृद्धस्‍य/NP उपरि/A ।/PUNC
तस्‍य/SN मनसि/NP सहसा/KV एव/INTF सहानुभूतिः/NP उदियाय/KP ,/PUNC अथवा/AVK किञ्चिद्/SNV विचारजातम्/NP पस्‍पर्शतम्/KN ।/PUNC वृद्धम्/NP पश्‍यन्/KN मन्‍दस्‍वरेण/NP अयम्/SN तादृशम्/NP किञ्चन/SN अभाषत/KP -/PUNC “/PUNC अहम्/SN अपि/APY हन्‍त/ABS किम्/AP कुर्याम्/KP ?/PUNC अद्य/A मया/SN अपि/AVK किम्/AP अस्ति/KP अर्जितम्/KN ?/PUNC यत्/AVK अर्जितम्/KN तेन/SN अहम्/SN अपि/AVK यवागूसदृशम्/NP किंचन/SN भोक्ष्‍ये/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK अयम्/SNV वराकः/NV वृद्धः/NP ।/PUNC मत्तः/A अधिका/NV अस्‍य/SN अपेक्षा/NP ।/PUNC ये/SN नाणका/NP अद्य/A मया/SN अर्जिताः/KN तान्/SN अस्‍मै/SN दास्‍यामि/KP ।/PUNC श्‍वः/A पुनः/A अर्जयिष्‍यामि/KP ।/PUNC विश्‍वसिमि/KP श्‍वस्‍तने/NV दिवसे/NP अपि/AVK ।/PUNC
मम/SN वृद्धः/NV पिता/NP अद्य/A जीवितः/KN अभविष्‍यत्/KP चेत्/A तस्‍मात्/SN अपि/AVK तु/A सर्वम्/SN इदम्/SN अदास्‍यम्/KP ।/PUNC ”/PUNC क्षणम्/NP स्थित्‍वा/KKS स/SN स्‍वकीयपरिधानात्/NP रजतमुद्राम्/NP एकाम्/SMKY बहिः/A आनीतवान्/KN वृद्धाय/NP अस्‍मै/SNV दातुम्/KKS ।/PUNC पुनः/A किंचन/SN विचार्य/KKS लघुतरम्/NV अपरम्/SNV नाणकम्/NP अपि/APY निष्‍कासितवान्/KN ,/PUNC वृद्धम्/NP उपसर्प्‍य/KKS उच्‍चैः/A अवादीत्/KP च/APY ,/PUNC “/PUNC तात/NP !/PUNC पश्‍य/KP अत्र/A !/PUNC इदम्/SN भवत्‍कृते/NP किञ्चन/SN भुक्‍तम्/KN न/AN वा/APY ?/PUNC अहम्/SN वाञ्छामि/KP यद्/AVK भवान्/SN अस्‍मात्/SN यवागूम्/NP भुंजीत/KP ।/PUNC गृह्यताम्/KP इदम्/SN ।/PUNC ”/PUNC श्रुत्‍वा/KKS एव/INTF वृद्धः/NP स्वशिर/NP उन्‍नमय्य/KKS अपश्‍यत्/KP ।/PUNC अवोचत्/KP च/APY -/PUNC “/PUNC न/AN एव/INTF श्रीमन्/U ।/PUNC मया/SN तु/A न/AN किंचन/SN याचितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC वयम्/SN अपि/AVK भूमिधराः/NP ।/PUNC सा/SNV इयम्/SNV स्थितिः/NP न/AN पूर्वम्/SN कदा/A अपि/APY अभूत्/KP यद्/AVK वयम्/SN भोजनाय/NP विवशाः/NV स्‍याम/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK सः/SN अयम्/SNV वर्ष/NP एव/INTF तादृशः/NV ।/PUNC नदी/NP क्रुद्धा/KN अभूत्/KP ।/PUNC तावान्/SNV ,/PUNC महान्/NV पूरः/NP ।/PUNC भूमिधरा/NP अपि/APY ,/PUNC उर्वरभूमिधराः/NP अपि/AVK बुभुक्षिताः/KN सञ्जाताः/KN ।/PUNC एवंविधेषु/NV दिनेषु/NP जनाः/NP बीजजातम्/NP अपि/AVK भुञ्जते/KP ।/PUNC अस्‍मत्सविधे/NP अपि/AVK .../PUNC बीजम्/NP अपि/APY न/AN अवशिष्टम्/KN ।/PUNC बीजम्/NP अपि/AVK भुक्तवन्‍तो/KNV वयम्/SN ।/PUNC मया/SN वारिता/KN आसन्/KP ते/SN ,/PUNC बीजम्/NP तु/A न/AN भोक्तव्‍यम्/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK बुभुक्षितः/KN किम्/AP न/AN करोति/KP ।/PUNC तैः/SN बीजानि/NP अपि/AVK भुक्तानि/KN ।/PUNC ”/PUNC न/AN अवाञ्छत्/KP वृद्धः/NP किम्/SN अपि/AVK ।/PUNC किन्‍तु/AVK नागरिकः/NP पुनः/A उक्तवान्/KN -/PUNC “/PUNC तथा/ASD अपि/AVK गृह्यताम्/KP इदम्/SN ।/PUNC ”/PUNC उक्त्वा/KKS एव/INTF स/SN नाणकद्वयम्/NP इदम्/SNV वृद्धस्‍य/NP परिधानपुटके/NP स्‍थापयित्‍वा/KKS आर्द्रनयनः/NV अग्रे/NP प्रासरत्/KP ।/PUNC भोज्‍यक्रेत्रा/NP सर्वम्/SN इदम्/SN दृष्टम्/KN श्रुतम्/KN च/APY अभूत्/KP ।/PUNC तेन/SN यवागोः/NP एकम्/SMKY चषकम्/NP निर्मितम्/KN ,/PUNC पृष्टम्/KN च/APY -/PUNC “/PUNC तात/NP !/PUNC कति/SNV चषकान्/NP ग्रहीष्‍यति/KP भवान्/SN ?/PUNC ”/PUNC क्षणम् तु/A किंचन अपि/APY न/AN अवोचदत् वृद्धः ।/PUNC सहसा/KV एव/INTF किंचन/SN विचारितम्/KN तेन/SN ,/PUNC स्‍वपरिधानपुटात्/NP च/APY नाणकद्वयम्/NP गृहीत्‍वा/KKS अपश्‍यत्/KP ।/PUNC ततः/A उक्तवान्/KN -/PUNC “/PUNC केवलम्/NP एकम्/SMK एव/INTF लघुचषकः/NP पर्याप्तः/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC ”/PUNC साश्‍चर्यम्/KV पृष्टवान्/KN विक्रेता/NP ।/PUNC “/PUNC किम्/SN इदम्/SN ।/PUNC केवलम्/NP एकम्/SMKY लघुचषकम्/NP भोक्ष्‍यसे/KP ?/PUNC पर्याप्तम्/KN तत्/SNV ?/PUNC “/PUNC न/AN कथयामि/KP अहम्/SN मत्‍कृते/NP ।/PUNC ”/PUNC उत्तरितम्/KN वृद्धेन/NP !/PUNC विक्रेता/NP समधिकम्/NV आश्‍चर्यम्/NP अन्वभवत्/KP ।/PUNC “/PUNC तर्हि/AVK कस्‍य/SN कृते/KN कथयति/KP अयम्/SN ”/PUNC किन्‍तु/AVK स्‍वभावसरलत्‍वात्/NP स/SN किञ्चन/SN अन्यदत्/NP अविचार्य/KKS यवागूचषकम्/NP सज्‍जीकृत्‍य/KKS तत्‍समीपे/NP अनयत्/KP ।/PUNC ”/PUNC इदम्/SN तत्/SN ।/PUNC गृहाण/KP इदम्/SN ।/PUNC “/PUNC चषकम्/NP अर्पयन्/KN कौतूहलेन/NP अयम्/SN द्रष्‍टुकामः/NV अभूत्/KP कस्‍य/SN कृते/KN वृद्धः/NP अयम्/SNV चषकम्/NP गृह्णाति/KP इति/AUD ।/PUNC वृद्धः/NP स/SNV आयासम्/KV कष्टपूर्वकम्/KV उत्तिष्‍ठत्/KP ,/PUNC चषकम्/NP कम्‍पमानकरद्वयेन/NP आदाय/KKS स्‍ववस्‍तुसंभारगतम्/NP शिक्‍यासदृशम्/NP तत्/SNV पुटकम्/NP अस्‍पृशत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN आवरणम्/NP अपसार्य/KKS तूलिका/NP आवृतम्/KN कस्‍यचन/SN च/APY मुखम्/NP अपावृणोत्/KP अयम्/SN ।/PUNC विक्रेता/NP सावधानम्/KV निर्निमेषम्/KV पश्‍यत्/KN अभूत्/KP सर्वम्/SN इदम्/SN ।/PUNC एकस्‍य/SMKY कृशस्‍य/NV बालकस्‍य/NP निमीलितनयम्/NV मुखम्/NP दृष्टिगोचरम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC
आपाततः/A दर्शनेन/NP तु/A न/AN कः/SN अपि/AVK विज्ञातुम्/KKS पारयेद्/KP यत्/AVK अयम्/SNV बालकः/NP जीवन्/KN अस्ति/KP मृतः/KN वा/APY ।/PUNC विक्रेता/NP अपश्‍यत्/KP यद्/AVK वृद्धः/NP यवागूपात्रम्/NP बालकमुखसमीपम्/NP आनयता/KN अस्‍पर्शयत्/KP तत्/SNV तरलम्/NP भोज्‍यम्/NP तदोष्‍ठयोः/NP ।/PUNC शनैः/KV शनैः/DV अयम्/SNV बालकः/NP तत्/SN पपौ/KP ।/PUNC ”/PUNC साधु/NP ,/PUNC साधु/DV ,/PUNC गृह्यताम्/KN पुत्र/NP ”/PUNC इत्यादि/AUD सस्‍नेहम्/NP वदन्/KN वृद्धः/NP पिबन्‍तम्/KNV तम्/SN सावधानम्/NP पश्‍यन्/KN अभूत्/KP ।/PUNC पृष्टवान्/KN विक्रेता/NP ”/PUNC भवतः/SN पौत्रः/NP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC उत्तरितवान्तः/KNV वृद्धाः/NP ”/PUNC ओम्/A ।/PUNC मम/SN एकमात्रपुत्रस्‍य/NP सुतः/NP ।/PUNC
मम/SN पुत्रः/NP पुत्रवधूः/NP च/APY ,/PUNC द्वौ/SMK अपि/AVK पूरप्रवाहे/NP सहसा/KV निमग्‍नौ/KN ।/PUNC
तौ/SN कृषिकर्मणि/NP निरतौ/KN अभूताम्/KP यदा/A सहसा/KV एव/INTF बन्‍धभित्तिः/NP भग्‍ना/KN ,/PUNC भूमिः/NP च/APY अभूत्/KP जलमग्‍ना/NP ।/PUNC ”/PUNC तत्/SN इदम्/SN उक्‍त्‍वा/KKS पुनः/A अपि/AVK वृद्धेन/NP बालकस्‍य/NP मुखम्/NP तूलिकया/NP आवृतम्/KN ।/PUNC तदनु/AVK स/SN स्‍वयम्/NP निविष्‍टजानुः/NV तत्/SNV पात्रम्/NP गृहीत्‍वा/KKS तस्मिन्/SN यत्/AVK किम्/SN अपि/AVK भोज्‍यजातम्/NP तले/NP ,/PUNC प्रान्‍तरेषु/NP वा/APY लग्‍नम्/NP अभूत्/KP तत्/SN जिह्वया/NP लेढुम्/KN आरेभे/KP ।/PUNC तत्/SNV इदम्/SNV एव/INTF तस्‍य/SN भोजनम्/NP आसीत्/KP इति/AUD मुद्रया/NP इव/ASD तेन/SN तत्/SNV पात्रम्/NP विक्रेत्रे/NP परावृत्तम्/KN ,/PUNC नाणकम्/NP च/APY (/PUNC लघुतराम्/NV मुद्राम्/NP )/PUNC तस्‍मै/SN प्रदाय/KKS पुनः/A उपाविशत्/KP असौ/SN ।/PUNC विक्रेता/NP जानाति/KP स्‍म/A यत्/AVK तेन/SNV नागरिकेण/NP प्रदत्ते/KNV धने/NP यत्/AVK नाणकद्वयम्/NP आसीत्/KP तस्‍य/SN एकम्/SMK साम्‍प्रतम्/A अपि/AVK अवशिष्‍यते/KP एतस्‍य/SN समीपे/NP ।/PUNC सम्‍प्रति/A सः/SN आत्‍मनः/NP कृते/KN यवागूपात्रम्/NP एकम्/SMKY ग्रहीष्‍यति/KP एव/INTF ।/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN किम्/SN अपि/AVK उक्‍तम्/KN वृद्धेन/NP ।/PUNC विस्मितो/KN विक्रेता/NP चुक्रोश/KP “/PUNC त्‍वत्‍सविधे/NP रजतमुद्रा/NP वर्तते/KP खलु/A ”/PUNC ।/PUNC सा/SNV च/APY मुद्रा/NP मूल्‍यवत्तरा/NV इति/AUD स्‍पष्टम्/KV अजानात्/KP सः/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK वृद्धेन/NP सशिरः/NP कम्‍पम्/NP प्रत्‍याख्‍यातम्/KN इदम्/SN सर्वम्/SN ।/PUNC प्रावोचत्/KP असौ/SN -/PUNC “/PUNC सा/SN तु/A बीजानाम्/NP कृते/KN सुरक्षिता/KN स्‍थास्‍यति/KP ।/PUNC यथा/AVK एव/INTF ताम्/SN अहम्/SN अपश्‍यम्/KP ,/PUNC निर्धारितम्/KN मया/SN यद्/AVK अनया/SN बीजानि/NP क्रेष्‍यानि/NP ।/PUNC तैः/SN सर्वाणि/SNV बीजानि/NP भुक्तानि/KN ।/PUNC यदि/AVK बीजानि/NP अपि/APY भोजने/NP गच्‍छेयुः/KP तर्हि/AVK कथम्/APP वप्‍स्‍यामः/KP वयम्/SN उर्वराम्/NV धरित्रीम्/NP ?/PUNC कथम्/APP प्ररोहेत/KP धान्‍यम्/NP भूयः/A ?/PUNC विक्रेता/NP मन्‍दस्‍वरेण/KV प्रोक्तवान्/KN -/PUNC “/PUNC तात/NP !/PUNC अहम्/SN स्‍वयम्/NP भवते/SN यवागूम्/NP चषकमिताम्/NP अर्पयिष्‍यम्/KP यदि/AVK मम/SN स्थितिः/NP स्‍वयम्/NP अपि/AVK दयनीया/NP न/AN अभविष्‍यत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK अहम्/SN स्‍वयम्/NP अर्थार्थी/NP ।/PUNC
यः/SN जानाति/KP यद्/AVK वृद्धतातस्‍य/NP सविधे/NP रजतमुद्रा/NP अवशिष्‍यते/KP ,/PUNC स/SN कथम्/APP निःशुल्‍कम्/NP भोज्‍यपात्रम्/NP ....../PUNC ”/PUNC ,/PUNC विचारमग्‍नः/NV विक्रेता/NP किंकर्तव्‍यविमूढ/NP इव/ASD ,/PUNC विस्मितः/KN अस्‍थात्/KP ।/PUNC “/PUNC न/AN अहम्/SN याचे/KP किम्/AP अपि/AVK भवन्‍तम्/SN भ्रातः/NP ।/PUNC ”/PUNC 
वृद्धेन/NP उक्‍तम्/KN -/PUNC “/PUNC न/AN अहम्/SN वाञ्छामि/KP किम्/SN अपि/AVK भवतः/SN ।/PUNC अहम्/SN जानामि/KP ,/PUNC भवान्/SN सर्वम्/SN इदम्/SN परिशीलयितुम्/KKS न/AN शक्ष्‍यति/KP ।/PUNC यदि/AVK भवत्‍सविधे/NP कृष्‍या/NV भूमिः/NP अभविष्‍यद्/KP ,/PUNC भवान्/SN ,/PUNC बोद्धुम्/KN अपारयिष्‍यत्/KP बीजस्‍य/NP महत्त्‍वम्/NP ।/PUNC यदि/AVK न/AN भवेत्/KP बीजवापः/NP ,/PUNC पुनः/A अग्रिमे/NV वर्षे/NP तथा/ASD एव/INTF बुभुषा/NP ,/PUNC स/SNV एव/INTF उपहासः/NP ,/PUNC सा/SNV एव/INTF संकटा/NP स्थितिः ।/PUNC अस्‍मै/SN मदीयाय/SNV जीविताय/KNV पौत्राय/NP सर्वोत्तमम्/NV दायम्/NP अहम्/SN इमम्/SN एव/INTF समर्पयितुम्/KKS शक्‍नोमि/KP यत्/AVK किंचन/SNV बीजजातम्/NP क्रीत्‍वा/KKS तस्‍यै/SNV भूमये/NP त्‍यजेयम्/KP या/SN अस्‍मै/SN पुनः/A जीवनम्/NP दद्यात्/KP ।/PUNC यत्/AVK अहम्/SN म्रिये/KP अपि/AVK ,/PUNC किम्/AP तेन/SN ?/PUNC कश्‍चन/SNV अन्‍यः/SN बीजम्/NP वप्‍स्‍यति/KP ।/PUNC यदि/AVK बीजम्/NP अनुवर्तते/KP ,/PUNC भूमिः/NP उप्ता/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF जीवनम्/NP ।/PUNC ”/PUNC शनैः/KV शनैः/DV वृद्धेन/NP पुनः/A स्‍वकीयः/SNV वस्‍तुसंभारः/NP उत्‍थापितः/KN ।/PUNC कम्‍पमानाभ्‍याम्/KNV पद्भ्‍याम्/NP सुदूरम्/NV पश्‍यद्भ्‍याम्/KNV दुर्बलाभ्‍याम्/NV नेत्राभ्‍याम्/NP सुदीर्घम्/KV राजमार्गम्/NP पश्‍यन्/KN अयम्/SN पुनः/A अग्रे/NP प्रासरत्/KP ।/PUNC

आकृष्‍णेन/NP रजसा/NP

यथा/AVK एव/INTF पत्न्‍या/NP सूचितम्/KN “/PUNC यत्/AVK तस्‍याः/SNV सख्‍याः/NP पुत्रेण/NP गृहात्/NP पलाय्य/KKS सहपाठिन्या/NV एकया/SMKY सह/AUP गान्‍धर्वेण/NP विधिना/NP पाणिग्रहः/NP सम्‍पादितः/KN तत्/SN श्रुत्‍वा/KKS तत्‍सखी/NP विकला/NV संजाता/KN ,/PUNC ताम्/SN आश्‍वासयितुम्/KKS त्‍वरितम्/KV एव/INTF मत्‍पत्नी/NP तस्‍याः/NP सविधे/NP प्रयाति/KP अतः/AVK होराचतुष्टयम्/NP गृहकार्यम्/NP मया/SN एव/INTF वीक्षणीयम्/KN आपतितम्/KN ”/PUNC ,/PUNC तथा/AVK एव/INTF मन्‍मानसे/NP अपि/APY विविधाः/NV विचारवीचयोः/NP गतागतम्/NP कर्तुम्/KKS आरभन्‍त/KP ।/PUNC का/SNV इयम्/SNV नूतनी/NV प्रवृत्तिः/NP नवयुवकेषु/NP प्रसृता/KN युगे/NP अस्‍मिन्/SNV ?/PUNC स्‍वाच्‍छन्‍द्यम्/NP ,/PUNC पूर्वरागः/NP ,/PUNC प्रेमपात्रेण/NP सह/AUP पलायनम्/NP ,/PUNC गुरुजनोपेक्षा/NP ,/PUNC औद्धत्‍यम्/NP ।/PUNC कलेः/NP अयम्/SNV कुप्रभावः/NP इति/AUD एकाकी/SMK गृहाङ्गणगतः/NV यथा/AVK चिन्‍तयामि/KP तथा/AVK एव/INTF मदीयेन/SNV अन्‍तरात्‍मना/NP किञ्चन्/SN अन्‍यत्/SN एव/INTF कुतश्‍चन/A कोणात्/NP अनुरणितम्/KN -/PUNC “/PUNC बन्‍धो/NP !/PUNC किम्/SN इदम्/SN चिन्‍तयसि/KP ?/PUNC किम्/SN कलेः/NP एव/INTF अयम्/SNV प्रभावः/NP ?/PUNC किम्/SN पूर्वम्/SN न/AN अभूवन्/KP गान्‍धर्वविवाहाः/NP ?/PUNC किम्/SN न/AN अभूवन्/KP नवयुवकाः/NP पुरा/A प्रेमपरवशाः/NV ?/PUNC किम्/SN न/AN अन्वभूयत/KP मनसि/NP पूर्वम्/SN स्‍वच्‍छन्‍दविहारेच्‍छा/NP युवजनेषु/NP ?/PUNC ”/PUNC अन्‍तरात्‍मनः/NP ध्‍वनिम्/NP इमम्/SNV आकर्ण्‍य/KKS मया/SN नवयुवकानाम्/NP आधुनिकानाम्/NP उपरि/A आक्रोशः/NP सपदि/A अवरुद्धः/KN चिन्‍तनम्/NP च/APY आरब्‍धम्/KN यत्/AVK इयम्/SNV प्रवृत्तिः/NP तु/A नवयुवकेषु/NP सार्वकालिकी/NV ,/PUNC सार्वदेशिकी/NV च/APY अस्ति/KP ।/PUNC कस्मिन्/SNV वा/APY देशे/NP कदा/A ,/PUNC कैः/SNV नवयुवकैः/NP प्रेम्णि/NP स्‍वाच्‍छन्‍द्यम्/NP न/AN अवलम्बितम्/KN ?/PUNC ”/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN चिन्‍तयता/KN मया/SN अनुभूतम्/KN यत्/AVK मम/SN बाल्‍यकाले/NP अपि/APY पूर्वरागाः/NP अभूवन्/KP किन्‍तु/AVK पलायनादेः/NP स्‍वतंत्रता/NP तादृशी/NV न/AN आसीत्/KP ।/PUNC तत्/SN इदम्/SN विचारयतः/KNV मम/SN मनसि/NP स्‍वयम्/NP मदीयस्‍य/SNV एकस्‍य/SMKY अल्‍पकालिकस्‍य/NP अनुरागाङ्कुरोद्भवस्‍य/NP तद्विनाशस्‍य/NP च/APY स्‍मृतिः/NP यदा/A जागरिता/KN तदा/A तु/A भृशम्/KV अहम्/SN अहासिषम्/KP एकान्‍तस्‍थः/NV अपि/AVK छात्रावस्‍थायाः/NP इयम्/SNV घटना/NP अभूत्/KP ।/PUNC
विश्‍वविद्यालये/NP स्‍नातकोत्तरकक्ष्‍यायाम्/NP अहम्/SN अधीयानः/KN अभूवम्/KP ।/PUNC मत्पिता/NP स्‍वयम्/NP महाविद्यालयस्‍य/NP एकस्‍य/SMKY प्रधानाचार्यः/NP अभूत्/KP ।/PUNC कुलपरम्‍परा/NP उच्‍चमध्‍यमवर्गीयः/NP अभूत्/KP अस्‍माकम्/SN परिवारः/NP ।/PUNC गृहे/NP मरुत्तर/AB (/PUNC मोटर/AB )/PUNC यानम्/NP अपि/AVK आसीत्/KP ,/PUNC परिचारकाः/NP अपि/APY ।/PUNC उच्‍चवर्गीयाणाम्/NP वसतौ/NP भाटकपरिगृहीतम्/NV भवनम्/NP आसीत्/KP अस्‍माकम्/SN ।/PUNC विश्‍वविद्यालयः/NP अपि/APY न/AN अतिदूरम्/NP एव/INTF आसीत्/KP ।/PUNC अहम्/SN प्रत्यहम्/NP द्विचक्रयानेन/NP अध्‍ययनाय/NP गच्‍छामि/KP स्‍म/A ।/PUNC तस्‍य/SN हि/A रुचिरदर्शना/NV तनया/NP अपि/AVK प्रत्यहम्/NP द्विचक्रयानेन/NP विश्‍वविद्यालयम्/NP प्रयाति/KP स्‍म/A ।/PUNC आवाम्/SN परस्‍परम्/NP वीक्षावहे/KP स्‍म/A ,/PUNC किन्‍तु/AVK संलापस्‍य/NP अवसरो/NP बहुकालानन्‍तरम्/NP वार्षिकोत्‍सवासरे/NP लब्‍धः/KN अभूत्/KP इति/AUD अधुना/A स्‍मरामि/KP ।/PUNC तस्मिन्/SNV उत्‍सवे/NP आंग्‍लभाषावादविवादप्रतियोगितायाम्/NP यदा/A मया/SN चलवैजेयन्‍ती/NS लब्‍धा/KN ,/PUNC तदा/A तया/SN वर्धापनानि/NP मह्यम्/SN प्रदत्तानि/KN ।/PUNC शनैः/KV शनैः/DV सख्‍यम्/NP उपपन्‍नम्/KN ,/PUNC वर्षद्वयम्/NP असकृत्/NP आवाम्/SN विविधेषु/NV स्‍थलेषु/NP ,/PUNC विविधेषु/NV समयेषु/NP च/APY समगच्‍छावहि/KP किन्‍तु/AVK विचित्रा/NV इयम्/SNV स्थितिः/NP आधुनिकीनाम्/NV उच्‍चकुलीनवसतीनाम्/NP यत्/AVK तत्र/A निकटस्‍थेषु/NV अपि/AVK गृहस्‍वामिषु/NP न/AN अभूवन्/KP तादृशाः/NV प्रतिवेशिसुलभाः/NV स्‍नेहसम्‍बन्‍धाः/NV यादृशाः/NV ग्रामेषु/NP ,/PUNC लघुनगरेषु/NP वा/APY भवन्‍ति/KP इति/AUD अस्य/SN परिणामः/NP अयम्/SNV अभूत्/KP यत्/AVK आवयोः/SN पितरौ/NP ,/PUNC गुरुजनाः/NP च/APY न/AN पर्यचिन्‍वन्/KP प्रतिवेशिनः/NP ।/PUNC मत्पिता/NP केवलम्/NP इदम्/SN जानाति/KP स्‍म/A यत्/APY अस्याम्/SNV एव/INTF वसतौ/NP द्वित्रभवनव्‍यवहिते/NV कस्मिंश्‍चन/SNV भवने/NP सुप्रथितः/KNV सेवानिवृत्तः/NP सैन्‍याधिकारी/NP कश्‍चन/SNV निवसति/KP ।/PUNC
स्‍वकीयम्/SNV इदम्/SNV तस्‍य/SN भवनम्/NP ।/PUNC सैन्‍याधिकारिणाम्/NP यद्/SNV वैभवम्/NP यः/SNV च/APY गरिमा/NP तस्‍य/SN तुलना/NP कस्‍यचन/SNV प्रधानाचार्यस्‍य/NP स्‍तरेण/NP कथंकारम्/AP विधातुम्/KKS शक्‍यते/KP ?/PUNC कर्नल/AB जोशिनः/NP गृहद्वारे/NP महार्घा/NV वातानुकूला/NV मरुत्तर/AB शकटिः/NP (/PUNC मोटरकार/AB )/PUNC स्थिता/KN दृश्‍यते/KP स्‍म/A ।/PUNC परिचारकाः/NP तु/A मन्‍ये/KP दिवसे/NP एव/INTF कार्यम्/NP कुर्वाणाः/KN स्‍युः/KP किन्‍तु/AVK सुरुचिः/NP अस्‍य/SNV शाद्बलस्‍य/NP ,/PUNC पुष्‍पवाटिकायाः/NP पाटलोपनवनस्‍य/NP (/PUNC रोजगार्डन/AB )/PUNC च/APY निरीक्षणाय/NP ,/PUNC परिचर्यायै/NP च/APY मालाकाराः/NP औपवनिकाशः/NP च/APY प्रत्यहम्/NP सायम्/A आगच्‍छन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC
स्‍वयम्/NP कर्नलः/NP तत्‍पत्नी/NP च/APY सायम्/A स्‍वभवनशाद्बलस्‍य/NP (/PUNC लॉन/AB )/PUNC परिचर्याम्/NP ,/PUNC पुष्‍पवाटिकावीक्षणम्/NP च/APY अकुरुताम्/KP ।/PUNC अस्मद्गृहे/NP अपि/AVK अभूत्/KP शाद्बलम्/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK न/AN अभूत्/KP तादृशी/NV पुष्‍पवाटिका/NP न/AN वा/APY वातानुकूला/NV मरुत्तरशकटिः/NP ।/PUNC मत्पिता/NP महाविद्यालयकार्येषु/NP लेखनादिषु/NP च/APY व्‍यस्‍तः/KN अस्‍थात्/KP अतः/AVK तस्‍य/SN न/AN अभूत्/KP प्रगाढः/NV परिचयः/NP केन/SNV अपि/AVK प्रतिवेशिना/NP सह/AUP ।/PUNC केवलम्/NP अव्‍यवहितेषु/KNV निकटस्‍थेषु/NV भवनेषु/NP निवसताम्/KNV द्वित्राणाम्/SMKY परिवाराणाम्/NP एव/INTF अभूत्/KP तादृशः/NV परिचयः/NP ।/PUNC अतः/AVK न/AN आवयोः/SN गृहजना/NP अजानन्/KP यत्/AVK मम/SN किंचित्/SNV तात्‍कालिकम्/NV सख्‍यम्/NP  सैन्‍याधिकारिदुहित्रा/NP नन्दितया/NS सह/AUP संजातम्/KN इति/AUD ।/PUNC सख्‍यम्/NP अपि/AVK इदम्/SNV केवलम्/NP संलापस्‍य/NP ,/PUNC यदा/A कदा/A नगरस्‍य/NP कस्मिंश्‍चन/SNV भोजनालये/NP तया/SN सह/AUP शीतोष्‍णपेयादिग्रहणस्‍य/NP च/APY सीम्नि/NP समाबद्धम्/KN अभूत्/KP ,/PUNC न/AN तम्/SN सीमानम्/NP अत्याक्रामत्/KP ।/PUNC द्विस्त्रिः/SMKY वा/APY चलचित्रदर्शनम्/NP अपि/AVK आवाम्/SN कृतवन्‍तौ/KN ।/PUNC
नन्दिता/NS न/AN कदा/A अपि/AVK मद्गेहम्/NP आगता/KN ।/PUNC सकृत्/A अहम्/SN रात्रौ/NP भोजनालयात्/NP (/PUNC रेस्‍टोरेन्‍ट/AB )/PUNC चायपानगोष्‍ठीतः/NP परावृत्तया/KNV नन्दितया/NS सह/AUP ताम्/SN गृहान्/NP प्रापयितुम्/KKS कर्नलजोशीगृहम्/NP अगच्‍छम्/KP ,/PUNC जोशीमहोदयः/NP अपि/AVK गृहे/NP अभूत्/KP ।/PUNC नन्दितया/NS तम्/SN अहम्/SN परिचायितः/KN ।/PUNC जोशीमहोदयो/NP मम्/SN इतिहासम्/NP ,/PUNC भूतम्/KN ,/PUNC वर्तमानम्/NP ,/PUNC भविष्‍यत्/NP च/APY सर्वम्/SN अपृच्‍छत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN हि/A गहनान्‍वीक्षिकीरता/NV सूक्ष्‍मेक्षिणी/NV दृष्टिः/NP मन्ये/KP शङ्कमाना/KN भवेत्/KP यत्/AVK मा/AN भूत्/KP एतयोः/SN सख्‍यम्/NP प्रगाढम्/NV येन/SN परस्‍तात्/A समस्‍याः/NP उद्भवेयुः/KP इति/AUD ।/PUNC तदानीम्/A तु/A न/AN किंचन/SN अपि/AVK प्रतीपम्/NP अभाषत/KP जोशीमहोदयः/NP किन्‍तु/AVK परस्‍तात्/A मया/SN नन्दितायाः/NS अवगतम्/KN यत्/AVK सः/SN मया/SN सह/AUP तस्‍याः/SN सख्‍यम्/NP न/AN अभिरोचयति/KP इति/AUD ।/PUNC
तत्‍प्रसङ्गे/NP एव/INTF अहम्/SN अज्ञासिषम्/KP यत्/AVK कर्नलमहोदयस्‍य/NP एकाकि‍नी/NV सुता/NP नन्दिता/NS एव/INTF अस्ति/KP ।/PUNC न/AN कश्‍चन/SNV सुतः/NP न/AN वा/APY अन्‍या/SNV तनया/NP ।/PUNC एकाकी/NP एव/INTF इदम्/SNV अपत्‍यम्/NP ।/PUNC अतः/AVK यः/SNV कश्‍चन/SN नन्दिताम्/NS परिणेष्‍यति/KP स/SN जोशिनः/NP संपत्तेः/NP उत्तराधिकारी/NP भविष्‍यति/KP इति/AUD चिन्‍तयन्/KN जोशी/NP सर्वदा/A सतर्कः/NP अतिष्‍ठत्/KP ।/PUNC मम/SN न/AN आसीत्/KP अपि/AVK तादृशी/NV काचन/SNV अभिलाषा/NP जोशिजामातृत्‍वस्‍य/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK सतर्कः/NV सशङ्कः/NV च/APY पिता/NP मलयानिलम्/NP अपि/AVK प्रलयानिलशङ्कया/NP सावधानम्/NP जिघ्रति/KP ।/PUNC “/PUNC कन्‍यापितृत्‍वम्/NP खलु/A नाम/NP कष्‍टम्/NP ”/PUNC अहम्/SN च/APY नन्दिता/NS च/APY द्वौ/SMK अपि/AVK तद्/SN इदम्/SN विनोदविधया/NP एव/INTF अपश्‍याव/KP ।/PUNC यतो/AVK हि/A मम/SN न/AN आसीत्/KP कश्‍चन/SNV अभिसन्धिः/NP ,/PUNC अतः/AVK सरलहृदयत्‍वात्/NP मया/SN न/AN त्‍यक्तम्/KN नन्दितागृहे/NP गमनागमनम्/NP ।/PUNC एकदा/A यत्/AVK अघटत/KP तस्‍य/SN आशङ्का/NP न/AN मया/SN कदा/A अपि/AVK कृता/KN अभूत्/KP ।/PUNC सकृत्/A नन्दितया/NS सह/AUP अहम्/SN रात्रेः/NP प्रथमे/SMKP प्रहरे/NP ,/PUNC अर्थात्/AVK सायंकालानन्‍तरम्/NP संलपन्/KN तद्गृहे/NP प्राविशम्/KP ।/PUNC बहिः/A शाद्बले/NP एव/INTF जोशीमहाशयः/NP स्थितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC मन्‍ये/KP न/AN तेन/SN अभिरोचितम्/KN मम/SN नन्दितासाहचर्यम्/NP ।/PUNC तेन/SN सभ्रूकुटिभङ्गम्/KV अहम्/SN प्रतिबोधितः/KN  यत्/AVK प्रतिवेशित्‍वात्/NP सः/SN न/AN मद्विरोधे/NP किंचन/SN विवक्षति/KP किन्‍तु/AVK मया/SN नन्दितासाचर्यम्/NP परित्‍याज्‍यम्/NP ।/PUNC बहूनि/SNV साधीयांसि/NV कार्याणि/NP करणीयानि/KN विद्यन्‍ते/KP जगति/NP ,/PUNC अस्मिन्/SNV किशोरे/NV वयसि/NP मया/SN अध्‍ययने/NP ,/PUNC भविष्‍यत्/NP साधने/NP च/APY दत्तचित्तेन/NP भाव्‍यम्/KN वृथा/A आहिण्‍डनम्/NP न/AN शोभते/KP इत्यादि/AUD ।/PUNC तूष्‍णीकः/NP अहम्/SN पश्‍चात्/A पदः/NP अभूवम्/KP ।/PUNC न/AN किंचन/SNV अपि/AVK उत्तरितम्/KN मया/SN ।/PUNC किन्‍तु/AVK गृहान्/NP परावर्तमानेन/KNV मया/SN श्रुतम्/KN यत्/AVK स्वतनयाम्/NV नन्दिताम्/NS उपालम्भमानेन/KNV तेन/SN  किंचन/SN तादृशम्/NP कथितम्/KN येन/SN अस्‍माकम्/SN अवमानना/NP स्‍फुटा/NV भवेत्/KP ।/PUNC सः/SN प्रावोचत्/KP “/PUNC निम्‍नस्‍तरीयैः/NP सह/AUP सख्‍यम्/NP आपादयन्‍ती/KN त्वम्/SN किम्/AP न/AN लज्‍जसे/KP ?/PUNC  यः/SN कश्‍चन/SN अपि/APY गृहे/NP अस्‍माकम्/SN निरातङ्कः/KV प्रविशेत्/KP इति/AUD किम्/AP उचितम्/KN ?/PUNC यत्/AVK इदम्/SNV सख्‍यम्/NP दृढताम्/NP आपद्यते/KP ,/PUNC तर्हि/AVK किम्/AP अपि/AVK संभवति/KP इति/AUD विवेकिनीम्/NV त्वम्/SN किम्/AP न/AN वेत्सि/KP ?/PUNC अरे/ASMB ,/PUNC अस्‍य/SNV किशोरस्‍य/NP तु/A न/AN अस्ति/KP तावत्/A अपि/APY सामर्थ्‍यम्/NP यत्/AVK स्‍वकीयेन/SNV मासिकेन/NV अर्जनेन/NP ,/PUNC स्‍वकीयेन/SNV आयेन/NP वा/APY अस्‍माकम्/SN शाद्बलस्‍य/NP ,/PUNC गृहवाटिकायाः/NP च/APY अपि/AVK व्‍ययम्/NP वोढुम्/KN अयम्/SN पारयेत्/KP ।/PUNC किम्/AP इति/AUD तादृशेन/NP सह/AUP सख्‍यम्/NP पोषयसि/KP ?/PUNC ”/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN परोक्षे/NP श्रुतवतः/KNV मम/SN मनसि/NP कोपानलः/NP अजागः/KP ।/PUNC अहम्/SN एतस्‍य/SNV सैनिकचरस्‍य/NP कन्‍याम्/NP उद्वोढुम्/KN न/AN मनाक्/A अपि/AVK वांछामि/KP ,/PUNC न/AN वा/AVK अस्‍य/SN संपत्तौ/NP काचन/SNV मे/SN लिप्‍सा/NP ।/PUNC तथापि/AVK कथम्/APP अयम्/SNV वृद्धभल्‍लूक/NP इव/ASD स/SN आशङ्कः/NP घुर्घुरायते/KP अस्‍माकम्/SN “/PUNC स्‍तरहीनताम्/NP ”/PUNC उद्गिरन्/KN इति/AUD आसीत्/KP मम/SN आक्रोशः/NP ।/PUNC मया/SN मनसि/NP एव/INTF प्रतिश्रुतम्/KN यत्/AVK अहम्/SN न/AN अधुना/A नन्दिताम्/NS कदा/A अपि/AVK द्रक्ष्‍यामि/KP न/AN वा/APY जोशिगृहे/NP गमिष्‍यामि/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK स्‍वकीयम्/SNV उत्‍कृष्‍टम्/NV शाद्बलम्/NP ,/PUNC गृहवाटिकाम्/NP वा/APY अतिशयेन/NP स्‍तुवतः/KNV अस्‍य/SNV विकत्‍थनचणस्‍य/NP गर्वभङ्गम्/NP अवश्‍यम्/NP करिष्‍यामि/KP ।/PUNC एवंविधस्‍य/NV गर्वभङ्गस्‍य/NP या/SNV योजना/NP तदा/A मया/SN प्रकल्पिता/KN ,/PUNC ताम्/SN स्‍मृत्‍वा/KKS अद्य/A अपि/AVK मे/SN विस्‍मयः/NP संजायते/KP ।/PUNC तदानीम्/A अपि/AVK कदाचन/A स्‍वकीयम्/SNV प्रत्‍युत्‍पन्‍नमतित्‍वम्/NP अवलंब्‍य/KKS प्रमोदस्‍य/NP ,/PUNC कदाचन/A च/APY  विनोदखेदादीनाम्/NP संचारिभावानाम्/NP अनुभवः/NP मे/SN भवति/KP स्‍म/A सर्वम्/SN इदम्/SN स्‍मरन्/KN ।/PUNC अहम्/SN अजानाम्/KP यत्/AVK सायंकाले/NP तु/A जोशिनः/NP गृहवाटिकायाः/NP शाद्बलस्‍य/NP च/APY परिचर्यायै/NP परिचारकाः/NP गृहजनाः/NP च/APY सन्‍नद्धाः/KN तिष्‍ठन्ति/KP किन्‍तु/AVK प्रातःकाले/NP न/AN तत्र/A कश्‍चन/SN अपि/AVK तिष्‍ठति/KP ।/PUNC जोशिदम्‍पती/NP उषःकालम्/NP आरभ्‍य/KKS आसङ्गवम्/NP अर्थात्/AVK पूर्वाह्णपर्यन्‍तम्/NP प्रातः/A भ्रमणम्/NP कुरुतः/KP स्‍वसुहृदाम्/NP गृहे/NP वा/APY तिष्‍ठतः/KP ।/PUNC नन्दिता/NS विलम्‍बेन/NP जागर्ति/KP ।/PUNC
अतः/AVK प्रातःकाले/NP भवनम्/NP इदम्/SNV निर्जनम्/NV इदम्/SN तिष्‍ठति/KP ।/PUNC तदानीम्/A अस्‍माकम्/SN उपनगरस्‍य/NP निकटे/NP एव/INTF कृष्‍णाङ्गारापणम्/NP (/PUNC कोल/AB डिपो/AB )/PUNC कार्यरतम्/NP अभूत्/KP ।/PUNC स्‍टोव/NS इति/AUD आख्‍यानि/NV उपकरणानि/NP ,/PUNC गैस/AB (/PUNC कुकिंग/AB गैस/AB ,/PUNC इन्‍धनकर्मोपयुक्ता/NP वातिः/NP )/PUNC संयोजनम् वा/APY न/AN तेषु दिनेषु प्रसृतम् अभूत्/KP ।/PUNC बहुसंख्‍यकाः/NV जनाः/NP कृष्‍णांगारैः/NP एव/INTF भोज्‍यरन्‍धनादिकार्यम्/NP अकुर्वन्/KP ।/PUNC अतः/AVK कृष्‍णांगारविक्रेतुः/NP व्यवसायः/NP वृद्धिम्/NP गतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC तद्गृहे/NP दूरभाषयंत्रम्/NP अपि/AVK आसीत्/KP ।/PUNC मदीयेन/SNV प्रोद्गतशाठ्येन/NV मानसेन/NP या/SNV उपद्रवयोजना/NP प्रकल्पिता/KN अभूत्/KP तदनुसारम्/AVK मया/SN स्‍वृगहात्/NP निभृतम्/KV कृष्‍णांगारविक्रेता/NP दूरभाषयंत्रोपरि/NP सैन्‍याधिकारिसुलभया/NV वाचा/NP जोशिसदृशेन/NV स्‍वरेण/NP च/APY संबोध्‍य/KKS  कथितः/KN “/PUNC अहम्/SN कर्नल/AB जोशी/NP ब्रवीमि/KP ”/PUNC ।/PUNC विक्रेता/NP तेन/SN साधारणम्/NP परिचितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC स/SN त्‍वरितम्/KV नमस्‍कृत्य/KKS अब्रवीत्/KP “/PUNC जानामि/KP अहम्/SN ।/PUNC कथयन्‍तु/KP श्रीमन्‍तः/U ,/PUNC कः/SNV आदेशः/NP मदर्थम्/NP ?/PUNC “/PUNC अहम्/SN दृढतया/NP अवोचम्/KP ”/PUNC कस्‍यचन/SNV समारोहस्‍य/NP प्रसंगे/NP मद्गृहे/NP कतिपयजनानाम्/NP सग्धिः/NP अस्ति/KP ।/PUNC तदर्थम्/NP कान्‍दविकाः/NP कृष्‍णांगारान्/NP अपेक्षन्‍ते/KP ।/PUNC श्‍वः/A प्रातः/A एव/INTF प्रस्‍थशतम्/NP (/PUNC सम्‍प्रति/A क्विंटलमिता/NV मात्रा/NP )/PUNC कृष्‍णांरागाणाम्/NP प्रेषणीयम्/KN ।/PUNC अहम्/SN तु/A नगरान्‍तरम्/NP अद्य/A गमिष्‍यामि/KP ,/PUNC अतो/AVK भवता/SN शकटि/NP (/PUNC ट्रक/AB )/PUNC द्वारा/NP मम/SN शाद्बलोपरि/NP कृष्‍णांगाराः/NP पातनीयाः/KN ।/PUNC
आगत्‍य/KKS तन्‍मूल्‍यम्/NP अहम्/SN दास्‍यामि/KP ।/PUNC ”/PUNC तत्‍कालम्/NP सविनयम्/KV अङ्गीकृतम्/KN इदम्/SN विक्रेता/NP ।/PUNC अपरेद्युः/A एव/INTF प्रातः/A यदा/A जोशिदम्‍पती/NP भ्रमणाय/NP गतौ/KN आस्‍ताम्/KP ।/PUNC
नन्दिता/NS निद्राणा/NV अभूत्/KP ,/PUNC तदा/A कृष्‍णांगाराणाम्/NP वाहनेन/NP प्रस्‍थशतम्/NP कृष्णांगाराः/NP जोशिनः/NP भव्‍ये/NV शाद्बले/NP पातिताः/KN ,/PUNC पातनसमकालम्/NP च/APY यत्/AVK कृष्‍णम्/NV रज/NP उत्तिष्‍ठति/KP तेन/SNV रजसा/NP पवनसहकृतेन/NV जोशिनः/NP सर्वा/SNV अपि/AVK गृहवाटिका/NP आवृता/KN ,/PUNC धवलसुधया/NP लिप्ते/KNV भवने/NP अपि/APY बहुलम्/NV कृष्‍णम्/NV रज/NP उड्डीय/KKS व्‍यतिष्‍ठत्/KP ,/PUNC विरूपम्/NP च/APY सर्वम्/SNV दृश्‍यजातम्/NP समपद्यत/KP ।/PUNC यथा/AVK एव/INTF जोशिदम्‍पती/NP परावृत्तौ/KN ,/PUNC ताभ्‍याम्/SN स्‍वकीयस्‍य/SNV शाद्बलस्‍य/NP गृहोपवनस्‍य/NP च/APY  निर्ममम्/NV विनाशम्/NP इमम्/SNV दृष्ट्वा/KKS किम्/AP अनुभूतम्/KN स्‍यात्/KP कथम्/AP क्रोधाग्निः/NP तस्‍य/SNV सैन्‍याधिकारिचरस्‍य/NP प्रज्‍वलितः/KN स्‍यात्/KP ,/PUNC कथम्/APP कुपितेन/KNV तेन/SN अनुसन्‍धानम्/NP कृतम्/KN स्‍यात्/KP “/PUNC कस्‍य/SN अयम्/SN अपराधः/NP ”/PUNC इति/AUD सुशकम्/KV अनुमातुम्/KKS ।/PUNC
कृष्‍णांगारविक्रेता/NP तेन/SN कथम्/AP दण्डितः/KN इति/AUD तु/A न/AN मया/SN अवगतम्/KN किन्‍तु/AVK भीतेन/KNV आशङ्कितेन/KNV च/APY मया/SN असकृत्/NP परमेश्‍वरः/NP प्रार्थितः/KN यत्/AVK मा/AN कश्‍चन/SN मम/SN अयम्/SNV खलाचारः/NP इति/AUD ज्ञासीत्/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF संजातम्/KN ।/PUNC न/AN कः/SN अपि/AVK ज्ञातुम्/KKS अपारयत्/KP यत्/AVK जोशिनः/NP शाद्बलस्‍य/NP ,/PUNC गृहवाटिकाया/NP गृहद्वारस्‍य/NP च/APY सा/SNV इयम्/SNV श्‍यामिका/NP ,/PUNC तात्‍कालिकम्/NV कृष्‍णरजः/NP विलेपनम्/NP ,/PUNC अस्‍थायिनी/NV विद्रूपता/NP च/APY कस्‍य/SN हस्‍तलाघवम्/NP आसीत्/KP इति/AUD ।/PUNC मया/SN तदा/A तु/A तात्‍कालिकः/NV प्रसादः/NP अनुभूतः/KN कृष्‍णरजस/NP उड्डयनम्/NP ,/PUNC जोशिनः/NP विकत्‍थनास्‍पदस्‍य/NV गृहवैभवस्‍य/NP धूलिसात्/NP करणम्/NP च/APY वीक्षमाणेन/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK तदनन्‍तरम्/AVK अचिरात्/A एव/INTF मत्पितुः/NP स्‍थानान्तरणपरवशः/NV अस्‍माकम्/SN परिवारः/NP ताम्/SNV वसतिम्/NP त्‍यक्त्वा/KKS नगरान्‍तरम्/NP अगात्/KP ,/PUNC अतः/AVK किम्/AP अभूत्/KP नन्दितायाः/NS किंचन/SN व्‍यवसितम्/KN जोशिमहाशयेन/NP इति/AUD न/AN अद्य/A अवधिः/NP वेद्मि/KP ।/PUNC “/PUNC नो/AN चेद्/A दुष्कृतम्/NP आत्‍मना/NP कृतम्/KN इव/ASD स्‍वान्‍ताद्/NP बहिः/A मा/AN कृथाः/KP ”/PUNC इति/AUD जगन्नाथः/NS पंडितराजोक्तिम्/NP स्‍मरन्/KKS खलाचारस्‍य/NP अस्‍य/SN उपरि/A स्‍वयम्/NP लज्‍जमानः/KN न/AN वृत्तम्/KN इदम्/SN अद्य/A अवधि/NP कस्‍मै/SN अपि/AVK निवेदितवान्/KN अस्मि/KP ।/PUNC इदम्/SN अपि/AVK अनुभवामि/KP यत्/AVK किशोरायुषि/NP कश्‍चन/SN चपलमतिः/NV विप्रकृतो/NP भूत्‍वा/KKS तादृशम्/NV अनुचितम्/NV खलकृत्‍यम्/NP आचरेत्/KP इति/AUD न/AN असंभवम्/NP ,/PUNC किन्‍तु/AVK तदानीम्/NP सामाजिकी/NV मूल्‍यव्‍यवस्‍था/NP तादृशी/NV अभूत्/KP एवंविधानि/NV कृत्‍यानि/NP लज्‍जास्‍पदम्/NP अमन्‍यत/KP ,/PUNC न/AN शौर्यख्‍यापकानि/NP ।/PUNC मदीयम्/SNV आन्‍तरम्/NP अपि/AVK सर्वदा/A तद्/SN इदम्/SN एव/INTF अन्वभूत्/KP यत्/AVK न/AN आसीत्/KP अयम्/SNV खलाचारः/NP केन/SNV अपि/AVK विधिना/NP क्षम्‍यो वा/APY समुचितो/NV वा/APY ।/PUNC
एवंविधम्/NV आचरणम्/NP मूलतः/A नन्दितायाः/NS तथाकथितेन/NV प्रेम्‍णा/NP तत्पित्रा/NP न्‍यक्‍कृतेन/KN सता/KN प्रेरितम्/KN आसीत्/KP इति/AUD अधुना/A स्‍मरामि/KP किन्‍तु/AVK अनेन/SN परिणतौ/NP सः/SN अयम्/SNV प्रभावः/NP जनितः/KN यत्/AVK तादृशम्/NV पूर्वरागम्/NP अनिष्टम्/KN मन्‍यता/KNV मया/SN कैशोर्यसुलभा/NP के/SN अपि/AVK प्रेमभावा/NP न/AN तदनन्‍तरम्/AVK आदृताः/KN ।/PUNC स्‍वोढायाः/NV पत्न्‍याः/NP प्रेमाणम्/NP एव/INTF अहम्/SN श्रेयस्‍करम्/NP मन्‍ये/KP ।/PUNC
तद्/SN इदम्/SNV मे/SN शाठ्यम्/NP नन्दितानुरागोत्‍थम्/NP न/AN अभविष्‍यत्/KP तदा/A अपि/AVK यदि/AVK जोशीसदृशेन/NP केनचन/SN स्‍वकीयवैभवविकत्‍थनपरेण/NV अवमानन्/KN अस्‍माकम्/SN कृता/KN अभविष्‍यत्/KP ,/PUNC तादृशीम्/NV एव/INTF कांचन/SNV शठताम्/NP अहम्/SN अकरिष्‍यम्/KP इति/AUD न/AN अत्र/A केवलम्/NP प्रेमा/NP कारणभूतः/NP ,/PUNC किशोरसुलभम्/NV शाठ्यम्/NP एव/INTF इदम्/SN आसीत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SNV प्रेम्‍णः/NP तस्‍याः/SNV उद्दण्‍डतायाः/NP च/APY अपि/AVK कीदृशम्/NV पर्यवसानम्/NP अभूत्/KP ,/PUNC न/AN अभूत्/KP वृद्धिः/NP इति/AUD ज्ञातम्/KN एव/INTF स्‍यात्/KP भवद्भिः/SN ।/PUNC अद्य/A प्रायशः/A अर्धशती/NP वत्‍सराणाम्/NP व्‍यतीता/KN ।/PUNC घटनाम्/NP इमाम्/SNV तादृशैः/NV प्रसङ्गैः/NP स्‍मारितः/KN कदाचित्/A एव/INTF पुनः/A स्‍मरामि/KP ,/PUNC अन्‍यथा/AVK तु/A विस्‍मृतिगर्भे/NP तिरोहिताम्/NP एव/INTF विधातुम्/KKS चेष्टे/KP ।/PUNC सहसा/KV एव/INTF प्रसङ्गवशात्/NP अद्य/A ताम्/SN इमाम्/SN स्‍मृतवान्/KN अहम्/SN ,/PUNC निभृतम्/KV अपवार्य/KKS ,/PUNC गोपनीयरूपेण/NP भवतः/SN समक्ष/NP एव/INTF प्रास्‍तौषम्/KP ।/PUNC
भवन्‍तम्/SN अपि/AVK अर्थये/NP यत्/AVK अस्‍याः/SN काम्/SN अपि/AVK चर्चा/NP कुत्रचन/A अपि/AVK न/AN करोतु/KP भवान्/SN इति/AUD यतः/AVK अद्य/A अपि/AVK चापलम्/NP इदम्/SNV मदीयम्/SNV कदाचारम्/NP एव/INTF अहम्/SN मन्‍ये/KP ,/PUNC न/AN प्रत्‍युत्‍पन्‍नमतित्‍वम्/NP न/AN वा/APY चातुरीम्/NP ,/PUNC न/AN च/APY पौरुषम्/NP ,/PUNC न/AN च/APY प्रतीकारकौशलम्/NP ।/PUNC निर्णयन्‍तु/KP भवन्‍त/SN एव/INTF

धूमगन्‍त्री/NP यथा/AVK एव/INTF मोहनपुरस्‍थात्रे/NP शनैः/KV शनैः/DV उनगतिका/NV भूत्‍वा/KKS निश्‍चला/NV समभूत्/KP मम/SN निद्रा/NP अभज्‍यत/KP ।/PUNC प्रत्‍यूषसमयः/NP अयम्/SNV अभूत्/KP ।/PUNC कतमम्/SN इदम्/SNV स्‍थात्रम्/NP ?/PUNC वातानुकूलशयनयानकक्षे/NP सम्‍पूर्णाम्/NV अपि/AVK रात्रिम्/NP निद्राणेन/NV मया/SN न/AN अवबुद्धम्/KN कियान्/SNV मार्गः/NP धूमगन्‍त्र्या/NP लंघितः/KN ,/PUNC कियान्/SN च/APY अवशिष्‍यते/KP ।/PUNC सर्वतः/A काचपिहितवातायने/NV वातानुकूलकक्षे/NP बहिः/A दृश्यम्/NP मनाक्/A अपि/AVK न/AN भवति/KP नयनगोचरम्/NP इति/AUD खिद्यमानेन/KNV मया/SN उत्‍थाय/KKS बहिः/A आगत्‍य/KKS वीक्षितम्/KN ,/PUNC तदा/A एव/INTF अहम्/SN अजानाम्/KP यत्/AVK इदम्/SNV स्‍थात्रम्/NP (/PUNC स्‍टेशन/AB )/PUNC मोहनपुराख्‍यम्/NP अस्ति/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK परतः/A यात्रिवाटे/NP जनानाम्/NP संमर्दम्/NP वीक्ष्‍य/KKS कौतूहलम्/NP मे/SN समपद्यत/KP ।/PUNC किम्/AP द्रष्टुम्/KN जनाः/NP तत्र/A एकत्र/A स्थिताः/KN सांकुल्‍यम्/NP उत्‍पादयन्ति/KP ?/PUNC अहम्/SN अपि/AVK त्‍वरितम्/KV प्राधाव्‍य/KKS जिज्ञासाम्/NP शमयितुम्/KKS जनान्/NP परतः/A प्रतोदयन्/KN संमर्दे/NP प्राविशम्/KP ।/PUNC दृष्ट्वा/KKS एव/INTF च/APY स्‍तब्‍धः/KN अभूवम्/KP यत्/AVK तत्र/A एकः/SMKY शवः/NP श्‍वेतवस्‍त्रावृतः/NV भूमौ/NP स्‍थापितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC जनान्/NP पृष्‍ट्वा/KKS अहम्/SN ज्ञातुम्/KKS अपारयम्/KP यद्/AVK अद्य/A प्रातः/A एव/INTF यथा/AVK एव/INTF हावड़ा/NS एक्‍सप्रेसाख्‍या/NV धूमगंत्री/NP स्‍थाने/NP अस्मिन्/SNV समायाता/KN ,/PUNC अस्मिन्/SNV एव/INTF स्‍थात्रे/NP समापितयात्रम्/NV कक्षद्वयम्/NP (/PUNC कम्‍पार्टमेंट/AB )/PUNC मुख्‍यगंत्रीतः/A वियोजितम्/KN व्‍यधीयत/KP ।/PUNC
यदा/A च/APY सर्वे/SNV यात्रिणः/NP अवतीर्णाः/KN ,/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK पश्‍चवाटम्/NP (/PUNC यार्ड/AB )/PUNC प्रति/AUP नीतम्/KN तत्/SNV कक्षद्वयम्/NP ।/PUNC यदा/A च/APY स्‍वच्‍छकाराः/NP तस्‍य/SN समार्जनाय/NP अन्‍तः/A प्राविशन्/KP ,/PUNC तैः/SN दृष्टम्/KN यद्/AVK एकः/SMKY यात्री/NP तदा/A अपि/AVK कक्षे/NP तस्मिन्/SNV शायिका/NP उपरि/A सुप्तः/KN अभूत्/KP ।/PUNC तम्/SN जागरयितुम्/KKS यदा/A ते/SN तारस्‍वरेण/NP आकारितवन्‍तः/KN ,/PUNC न/AN किम्/AP अपि/APY उत्तरम्/NP अधिगतम्/KN ।/PUNC यदा/A गात्रेषु/NP स्‍पृष्ट्वा/KKS ते/SN तम्/SN उत्‍थापयितुम्/KKS प्रायतन्‍त/KP ,/PUNC तदा/A तैः/SN अवगतम्/KN यत्/AVK सः/SN तु/A पञ्चत्‍वम्/NP प्राप्तः/KN ।/PUNC सर्वत्र/A दावाग्निः/NP इव/ASD समाचारः/NP अयम्/SNV प्रासरत्/KP ।/PUNC स्‍थात्राधीशः/NP (/PUNC स्‍टेशनमास्‍टर/AB )/PUNC ,/PUNC अन्‍ये/SNV च/APY अधिकारिणः/NP समाकारिताः/KN ,/PUNC शवस्‍य/NP गात्रान्‍वेषणम्/NP कृत्‍वा/KKS तस्‍य/SN अभिज्ञानम्/NP क्रियमाणम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC
तद्/SN इदम्/SNV दृश्‍यम्/NP वीक्षितुम्/KKS एव/INTF जनाः/NP तत्र/A समवायन्‍ता/KN इति/AUD अहम्/SN अजानाम्/KP ।/PUNC
मम/SN धूमशकटिः/NP गन्‍तुकामा/NV एव/INTF स्‍यात्/KP इति/AUD आशङ्कमानः/KNV अहम्/SN यथा/AVK एव/INTF जनसमूहात्/NP तस्मात्/SNV परावर्तितुम्/KKS ऐच्‍छम्/KP ,/PUNC तदा/A एव/INTF शवस्‍य/NP तस्‍य/SNV श्‍वेतवस्‍त्रच्‍छदम्/NP उद्घाट्य/KKS किंचिद्/SN वीक्षितुम्/KKS रेलवे/AB कर्मचारी/NP कश्‍चन/SN समुपाक्रमत्/KP ।/PUNC मया/SN अपि/APY त्‍वरिता/NV दृष्टिः/NP ए‍का/SMKY तत्र/A क्षिप्ता/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK शवस्‍य/NP मुखम्/NP दृष्ट्वा/KKS एव/INTF विस्‍मयभरः/NV चीत्‍कारः/NP मन्‍मुखात्/NP निसरत्/KP ।/PUNC अयम्/SNV तु/A डॉं./U कृष्‍णकान्‍त/NS उपाध्‍यायः/NP अभूत्/KP ।/PUNC मम/SN भूतपूर्वः/NP सहकृत्‍वा/NP ।/PUNC विश्‍वविद्यालये/NP आंग्‍लभाषाप्राध्‍यापकः/NP ।/PUNC किम्/AP इति/AUD अयम्/SN स्‍थाने/NP अस्मिन्/SNV रेल/AB -/PUNC कक्षे/NP प्राणान्/NP अत्‍यजत्/KP ?/PUNC कुत्र/A अयम्/SN गच्‍छन्/KKS अभूत्/KP ?/PUNC किम्/AP न/AN अस्ति/KP तेन/SN सह/AUP कश्‍चन/SNV अपि/AVK परिवारजनः/NP ?/PUNC  डॉं./U कृष्‍णकान्‍तेन/NS सह/AUP प्राध्‍यापकदम्/NP अधितस्‍थुषः/NV मम/SN त्रिंशद्/SMKY वर्षाणि/NP व्‍यतीतानि/KN ,/PUNC अहम्/SN विभागे/NP अन्‍यस्मिन्/SNV स्‍थानान्‍तरितः/KN अभूवम्/KP ,/PUNC सः/SN अपि/AVK विश्‍वविद्यालयसेवाम्/NP संपूर्य/KKS सेवानिवृत्तः/NP संजातः/KN इति/AUD मया/SN श्रुतम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC एतस्मिन्/SNV अन्‍तराले/NP किम्/AP अघटत/KP इति/AUD न/AN अहम्/SN अजानाम्/KP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK तस्‍य/SNV एतस्‍य/SNV परिज्ञानस्‍य/NP कृते/KN मया/SN यदि/AVK कियान्/SNV समयः/NP अत्र/A व्‍यतियापितः/KN तर्हि/AVK धूमशकटिः/NP मम/SN पेटिकाम्/NP आदाय/KKS प्रस्‍थास्‍यते/KP इति/AUD आसीत्/KP मम/SN आशङ्का/NP ।/PUNC
चिरवियुक्तस्‍य/NV सहकर्मणः/NP दशाम्/NP इमाम्/SNV दृष्‍ट्वा/KKS तूर्णम्/KV एव/INTF निर्णीतम्/KN मया/SN यत्/AVK अत्र/A एव/INTF मया/SN मध्‍यविरामः/NP (/PUNC ब्रेकजर्नी/AB )/PUNC करिष्‍यते/KP ।/PUNC परस्‍तात्/A एव/INTF अपराम्/SNV धूमशकटिम्/NP आरुह्य/KKS स्वेप्सितस्‍थलम्/NP प्रस्‍थास्‍ये/KP ।/PUNC त्‍वरितम्/KV मया/SN मम/SN उपकरणानि/NP यात्रिकक्षतः/A अवातार्यन्‍त/KP ।/PUNC रेलवेकर्मकरान्/NP संसूच्‍य/KKS यात्राविरामस्‍वीकृतिः/NP लब्‍धा/KN ,/PUNC डॉं./U उपाध्‍यायस्‍य/NP शवसमीपे/NP स्थिता/KNV अधिकारिणः/NP च/APY सूचिता/KN यत्/AVK अहम्/SN एनम्/SNV जनम्/NP जानामि/KP ।/PUNC
यदि/AVK एतस्‍य/SN अभिज्ञानम्/NP लिखितप्रमाणाद्यभावे/NP दुर्लभम्/NP विभाव्‍यते/KP भवद्भिः/SN तर्हि/AVK अहम्/SN सहायताम्/NP कर्तुम्/KKS शक्‍नोमि/KP ।/PUNC सौभाग्‍यवशात्/NP तैः/SN डॉं./U उपाध्‍यायस्‍य/NP वस्‍त्रपुटकात्/NP (/PUNC पॉकेट/AB )/PUNC तस्‍य/SN दैनन्दिनी/NP प्राप्ता/KN अभूत्/KP ।/PUNC तस्‍याम्/SN च/APY तस्‍य/SN गृहसंकेतः/NP दूरभाषक्रमाङ्कादि/NP सर्वम्/SNV अंकितम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC सूचना/NP अपि/APY गृहजनेभ्‍यः/NP दत्ता/KN अभूत्/KP ।/PUNC
तेषाम्/SN आगमनम्/NP प्रतीक्षितम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC आगमनप्रतीक्षिषु/NV जनेषु/NP अहम्/SN अपि/AVK आत्‍मानम्/SN समयूयुजम्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK विलक्षम्/NV मम/SN मानसम्/NP विविधेषु/NV उहापोहेषु/NP निरन्‍तरम्/NV व्‍यापृतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC इदम्/SN तु/A स्‍पष्टम्/NP अभूत्/KP अयम्/SNV प्राध्‍यापकचर/NP एकाकी/NV एव/INTF यात्राम्/NP कुर्वाणः/KN अभूत्/KP ।/PUNC इदम्/SN अपि/AVK शवपरीक्षाम्/NP कृतवद्भिः/KNV द्राक्तरैः/AB सूचितम्/KN आसीत्/KP यत्/APY मृत्‍योः/NP कारणम्/NP हृदयावरोधः/NP अभूत्/KP ।/PUNC एतस्‍य/SN निष्‍कर्षः/NP अपि/AVK अयम्/SNV अपि/AVK अभूत्/KP अयम्/SNV हृद्रोगी/NP आसीत्/KP ।/PUNC तथापि/AVK किम्/AP इति/AUD एकाकिना/NV अनेन/SN यात्रा/NP अनुष्ठिता/KN ?/PUNC यात्रायाः/NP मध्‍ये/NP एव/INTF सहसा/KV हृदवरोधात्/NP अयम्/SN प्राणान्/NP अत्‍यजत्/KP ।/PUNC मन्‍ये/KP निद्राण/NP एव/INTF दिवम्/NP आरुरोह/KP ।/PUNC सहयात्रिभिः/NP च/APY सुप्तः/KNV अयम्/SN अस्ति/KP इति/AUD चिन्‍तयद्भिः/KNV न/AN विशेषतः/A अवधानम्/NP प्रदत्तम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC सर्वम्/SNV इदम्/SNV सहजानुमानम्/NP मन्‍मनसा/NP विहितचरम्/NV अभूत्/KP एव/INTF ।/PUNC हन्‍त/ABS ,/PUNC यदि/AVK अयम्/SN मनाक्/A अपि/AVK प्राणान्/NP अधारयिष्‍यत/KP ,/PUNC अहम्/SN अस्‍य/SN भूतपर्वः/NV सहकृत्‍वा/NP कस्मिंश्चन/SNV चिकित्‍सालये/NP अनेष्‍यम्/KP एनम्/SN ,/PUNC तत्र/A चिकित्‍सा/NP अभविष्‍यत्/KP सुलभा/NP ,/PUNC तदा/A एव/INTF च/APY सर्वम्/SNV अतीतम्/NV वृत्तजातम्/NP अहम्/SN अज्ञास्‍यम्/KP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK वराकः/NV अयम्/SN सहजस्‍वभावः/NV सत्‍पुरुषः/NV न/AN किंचित्/SN अवोचत्/KP कस्‍मै/SN अपि/AVK ,/PUNC एकाकी/NP परदेशे/NP दयनीयम्/KNV दारुणम्/NP इमम्/SNV शरीरान्‍तम्/NP समाससाद/KP ।/PUNC अहम्/SN अस्‍मरम्/KP यत्/AVK ।/PUNC प्रो./AB उपाध्‍यायस्‍य/NP अस्‍य/SN कृते/KN सर्वे/SN अपि/AVK सौजन्‍यमूर्तिः/NV सरलस्‍वभावः/NV इत्यादि/AUD विशेषणानि/NP प्रयुंजते/KP स्‍म/A ।/PUNC मया/SN तु/A असकृत्/NP अयम्/SN प्रशंसितः/KN अभूत्/KP पद्यम्/NP इदम्/SNV एतस्‍य/SN वर्णनप्रसङ्गे/NP समुद्धरता/KN -/PUNC वदनम्/NP प्रसादसदनम्/NV सदयम्/NV हृदयम्/NP सुधामुचः/NV वाचः/NP ।/PUNC
करणम्/NP परोपकरणम्/NP येषाम्/SN ,/PUNC केषाम्/SN न/AN ते/SN वन्‍द्याः/NV ?/PUNC ते/SNV दिवसाः/NP स्‍मृतिपटले/NP सहसा/KV समस्‍फुरत्/KP मे/SN ।/PUNC एवंविधः/NV वन्‍द्यः/NV जन/NP एवंविधिम्/NV दारुणम्/NV अवसानम्/NP किम्/AP इति/AUD आप्‍नोत्/KP ?/PUNC अयम्/SN तु/A दरिद्रः/NP अपि/AVK न/AN अभूत्/KP ।/PUNC सुसमृद्धः/NV असौ/SN अभूत्/KP इति/AUD सर्वे/SN अजानन्/KP ।/PUNC भवनद्वयम्/NP विशालम्/NV तत्‍सविधे/NP अभूत्/KP ।/PUNC एका/SMKY मरुत्तरशकटिः/NP (/PUNC कार/AB )/PUNC ,/PUNC दूरभाषः/NP ,/PUNC सर्वम्/SN एव/INTF तु/A आसीत्/KP तदन्तिके/NP ।/PUNC इदम्/SNV अपि/AVK श्रुतम्/KN आसीत्/KP यत्/AVK तत्/SN सुतेषु/NP एव/INTF कः/SNV तु/A चिकित्‍सकः/NP अस्ति/KP ।/PUNC स/SNV कस्मिंश्‍चन/SNV विदेशे/NP सुमहत्/NV पदम्/NP अधितिष्‍ठति/KP ,/PUNC अन्‍यः/SN निजव्‍यापारिणि/NV समवाये/NP (/PUNC प्राइवेट/AB कंपनी/AB )/PUNC कुत्रचन/A अधिशासी/NP ,/PUNC कार्यपालकः/NP वा/APY अभूत्/KP इति/AUD अधुना/A अहम्/SN अस्‍मरम्/KP ।/PUNC
अतः/AVK सर्वविधम्/NV सौभाग्‍यम्/NP अयम्/SN उपभुंक्ते/KP स्‍म/A ।/PUNC तथापि/AVK किम्/AP इदम्/SN संजातम्/KN ?/PUNC कः/SN खलु/A रहस्‍यम्/NP इदम्/SNV प्रकटीकरिष्‍यति/KP ?/PUNC एतस्‍य/SN गृहजनेषु/NP समायातेषु/KN सर्वम्/SN प्रक्ष्‍याम्/KP इति/AUD चिन्‍तयन्/KN अहम्/SN अभूवम्/KP किन्‍तु/AVK दिवसः/NP व्‍यत्यगात्/KP ,/PUNC रात्रिः/NP समायाता/KN ,/PUNC न/AN कश्‍चन/SN समागतः/KN रेलवे/AB कर्मचारिणः/NP तु/A माम्/SN तत्र/A अवर्तीणम्/KN दृष्ट्वा/KKS सुमहत्/NV सौविध्‍यम्/NP अनुभवन्‍तः/KN शवम्/NP निश्चिन्‍तभावेन/NP मदभिरक्षायाम्/NP विहाय/KKS स्‍वाच्‍छन्‍द्यम्/NP उपभोक्तुम्/KKS आरभन्‍त/KP ।/PUNC
अहम्/SN च/APY पश्‍चात्तापवशगः/NV अचिन्‍तयम्/KP ,/PUNC “/PUNC किम्/AP इति/AUD कष्टम्/NP इदम्/SNV स्‍वशिरसि/NP सर्वम्/SN विजानता/KN अपि/AVK मया/SN उढम्/KN अस्तु/KP ।/PUNC अपरस्मिन्/SNV दिवसे/NP प्रातः/A एव/INTF कश्चित्/SNV सभ्‍यः/NV जनः/NP कर्मकरैः/NP सह/AUP तत्र/A उपासर्पत्/KP मया/SN अवलोकितः/KN ।/PUNC निकटे/NP समायाते/KNV अस्मिन्/SN अहम्/SN अवगच्‍छम्/KP यत्/AVK तस्य/SN आकृतिः/NP परिचितम्/KN एव/INTF प्रतिभाति/KP ।/PUNC यदा/A तेन/SN एव/INTF स्‍वकीयः/SNV परिचयः/NP प्रदत्तः/KN तदा/A अहम्/SN अस्‍मरम्/KP यत्/AVK अस्‍माकम्/NS भूतपूर्वः/NV छात्रः/NP कौशिकः/NS अयम्/SNV अभूत्/KP ।/PUNC डॉं./U कृष्‍णकान्‍तोपाध्‍यायः/NS अपि/AVK तस्‍य/SN गुरुः/NP आसीत्/KP ।/PUNC
स/SN च/APY कृष्‍णकान्‍तोपाध्‍यायस्‍य/NS वर्तमानगृहस्‍य/NP समीपे/NP निवसन्/KN अभूत्/KP ।/PUNC स्‍वयम्/NP अपि/AVK अयम्/SNV विश्‍वविद्यालये/NP प्राध्‍यापकः/NP अस्ति/KP स्‍वगुरोः/NP आकस्मिकम्/NV निधनम्/NP यात्रामध्‍ये/NP स्‍थात्रोपरि/NP जातम्/KN निशम्‍य/KKS अयम्/SN त्‍वरितम्/KV प्रधाव्‍य/KKS आगतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC तेन/SN एव/INTF परस्‍तात्/A सर्वम्/SNV वृत्तजातम्/NP मह्यम्/SN असूच्‍यत/KP यत्/AVK प्रो./AB उपाध्‍यायस्‍य/NP निधनवार्ता/NP यदा/A तद्गृहे/NP प्राप्ता/KN ,/PUNC तत्र/A न/AN कः/SNV अपि/AVK स्‍वजनः/NP अभूत्/KP ।/PUNC एकः/SMKY पुत्रः/NP तु/A विदेशे/NP अस्ति/KP ।/PUNC
अपरो/SNV गृहे/NP निवसति/KP किन्‍तु/AVK व्‍यापारकार्येण/NP चेन्‍नै/NS (/PUNC मद्रास/NS )/PUNC नगरम्/NP गतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC अस्मिन्/SNV वारे/NP तत्‍परिवारजना/NP अपि/AVK सह/AUP एव/INTF गताः/KN अभूवन्/KP ।/PUNC
पत्‍नी/NP पूर्वम्/SN एव/INTF स्‍वर्गम्/NP आरुढवती/KN ।/PUNC केवलम्/NP एको/SMKY भृत्‍यो/NP रक्षिरूपेण/NP भवने/NP अभूत्/KP तेन/SN प्रतिवेशित्‍वा/KKS प्रो./AB कौशिकः/NS अयम्/SNV सूचितो/KN यद्/AVK एवंविधा/NV वार्ता/NP समाया‍ता/KN अस्ति/KP ।/PUNC तेन/SN सर्वे/SNV गृहजना/NP यत्र/A यत्र/DV प्रवसन्‍तः/KN अभूवन्/KP तेभ्‍यः/SN तत्र/A तत्र/DV सूचनाः/NP प्रहिताः/KN किन्‍तु/AVK तेषाम्/SN आगमने/NP समयः/NP तु/A लगति/KP एव/INTF ।/PUNC अतः/AVK अन्तिमाय/NV कर्मणे/NP स्‍वयम्/NP अयम्/SN अत्र/A समायातः/KN अभूत्/KP ।/PUNC किम्/AP अधुना/A क्रियताम्/KP इति/AUD आवाम्/SN द्वौ/SMKY अपि/AVK परामृशाव/KP ।/PUNC पर्यन्ते/NP तत्/SN इदम्/SN एव/INTF निरधार्यताम्/KP यत्/AVK शवस्‍य/NP गृहान्/NP प्रति/AUP नयनस्‍य/NP प्रयत्‍नः/NP अकिञ्चित्‍कर/NP एव/INTF सेत्‍स्‍यति/KP ,/PUNC गृहजना/NP अस्‍य/SN कदा/A समागच्‍छेयुः/KP इति/AUD कः/SN खलु/A वा/APY इति/AUD ?/PUNC तावत्/A अवधिः/NP शवः/NP अपि/AVK विकृतिम्/NP इयात्/KP ।/PUNC अतः/AVK तदा/A एव/INTF आवाभ्‍याम्/SN शवस्‍य/NP अन्‍त्‍यपरीक्षाप्रतिवेदनस्‍य/NP प्रतिः/NP गृहीता/KN ,/PUNC पंचनामनम्/NP (/PUNC पंचनामा/NP )/PUNC कारितम्/KN ,/PUNC शवः/NP अधिगतः/KN ,/PUNC तस्मिन्/SNV एव/INTF दिने/NP सविधि/NV शवदाहः/NP मोहनपुरे/NP एव/INTF व्‍यधायि/KP ।/PUNC मया/SN अग्रिमा/NV यात्रा/NP कर्तव्‍या/KN अभूत्/KP ,/PUNC कौशिकेन/NS अपि/AVK प्रतिनिवर्तितव्‍यम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC अतः/AVK आवाम्/SN द्वौ/SMKY अपि/AVK सन्‍तप्तहृदयौ/NP ,/PUNC शोकाविद्धमानसौ/NV वियुक्तौ/KN ।/PUNC स्‍वस्‍वगृहान्/NP समायातौ/KN ।/PUNC कौशिकः/NS तु/A मया/SN अनुरुद्धः/KN यत्/AVK परस्‍तात्/A ।/PUNC
किम्/AP संजातम्/KN इति/AUD स/SN मह्यम्/SN पत्रेण/NP सूचयेत्/KP यतः/AVK मम/SN बलवती/NV जिज्ञासा/NP न/AN तदा/A अपि/APY शान्‍ता/NP अभूत्/KP ।/PUNC प्रवृद्धतरा/NV संजाता/KN यद्/AVK एतत्/SN सर्वम्/SN निशम्‍य/KKS स्‍वर्गगतस्‍य/KNV उपाध्‍यायस्‍य/NP गृहजनाः/NP किम्/AP व्‍यवस्‍यन्‍ति/KP इति/AUD ।/PUNC आवाम्/SN प्रभूतसमयानन्‍तरम्/NP मिलितौ/KN अभूताम्/KP इति/AUD द्वाभ्‍याम्/SMK अपि/AVK अन्‍योन्‍यस्‍य/NP सङ्केतः/NP ,/PUNC दूरभाषक्रमाङ्कादि/NP च/APY गृहीतम्/KN ।/PUNC
अग्रिमयात्रायाम्/NP निरन्‍तरम्/NP अहम्/SN व्‍यचिन्‍तयम्/KP ,/PUNC मानवस्‍य/NP कीदृशी/NV इयम्/SNV दारुणा/NV नियतिः/NP ।/PUNC यद्/AVK विधिना/NP ललाटे/NP विलिखितम्/KN तदा/A एव/INTF परिणमते/KP अन्‍ततः/A ।/PUNC तत्/AVK मार्जितुम्/KKS कः/SN क्षमः/NP ।/PUNC प्रो./AB उपाध्‍यायः/NP सुसमृद्धः/NV ,/PUNC प्रतिष्ठितानाम्/KNV पुत्राणाम्/NP (/PUNC प्रतिष्ठितयोः/KNV पुत्रयोः/NP )/PUNC पिता/NP ,/PUNC एवम्/AUD अनाथवत्/NP अपरिचिते/NV स्‍थले/NP अर्धपरिचितैः/KNV जनैः/NP दग्‍धः/KN अन्तिमाम्/NV क्रियाम्/NP अवाप/KP ।/PUNC एकेन/SNV प्रतिवेशिना/NP शिष्‍येण/NP तस्‍मै/SN मुखाग्निः/NP दत्तः/KN ।/PUNC
कुत्र/A गतौ/KN तत्‍पुत्रौ/NP ?/PUNC कुत्र/A गतम्/KN तस्‍य/SN तद्/SNV धनम्/NP ?/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN विचिन्‍तयतः/KNV मम/SN सप्ताहे/NP एकः/SMKY सन्‍तापवैलक्ष्‍यनिर्वेदादिभावशबलः/NP व्‍यत्यगात्/KP ।/PUNC व्‍यग्रतया/NP कौशिकस्‍य/NS सन्‍देशम्/NP ,/PUNC पत्रम्/NP वृत्तजातम्/NP वा/APY प्रतीक्षमाणः/KNV अहम्/SN सप्ताहद्वयम्/NP अस्‍थाम्/KP ।/PUNC यदा/A न/AN कश्‍चन/SNV अपि/A सन्‍देशः/NP ।/PUNC प्राप्तः/KN तदा/A अहम्/SN एव/INTF दूरभाषेण/NP कौशिकेन/NS सह/AUP समालपम्/KP ।/PUNC
तस्मिन्/SNV संलापे/NP यत्/AVK मया/SN आकर्णितम्/KN तेन/SN तु/A मामकी/SNV मानसीदशा/NP द्विगुणाम्/NP विलक्षताम्/NP गमिता/KN ।/PUNC किम्/AP अहम्/SN तद्विषये/NP भवद्भ्‍यः/SN विनिवेदयेयम्/KP इति/AUD न/AN अवगच्‍छामि/KP ।/PUNC
सर्वस्‍य/SN निष्‍कृष्टांशः/NP अयम्/SNV अस्ति/KP यत्/AVK प्रो./AB उपाध्‍यायः/NP सुप्रथितः/KNV विद्वान्/U ,/PUNC प्राध्‍यापकः/NP ,/PUNC समृद्धः/NV गृहस्‍थः/NP च/APY अभूत्/KP ।/PUNC तस्‍य/SN पुत्रद्वयम्/NP तेन/SN उच्‍चशिक्षाम्/NP ग्राहितम्/KN ,/PUNC प्रतिष्ठितेषु/KNV पदेषु/NP च/APY प्रतिष्‍ठापितम्/KN ,/PUNC विवाहादिविहितम्/NP ।/PUNC सेवानिवृत्तेन/NV तेन/SN स्‍वकीयात्/SNV प्रावधायिनिधेः/NP (/PUNC प्रोविडेन्‍ट/AB फंड/AB )/PUNC कश्‍चन/SNV अंशः/NP भवननिर्माणे/NP व्‍ययितः/KN ,/PUNC कश्‍चन/SN च/APY पुत्राभ्‍याम्/NP प्रदत्तः/KN ।/PUNC लेखनादेः/NP आयः/NP ,/PUNC पुस्‍तकानाम्/NP स्‍वामिस्‍वम्/NP (/PUNC रायल्‍टी/AB )/PUNC ,/PUNC अधिकोषे/NP संचितस्‍य/KNV राशेः/NP कुसीदम्/NP ,/PUNC इत्यादयः/NV आयाः/NP तस्‍य/SN सानन्‍दम्/NP जीवनयापनाय/NP पर्याप्ता/KN अभूवन्/KP ।/PUNC अतः/AVK उपाध्‍यायदम्‍पती/NP सानन्‍दम्/KV न्‍यवसताम्/KP ।/PUNC
समये/NP समये/DV विद्वद्गोष्‍ठीषु/NP भाषणादये/NP उपाध्‍यायः/NP आकार्यते/KP स्‍म/A संस्‍थाभिः/NP विश्वविद्यालयादिभिः/NV ।/PUNC
बहुधा/A तु/A पत्‍न्‍या/NP सह/AUP यात्राम्/NP व्‍यधात्/KP अयम्/SN ,/PUNC किन्‍तु/AVK यदा/A पत्‍नी/NP कर्कट/NS (/PUNC कैंसर/AB )/PUNC रोगवशात्/NP दिवम्/NP आरुढा/KN तदा/A आरभ्‍य/KKS एकाक्‍येन/NP यात्राम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC
हृदयरोगः/NP सहसा/AVK एनम्/SN आक्रामत्/KP इति/AUD सर्वैः/SN अवगतम्/KN आसीत्/KP ,/PUNC औषधम्/NP अपि/AVK अयम्/SN अगृह्णत्/KP नियमि‍तम्/KN ,/PUNC किन्‍तु/AVK चिकित्‍सकपदारुढस्‍य/NV अपि/AVK अस्‍य/SNV ज्‍येष्‍ठपुत्रस्‍य/NP सविधे/NP न/AN अभूत्/KP तावान्/NV समयः/NP यत्/AVK सः/SN अमरीकादेशात्/NS आगत्‍य/KKS बहुकालम्/NP अस्‍य/SN चिकित्‍साम्/NP कुर्यात्/KP ।/PUNC कनीयान्/NV सुतः/NP अपि/AVK व्‍यापारव्‍यस्‍तत्‍वात्/NP न/AN अधिकम्/NV समयम्/NP अस्‍मै/SN प्रदातुम्/KKS अशकत्/KP ।/PUNC अतः/AVK एकाकिना/NV प्राध्‍यापकेन/NP अनेन/SNV क्रियमाणासु/KNV यात्रासु/NP न/AN कश्‍चन/SNV सहायकः/NP अभूत्/KP न/AN वा/APY सहयात्री/NP ।/PUNC न/AN अनेन/SN अवगन्‍तव्‍यम्/KN यत्‍पुत्रौ/NP तस्‍य/SN कुपुत्रौ/NP आस्‍ताम्/KP !/PUNC यदि/AVK पिता/NP किंचन/SNV साहाय्यम्/NP अयाचत/KP ,/PUNC तौ/SN सानन्‍दम्/NP प्रदातुम्/KKS अचेष्‍टेताम्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK एकाकिना/NP क्रियमाणायाम्/KNV यात्रायाम्/NP यदि/AVK सहसा/KV एव/INTF अयम्/SN प्राणान्/NP अत्‍यजत्/KP ,/PUNC तत्र/A कः/SN किम्/AP कर्तुं/KN शक्‍नुयात्/KP खलु/A ?/PUNC एतावत्/A तु/A साधु/NP अवगन्‍तुम्/KKS शक्‍यते/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK परस्‍तात्/A यत्/AVK संजातम्/KN तत्र/A काम्/SNV प्रति‍क्रियाम्/NP प्रकटयानि/KP इति/AUD न/AN अवगच्‍छामि/KP ।/PUNC यदा/A पुत्रद्वयेन/NP पितुः/NP स्‍वर्गारोहणस्‍य/NP वृत्तम्/KN श्रुतम्/KN ,/PUNC तद्/SN इदम्/SN च/APY अवगतम्/KN यत्/AVK कौशिकेन/NS तस्‍य/SN अन्‍त्‍येष्टिः/NP कृता/KN तदा/A द्वाभ्‍याम्/SMK अपि/AVK धन्‍यवादैः/NP अयम्/SN सभाजितः/KN ।/PUNC अस्मिन्/SNV कृत्‍ये/NP संजातस्‍य/KNV व्‍ययस्‍य/NP प्रतिपूर्तिः/NP अपि/AVK सादरम्/NP प्रतिश्रुता/KN किन्‍तु/AVK त्‍वरितम्/KV एव/INTF स्‍वकार्यम्/NP विहाय/KKS गृहान्/NP प्रत्यागमनेन/NP किम्/AP वा/APY संजनिष्‍यते/KP ,/PUNC इति/AUD तर्कयता/KNV पुत्रद्वयेन/NP अपि/AVK स्‍वस्‍थाने/NP स्थितेन/KN एव/INTF श्रद्धांजलिः/NP पित्रे/NP समर्पितः/KN ।/PUNC
गृहजनाः/NP खिन्‍ना/NP अपि/AVK संजाताः/KN स्‍युः/KP किन्‍तु/AVK किम्/AP एतदतिरिक्तम्/AVK कर्तव्‍यम्/KN अवशिष्टम्/KN इति/AUD ते/SN न/AN अवगच्‍छन्/KN ।/PUNC वर्तमानस्‍य/NV व्‍यस्‍तयुगस्‍य/NP व्‍यस्‍तजीवना/NV जनाः/NP एतदधिकम्/NP किम्/AP वा/APY कर्तुम्/KKS ईक्षन्‍ते/KP ?/PUNC युगगतिः/NP एव/INTF तादृशी/NV ।/PUNC किन्‍तु/AVK एकम्/SMKY वाक्‍यम्/NP यत्/AVK कौशिकेन/NS उदीरितिम्/KN तस्‍य/SN आशयम्/NP कथम्/APP अहम्/SN व्‍याकरवाणि/KP इति/AUD न/AN जानामि/KP ।/PUNC
द्वाभ्‍याम्/SMKY अपि/AVK पुत्राभ्‍याम्/NP वृत्तम्/NP इदम्/SNV आकर्ण्‍य/KKS कौशिकः/NS प्रोक्तः/KN यत्/AVK भवता/SN साधु/NP एव/INTF कृतम्/KN यत्/AVK शवस्‍य/NP अन्‍त्‍येष्टिः/NP तत्र/A एव/INTF विहिता/KN ।/PUNC व्‍यर्थम्/NP अस्‍माकम्/SN प्रतीक्षया/NP अपि/AVK किम्/AP साधयितव्‍यम्/KN आसीत्/KP ?/PUNC पितुः/NP निधनम्/NP तु/A स्‍वाभाविकः/NV मृत्‍युः/NP अभूत्/KP ।/PUNC
न/AN खलु/A रेलशकटदुर्घटनायाम्/NP तत्/SNV निधनम्/NP अजनि/KP ।/PUNC यदि/AVK रेलशकटदुर्घटनायाम्/NP कस्‍यचन/SNV यात्रिणः/NP निधनम्/NP संजायते/KP तदा/A ,/PUNC तु/A रेलविभागीयव्‍यवस्‍थानुसारम्/NP मृतानाम्/KNV यात्रिणाम्/NP परिजनेभ्‍यः/NP रूप्‍यकलक्षम्/SMK ,/PUNC लक्षद्वयम्/SMK ,/PUNC पञ्चाशत्सहस्‍त्रम्/SMK वा/APY मुद्राणाम्/NP क्षतिपूर्तिविधया/NP प्रदीयते/KP ।/PUNC एवंविधस्‍य/NV राशेः/NP आदानाय/NP तु/A परिजनानाम्/NP उत्तराधिकारिणाम्/NP वा/APY उपस्थितिः/NP आवश्‍यकी/NV उत्तराधिकारप्रमाणपत्रादि/NP च/APY अपि/AVK तैः/SN अपेक्ष्‍यते/KP ।/PUNC यदि/AVK तादृशी/NV काचन/SNV स्थितिः/NP अभविष्‍यत्/KP तर्हि/AVK तु/A अस्‍माकम्/SN उपस्थितिः/NP परिहार्या/NV अभविष्‍यत्/KPपरम्/AVK तु/A तस्‍याम्/SNV स्थितौ/KN सर्वम्/SNV नियतकार्यक्रमम्/NP परित्‍यज्‍य/KKS तत्/SNV स्‍थात्रम्/NP प्रति/AUP अस्‍माकम्/SN धावनम्/NP कस्‍मै/SNV प्रयोजनाय/NP अभविष्‍यत्/KP ?/PUNC अतः/AVK भवता/SN यत्/AVK कृतम्/KN तत्/AVK साधु/NP एव/INTF ।/PUNC
सर्वम्/SN इदम्/SN प्रो./AB उपाध्‍यायस्‍य/NP पुत्रद्वयेन/NP सहजभावेन/NP ,/PUNC सरलमानसवशाद्/NP वा/APY कथितम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC न/AN अत्र/A कश्‍चन/SNV विस्‍मयः/NP ।/PUNC एवंविधायाम्/NV स्थितौ/NP ईदृशम्/NV एव/INTF चिन्‍तनम्/NP आधुनिके/NV युगे/NP प्रायशः/A सर्वेषाम्/SNV आधुनिकानाम्/NP भवेत्/KP इति/AUD जानीमः/KP एव/INTF वयम्/SN ।/PUNC
लोकप्रदर्शनाय/NP तादृशम्/NV चिन्‍तनम्/NP मनसि/NP निगूह्य/KKS उपरिष्टात्/A कृ‍त्रिमम्/NV खेदम्/NP कश्चित्/SN प्रकटयेत्/KP कृत्रिमम्/NV विलापम्/NP वा/APY समाचरेत्/KP इति/AUD अपि/AVK संभवति/KP ,/PUNC वास्‍तविकः/NV सन्‍तापः/NP भवेत्/KP तदा/A अपि/AVK किम्/AP नु/A एतद्/SNV अधिकम्/NP कश्‍चन/SN कर्तुम्/KKS क्षमः/NP ?/PUNC अतः/AVK उपाध्‍यायपुत्राभ्‍याम्/NP यत्/AVK कृतम्/KN यत्/SNV च/APY कथितम्/KN ,/PUNC को/SNV वा/APY तत्र/A अपराधः/NP ?/PUNC किन्‍तु/AVK मम/SN मानसम्/NP तु/A न/AN अद्य/A अवधिः/NP तत्/AVK इदम्/SN अवगन्‍तुम्/KKS पारयति/KP यत्/AVK सर्वम्/SN इदम्/SN निशम्‍य/KKS किम्/AP रोदितम्/KN युक्तम्/KN हसितुम्/KKS वा/APY ?/PUNC उपाध्‍यायपुत्रौ/NP अक्रोशस्‍य/NP पात्रम्/NP ,/PUNC निन्‍दाया/NP वा/APY ?/PUNC युगगतिः/NP इति/AUD विमृश्‍य/KKS सर्वम्/SN इदम्/SN विस्‍मरेयम्/KP वा/APY ,/PUNC नवयुगस्‍य/NP कलियुगीनम्/NV स्‍वार्थम्/NP क्रोशा/NP इयम्/SNV वा/APY ?/PUNC सः/SN अयम्/SNV स्‍वार्थः/NP वा/APY स्‍पष्टोक्तिः/NP वा/APY किम्/AP अत्र/A मया/SN निर्णीयेत्/KP इति/AUD अत्र/A यदि/AVK भवन्‍तः/SN किंचित्/SN परामृशेयुः/KP ,/PUNC अहम्/SN आभारम्/NP वहेयम्/KP भवताम्/SN ।/PUNC ‘/PUNC मा/AN च/APY याचिष्‍म/KP कञ्चन/SN ’/PUNC
अद्य/A सायन्तनभ्रमणानन्‍तरम्/NP नितान्‍तम्/NV श्रान्‍तम्/KN इव/ASD आत्‍मानम्/NP अन्वभवम्/KP ।/PUNC
रात्रौ/NP अहम्/SN शयनीये/NP सानन्‍दम्/KV अर्धनिमीलितनेत्रः/NV पत्न्या/NP सह/AUP किञ्चित्/SN आलपन्/KN होरार्धम्/NP तिष्‍ठामि/KP ,/PUNC तदनन्‍तरम्/NV निद्रादेवी/NP न/AN जाने/KP कदा/A माम्/SN आत्‍मसात्/NP करोति/KP ,/PUNC अन्‍यस्मिन्/SNV एव/INTF च/APY लोके/NP नयति/KP ।/PUNC अद्य/A अपि/AVK तम्/SNV एव/INTF कार्यक्रमम्/NP अनुसर्तुम्/KKS इच्‍छुः/KP एकम्/SMKY पुस्‍तकम्/NP आदाय/KKS खट्वायाम्/NP उपाविशम्/KP ।/PUNC मत्‍पत्नी/NP महानसकर्मव्‍यापृता/NV न/AN मह्यम्/SN अवधानम्/NP दत्तवती/KN ।/PUNC मया/SN उच्‍चैः/A आकारितम्/KN “/PUNC आर्ये/NP कः/SNV अयम्/SNV अद्य/A महान्/NV महानसव्‍यापरः/NP यत्/AVK रात्रेः/NP अष्टवादनानन्‍तरम्/NP अपि/AVK न/AN बहिः/A आयाति/KP भवती/SN ।/PUNC
किम्/AP ‘/PUNC खट्वारुढः/NV जाल्‍मः/NP ’/PUNC इति/AUD प्राचाम्/NP आभाणकम्/NP सत्‍यापयन्‍ती/KNV माम्/SN जाल्‍मम्/NP न/AN अनुगृह्णाति/KP आर्या/NP स्‍वसंभाषणेन/NP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC न/AN खलु/A तादृशम्/NV किम्/SNV अपि/AVK कारणम्/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK प्रातः/A अष्टवादने/NP किम्/SNV वा/APY उत्तरम्/NP अहम्/SN प्रतिवेशिन्‍यै/NP प्रतिपत्‍स्‍ये/KP इति/AUD अधुना/A चिन्‍तयामि/KP ।/PUNC भवान्/SN तु/A सर्वदा/A एव/INTF विनोदव्‍यापृतचेताः/NV परिहासम्/NP अन्‍तरा/AUP न/AN किम्/AP अपि/AVK हृदये/NP करोति/KP इति/AUD दौर्भाग्‍यम्/NP मदीयम्/SNV एव/INTF ”/PUNC “/PUNC अहो/ABS ,/PUNC किम्/AP एवम्/AUD अकारणचिन्‍ताभिः/NP आकुलीभूय/KKS माम्/SN अपि/AVK सचिन्‍तम्/NP करोति/KP श्रीमती/U ?/PUNC किम्/AP वा/APY प्रतिवेशिन्‍यै/NP कथनीयम्/KN श्वः/A ?/PUNC ”/PUNC श्रीमती/U माम्/SN प्रतिवेशिनाम्/NP कृत्यव्‍यवहारेषु/NP ,/PUNC गृहकर्मसु/NP च/APY सा/SN अभिरुचिम्/NP ज्ञात्‍वा/KKS सस्मितम्/KV बहिः/A आयाता/KN ।/PUNC आह/KP च/APY -/PUNC “/PUNC अद्य/A अस्‍मत्‍प्रतिवेशिनः/NV घोषमहाशयस्‍य/NP पत्नी/NP प्रातः/A इह/A समायाता/KN ,/PUNC याचते/KP च/APY शतम्/SMKY रुप्‍यकाणि/NP ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC शतम्/SMKY रूप्‍यकाणि/NP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC अथ/A किम्/AP ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC किम्/AP इति/AUD ?/PUNC किम्/AP सा/SNV याचिका/NP अस्ति/KP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC न/AN एव/INTF ।/PUNC अल्‍पकालिक/NP -/PUNC ऋणरूपेण/NP द्रव्‍यम्/NP वाञ्छति/KP ।/PUNC
तस्‍याः/SN भ्राता/NP ,/PUNC भ्रातृजाया/NP तत्‍परिवारः/NP च/APY मासम्/NP एकम्/SMKY तत्‍समीपे/NP निवस्‍तुम्/KKS समायाताः/KN ।/PUNC मासस्‍य/NP अन्तिमः/NV च/APY अयम्/SNV सप्ताहः/NP ।/PUNC वेतनम्/NP हि/A व्‍यतीतप्रायम्/NV ।/PUNC
वयम्/SN एव/INTF नूनम्/NP एतेषाम्/SN दृशि/NP धनिकाः/NV ,/PUNC कुसीदिनः/NV -/PUNC ततः/SN वयम्/SN ऋणम्/NP दास्‍यामः/KP एव/INTF इति/AUD ...../PUNC ”/PUNC “/PUNC अहो/ABS ,/PUNC ऋणम्/NP याचते/KP !/PUNC तद्/SNV अपि/AVK शतम्/SMK रूप्‍यकाणाम्/NP एव/INTF !/PUNC !/PUNC एतावतः/SN कृते/KN किम्/AP इति/AUD भवती/SN चिन्‍तापरा/NV ?/PUNC प्रतिवेशसम्‍बन्‍धः/NP अपि/AVK तु/A रक्षणीयः/KN एव/INTF ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC तत्/SNV तु/A सर्वम्/SN समीचीनम्/NP ।/PUNC परम्/SN कस्‍य/SN सविधे/NP सन्‍ति/KP शतम्/SMKY रुप्‍यकाणि/NP ?/PUNC ”/PUNC 
“/PUNC भवत्‍याः/SN सविधे/A भवेयुः/KP ।/PUNC मया/SN तु/A सर्वम्/SNV वेतनम्/NP समर्पितम्/KN ;/PUNC देव्‍यै/NV ,/PUNC भवत्‍यै/SNV ,/PUNC श्रीमत्‍यै/U ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC कुत्र/A सन्‍ति/KP मत्‍सविधे/NP मुद्राः/NP ?/PUNC अस्मिन्/SNV एव/INTF तु/A मासे/NP नवनीतस्‍य/NS (/PUNC अस्‍मत्‍सुतस्‍य/NP )/PUNC वस्‍त्राणि/NP मया/SN निर्मापितानि/KN ।/PUNC ”/PUNC 
“/PUNC हा/ABS धिक्/A !/PUNC किम्/AP तर्हि/AVK वयम्/SN प्रतिवेशिन्‍यै/NP प्रतिपादयिष्‍याम/KP उत्तरम्/NP ?/PUNC ”/PUNC 
“/PUNC तदा/A एव/INTF तु/A अहम्/SN पृच्‍छामि/KP ।/PUNC ज्ञातम्/KN अधुना/A श्रीमन्/U !/PUNC श्वः/A सा/SN पुनः/A अस्‍मान्/SN याचिष्‍यते/KP ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC आर्ये/NP !/PUNC चेत्/A सत्‍यम्/NP पृच्‍छसि/KP ,/PUNC ताम्/SN याचमानाम्/KNV दृष्ट्वा/KKS अहम्/SN लज्‍जावनतः/NP भविष्‍यामि/KP ।/PUNC याचना/NP माम्/SN लघूकरोति/KP ।/PUNC श्रुतम्/KN त्‍वया/SN ,/PUNC किम्/AP अहम्/SN प्रातः/A पठामि/KP ?/PUNC ”/PUNC  “/PUNC किम्/AP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC शृणु/KP ।/PUNC ज्‍वलतु/KP जलधिक्रोडक्रीडत्‍कपीटभवप्रभा-प्रतिभटपटुज्‍वालाम्/NP आलाकुलः/NV जठरानलः/NP ।/PUNC तृणम्/NP अपि/APY वयम्/SN सायम्/A संफुल्‍लमल्लिमतल्लिका-परिमलमुचा/NP वाचा/NP याचामहे/KP न/AN महीश्वरान्/NP ॥ ”/PUNC “/PUNC तत्/SN तु/A वर्तते/KP एव/INTF ।/PUNC अहम्/SN अपि/AVK न/AN कदा/A अपि/AVK कम्/SN अपि/APY किम्/SN अपि/APY याचिष्‍ये/KP इति/AUD पूर्वम्/SN एव/INTF प्रतिज्ञातवती/KN अस्मि/KP ।/PUNC तृणम्/NP वा/APY भवेद्/KP ऋणम्/NP वा/APY भवेत्/KP ।/PUNC ”/PUNC  “/PUNC धन्‍या/NP असि/KP देवि/NP !/PUNC ”/PUNC ,/PUNC मया/SN परिहासः/NP प्रारब्‍धः/KN ,/PUNC “/PUNC सत्‍यम्/NP रावणकुलस्‍य/NP कन्‍यका/NP असि/KP ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC अरे/ASMB !/PUNC किम्/SN प्रजल्‍पति/KP भवान्/SN ?/PUNC का/SNV अस्ति/KP रावणकुलस्‍य/NP कन्‍यका/NP ?/PUNC किम्/AP भवान्/SN मेघनादकुलस्‍य/NP ......../PUNC ”/PUNC “/PUNC हन्‍त/ABS !/PUNC अकारणकुपिता/NP असि/KP ?/PUNC पृच्‍छ/KP माम्/SN रावणकुलकन्‍यकात्‍वख्‍यातेः/NP व्याख्‍याम्/NP ।/PUNC तदा/A ज्ञास्‍यसि/KP -/PUNC ”/PUNC “/PUNC ब्रवीतु/KP भवान्/SN ।/PUNC ”/PUNC  ”/PUNC शृणु/KP ।/PUNC रावणः/NS स्‍वाभिमानिनाम्/NP शिरोमणिः/NP आसीत्/KP ।/PUNC सः/SN न/AN कदा/A अपि/AVK किम्/AP अपि/AVK याचते/KP स्‍म/A ।/PUNC तम्/SN एव/INTF सर्वे/SN अयाचन्‍त/KP ।/PUNC परम्/AVK यदा/A यज्ञे/NP स्‍वशिरसाम्/NP बलिम्/NP निधाय/KKS आत्‍मेधः/NP अनेन/SN प्रारब्‍धः/KN तदा/A प्रसन्‍नः/NV भगवान्/NV मृडानीपतिः/NP आविर्भूय/KKS वरम्/SN याचितुम्/KKS अमुम्/SN आदिदेश/KP ।/PUNC शिरांसि/NP च/APY अस्‍य/SN पुनः/A प्ररुढानि/KN दशा/SMKY अपि/AVK !/PUNC किन्‍तु/AVK तेषाम्/SN कतमम्/SN शिरः/NP  याचनाम्/NP कुरुताम्/KP ?/PUNC याञ्चा ?/PUNC धिक् !/PUNC रावणशिरसाम्/NP इमाम्/SNV विचिकित्‍साम्/NP वर्णितवतः/KNV मुरारिकवेः/NS पठितम्/KN भवत्‍याः/SN तद्/SNV इदम्/SN पद्यम्/NP ?/PUNC सन्‍तुष्टेः/NP तिसृणाम्/SMKY पुराम्/NP अपि/AVK रिपौ/NP कण्‍डूलदोः/NP मण्‍डली/NP -/PUNC लीलालूनपुनःरुढशिरसः/NP देवस्‍य/NP लिप्‍सः/NP वरम्/NP ।/PUNC याच्‍ञादैन्‍यपराञ्चि/NP यस्‍य/SN कलहायन्‍ते/KP मिथः/A त्वम्/SN वृणु/KP ,/PUNC
त्‍वम्/SN वृणु/KP इति/AUD अभितः/AUP मुखानि/NP ,/PUNC स/SNV दशग्रीवः/NS कथम्/AP कथ्‍यताम्/KP ॥/PUNC ?/PUNC
एवम्/AUD यथा/AVK रावणः/NS याच्‍ञादैन्‍यपराङ्मुखः/NV अभूत्/KP तथा/AVK भवति/KP अपि/AVK अस्ति/KP इति/AUD मया/SN आत्‍मा/NP धन्‍यः/NP मन्‍यते/KP ”/PUNC एतदुपरि/NP श्रीमती/U रावणरवविनिन्‍दकम्/NV अट्टहासम्/NP आरब्‍धवती/KN ।/PUNC
किन्‍तु/AVK त्‍वरितम्/KV गंभीरतया/NP मया/SN उक्‍तम्/KN पुनः/A -/PUNC “/PUNC परम्/AVK ऋणग्रहणम्/NP न/AN खलु/A याच्‍ञा/NP ,/PUNC भिक्षा/NP वा/APY ।/PUNC अयम्/SNV तु/A विनिमयः/NP ।/PUNC अस्मिन्/SNV संकटसमये/NP यदि/AVK जनाः/NP भिक्षाम्/NP अपि/APY याचेरन्/KP ,/PUNC न/AN तत्/SNV चित्रम्/NP ।/PUNC एकैकः/SMKY युवा/NP अद्य/A जनसंख्‍यावृद्धौ/NP सहायकः/NP ।/PUNC प्रजाः/NP वर्धन्‍ते/KP ,/PUNC खाद्यम्/NP अल्‍पम्/NV ।/PUNC अहम्/SN तु/A सर्वकारीयाज्ञया/NP विवाहनिरोधनियमम्/NP प्रचालयितुम्/KKS इच्‍छामि/KP ।/PUNC न/AN कश्चन/SN विवाहम्/NP करोतु/KP ,/PUNC न/AN च/APY प्रजाः/NP उत्‍पद्येरन्/KP ।/PUNC ”/PUNC श्रीमती/U पुनः/A अट्टहासम्/NP आरब्‍धवती/KN ।/PUNC
किन्‍तु/AVK तदा/A एव/INTF पृष्ठद्वारतः/A मन्मित्रम्/NP धीरेन्‍द्रः/NS निम्‍नोद्धृताम्/NP धिक्‍कृतिपरम्‍पराम्/NP उद्गिरन्/KN मद्गृहम्/NP प्राविशत्/KP -/PUNC “/PUNC वाजपेयिन्/NP !/PUNC कः/SNV अयम्/SNV नवीनः/NV विदूषकव्‍यापारोद्यारब्‍धः/NP त्‍वया/SN ?/PUNC जनान्/NP हासयितुम्/KKS शाकुन्‍तलस्‍य/NS माढव्‍यम्/NS ,/PUNC मृच्‍छकटिकस्‍य/NS शकारम्/NS ,/PUNC भारतीयचित्रपटस्‍य/NP “/PUNC जानीवाकरम्/NS ”/PUNC ,/PUNC पाश्चात्‍यम्/NP चार्लीचैप्लिनम्/NS च/APY अपि/AVK भवान्/SN अतिशेते/KP ”/PUNC ।/PUNC “/PUNC धीरेन्‍द्र/NS !/PUNC तिष्ठ/KP ।/PUNC न/AN अयम्/SNV विनोदस्‍य/NP विषयः/NP ।/PUNC गंभीरा/NV चर्चा/NP इयम्/SNV ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC का/SNV अस्ति/KP इयम्/SN चर्चा ?/PUNC ”/PUNC 
“/PUNC मदीयः/SNV प्रतिवेशी/NP माम्/SN शतम्/SMKY मुद्रा/NP ऋणम्/NP याचते/KP ।/PUNC न/AN च/APY मत्‍सविधे/NP किम्/SNV अपि/APY द्रव्‍यम्/NP ।/PUNC ”/PUNC मध्‍ये/NP एव/INTF मत्‍पत्नी/NP प्रोक्तवती/KN -/PUNC “/PUNC आवाम्/SN च/APY याच्‍ञाम्/NP भिक्षाम्/NP च/APY लाघवम्/NP मन्‍वहे/KP ।/PUNC न/AN आवाम्/SN कंचन/SN याचावहे/KP न/AN च/APY कश्चन/SN आवाम्/SN याचताम्/KP ।/PUNC ”/PUNC धीरेन्‍द्रः/NS -/PUNC ‘/PUNC तत्/SN तु/A समीचीनम्/NP ।/PUNC
किम्/AP तु/A न/AN जानाति/KP भवान्/KP यत्/APY भारते/NS याच्‍ञायाः/NP परम्‍परा/NP सुतराम्/NV प्राचीना/NP ।/PUNC ”/PUNC अहम्/SN -/PUNC “/PUNC किम्/AP इदम्/SN प्रलपसि/KP ?/PUNC वयम्/SN परम्‍परया/NP स्‍वाभिमानिनः/NP ।/PUNC
दानिनः/NP ।/PUNC सर्वमेधम्/NP कृत्‍वा/KKS सर्वस्‍वम्/NP समर्पितवान्/KNV रघुः/NS ,/PUNC स्‍वाङ्गम्/NP प्रदत्तवान्/KNV शिबिः/NS ,/PUNC दानी/NV कर्णः/NS ,/PUNC बलिः/NS ,/PUNC रन्तिदेवः/NS ........./PUNC एवंविधा/NV दानिनः/NP अस्‍माकम्/SN संस्‍कृतौ/NP प्रादुरभूवन्/KP ........./PUNC ।/PUNC ”/PUNC धीरेन्‍द्रः/NS -/PUNC “/PUNC धन्‍यः/NV असि/KP विद्वन्‍मूर्धन्‍य/NP !/PUNC सा/SNV इयम्/SNV एव/INTF ते/SN तर्कबुद्धिः/NP ?/PUNC अरे/ASMB दानिनाम्/NP इमाम्/SNV सूचिम्/NP उद्गिरन्/KN भवान्/SN किम्/AP इदम्/SN विस्‍मरति/KP यत्/AVK एभ्‍यः/SNV दानिभ्‍यः/NP दीनयाचनाम्/NP कृत्‍वा/KKS एतेषाम्/SN नाम/NP दानिनां/NP गणनारम्‍भे/NP प्रसेधितवन्‍तः/KN याचकाः/NP अपि/AVK तु/A भारतीयाः/NP एव/INTF आसन्/KP ,/PUNC तेषाम्/SN परम्‍परा/NP अपि/AVK तु/A भारतीया/NV ,/PUNC प्राचीना/NV च/APY ।/PUNC
यदि/AVK याचकाः/NP न/AN अभविष्‍यन्/KP ,/PUNC तर्हि/AVK दानिनः/NP कुतः/AP अभविष्‍यन्/KP ?/PUNC ”/PUNC 
मत्‍पत्नी/NP -/PUNC “/PUNC तर्हि/ धीरेन्‍द्रस्‍य मतम् यत्/APY भारते परम्‍परया याचकाः एव/INTF जन्‍म लभन्‍ते ?/PUNC ”/PUNC 
धीरेन्‍द्रः/NS -/PUNC अथ/A किम्/AP प्रजावति/NP !/PUNC यदि/AVK भवती/SN श्रोतुम्/KKS इच्‍छति/KP तर्हि/AVK रहस्‍यम्/NP इदम्/SNV भवत्‍यै/NP निगदिष्‍यामि/KP ।/PUNC लोकानाम्/NP कल्‍याणाय/NP समीचीनम्/NP इदम्/SNV भवत्‍या/SN पृष्टम्/KN ।/PUNC रहस्‍यम्/NP इदम्/SNV देवानाम्/NP अपि/AVK अगोचरम्/NV ।/PUNC स्‍वयम्/NP भगवान्/NV वामनः/NS रहस्‍यम्/NP इदम्/SNV प्रत्‍यक्षीचकार/KP ।/PUNC स/SN विवस्‍वते/NS प्रोक्तवान्/KN ,/PUNC विवस्‍वान्/NS मनवे/NS प्राह/KP ,/PUNC मनुः/NS इक्ष्‍वाकवे/NS अब्रवीत्/KP ।/PUNC ”/PUNC एतदुपरि/NP आवाम्/SN सौत्‍सुक्‍यम्/KV पृष्टवन्‍तौ/KN -/PUNC “/PUNC वामनः/NS प्रत्‍यक्षीचकार/KP ?/PUNC कथम्/APP इव/ASD ?/PUNC ”/PUNC तदा/A एव/INTF द्वारि/NP आकारणघंटिका/NP (/PUNC Call/AB-/PUNC bell/AB )/PUNC खनखनायिता/KN ।/PUNC कः/SNV अयम्/SN भवेत्/KP रात्रौ/NP अस्‍मद्द्वारि/NP ?/PUNC श्रीमती/U त्‍वरितम्/KV उत्‍थाय/KKS द्वारि/NP समगात्/KP ।/PUNC क्षणानन्‍तरम्/NP स्‍वहस्‍ते/NP पत्रखण्‍डद्वयम्/NP आदाय/KKS समायाता/KN ।/PUNC “/PUNC किम्/AP इदम्/SN ?/PUNC ”/PUNC मया/SN पृष्टम्/KN ।/PUNC “/PUNC द्वारि/NP चत्‍वारः/SMKY छात्राः/NP तिष्ठन्ति/KP ।/PUNC परश्वः/A तेषाम्/SNV विद्यालयस्‍य/NP निर्धनच्छात्राणाम्/NP साहाय्यार्थम्/NP दानीयचित्रपटप्रदर्शनस्‍य/NP (/PUNC Charity/AB film/AB show/AB )/PUNC समायोजनम्/NP ।/PUNC तदर्थम्/NP त्रिकट/AB (/PUNC Ticket/AB )/PUNC द्वयम्/NP अस्‍मद्हस्‍ते/NP विक्रेतुम्/KKS वाञ्छन्ति/KP ।/PUNC ”/PUNC मया/SN धीरेन्‍द्रः/NS प्रोक्तः/KN -/PUNC दृश्‍यताम्/KP ,/PUNC द्वारि/NP याचकाः/NP अपि/AVK समायाताः/KN ।/PUNC वैदिकी/NV मङ्गलाकाङ्क्षा/NP चरितार्था/NP जायते/KP -/PUNC “/PUNC च/APY याचितारः/NP च/APY नः/SN सन्‍तु/KP ,/PUNC मा/AN च/APY याचिष्‍म/KP कंचन/SN ।/PUNC ”/PUNC 
“/PUNC तदा/A एव/INTF त्वम्/SN कथयामि/KP वाजपेयिन्/NP !/PUNC भारते/NP अस्‍माकम्/SN याचकाः/NP भिक्षुकाः/NP च/APY सर्वत्र/A सुलभाः/NP ।/PUNC ”/PUNC मध्‍ये/NP एव/INTF मत्‍पत्नी/NP माम्/SN अधिक्षिप्तवती/NP -/PUNC किन्‍तु/AVK भवन्‍मते/NP मा/AN भूत्/KP सा/SNV इयम्/SNV याचना/NP ।/PUNC विनिमयः/NP सः/SNV अयम्/SNV अपि/AVK ।/PUNC भवान्/SN चित्रपटम्/NP द्रक्ष्‍यति/KP ,/PUNC तदर्थम्/NP भवान्/SN द्रव्‍यम्/NP ददाति/KP ।/PUNC ”/PUNC तदा/A एव/INTF धीरेन्‍द्रः/NS मत्‍पक्षम्/NP आदाय/KKS प्रोक्तवान्/KN -/PUNC “/PUNC किन्‍तु/AVK ,/PUNC देवि/NP !/PUNC दृश्‍यताम्/KP यत्/AVK चित्रपटस्‍य/NP अस्‍य/SNV प्रदर्शनम्/NP नाम्‍ना/NP एव/INTF भिक्षादानाम्/NP आधारीकरोति/KP -/PUNC ‘/PUNC चेरिटी/AB शो/AB ’/PUNC (/PUNC Charity/AB show/AB )/PUNC इति/AUD ।/PUNC मन्‍मते/NP तु/A इदम्/SNV भिक्षायाचनम्/NP एव/INTF ।/PUNC यदि/AVK अहम्/SNV चित्रपटम्/NP द्रष्टुम्/KN इच्‍छामि/KP तदा/A स्‍वेच्‍छया/NP तत्र/A गत्‍वा/KKS त्रिकटम्/AB क्रेष्‍यामि/KP ।/PUNC इच्‍छायाः/NP अभावे/NP अपि/AVK साहाय्यार्थम्/NV द्रव्‍ययाचनम्/NP भिक्षा/NP एव/INTF भवति/KP ।/PUNC
एतैः/SN पूर्वम्/SN चित्रपटस्‍य/NP स्‍वामी/NP चित्रपटम्/NP ,/PUNC चित्रभवनम्/NP च/APY प्रदातुम्/KKS याचितः/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC अधुना/A एते/SN त्रिकटद्रव्‍यम्/NP जनताम्/NP याचन्‍ते/KP ।/PUNC भवान्/SN चित्रपटम्/NP पश्‍यतु/KP ,/PUNC मा/AN वा/APY पश्‍यतु/KP ,/PUNC भवतः/SN श्रेणी/NP कुत्र/A अपि/AVK भवतु/KP भवान्/SN एभ्‍यः/SN पञ्चमुद्रा/NP दशमुद्रा/NP वा/APY दास्‍यति/KP एव/INTF ।/PUNC सर्वम्/SN इदम्/SN भिक्षा/NP एव/INTF ॥/PUNC यदि/AVK सिद्धान्‍तदृशा/NP पश्‍यामः/KP तर्हि/AVK का/SNV वा/APY भवेत्/KP परिभाषा/NP भिक्षायाः/NP इति/AUD अपि/AVK वच्मि/KP ।/PUNC द्रव्‍यस्‍य/NP उपार्जनं/NP श्रमेण/NP भवति/KP ।/PUNC भवान्/SN श्रमम्/NP करोति/KP ,/PUNC तद्विनि‍मये/NP भृतिम्/NP ,/PUNC वेतनम्/NP वा/APY लभते/KP ।/PUNC तत्‍खलु/A भवदुपार्जितम्/NV द्रव्‍यम्/NP ।/PUNC यदि/AVK स्‍वामिनः/NP अनुपस्थितौ/NP ,/PUNC तस्‍य/SN दृष्टिम्/NP परिहृत्‍य/KKS वा/APY किंचित्/SNV वस्तु/NP भवता/SN आत्‍मसात्/NP क्रियते/KP तर्हि/AVK तत्/SNV चौर्यम्/NP इति/AUD उच्‍यते/KP ।/PUNC यदि/AVK उपार्जनम्/NP ,/PUNC चौर्यम्/NP च/APY इति/AUD द्वयम्/SMK अपि/AVK न/AN संभवति/KP तर्हि/AVK जना/NP भिक्षाम्/NP आश्रयन्‍ते/KP ।/PUNC स्‍वस्‍वत्‍वापादनस्‍य/NP अयम्/SNV तृतीयः/SMKP उपायः/NP ।/PUNC
याचना/NP च/APY द्विविधा/NP -/PUNC अल्‍पीयसा/NV समयेन/NP परावर्तनस्‍य/NP वचनम्/NP प्रदाय/KKS द्रव्‍यग्रहणम्/NP ऋणम्/NP इति/AUD उच्‍यते/KP ।/PUNC यदि/AVK अहम्/SN भवते/SN ऋणम्/NP प्रयच्‍छामि/KP ,/PUNC तदा/A तस्मिन्/SNV द्रव्‍ये/NP मदीयम्/SNV स्‍वत्‍वम्/NP स्‍वल्‍पकालाय/NP निवर्तते/KP -/PUNC “/PUNC रजकाय/NP वस्‍त्रम्/NP ददाति/KP ”/PUNC इतिवत्/NP स्‍वस्‍वत्‍वनिवृत्तिपूर्वकपरस्‍वत्‍वापादनम्/NV दानम्/NP इति/AUD अस्‍माकम्/SN वैयाकरणा/NP अब्रुवन्/KP ।/PUNC मार्क्‍साख्‍यो/NV विद्वान्/U श्रमस्‍य/NP अपि/AVK इमाम्/SNV नवीनाम्/NV परिभाषाम्/NP आरब्‍धवान्/KN ।/PUNC श्रमस्‍य/NP विनिमये/NP द्रव्‍यग्रहणम्/NP उपार्जनम्/NP ।/PUNC एवं/AUD द्रव्‍यग्रहणस्‍य/NP त्रय/SMKY एव/INTF उपायाः/NP उपार्जनम्/NP ,/PUNC चौर्यम्/NP ,/PUNC याचनम्/NP च/APY ।/PUNC उच्‍यते/KP हि/A आङ्गलभाषायाम्/NP अपि/AVK -/PUNC '/PUNC Four ways to a square meal/ABEarn ,/PUNC beg ,/PUNC borrow or steal/AB ./PUNC '/PUNC ‘/PUNC न/AN अन्‍यः/SNV पन्‍थाः/NP विद्यते/KP अयनाय/NP ।/PUNC यद्/AVK द्रव्‍यम्/NP श्रमोपार्जितम्/NV न/AN अस्ति/KP ,/PUNC तद्/AVK याचितम्/KN वा/APY भवेत्/KP ,/PUNC चोरितम्/KN वा/APY भवेत्/KP ”/PUNC  सर्वम्/SN इदम्/SN धीरेन्‍द्रस्‍य/NS व्‍याख्‍यानम्/NP श्रुत्‍वा/KKS अहम्/SN ज्ञानाञ्जनशलाकया/NP उन्‍मीलितनेत्रम्/NP इव/ASD आत्‍मानम्/NP अन्वभवम्/KP ।/PUNC
किन्‍तु/AVK तावता/A मत्‍पत्नी/NP दानीयचित्रटपटस्‍य/NP त्रिकटद्वयम्/AB गृहीत्‍वा/KKS आगच्‍छत्/KP ।/PUNC
धीरेन्‍द्रः/NS अवोचत्/KP -/PUNC “/PUNC धन्‍या/NP असि/KP प्रजावति/NP !/PUNC यथा/ASD बलवान्/NV बलिः/NP वामनरूपाय/NP भगवते/NV त्रिविक्रमाय/NP त्रिलोकीम्/NP प्रदाय/KKS गौरवान्वितः/NP अभूत्/KP ,/PUNC तथा/ASD एव/INTF त्रिकटानि/AB आदाय/KKS भवती/SN शोभते/KP ।/PUNC ”/PUNC सा/SN अपृच्‍छत्/KP -/PUNC ‘/PUNC किन्‍तु/AVK धीरेन्‍द्रमहाशय/NS ,/PUNC वामनेन/NP प्रत्‍यक्षीकृतम्/KN किम्/AP तत्/SNV रहस्‍यम्/NP अस्ति/KP यद्/AVK भवता/SN ज्ञातम्/KN ?/PUNC “/PUNC अहो/ABS श्रूयताम्/KP तत्/SN ।/PUNC याचकानाम्/NP सम्‍प्रदायगुरुः/NV भगवान्/NV वामनः/NS विना/AVK श्रमम्/NP एव/INTF वस्‍तूनाम्/NP आत्‍मसात्‍करणस्‍य/NP विद्याम्/NP प्रादुष्‍कृत्‍य/KKS सर्वत्र/A धनस्‍य/NP पुण्‍यम्/NP महत्त्‍वम्/NP च/APY प्रासारयत्/KP ।/PUNC सर्वान्/SNV दानिनः/NP अनेन/SN विमोह्य/KKS वराकम्/NV बलिम्/NP च/APY बन्‍धयित्‍वा/KKS विना/AVK परिश्रमम्/NP याचनानन्‍दस्‍य/NP रहस्‍यम्/NP अपि/APY असौ/SN लोके/NP अवतारयामास/KP ।/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK भारते/NS वर्षे/NP याचनायाः/NP भिक्षायाः/NP च/APY महती/NV परम्‍परा/NP प्रासरत्/KP ,/PUNC दृश्‍यताम्/KP स्‍वयम्/SN इन्‍द्रः/NS स्‍वकीयम्/NV पुत्रम्/NP अर्जुनम्/NS कर्णस्‍य/NS शक्तेः/NP अभिमुखम्/NP -/PUNC किंचित्/SNV करम्/NP विज्ञाय/KKS कर्णम्/NP तस्‍य/SN कवचकुण्‍डले/NP अयाचत/KP ।/PUNC कीदृशः/NV सरलः/NV उपायः/NP युद्धम्/NP विजेतुम्/KKS ?/PUNC अनेन/SN नितराम्/NP अजेयः/NV कर्णः/NP सुपराजेयः/NP समजायत/KP ।/PUNC मत्‍पत्न्‍या/NP पृष्टम्/KN “/PUNC किम्/AP इन्‍द्रः/NS त्रैलोक्‍याधिपः/NV अपि/AVK याञ्चा/NP लाघवम्/NP स्‍वीचकार/KP ?/PUNC ”/PUNC धीरेन्‍द्रः/NS -/PUNC “/PUNC हा/ABS हन्‍त/ABS !/PUNC इन्‍द्रः/NS स्‍वयम्/NP अजानात्/KP यत्/AVK मम/SN शक्तेः/NP आधारभूतम्/NV वज्रम्/NP अपि/AVK याचनात/A एव/INTF आनीतम्/KN ।/PUNC वृत्रस्‍य/NS शक्तेः/NP भीताः/KNV सर्वे/SNV देवाः/NP दधीचिम्/NS दानस्‍य/NP महत्त्‍वम्/NP बोधयित्‍वा/KKS ,/PUNC मुग्‍धस्‍य/NV अस्‍य/SN अस्‍थीनि/NP अपि/AVK दानव्‍यपदेशेन/NP नीतवन्‍तः/KN ।/PUNC ततः/A एव/INTF तु/A इन्‍द्रः/NS वज्रधरः/NV समभूत्/KP ।/PUNC एवंविधः/NV याचकः/NP दैन्‍यम्/NP याचेत/KP ,/PUNC किम्/AP तत्र/A चित्रम्/NP ?/PUNC स्‍वयम्/NP धर्मः/NP कपोतरूपम्/NP धृत्‍वा/KKS राज्ञः/NV शिबेः/NS सभायाम्/NP स्‍वशरीरपरिमाणम्/NP आमिषम्/NP अयाचत/KP ।/PUNC ”/PUNC अहम्/SN -/PUNC “/PUNC तर्हि/AVK भवन्‍मते/NP भारतीयाः/NV देवा/NP अपि/AVK भुक्षुकाः/NP एव/INTF अभूवन्/KP ?/PUNC ”/PUNC धीरेन्‍द्रः/NS -/PUNC “/PUNC अथ/A किम्/AP ?/PUNC अतएव/AVK तु/A भिक्षा/NP अस्‍मत्संस्‍कृतौ/NP परमम्/NV पवित्रम्/NV कर्तव्‍यम्/KN ,/PUNC धर्मः/NP ,/PUNC सर्वपुण्‍यानाम्/NP च/APY सारभूतम्/NV वस्‍तु/NP संमन्‍यते/KP ।/PUNC दृश्‍यताम्/KP -/PUNC ब्रह्मचारी/NP ,/PUNC वानप्रस्‍थः/NP ,/PUNC संन्‍यासी/NP इति/AUD त्रय/SMKY आश्रमाः/NP तु/A स्‍वजीविकायै/NP भिक्षाम्/NP एव/INTF आश्रयन्‍ते/KP ।/PUNC भिक्षाटनम्/NP हि/A उपनीतस्‍य/KNV ब्रह्मचारिणः/NP प्रथमम्/SMKP कर्तव्‍यम्/KN “/PUNC भवति/SN !/PUNC भिक्षाम्/NP देहि/KP ”/PUNC इति/AUD आरटन्/KNV वटुः/NP भिक्षाटनम्/NP दिने/NP दिने/DV चरति/KP ।/PUNC अस्‍मद्वैयाकरणाः/NP अपि/AVK भिक्षाटनम्/NP प्रमुखा/NV क्रिया/NP ,/PUNC गौः/NP आनयनम्/NP च/APY आनुष‍ङ्गिकी/NV इति/AUD कथयित्‍वा/KKS ‘/PUNC भिक्षाम्/NP अट/KP ,/PUNC गाम्/NP च/APY आनय/KP इति/AUD ’/PUNC छात्रान्/NP साग्रहम्/KV पाठयन्‍ति/KP सिद्धान्‍तकौमुद्याम्/NS ।/PUNC शिक्षाम्/NP समाप्‍य/KKS स्‍नातकः/NP गुरुदक्षिणाम्/NP दातुकामः/NP अपि/AVK भिक्षाम्/NP एव/INTF आश्रयति/KP ।/PUNC कौत्‍सरघुवृत्तान्‍ते/NP स्‍वगुरवे/NP दक्षिणाम्/NP प्रदातुम्/KKS रघोः/NS स्‍वर्णमुद्रा/NP याचितुम्/KKS ‘/PUNC कौत्‍सः/NS प्रपेदे/KP वरतन्‍तुशिष्‍यः/NV ’/PUNC ।/PUNC
किन्‍तु/AVK कौत्‍सः/NS समपश्‍यत्/KP यत्/AVK सर्वमेधानन्‍तरम्/NP वराकः/NV रघुः/NS अपि/AVK स्‍वयम्/NP भिक्षुकः/NP एव/INTF संजातः/KN ।/PUNC एवम्/AUD एव/INTF महाभारतीयः/NV उत्तङ्कः/NP स्‍वगुरुपत्‍न्‍या/NP आज्ञप्तः/KN ,/PUNC ‘/PUNC गुरुदक्षिणारूपेण/NP राज्ञः/NP सौदासस्‍य/NV पत्‍न्‍याः/NP कुण्‍डले/NP मदर्थम्/NP आनय/KP ’/PUNC इति/AUD ।/PUNC
तदर्थम्/NP वराक/NV उत्तङ्कः/NS भिक्षुकः/NP बभूव/KP ॥/PUNC किम्/AP बहुना/SN !/PUNC चातुर्वर्ण्‍ये/NP मूर्धन्‍यः/NV वर्णः/NV ब्राह्मणः/NP भिक्षया/NP एव/INTF अजीवत्/KP ।/PUNC शिलोञ्छवृत्त्‍या/NP ,/PUNC भिक्षया/NP वा/APY जीवनम्/NP गौरवम्/NP अमन्‍यत/KP ।/PUNC अतएव/AVK सखे/NP !/PUNC एतस्‍याः/SNV परम्‍परायाः/NP प्रतिनिधयः/NP वयम्/SN यदि/AVK भिक्षुका/NP न/AN भवेम/KP तर्हि/AVK कः/SNV अन्‍यः/SN भवेत्/KP ?/PUNC अहम्/SN -/PUNC किन्‍तु/AVK सखे/NP !/PUNC ये/SNV ब्राह्मणाः/NP श्रमेण/NP उपार्जनम्/NP भिक्षातः/A वरम्/NP मन्‍यन्‍ते/KP ते/SN दानम्/NP न/AN गृह्णन्ति/NP -/PUNC दक्षिणाम्/NP गृह्णन्ति/KP ।/PUNC दक्षिणाशब्‍दस्‍य/NP च/APY आङ्गलभाषानुवादः/NP भवति/KP फी/AB (/PUNC Fee/AB )/PUNC इति/AUD ।/PUNC श्रमस्‍य/NP प्रतिफलम्/NP दक्षिणा/NP ,/PUNC न/AN इदम्/SN परिग्रहपदवाच्‍यम्/NP ॥/PUNC मत्‍पत्नी/NP धीरेन्‍द्रस्‍य/NS सिद्धान्‍ताद्/NP वैमत्‍यम्/NP प्रकाशयन्‍ती/KNV प्रोक्तवती/KN -/PUNC “/PUNC अरे/ASMB श्रीमन्/U !/PUNC दानस्‍य/NP महिमानम्/NP भवान्/SN कथम्/APP जानातु/KP ?/PUNC अस्‍मद्देशे/NP पुरा/A धनिका/NP भूयांसः/NV अभूवन्/KP ।/PUNC धनस्‍य/NP व्‍ययम्/NP ते/SN कर्त्तुम्/KKS न/AN अपारयन्/KP ।/PUNC अतएव/AVK समाजे/NP समानवितरणानुकूला/NV आर्थिकी/NV व्‍यवस्‍था/NP प्राचीनैः/NV आप्तैः/NP दानपरम्‍परायाः/NP कृता/KN अभूत्/KP ।/PUNC श्रुतम्/KN भवता/SN ?/PUNC
“/PUNC दानम्/NP भोगः/NP नाशः/NP तिस्रः/SMKY गतयः/NP भवन्ति/KP वित्तस्‍य/NP ।/PUNC यः/SN न/AN ददाति/KP न/AN भुङ्क्ते/KP ,/PUNC तस्‍य/SN तृतीया/SMKP गतिः/NP भवति/KP ॥/PUNC ”/PUNC धीरेन्‍द्रः/NS -/PUNC तत्/SNV सर्वम्/SN अहम्/SN जानामि/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK भवती/SN न/AN जानाति/KP यत्/AVK यदि/AVK भारते/NS पुरा/A धनिकाः/NP भूयांसः/NV अभविष्‍यन्/KP तर्हि/AVK दानस्‍य/NP महत्त्‍वम्/NP कुतः/AP अभविष्‍यत्/KP ?/PUNC दानग्रहणेच्छूनाम्/NP अपेक्षया/NP यदि/AVK दानिनः/NP अधिकाः/NV अभविष्‍यन्/KP तर्हि/AVK ‘/PUNC दानम्/NP भोगः/NP नाशः/NP ’/PUNC इत्यादि/AUD पद्यानि/NP निर्माय/KKS दानिनाम्/NP दानाय/NP प्रेरणस्‍य/NP का/SNV आवश्‍यकता/NP अभविष्‍यत्/KP ?/PUNC यत्/AVK वस्‍तु/NP स्‍वल्‍पतरम्/NP लभ्‍यते/KP तस्‍य/SN एव/INTF महत्त्‍वम् /NP भवति/KP ।/PUNC एवंविधानि/NV पद्यानि/NP भिक्षुकब्राह्मणैः/NP रचितानि/KN ,/PUNC धनिकेभ्‍यः/NP च/APY श्रावितानि/KN ।/PUNC धनिकैः/NP अपि/AVK रचिताः/KNV कतिपये/SNV श्लोकाः/NP तेषु/SN एकतमम्/NP श्रावयामि/KP -/PUNC “/PUNC तृणात्/NP लघुतरः/NV तूलः/NP तूलात्/NP अपि/AVK च/APY याचकः/NP ।/PUNC वायुना/NP किम्/AP न/AN नीतः/KN असौ/SN ?/PUNC माम्/SN अयम्/SN प्रार्थयेत्/KP इति/AUD॥ ”/PUNC 
एतदुपरि/NP सर्वे/SN वयम्/SN हासमुखराः/NP अभूम/KP ।/PUNC तदा/A एव/INTF मत्‍पत्नी/NP प्रोवाच/KP -/PUNC ‘/PUNC तर्हि/AVK धीरेन्‍द्र/NS ,/PUNC अहम्/SN कलयामि/KP यद्/AVK याचनाया/NP महत्त्‍वस्‍य/NP कारणम्/NP इदम्/SNV वर्त्तते/KP यत्/AVK याचने/NP न/AN कः/SNV अपि/AVK परिश्रमः/NP ,/PUNC न/AN किम्/SNV अपि/AVK कष्टम्/NP सहजम्/NV सरलम्/NV इदम्/SNV कार्यम्/NP ॥/PUNC धीरेन्‍द्रः/NS -/PUNC तत्/SN तु/A विद्यते/KP एव/INTF ।/PUNC परम्/AVK श्रमविमुखाः/NV अपि/AVK वयम्/SN भारतीयाः/NP भिक्षाटनस्‍य/NP नित्‍यनूतनानाम्/NV उपायानाम्/NP आविष्‍कारे/NP नितराम्/NV श्राम्‍यामः/KP ।/PUNC दृश्‍यताम्/KP ,/PUNC याचनस्‍य/NP ,/PUNC विना/AUP श्रमम्/NP द्रव्‍योपार्जनस्‍य/NP च/APY कति/SNV उपायाः/NP अस्‍माभिः/SN आविष्‍कृताः/KN ।/PUNC ये/SNV अन्‍यत्र/A भृतिम्/NP न/AN लभन्‍ते/KP ते/SNV तीर्थेषु/NP तीर्थगुरवः/NP (/PUNC पंडा/AB )/PUNC भूत्‍वा/KKS याचन्‍ते/KP ,/PUNC मन्दिरेषु/NP पूजकाः/NP भूत्‍वा/KKS याचन्‍ते/KP भगवन्‍मूर्त्यर्थम्/NP ,/PUNC शनिगृहस्‍य/NP उपासकाः/NP भूत्‍वा/KKS शनिवासरेषु/NP शनिमूर्तिम्/NP जनान्/NP प्रदर्श्‍य/KKS याचन्‍ते/KP ,/PUNC रथ्‍यासु/NP भिक्षुकाः/NP भूत्‍वा/KKS याचन्‍ते/KP ॥/PUNC भारते/NS सुचिरात्/NP प्रचलन्‍ती/KNV सा/SNV इयम्/SNV भिक्षुकपरम्‍परा/NP तावद्/A दृढमूला/NP समजायत/KP ,/PUNC यत्/AVK ये/SN ,/PUNC नितान्‍तम्/NP अस्‍पृहा/NP ,/PUNC निर्लिप्ता/KN महान्‍तः/NV च/APY आसन्/KP ते/SN स्‍वाभिमानिनः/NP अपि/AVK सन्‍तः/KN प्राचाम्/NV परम्‍पराम्/NP इमाम्/SNV अविगणयितुम्/KKS अक्षमाः/NP स्‍वार्थस्‍य/NP अभावे/NP अपि/AVK परार्थम्/NP च/APY अयन्‍ते/KP स्‍म/A ॥/PUNC महामनामालवीयः/NP वाराणसीयहिन्‍दुविश्वविद्याल‍यनिर्माणसहायतार्थम्/NP याचकः/NP भूत्‍वा/KKS देशस्‍य/NP कोणम्/NP कोणम्/DV बभ्राम्/KP ।/PUNC महात्‍मागान्‍धी/NS हरिजनानाम्/NP पददलितानाम्/NP च/APY कृते/KN याचते/KP स्‍म/A ।/PUNC
अस्‍माकम्/SN समये/NP अपि/AVK ‘/PUNC सन्‍तविनोबाख्‍यः/NS याचकः/NP भूमिहीनानाम्/NV कर्षकाणाम्/NP कृते/KN भूखण्‍डानि/NP याचते/KP स्‍म/A ।/PUNC सर्वे/SNV एते/SN भगवतः/NV वामनस्‍य/NS वास्‍तविका/NV उत्तराधिकारिणः/NP ”/PUNC ।/PUNC
एतदुपरि/NP कतिपयक्षणपर्यन्‍तम्/NP सर्वे/SN वयम्/SN अहसाम/KP ॥/PUNC अहम्/SN -/PUNC “/PUNC ज्ञातम्/KN ,/PUNC ज्ञातम्/DV ।/PUNC अतएव/AVK अहम्/SN शङ्के/KP यत्/AVK इमाम्/SNV परम्‍पराम्/NP प्रचालयितुम्/KKS वा/APY अस्‍माकम्/SN नेतारो/NP  मन्त्रिणः/NP प्रधानमन्‍त्री/NP च/APY अपि/AVK विदेशमुद्रासहायताम्/NP याचमाना/KN देशम्/NP देशम्/DV भ्राम्‍यन्ति/KP ।/PUNC मुद्रासहायताम्/NP ,/PUNC यन्‍त्राणाम्/NP सहायताम्/NP ,/PUNC सर्वविधाम्/NV सहायताम्/NP याचामहे/KP वयम्/SN ।/PUNC कदाचन/A ऋणरूपेण/NP ,/PUNC कदाचन/A केवलम्/NP सहायतारूपेण/NP एव/INTF ॥/PUNC मत्‍पत्नी/NP -/PUNC ऋणरूपेण/NP याचिता/KN सहायता/NP तु/A भवन्‍मते/NP न/AN अस्ति/KP याचना/NP ।/PUNC अन्‍याविधाम्/NV सहायताम्/NP तु/A वयम्/SN बन्‍धराहित्‍येन/NV समयेन/NP गृह्णीमः/KP ।/PUNC किम्/AP तत्र/A दैन्‍यम्/NP ?/PUNC धीरेन्‍द्रः/NS -/PUNC सर्वम्/SNV तत्/SNV समीचीनम्/NP ,/PUNC प्रजावति/NP !/PUNC किम्/AP च/APY ,/PUNC याचकस्‍य/NP सविधे/NP कदाचन/A अन्‍यः/SNV कश्चन/SNV याचकः/NP चेत्/A समायाति/KP ,/PUNC सः/SN अपि/AVK तस्‍मात्/SN किंचित्/SN अलभत/KP एव/INTF ।/PUNC
अतः/AVK वयम्/SN यदा/A कदाचनA अन्‍येभ्‍यः/SNV प्रतिवेशिदेशभ्‍यः/NP सहायताम्/NP प्रदाय/KKS कर्तव्‍यम्/NP पालयाम/KP एव/INTF ॥/PUNC किन्‍तु/AVK गौरवस्‍य/NP आश्चर्यस्‍य/NP च/APY विषयः/NP त्वम्/SN विद्यते/KP यत्/AVK अस्‍माभिः/SN याचनस्‍य/NP अन्‍ये/SN अपि/AVK विविधाः/NV नवीनाः/NV च/APY प्रकारा/NP आविष्‍कृताः/KN ।/PUNC यदा/A वयम्/SN परोपकारस्‍य/NP कृत्‍यम्/NP चिकीर्षामः/KP तदा/A सहायतायै/NP सर्वकारम्/NP याचामहे/KP ,/PUNC सर्वकारः/NP अस्‍मभ्‍यम्/SN भिक्षाम्/NP ददाति/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK तत्/SN ‘/PUNC अनुदानम्/NP ’/PUNC (/PUNC grant/AB )/PUNC इति/AUD उच्‍यते/KP ।/PUNC
दानस्‍य/NP एकः/SMKY प्रकारः/NP तद्/SN इदम्/SNV ‘/PUNC अनुदानम्/NP ।/PUNC धनाधिपान्/NP ,/PUNC सामान्‍यजनान्/NP वा/APY याचित्‍वा/KKS द्रव्‍यानयनम्/NP ,/PUNC ‘/PUNC अंशदानम्/NP ’/PUNC अथवा/AVK चन्‍दादानम्/NP ’/PUNC (/PUNC चन्‍दा/NP ,/PUNC donation/AB )/PUNC इति/AUD उच्‍यते/KP ।/PUNC अनाथालयानाम्/NP अनाथबालका/NP गीतवादित्रपुरस्सरम्/NP वाद्यवृन्‍दम्/NP (/PUNC band/AB )/PUNC आदाय/KKS जनान्/NP याचितुम्/KKS प्रयान्ति/KP ।/PUNC
कदाचन/A दानीयचलचित्राणि/NP प्रदर्श्‍य/KKS ,/PUNC कदाचित्/A च/APY दानीयध्‍वजनान्/NP (/PUNC flags/AB )/PUNC विक्रीय/KKS वयम्/SN जनान्/NP याचामहे/KP ।/PUNC अहम्/SN -/PUNC भगवन्/NP !/PUNC एतत्/SN सर्वम्/SN तु/A जनैः/NP सुतराम्/NP सोढम्/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK पाखण्‍डभिक्षायाः/NP अपि/AVK कतिपये/SNV प्रकाराः/NP विनिस्सृताः/KN ,/PUNC यैः/SN तु/A सर्वे/SNV अपि/AVK भारतीयाः/NP त्रासिताः/KN एव/INTF ।/PUNC एवंविधा/NV भिक्षाटनाः/NP प्रत्यहम्/NP दृश्‍यन्‍ते/KP ये/SN रथ्‍यासु/NP गच्‍छतः/KN जनान्/NP निरुध्‍य/KKS ‘/PUNC हन्‍त/ABS ,/PUNC मद्गृहे/NP कश्चन/SN मृतः/KN ,/PUNC और्ध्‍वदैहिकसंस्‍कारार्थम्/NP द्रव्‍यम्/NP न/AN अस्ति/KP ,/PUNC दीयताम्/KP ।/PUNC ’/PUNC
अथवा/AVK ,/PUNC ‘/PUNC मत्‍पत्नी/NP पुत्रम्/NP प्रसूतवती/KN ,/PUNC तदर्थं/NP द्रव्‍यम्/NP दीयताम्/KP ।/PUNC ’/PUNC
किम्/AP वा/APY ‘/PUNC जलपुरशरणात्/NP क्षतिग्रस्‍ताः/NP ध्‍वस्‍तागृहाः/NP वयम्/SN ,/PUNC साहाय्यम्/NP क्रियताम्/KP ’/PUNC किम्/AP च/APY ‘/PUNC कारणवशात्/NP अत्र/A यात्रायै/NP समायातस्‍य/KNV मे/SN पटपुटकम्/NP छिन्‍नम्/KN ,/PUNC अतः/AVK अद्य/A किंचित्/SN ऋणरूपेण/NP दीयताम्/KP ,/PUNC घनादेशद्वारा/NP स्‍वगृहात्/NP द्रव्‍यम्/NP यत्/AVK आनायितम्/KN ’/PUNC तत्/SN अहम्/SN भवते/SN दास्‍यामि/KP ,/PUNC अथवा/AVK ,/PUNC ‘/PUNC वयम्/SN याचनात्/NP द्रव्‍येण/NP एव/INTF तीर्थयात्राम्/NP चिकीर्षामः/KP तद्/SN भिक्षा/NP दीयताम्/KP ’/PUNC ,/PUNC अथवा/AVK -/PUNC ‘/PUNC किम्/AP वा/APY ‘/PUNC गृहम्/NP मे/SN दग्‍धम्/KN ,/PUNC दीयताम्/KP किंचित्/SN -/PUNC इत्‍यादि/AUD मिथ्‍याव्‍यपदेशैः/NP तान्/SN विलुण्‍ठन्ति/KP ।/PUNC किम्/AP भवता/SN न/AN अनुभूतम्/KN भिक्षानाटकस्‍य/NP एतत्/SNV दृश्‍यसौख्‍यम्/NP ?/PUNC ”/PUNC 
मत्‍पत्नी/NP -/PUNC एवंविधैः/NV अथवा/AVK आडम्बरकारिभिः/NP प्राचीनभारतीयपरम्‍परायाः/NP दानमाहात्‍म्‍यम्/NP ,/PUNC भिक्षायाः/NP च/APY पावनत्‍वम्/NP धूलिसात्/NP कृतम्/KN ,/PUNC मृषायितम्/KN तत्/SN ।/PUNC न/AN वयम्/SN अद्य/A कंचन/SN विश्वसिमः/KP ॥/PUNC धीरेन्‍द्रः/NS -/PUNC परम्/AVK विश्वासस्‍य/NP आवश्‍यकता/NP अपि/AVK का/SN अस्ति/KP ?/PUNC अद्य/A हि/A श्रमस्‍य/NP युगम्/NP ।/PUNC श्रमः/NP क्रियताम्/KP “/PUNC नैष्‍कर्म्‍यम्/NV खलु/A पातकम्/NP ”/PUNC (/PUNC आराम हराम है/AB )/PUNC इति/AUD निरन्‍तरम्/NP आरट्यताम्/KP ।/PUNC अतएव/AVK तु/A एषु/SNV दिनेषु/NP भिक्षावृत्तिनिरोधाय/NP अस्‍माकम्/SN विधायका/NP विधीन्/NP पारितवन्‍तः/KN ।/PUNC याचकान्/NP श्रमम्/NP शिक्षयितुं/KN श्रमालयाः/NP ,/PUNC रात्रिविश्रामगृहाः/NP भिक्षुकालयाः/NP च/APY निर्मीयन्‍ते/KP ॥/PUNC तदा/A एव/INTF घटीयन्‍त्रेण/NP एकादश/SMK वादितानि/KN ।/PUNC मत्‍पत्नी/NP सहसा/KV अवोचत्/KP -/PUNC “/PUNC धीरेन्‍द्रमहाशय/NS ,/PUNC अहम्/SN अपि/AVK भवन्‍तम्/SN भिक्षाम्/NP एकाम्/SMKY याचे/KP ”/PUNC “/PUNC काम्/SNV भिक्षाम्/NP ?/PUNC ”/PUNC 
“/PUNC यत्/AVK अधुना/A एकादश/SMK वादितानि/KN ।/PUNC भवत्‍पत्नी/NV भगिनी/NV शर्मिष्ठा/NS भवन्‍तम्/NP प्रतीक्षमाणा/KN भवेत्/KP ।/PUNC तद्/SN भवान्/SN कृपया/NP स्‍वगृहम्/NP प्रयातु/KP ,/PUNC भवन्मित्रम्/NP वाजपेयिमहाशयः/NP अपि/AVK शेताम्/KP अधुना/A ।/PUNC श्वः/A पुनः/A अपि/AVK कार्यालयम्/NP गन्‍तव्‍यम्/KN ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC गच्‍छामि/KP साम्‍प्रतम्/A ।/PUNC किन्‍तु/AVK प्रतिवेशिन्‍यै/NP ऋणदानस्‍य/NP भवत्‍याः/SN सा/SNV समस्‍या/NP समाहिता/KN वा/APY न/AN वा/APY ”/PUNC ?/PUNC “/PUNC सा/SN अपि/AVK समाहिता/KN भविष्‍यति/KP ।/PUNC अहम्/SN श्वः/A एव/INTF स्‍वगृहस्‍य/NP शीर्षस्‍थाने/NP काष्ठफलम्/NP एकम्/SMKY स्‍थापयिष्‍यामि/KP ,/PUNC तदुपरि/A च/APY स्‍वर्णाक्षरैः/NP वेदवाक्‍यम्/NP इदम्/SNV विलिखितम्/KN भवेत्/KP -/PUNC “/PUNC मा/AN च/APY याचिष्‍म/KP कञ्चन/SN ।/PUNC ”/PUNC 
तद्/SN दृष्ट्वा/KKS मत्‍प्रतिवेशिनी/NP अपि/AVK लज्जिष्‍यते/KP एव/INTF ।/PUNC ”/PUNC देवरप्रजावत्‍योः/NP संवादस्‍य/NP अस्‍य/SN मध्‍ये/NP एव/INTF तन्‍द्रालुः/NV अहम्/SN निद्रया/NP आकेकराक्षः/NV संजातः/KN ।/PUNC अतः/AVK संवादम्/NP इमम्/SNV समाहर्तुम्/KKS मया/SN उक्‍तम्/KN -/PUNC “/PUNC यदि/AVK सा/SN तदा/A अपि/AVK न/AN लज्जिष्‍यते/KP तर्हि/AVK एतत्/SN प्रमाणयिष्‍यति/KP यत्/AVK सा/SN नितान्‍तम्/NP आवश्‍यकरूपेण/NP शतम्/SMKY मुद्रा/NP वाञ्छति/KP ।/PUNC
ततः/A च/APY अहम्/SN तस्‍यै/SN शतम्/SMKY रुप्‍यकाणि/NP दास्‍यामि/KP ।/PUNC ”/PUNC मत्‍पत्नी/NP साक्रोशम्/KV अवोचत्/KP -/PUNC “/PUNC कुत्र/A सन्‍ति/KP शतम्/SMK रुप्‍यकाणि/NP ?/PUNC ”/PUNC अहम्/SN -/PUNC “/PUNC मत्‍सविधे/NP ।/PUNC अस्‍माभिः/SN अधुना/A एव/INTF क्रीतस्‍य/KNV भूखण्‍डस्‍य/NP उपरि/A गृहनिर्माणाय/NP ऋणप्रदानार्थम्/NP मया/SN सर्वकारः/NP याचितः/KN अभूत्/KP ।/PUNC तदुपरि/NP -/PUNC अष्टसहस्रमुद्राणाम्/NP प्रथमः/SMKP भवननिर्माण/NP -/PUNC ऋणभागः/NP अद्य/A एव/INTF मया/SN लब्‍धः/KN ।/PUNC तस्‍मात्/SN एव/INTF द्रव्‍यराशेः/NP इदम्/SN दास्‍यामि/KP ।/PUNC ”/PUNC मदीयद्रव्‍ययाचनलाघवस्‍य/NP अस्‍य/SNV उपरि/A विस्‍मयाकुला/NV मत्‍पत्नी/NP ललिता/NV ,/PUNC निरुत्तरा/NV ,/PUNC मुद्रितमुखी/NV च/APY अतिष्ठत्/KP ।/PUNC “/PUNC भवता/SN अपि/AVK ऋणम्/NP याचितम्/KN ....../PUNC तर्हि/AVK ......./PUNC भवान्/SN ....../PUNC “/PUNC इत्यादि/AUD किंचित्/SNV स्‍पष्टम्/NP उदीरयन्/KNV धीरेन्‍द्रः/NS अपि/AVK साट्टहासम्/NP गृहाद्/NP बहिः/A निश्चक्राम/KP ।/PUNC नामधेयानि/NP देशे/NP विदेशे/NP च/APY भारतवर्षम्/NP अस्‍माकम्/SN निजनिधीनाम्/NV ,/PUNC महापुरुषाणाम्/NP ,/PUNC स्‍थानानाम्/NP ,/PUNC प्राकृतिकसाधनानाम्/NP  च/APY चिरात्/A उपेक्षकत्‍वेन/NP सुप्रसिद्धम्/NP ।/PUNC वयम्/SN मारुतपुत्रसदृशाः/NV स्‍मः/A ।/PUNC इदम्/SN श्रूयते/KP यद्/AVK हनुमान्/NS अलौकिकपराक्रमी/NV आसीत्/KP ,/PUNC परन्‍तु/A निजपराक्रमम्/NP सः/SN स्‍वयम्/NP न/AN वेत्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC
यदा/A अन्‍यः/SNV कश्चित्/SN तम्/SNV तस्‍य/SN पराक्रमम्/NP अवोचत्/KP ,/PUNC तदा/A सः/SN प्रत्यभिक्षाम्/NP इव/ASD अकरोत्/KP ।/PUNC रामायणे/NS समुद्रोल्‍लंघनाय/NP जाम्‍बवान्/NS एव/INTF तम्/SN प्रोत्‍साहयमास/KP ,/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK एव/INTF च/APY अमानुषसाधारणानि/NV कृत्‍यानि/NP अन्वतिष्ठत्/KP सः/SN ।/PUNC मन्‍ये/KP ,/PUNC भारतम्/NS अपि/AVK तथा/ASD एव/INTF अस्ति/KP ।/PUNC अस्‍माकम्/SN देशे/NP सन्‍ति/KP महामहान्ति/NV प्राकृतानि/NV वस्‍तूनि/NP ,/PUNC गिरयः/NP ,/PUNC नद्यः/NP ,/PUNC पर्वताः/NP ,/PUNC प्राचीनम्/NV साहित्‍यम्/NP ।/PUNC परन्‍तु/AVK वयम्/SN न/AN जानीमः/KP अस्‍य/SN महत्त्‍वम्/NP ।/PUNC यदा/A वैदेशिकाः/NP समागत्‍य/KKS बोधयन्ति/KP यद्/AVK यौष्‍माकी/SNV सा/SNV इयम्/SNV संस्‍कृतभाषा/NP एव/INTF विश्‍वभाषाणाम्/NP आदिजननी/NP ,/PUNC एतस्‍याः/SN व्‍याकरणम्/NP विश्‍वस्मिन्/SN सर्वाधिकम्/NV परिमार्जितम्/KN ।/PUNC तदा/A वयम्/SN गतानुगतिकक्रियया/NP गड्डरिकाप्रवाहपतिता/NP इव/ASD तद्/SNV इदम्/SNV सगौरवम्/NP आम्रडयाम/KP इति/AUD भारतीयानाम्/NP भागधेयस्‍य/NP सा/SNV इयम्/SNV विडम्‍बना/NP ।/PUNC
कः/SN न/AN जानाति/KP यद्/AVK यदा/A अस्‍माकम्/SN वैदिकविज्ञानस्‍य/NP आधारग्रन्‍थानाम्/NP प्रकाशनम्/NP सगौरवम्/NP सगुणग्राहम्/NP च/APY शार्मण्यादि/NS -/PUNC (/PUNC जर्मनी/NS )/PUNC पाश्‍चात्‍यदेशीयैः/NV विद्वद्भिः/NP कृतम्/KN ,/PUNC तदनन्‍तरम्/AVK एव/INTF महामहद्भिः/NV मुखैः/NP भारतीयाः/NV तथाकथिताः/NV विद्वांसः/NP अपि/AVK वेदानाम्/NP महत्त्‍वस्‍य/NP घण्‍टाघोषम्/NP आरेभिरे/KP ,/PUNC वैदिकसाहित्‍यस्‍य/NP पुनः/A उद्धारम्/NP च/APY प्रारब्‍धवन्‍तः/KN ।/PUNC
अस्मिन्/SNV सभ्‍यतायुगे/NP एवंविधानि/NV निदर्शनानि/NP न/AN दुर्लभानि/NP स्‍युः/KP यत्/AVK अस्‍माकम्/SN महाकवेः/NV कालिदासस्‍य/NS ,/PUNC महतः/NV भाषाशास्त्रिणः/NV पाणिनेः/NS ,/PUNC पतञ्जलेः/NS वा/APY विषये/NP रूसदेशीयैः/NS अमरीकादेशीयैः/NS च/APY नवीनप्रकाशितपुस्‍तकेषु/NP यत्/AVK अधुना/A एव/INTF लिखितम्/KN ,/PUNC तत्/SN अस्‍माकम्/SN कदाचित्/A अपि/AVK अश्रुतपूर्वम्/NV स्‍यात्/KP तस्‍य/SNV तथ्‍यस्‍य/NP गवेषणायै/NP च/APY अपि/AVK अस्‍माभिः/SN न/AN कदा/A अपि/AVK च/APY इष्टितम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC संस्‍कृतभाषायाम्/NP ये/SNV शब्‍दाः/NP वर्तन्‍ते/KP तेषाम्/SN अपभ्रंशसरणी/NP अन्‍यानि/SN विश्‍वभाषासु/NP कति/SNV शब्‍दाः/NP किंविधा/NV निर्मिताः/KN ,/PUNC साम्‍प्रतिकव्‍यवहारभाषासु/NP च/APY संस्‍कृतस्‍य/NP कियन्‍तः/SNV शब्‍दाः/NP अविकलम्/KV उच्‍यन्‍ते/KP इत्यादि/AUD अपि/APY अस्‍मभ्‍यम्/SN वैदेशिकाः/NP एव/INTF बोधयन्ति/KP ।/PUNC एतस्‍मात्/SN अपि/AVK अधिकम्/NP आश्चर्यास्‍पदम्/NV वस्‍तु/NP तत्/SN इदम्/SN अस्ति/KP यत्/AVK अस्‍माकम्/SN भारते/NS भारतीया/NP भारतीयनामसु/NP न/AN श्रद्दधति/KP ।/PUNC ब्राह्मणकुलेषु/NP अपि/AVK आचारे/NP -/PUNC व्‍यवहारे/NP ,/PUNC भोजनपानयोः/NP च/APY यत्/AVK पाश्चात्‍यसभ्‍यतासाङ्कर्यम्/NP समुपेति/KP ,/PUNC तद्/AVK दूरे/NP तिष्‍ठतु/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK नामकरणे/NP तु/A न/AN किम्/SNV अपि/AVK काठिन्‍यम्/NP ।/PUNC आंग्‍लप्रदेशेषु/NP जार्ज/AB ,/PUNC जॉन/AB ,/PUNC स्मिथ/AB ,/PUNC रॉबर्ट/AB इत्यादि/AUD परिगणितानाम्/KNV नाम्‍नाम्/NP एव/INTF पौनःपुन्‍येन/NP परिवृत्तिम्/NP कृत्‍वा/KKS यदा/A “/PUNC वापतिस्‍मम्/UNK ”/PUNC (/PUNC बपतिस्‍मा/AB )/PUNC क्रियते/KP ,/PUNC तत्/SN अस्‍माकम्/SN गीर्वाणभाषायाम्/NP भगवत्‍कृपया/NP परोलक्षाः/NP ,/PUNC अनन्‍ताः/NV ,/PUNC सुमधुराः/NV ,/PUNC सुवाच्‍याः/NV च/APY शब्‍दराशयः/NP एतदर्थम्/NP विद्यन्‍ते/KP ।/PUNC तथापि/AVK साङ्कर्यपूजकाः/NV महापुरुषाः/NP स्‍वपुत्रीणाम्/NP ‘/PUNC रीता/NP ’/PUNC ,/PUNC ‘/PUNC अनिता/NP ’/PUNC  इति/AUD आंग्‍लाभिनेत्रीसुलभानि/NV नामानि/NP साग्रहम्/KV गृह्णन्‍तः/KN अलौकिकम्/NV आह्लादम्/NP गौरवम्/NP च/APY अनुभवन्ति/KP ।/PUNC पाश्‍चात्‍यनामानि/NP “/PUNC ड्रिंकवाटर/AB ”/PUNC “/PUNC डूलिटिल/AB ”/PUNC इत्यादिनि/AUD न/AN सन्‍ति/KP अन्वर्थानि/NV ,/PUNC किन्‍तु/AVK अस्‍माकम्/SN भारते/NP सार्थकानि/NV ललितानि/NV नामधेयानि/NP परः/SN सहस्रम्/SMK ।/PUNC तथापि/AVK ये/SN स्‍वपुत्रस्‍य/NP भारतीयम्/NV नाम/NP ‘/PUNC गोपाल/NP ’/PUNC इति/AUD अपि/AVK ‘/PUNC जी.पाल/AB ’/PUNC इति/AUD लिखन्ति/KP तेषाम्/SN विदेशीयनामप्रेमा/NP कथङ्कारम्/AP उचितः/KN ?/PUNC इतः/A च/APY विदेशीया/NP भारतीयनाम्‍नाम्/NP सौभगेन/NP एतावन्/SNV मुग्‍धः/NP वा/APY न/AN ,/PUNC अपितु/AVK स्‍वभवनानाम्/NP ,/PUNC स्‍वव्‍यापारसंसारस्‍य/NP च/APY अपि/AVK नाम/NP भारतीयम्/NV कर्तुम्/KKS लालायन्‍ते/KP ।/PUNC काश्‍मीरदेशवासी/NS एकः/SMKY आंग्‍लभारतीयः/NP (/PUNC एंग्‍लो इंडियन/AB )/PUNC मदीयस्‍य/SNV भवनस्‍य/NP “/PUNC मंजुनिकुंज/NP ”/PUNC इति/AUD नाम/NP दृष्‍ट्वा/KKS इयान्/SNV मुग्‍धः/NP समभूत्/KP यत्/AVK स्‍वकीयस्‍य/SNV निर्मास्‍यमानस्‍य/KNV भवनस्‍य/NP तद्/SNV इदम्/SNV नाम/NP स्‍यात्/KP इत्यर्थम्/NP मत्‍सकाशात्/NP अनुमतिम्/NP ग्रहीतुम्/KKS असौ/SN आगच्‍छत्/KP ।/PUNC स्‍मरामि/KP यत्/AVK जर्मण्‍यदेशीयेन/NV एकेन/SMKY विदुषा/NP स्‍वकीयम्/SNV नाम/NP “/PUNC कण्‍वः/NP ”/PUNC प्रसेधितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC ऑक्‍सफर्डनगरे/NP तुलनात्‍मकभाषाविज्ञानस्‍य/NP (/PUNC कम्‍पेरेटिव फिलोलोजी/AB )/PUNC प्राध्‍यापकेन/NP मैक्‍समूलर/NS -/PUNC (/PUNC मैक्‍स म्‍यूलर/NP )/PUNC - नामकेन/NV सुप्रथितेन/KNV पुरातत्त्‍वविदा/NP तु/A स्‍वकीयनाम्‍नः/NP भारतीयकरणम्/NP “/PUNC मोक्षमूलरभट्टः/NP ”/PUNC इति/AUD कृतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC विलिखतम्/KN एकत्र/A तेन/SN स्‍वलिखितवेदभाष्‍यस्‍य/NP पुष्पिकायाम्/NP -/PUNC शार्मण्‍यदेशजातेन/NV श्रीगोतीर्थनिवासिना/NV ।/PUNC मोक्षमूलरभट्टेन/NS भाष्‍यम्/NP एतत्/SNV विलेखितम्/KN ॥/PUNC इत्यादि/AUD ।/PUNC (/PUNC ox/AB =/PUNC गौ/NP ;/PUNC food/AB =/PUNC तीर्थ/NP )/PUNC 
विदेशजातेषु/NV विद्वत्‍सु/NV भारतीयनाम्‍नाम्/NP कृते/KN यदा/A इयान्/SNV आदरः/NP तदा/A दुर्भाग्‍यहता/NP आंग्‍लानाम्/NP भारतवासिनो/NV मानसपुत्रा/NP रीता/NS -/PUNC अनितादिनाम्‍नाम्/NP आम्रेडनम्/NP कुर्वन्‍तः/KN गर्वायन्‍तः/KN इत्यतः/AVK अधिकम्/NP किम्/SNV भवेत्/KP दौर्भाग्‍यम्/NP ?/PUNC सौराष्‍ट्रदेशीयाः/NP जानन्ति/KP यद्/AVK गुर्जरदेशस्‍य/NP मोगला/NP अपि/APY स्‍वनाम्‍ना/NP सह/AUP ‘/PUNC यूसुफधर्मसी/AB ’/PUNC ,/PUNC ‘/PUNC हबीतपद्मसी/AB ,/PUNC इत्यादि/AUD धर्मश्री/NP पद्मश्री/NP आदि/AUD संस्‍कृतशब्‍दसाम्‍यम्/NP वहतः/KN शब्‍दान्/NP प्रयुंजाना/KN न/AN संकुचन्‍ते/KP ।/PUNC
 ‘/PUNC हाजी जेठा गोकुल/AB ’/PUNC नाम्‍ना/NP प्रसिद्धः/NV व्‍यापारी/NP मुगल/NP एव/INTF ।/PUNC
स्‍मरामि/KP एकम्/SMKY पुरातनम्/NP वृत्तम्/KN यद्/AVK यदा/A रूसदेशस्‍थः/NV भारतीयदूतावासः/NV भारतीयः/NP सन्/SN अपि/APY विदेशीयाम्/NV आंग्लभाषाम्/NP एव/INTF व्‍यवाहरत्/KN -/PUNC स्‍वनामपट्टम्/NP अपि/AVK ‘/PUNC एम्‍बसी/AB ’/PUNC (/PUNC एम्‍बेसी/AB )/PUNC इति/AUD एव/INTF आलिखत्/KN तदा/A रुससर्वकारेण/NP पत्रम्/NP एकम्/SMKY विलिख्‍य/KKS भारतसर्वकारः/NP अनुरुद्धः/KN यत्/AVK भारतीयदूतावासे/NP भारतीया/NP हिन्‍दीभाषा/NP आहोस्वित्/AVK रुसीयभाषा/NP एव/INTF व्‍यवहार्या/NP ,/PUNC न/AN आंग्ली/NV भाषा/NP इति/AUD तदा/A संसदि/NP विमर्शानन्‍तरम्/NP प्रधानमन्त्रिमहानुभावेन/NP प्राचीननीतिशास्‍त्रान्/NP अनुमोदितम्/KN ‘/PUNC दूतावासः/NP ’/PUNC इति/AUD नाम/NP यथाकथचिंत्/A अधिगतम्/KN ,/PUNC तत्‍प्रभृति/NP च/APY तदा/A एव/INTF तत्र/A प्रचलति/KP ।/PUNC हिन्‍देशियायाम्/NP विश्‍वविद्यालयीयोपाधयः/NP धर्माध्‍यक्ष/NP ,/PUNC उपाध्‍याय/NP ,/PUNC आचार्य/NP इत्यादयः/AUD ।/PUNC
वयम्/SN तु/A बी.ए./AB ,/PUNC एम.ए./AB ,/PUNC इति/AUD पाश्‍चात्योपाधिनाम्/NP आम्रेडयामः/KP ।/PUNC
संस्‍कृतस्‍नेहिनः/NP प्रकामम्/NP आश्चर्यम्/NP प्रमोदम्/NP च/APY अनुभवेयुः/KP यत्/AVK इण्‍डोनिशियासर्वकारस्‍य/NP संस्‍कृतनामस्‍नेहस्‍य/NP प्रमाणम्/NP सांप्रतम्/A एव/INTF सर्वैः/SN समुपलब्‍धम्/KN ।/PUNC हिन्‍देशियायाः/NP वायुयानसेवाव्‍यवस्‍थायाः/NP नामकरणार्थम्/NP ,/PUNC तत्र/A “/PUNC गरुड/NP ”/PUNC पदस्‍य/NP गरुडचिह्नस्‍य/NP च/APY मनोनयनम्/NP सर्वसम्‍मत्‍या/NP अभूत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK संस्‍कृतशब्‍दस्‍य/NP अस्‍य/SNV प्रयोगार्थम्/NP भारतसर्वकारस्‍य/NP अनुमतिग्रहणम्/NP आवश्‍यकम्/NP आसीत्/KP अतः/AVK इन्‍डोनेशियासर्वकारेण/NP भारतसर्वकारस्‍य /NP समीपे/NP अनुमतिप्रार्थना/NP प्रेषिता/KN ।/PUNC तदर्थम्/NP भारतेन/NS सहर्षम्/KV स्‍वीकृतिः/NP दत्ता/KN अपि/AVK ।/PUNC तेन/SNV भारतेन/NS ,/PUNC तस्‍याः/SNV संस्‍कृतभाषायाः/NP पदस्‍य/NP कृते/KN यस्‍या/SN ममत्‍वम्/NP तेन/SN कदा/A अपि/AVK न/AN कृतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC वयम्/SN तु/A कथयिष्‍यामः/KP यत्/APY संस्‍कृतजनन्‍याः/NP उपरि/A विश्‍वस्‍य/SNV प्रत्‍येकसंस्‍कृतज्ञस्‍य/NP अधिकारः/NP अस्ति/KP ।/PUNC अस्‍तु/KP ,/PUNC प्रसादस्‍य/NP अयम्/SNV विषयः/NP यत्/AVK सर्वकारः/NP एषु/SNV दिनेषु/NP एवंविधस्‍थलेषु/NP संस्‍कृतस्‍य/NP सुरुचिपदप्रयोगम्/NP आरब्‍धवान्/KN अपि/AVK ।/PUNC कोचीनस्थितम्/NV भारतीयवायुसेनाप्रशिक्षणकेन्‍द्रम्/NP अपि/AVK “/PUNC गरुड/NP ”/PUNC नाम्‍ना/NP अलंकृतम्/KN ।/PUNC ट्रॉम्‍बे/AB -/PUNC स्थितम्/KN अणुयन्‍त्रम्/NP (/PUNC एटोमिकरिएक्‍टर/AB )/PUNC “/PUNC अप्‍सरा/NP ”/PUNC इति/AUD नाम्‍ना/NP स्‍मर्यते/KP ।/PUNC मोहमयीस्‍थस्‍य/NV एकस्‍य/SMKY आतुरालयस्‍य/NP नाम/NP ‘/PUNC अश्विनी/NS ’/PUNC इति/AUD अश्विनीकुमारयोः/NS देवभिषजोः/NP पुण्‍यस्‍मृतौ/NP स्‍थापितम्/KN अस्ति/KP ।/PUNC सा/SNV इयम्/SNV परम्‍परा/NP अस्‍माकम्/SN हृदयस्‍य/NP पुनः/A जागर्तेः/NP परिणामः/NP वा/APY स्‍यात्/KP अनुकरणम्/NP वा/APY स्‍यात्/KP किन्‍तु/AVK तादृश्‍या/NV घटना/NP अस्‍मान्/SN हर्षगद्गदान्/NP विदधति/KP इति/AUD अत्र/A भवन्‍तः/SN अपि/APY सहमताः/KN स्‍युः/KP एव/INTF ।/PUNC
यथा/AVK अस्‍माभिः/SN पूर्वम्/SN भारतीयानाम्/NP पाश्‍चात्‍यनामधेयप्रेमा/NP मनाक्/A संकेतितः/KN (/PUNC येन/SN प्रेरिता/KN आंग्‍लभक्ताः/NP गोपालम्/NP अपि/APY जीपाल/AB इति/AUD आंगलीकुर्वन्‍ति/KP ,/PUNC रामभरोसे/NP ,/PUNC जयकिशन/NP इत्यादीनि/AUD भारतीयलोकभाषासहजानि/NV नामानि/NP वा/APY आर.बी.रोजे./NP ,/PUNC जैक्‍सन/AB इति/AUD आंगलीकृत्‍य/KKS लिखन्‍तः/KN गर्वायन्‍ते/KP )/PUNC तथा/AVK एव/INTF सः/SN अयम्/SN अन्‍यः/SNV अभिनिवेशः/NP एषु/SNV दिवसेषु/NP अस्‍माभिः/SN विलोकितः/KN यत्/AVK सुप्रचलितानि/KNV शुद्धानि/NP संस्‍कृतनामानि/NP अर्धदग्‍धैः/NV संस्‍कृतानभिज्ञैः/NP विक्रियन्‍ते/KP ,/PUNC लिपिकरणे/NP अशुद्धया/NV वर्तन्‍या/NP रूपान्‍तरणम्/NP एव/INTF तेषाम्/SN संजायते/KP ।/PUNC
एतादृशेषु/SNV उदाहरणेषु/NP स्‍थलनामानि/NP हृषीकेश/NS इत्यादीनि/AUD ऋषिकेशत्‍वम्/NP अभजन्/KP ।/PUNC
परिनिष्ठिता/KN अपि/AVK हरिद्वारनिकटस्‍थम्/NV हृषीकेशतीर्थम्/NP ऋषिकेशम्/NS लिखन्ति/KP ।/PUNC
ऋषीणाम्/NP केशलुंचनस्‍य/NP अयम्/SNV प्रक्रमः/NP तत्र/A एव/INTF न/AN उपशाम्‍यति/KP -/PUNC ऋषिपत्‍नी/NP अपि/AVK विरूपयति/KP ।/PUNC अनसूया/NP अनुसूया/NP संजाता/KN अस्ति/KP हिन्‍दीपत्रिकासु/NP दूरदर्शनरेडियोप्रभतिषु/NP च/APY ।/PUNC
क्रिकेटक्रीडादक्षेषु/NP दाक्षिणात्‍याः/NP ये/SNV प्रविष्टाः/KN तत्पितृभ्‍याम्/NP तेषाम्/SN भारतीयसंस्‍कृतेः/NP अनुरुपाणि/NV रुचिराणि/NV नामधेयानि/NP निर्धारितानि/KN आसन्/KP सुनीलगावस्‍कर/NS ,/PUNC कपिलदेवः/NS इत्यादीनि/AUD ।/PUNC
कस्‍यचन/SN नाम/NP आलवार/NS विदुषः/NP शठकोपाचार्यस्‍य/NP नाम/NP स्‍मारयितुम्/KKS शठकोपन्/NP इति/AUD विहितम्/KN स्‍यात्/KP पितृभ्‍याम्/NP ।/PUNC शठकोपाचार्यस्‍य/NP नाम/NP मारन्/KN इति/AUD अपि/AVK आसीत्/KP यद्/AVK अनुसारम्/NP भारतीयः/NV वरिष्ठः/NV राजनेता/NP मुरासोलिमारन्/NS सुप्रस्थितः/KN ।/PUNC तथा/AVK एव/INTF कस्‍यचित्/SNV क्रिकेटदक्षस्‍य/NP नाम/NP शठकोपन्/NP भवेत्/KP यत्/AVK तमिलभाषायाम्/NP शडगोपन्/NP इति/AUD लिख्‍यते/KP ।/PUNC
तद्/AVK विलोक्‍य/KKS नागरीलिपिप्रवणास्‍तम्/NP ‘/PUNC सद्गोपाल/NP ’/PUNC इति/AUD एव/INTF सर्वत्र/A लिखन्ति/KP ।/PUNC
सतः/SN अपि/AVK गोपनम्/NP यः/SN करोति/KP स/SN तु/A न/AN अस्‍माकम्/SN संस्‍कृतौ/NP साधीयान्/NP मन्‍यते/KP किन्‍तु/AVK वराकस्‍य/NP अस्‍य/SNV नाम/NP एतावत्/SNV विरुपितम्/KN यत्/AVK सः/SN स्‍वयम्/NP अपि/AVK मन्‍ये/KP सद्गोपनम्/NP एव/INTF आत्‍मानम्/NP मन्‍यमानः/KN स्‍याद्/KP यथा/ASD श्रीसूक्तोदीरितम्/NP “/PUNC पिगंलाम्/NP हेममालिनीम्/NP ”/PUNC इत्‍यादि/AUD नामसु/NP पठितम्/KN लक्ष्‍म्‍या/NS नाम/NP धारयन्‍ती/KNV सुप्रथिता/KNV चलचित्राभिनेत्री/NP (/PUNC यस्‍या/SN नाम/NP कर्मकांडदक्षेण/NV शुद्धविप्रेण/NV पित्रा/NP हेममालिनि/NS इति/AUD निर्धारितम्/KN स्‍यात्/KP )/PUNC सर्वत्र/A हेमामालिनी/NS इति/AUD स्‍मर्यते/KP ,/PUNC स्‍वयम्/NP अपि/AVK तथा/AVK एव/INTF लिखेत्/KP चेत्/A न/AN आश्‍चर्यम्/NP ।/PUNC
एकः/SMKY अन्‍यः/SNV अभिनेता/NP दिवसेषु/NP एषु/SNV युवतिहृदयसम्राट्त्‍वम्/NP बिभर्ति/KP यत्/AVK नाम/NP किम्/AP अस्ति/KP इति/AUD वयम्/SN न/AN अद्य/A अवधि/NP वेत्तुम्/KP अपारयाम/KP ।/PUNC अयम्/SNV हि/A रितिकः/NS अस्ति/KP ।/PUNC को/SN भवति/KP रि‍तिकः/NS ?/PUNC मन्‍ये/KP केनचन/SNV अभिज्ञेन/NP ऋत्विक/NS इति/AUD नाम/NP परामृष्टम्/KN स्‍यात्/KP ।/PUNC ऋत्विक्/NS घटकः/NP सुप्रसिद्धः/NV चलचित्रनिर्माता/NP अभूत्/KP इति/AUD वयम्/SN जानीमः/KP ।/PUNC
तथा/AVK एव/INTF अयम्/SN अपि/AVK ऋत्विग्/NP भवेत्/KP किन्‍तु/AVK हिन्‍द्या/NP रितिकः/NS आंग्‍ल्‍या/NP तु/A HRITHIK/AB इति/AUD विलिख्‍यमानः/KNV अयम्/SN कस्‍य/SNV देशस्‍य/NP जनः/NP स्‍यात्/KP इति/AUD विश्‍वंभर/NP एव/INTF वेत्ति/KP ।/PUNC केवलम्/NP निदर्शनविधया/NP प्रस्‍तुतैः/KNV उदाहरणैः/NP भवन्‍तः/SN अनुमितवन्‍तः/KN स्‍युः/KP यद्/AVK वैदेशिकाः/NP तु/A भारतीयनामभ्‍यः/NP समर्पितस्‍वान्‍ताः/NV सन्‍ति/KP किन्‍तु/AVK वयम्/SN भारतीयाः/NP भारतीयानि/NV नामानि/NP विहाय/KKS आंगलानि/NP आनायितुम्/KKS लालायिताः/KN ।/PUNC यानि/SNV भारतीयानि/NP सन्‍ति/KP तानि/SN अपि/AVK शुद्धतया/NP लेखितुम्/KKS न/AN अस्‍माकम्/SN धीः/NP ।/PUNC स्थिते/KN चराचरनियन्‍ता/NP प्रदेयात्/KP सुबुद्धिम्/NP इति/AUD एव/INTF अशासाना/NV वयम्/SN विरमामः/KP अत्र/A एव/INTF ।/PUNC मस्तिष्‍कम्/NS द्राक्तरप्राणजीवनः/NP नगरस्‍य/NP सुप्रतिष्ठितः/KNV चिकित्‍सकः/NP आसीत्/KP ।/PUNC सर्वैः/SNV अन्‍यैः/SNV चिकित्‍सकैः/NP पराड्मुखीकृता/KNV रोगिणः/NP तस्‍य/SN चिकित्‍सया/NP उल्‍लाघाः/NV भूत्‍वा/KKS गच्‍छन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC द्राक्तरमहाशयः/NP अधुना/A जीवनस्‍य/NP संध्‍याम्/NP अवलोकयन्/KN आसीत्/KP ।/PUNC वार्द्धक्‍यम्/NP आगतम्/KN ।/PUNC परम्/AVK शल्‍यक्रियायाम्/NP अधुना/A अपि/APY सः/SNV भृशम्/NV प्रगल्‍भः/NP अभूत्/KP ।/PUNC एकदा/A विचित्रः/NV एकः/SMKY रोगी/NP द्राकरस्‍य/AB चिकित्‍सालये/NP प्राप्तः/KN ।/PUNC अस्‍य/SN शिरसि/NP प्रायो/A महती/NV वेदना/NP वर्त्तते/KP स्‍म/A ।/PUNC तेषु/SNV दिनेषु/NP मानसी/NV चिन्‍ता/NP अपि/AVK तस्‍य/SN भूयसी/NV अभूत्/KP ।/PUNC पत्न्‍याः/NP प्रत्येकम्/NP कृत्‍ये/NP सः/SN प्रातिकूल्‍यम्/NP पश्‍यति/KP स्‍म/A ।/PUNC यदि/AVK पत्‍नी/NP मार्गे/NP कम्/SNV अपि/AVK जनम्/NP पश्‍यति/KP स्‍म/A ,/PUNC स/SN इदम्/SN एव/INTF शङ्कते/KP स्‍म/A  यत्/AVK सा/SN तस्‍मै/SN स्निह्यति/KP ।/PUNC एवम्/AUD तस्‍य/SN महती/NV मानसी/NV चिन्‍ता/NP आसीत्/KP ।/PUNC द्राक्तरेण/AB निदानम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC विविधयन्‍त्रयोजनानन्‍तरम्/NP तेन/SN निश्चितम्/KN यत्/AVK रोगिणः/NP मस्तिष्‍के/NP दौर्बल्‍यम्/NP आगतम्/KN अस्ति/KP ।/PUNC तेन/SN कथितम्/KN ,/PUNC भवान्/SN मनश्चिकित्‍सालये/NP कतिपयदिवसान्/NP यावद्/A वसतु/KP ।/PUNC
भवतः/SN मस्तिष्‍कम्/NP निर्बलम्/NV जातम्/KN ।/PUNC श्‍वः/A अहम्/SN शल्‍यक्रियाम्/NP कृत्‍वा/KKS शिरसि/NP मस्तिष्‍कभागस्‍य/NP उपरि/A एकेन/SMKY विशेषप्रकारकेण/NV मर्दनेन/NP (/PUNC मालिश/AB massage/AB )/PUNC मस्तिष्‍कस्‍य/NP पुष्टये/NP प्रयत्‍नम्/NP विधास्‍यामि/KP ।/PUNC आशासे/KP अनेन/SNV प्रयोगेण/NP भवान्/SN उल्‍लाघः/NP भविष्‍यति/KP ।/PUNC
रोगी/NP यथाकथितम्/KN द्राक्तरस्‍य/AB चिकित्‍सालये/NP निवासम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC द्वितीये/SMKP एव/INTF दिने/NP द्राक्तरेण/AB शल्‍यक्रियादिकम्/NP विहितम्/KN ।/PUNC प्राणजीवनेन/NP सः/SNV अयम्/SNV नवीनः/NV एव/INTF प्रयोगः/NP कृतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC एतस्‍य/SNV प्रयोगस्‍य/NP साफल्‍ये/NP सति/KN जगतः/NP सम्‍मुखे/NP नवीना/NV क्रान्तिः/NP स्‍थापिता/KN भविष्‍यति/KP इति/AUD आसीत्/KP तस्‍य/SN अनुमानम्/NP ।/PUNC अतएव/AVK शल्‍यक्रियायाः/NP समये/NP सः/SN अयम्/SN भविष्‍यतः/KN कल्‍पनया/NP आक्रान्‍तः/KN ,/PUNC सुभृशम्/NV प्रसन्‍नः/NP आतुरः/NP च/APY अभूत्/KP ।/PUNC
भगवत्कृपया/NP शल्‍यक्रिया/NP शीघ्रम्/KV समाप्ता/KN ।/PUNC रोगी/NP स्‍वप्रकोष्ठे/NP प्रेषितः/KN ।/PUNC अपरस्मिन्/SNV दिने/NP यथा/AVK एव/INTF द्राक्तरमहाभागः/NP चिकित्‍सालये/NP समाजगाम/KP ,/PUNC शल्‍यचिकित्‍सालयम्/NP दृष्ट्वा/KKS सः/SNV अयम्/SNV सुमहदाश्‍चर्यचकितः/KV अतिष्ठत्/KP ।/PUNC रोगिणः/NP तस्‍य/SN मस्तिष्‍कम्/NP ,/PUNC यत्/AVK हि/A शल्‍यक्रियायाः/NP समये/NP बहिः/A निःसारितम्/KN आसीत्/KP ,/PUNC तत्/SN सुरक्षकौषधपात्रः/NP एव/INTF स्‍थापितम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC आतुरतायाम्/NP अन्‍यमनस्‍कतायाम्/NP च/APY तस्‍य/SN योजनम्/NP द्राक्तरेण/AB विस्‍मृतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC अनर्थः/NP सञ्जातः/KN !!/PUNC यम्/SNV प्रयोगम्/NP सफलम्/NV द्रष्टुम्/KN द्राक्तरेण/AB सः/SNV अयम्/SNV सुमहान्/NV श्रमः/NP कृतः/KN अभूत्/KP ,/PUNC तस्‍य/SN साफल्‍यम्/NP तु/A दूरे/NP ,/PUNC तस्‍य/SN विधिः/NP एव/INTF पूर्णः/NP न/AN जातः/KN ।/PUNC सर्वः/SNV स्‍वप्नः/NP भग्‍नः/KN ।/PUNC यस्‍य/SNV रोगिणः/NP मस्तिष्‍के/NP दौर्बल्‍यम्/NP आसीत्/KP ,/PUNC तस्‍य/SN मस्तिष्‍के/NP पुष्टिकारकद्रव्‍याणाम्/NP मर्दनम्/NP तु/A दूरे/KV तिष्‍ठतु/KP ,/PUNC मस्तिष्‍कम्/NP एव/INTF शरीरात्/NP अपगतम्/KN ।/PUNC किम्/AP अधुना/A भावि/KP !/PUNC शरीरस्‍य/NP सर्वाधिकः/NV मूल्‍यवान्/NV भागः/NP तस्‍य/SNV वराकस्‍य/NP शरीरात्/NP अपसृतः/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK भगवत्कृपया/NP मस्तिष्‍कम्/NP इदम्/SNV सुरक्षकौषधिप्रभावात्/NP (/PUNC Preservative/AB Mixture/AB )/PUNC  यथावत्/A ,/PUNC अविकृतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC द्राक्तरः/AB रोगिणः/NP प्रकोष्ठे/NP अधावत्/KP ।/PUNC किन्‍तु/AVK आश्‍चर्यम्/NP आसीत्/KP यत्/AVK प्रकोष्ठम्/NP तत्/SNV अभूत्/KP रिक्तम्/KN ।/PUNC
हन्‍त/ABS !/PUNC यदि/AVK रोगी/NP अभविष्‍यत्/KP तर्हि/AVK तस्‍य/SN शिरसि/NP पुनः/A मस्तिष्‍कम्/NP योजयितुम्/KKS आसीत्/KP सुशकम्/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK सः/SN अपि/APY गतः/KN ।/PUNC प्रकोष्ठरक्षकेण/NP कथितम्/KN यद्/AVK रोगी/NP स्‍वस्‍थः/NP भूत्‍वा/KKS अधुना/A एव/INTF गतः/KN ।/PUNC परम्/AVK द्राक्तरः/AB न/AN एव/INTF विश्‍वासम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC ज्ञातम्/KN तेन/SN यत्/AVK रोगी/NP रात्रौ/NP एव/INTF मृतः/KN भवेत्/KP ।/PUNC एतस्मिन्/SNV वार्धक्‍ये/NP तद्/SNV इदम्/SNV अपयशः/NP अपि/AVK अभूत्/KP लिखितम्/KN भाग्‍ये/NP ।/PUNC व्‍यतिगतः/KNV भूयान्/NV कालः/NP ।/PUNC
व्‍यस्‍मरत्/KP सर्वाम्/SNV इमाम्/SNV घटनाम्/NP द्राक्तरमहाभागः/NP ।/PUNC एकदा/A स/SN नद्याम्/NP स्‍नानार्थम्/NP ग्रामपरिसरे/NP गतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC यथा/AVK एव/INTF वस्‍त्रादिकम्/NP उत्तार्य/KKS स/SN स्‍नातुम्/KKS सज्‍जः/NP अभूत्/KP तथा/AVK एव/INTF स्‍वस्‍थः/NV एकः/SMKY मनुष्‍यः/NP पृष्ठतः/A समुपासरत्/KP ।/PUNC द्राक्‍तरेण/AB परिचितम्/KN यत्/AVK अयम्/SNV तु/A स/SNV एव/INTF रोगी/NP !/PUNC स/SN शीघ्रम्/KV अपृच्‍छत्/KP -/PUNC किम्/AP भवान्/SN अधुना/A अपि/AVK जीवति/KP ?/PUNC मस्तिष्‍कसदृशस्‍य/NV अमूल्‍यस्‍य/NV अङ्गस्‍य/NP अभावे/NP अपि/AVK किम्/AP भवान्/SN प्राणिति/KP ?/PUNC आश्‍चर्यम्/NP यत्/AVK मया/SN भवतः/SN मस्तिष्‍कम्/NP पुनः/A स्‍थापयितुम्/KKS विस्‍मृतम्/KN ।/PUNC किम्/AP भवान्/SN स/SN एव/INTF ?/PUNC शीघ्रम्/KV वदतु/KP ।/PUNC सुमहत्/NV आश्‍चर्यम्/NP मे/SN ।/PUNC ”/PUNC 
 ‘/PUNC न/AN मया/SN ज्ञायते/KP यत्/APY भवता/SN मम/SN मस्तिष्‍कम्/NP न/AN पुनः/A स्‍थापितम्/KN ।/PUNC
किन्तु/AVK इदम्/SNV निश्चितम्/KN अनुभवामि/KP कृतज्ञः/NP सन्/KN यद्/AVK भवताम्/SN चिकित्‍सा/NP अनन्‍तरम्/AVK होराद्वयेन/NP एव/INTF मम/SN सर्वः/SNV अपि/AVK रोगः/NP समूलम्/KV नाशितः/KN ।/PUNC न/AN अहम्/SN अधुना/A चिन्‍ताकुलः/NV तिष्ठामि/KP ।/PUNC अहम्/SN स्‍वदयितया/NP सह/AUP प्रगाढम्/NV प्रेमाणम्/NP करोमि/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK कदा/A अपि/AVK ईर्ष्‍या/NP ,/PUNC  व्‍याकुलता/NP च/APY माम्/SN न/AN बाधेते/KP ।/PUNC कस्‍यचित्/SNV अपि/AVK कार्यस्‍य/NP करणीययत्‍ने/NP न/AN अहम्/SN भारम्/NP अनुभवामि/KP ।/PUNC जीवनस्‍य/NP स्‍वस्‍थम्/NV आनन्‍दम्/NP उपभुञ्जे/KP ।/PUNC ऋतूनाम्/NP नृत्‍यम्/NP अहम्/SN पश्‍यामि/KP ,/PUNC पुष्‍पाणि/NP लतिकाः/NP च/APY मम/SN हृदयम्/NP मयूरवत्/NV नृत्‍यम्/NP विधातुम्/KKS विवशयन्ति/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK भविष्‍यतः/KNV चिन्‍ता/NP सर्वदार्थम्/NP नष्टा/KN ।/PUNC
पूर्वापेक्षया/NP मम/SN स्‍वास्‍थ्‍यम्/NP नितराम्/NV उन्‍नतिम्/NP अभजत/KP इति/AUD भवान्/SN एव/INTF पश्‍यति/KP ।/PUNC
न/AN अहम्/SN अधुना/A पठितुम्/KKS प्रभवामि/KP ,/PUNC परम्/AVK तत्/SN अहम्/SN वाञ्छामि/KP अपि/AVK न/AN ।/PUNC
अधुना/A अहम्/SN प्रकृतेः/NP स्‍वस्‍थम्/NV उपभोगम्/NP कर्तुम्/KKS अत्र/A एव/INTF नद्याः/NP तटे/NP स्‍वच्‍छन्‍दम्/NP विचरामि/KP ।/PUNC मम/SN अस्‍या/SNV उल्‍लाघतायाः/NP कृते/KN भवतः/SN उपकारम्/NP न/AN अहम्/SN कदा/A अपि/AVK विस्‍मरामि/KP ।/PUNC  ”/PUNC द्राक्‍तरमहाशयः/AB सर्वम्/SNV इदम्/SNV श्रावम्/NP श्रावम्/DV चकितः/KN अतिष्‍ठत्/KP ।/PUNC
निश्चितम्/KN एव/INTF रोगी/NP नितराम्/NV स्‍वस्‍थः/NP प्रफुल्‍लः/NP च/APY अदृश्‍यत/KP ।/PUNC द्राक्‍तरः/AB कथितवान्/KN -/PUNC “/PUNC मया/SN यत्/AVK मस्तिष्‍कम्/NP योजयितुम्/KKS विस्‍मृतम्/KN तत्/SNV अधुना/A अपि/AVK मदीये/SNV चिकित्‍सालये/NP वर्तते/KP ।/PUNC यदि/AVK भवान्/SN मया/SN सह/AUP चलेत्/KP तर्हि/AVK तत्/SNV पुनः/A अपि/AVK योजयिष्‍ये/KP ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC न/AN अहम्/SN अधुना/A काम्/SNV अपि/APY चिकित्‍साम्/NP वाञ्छामि/KP ।/PUNC
विना/AUP मस्तिकष्‍म्/NP एव/INTF अहम्/SN सुखी/NP अभूवम्/KP अस्मि/SN च/APY ।/PUNC शरीरस्‍य/NP सर्वाधिकम्/NV मूल्‍यवन्‍तम्/NV भागम्/NP आदाय/KKS भवान्/SN एव/INTF प्रसन्नः/NP तिष्‍ठतु/KP ।/PUNC अन्‍यस्‍मै/SN वा/APY कस्‍मैचन/SN ददातु/KP एतत्/SN ।/PUNC अहम्/SN तु/A यस्‍य/SNV अङ्गस्‍य/NP कारणात्/NP इयत्/SNV अवधिः/NP दुःखम्/NP अनुभूतवान्/KN ,/PUNC यस्‍य/SN निर्गमानन्‍तरम्/NP च/APY जगत्/NP एतत्/SNV सुखालयम्/NP अनुभवामि/KP ,/PUNC तस्‍य/SNV अङ्गस्‍य/NP पुनः/A दर्शनम्/NP अपि/APY न/AN इच्‍छामि/KP ”/PUNC -/PUNC इति/AUD कथयन्/KN ,/PUNC मन्‍दमन्‍दम्/KV गायन्/KNV सः/SN अयम्/SN अपक्रान्‍तः/KN ।/PUNC आश्‍चर्यचकितो/NV द्राक्‍तरः/AB प्राणजीवनः/NP अपि/AVK विना/AUP स्‍नानम्/NP एव/INTF चिकित्‍सालयम्/NP पराववृते/KP ।/PUNC

विचारचातुर्यम्/NS

वाशिङ्गटननगरस्‍य/NP एकस्मिन्/SMKY महाविद्यालये/NP विश्वविदिताः/NV भौतिकवैज्ञानिकाः/NP ,/PUNC रसायनवैज्ञानिकाः/NP च/APY कुशाग्रबुद्धिन्/NV छात्रान्/NP रसायनविज्ञानम्/NP अध्‍यापयन्ति/KP स्‍म/A ।/PUNC एकदा/A तस्मिन्/SNV विद्यालये/NP रसायनविज्ञानस्‍य/NP अभिनवगवेषणायाः/NP श्रेणिः/NP पठन्‍ती/KN अभूत्/KP ।/PUNC विविधानि/NV यन्‍त्राणि/NP परःशतम्/SMKY च/APY छात्राः/NP ,/PUNC वैज्ञानिकवाराणाम्/NP आज्ञानुसारम्/NP रसायनविज्ञाने/NP नवान्/NV प्रयोगान्/NP कुर्वन्‍तः/KN आसन्/KP ।/PUNC तस्मिन्/SNV एव/INTF समये/NP भारतात्/NS अमेरिकादेशम्/NS गताः/KNV केचन/SNV अर्द्धशिक्षिताः/NV कृषकाः/NP वाशिंगटननगरस्थितविद्यालयान्/NP पश्‍यन्‍तः/KKS तत्र/A अपि/AVK प्रापुः/KP ।/PUNC एते/SNV कृषकाः/NP अमेरिकादेशीयाम्/NV कृषिपद्धतिम्/NP द्रष्टुम्/KN गताः/KN अभूवन्/KP ।/PUNC रसायनविज्ञानस्‍य/NP अस्‍याः/SNV श्रेण्‍याः/NP सम्‍मुखे/NP सर्वे/SNV अपि/APY कृषकाः/NP स्थिताः/KN तेषाम्/SN प्रयोगरीतिम्/NP कतिपयम्/SNV समयम्/NP यावत्/A अवलोकयामासुः/KP ।/PUNC
एकेन/SMKY कृषकेण/NP पृष्टम्/KN -/PUNC “/PUNC प्राध्‍यापकमहोदय/NP !/PUNC अधुना/A श्रेण्‍याम्/NP किम्/AP अध्‍याप्‍यते/KP ?/PUNC ”/PUNC “/PUNC वयम्/SN एवंविधस्‍य/NV रसायनस्‍य/NP गवेषणायाम्/NP संलग्‍नाः/KN स्‍म/A ,/PUNC यत्/AVK सर्वद्रावकम्/NP भवेत्/KP (/PUNC Universal/AB Solvent /AB)/PUNC अर्थात्/AVK जगतः/NP सर्वान्/SNV अपि/APY पदार्थान्/NP जलवत्/ASD द्रावयित्‍वा/KN विनाशयेत्/KP !!/PUNC ”/PUNC अध्‍यापकेन/NP उत्तरम्/NP दत्तम्/KN ।/PUNC “/PUNC सर्वान्/SNV अपि/APY पदार्थान्/NP ?/PUNC ”/PUNC चकितेन/KNV कृषकेण/NP पृष्टम्/KN ।/PUNC “/PUNC ओम्/A !/PUNC सर्वान्/SNV अपि/APY धातून्/NP ,/PUNC सर्वान्/SNV पदार्थान्/NP ,/PUNC रयीन्/NP ।/PUNC (/PUNC Matter/AB )/PUNC ”/PUNC अत्यन्तम्/NP गौरवपूर्णया/NV गिरा/NP वैज्ञानिकः/NP उत्तरम्/NP अदात्/KP ।/PUNC सर्वे/SNV अपि/APY द्रष्टारः/NP कुतूहलेन/KV ,/PUNC आश्चर्येण/KV ,/PUNC गौरवेण/KV च/APY आत्‍मविस्‍मृता/NV अतिष्‍ठन्/KP ।/PUNC पृष्‍ठतः/A एकेन/SMKY वृद्धेन/NP अशिक्षितप्रायेण/NV कृषकेण/NP स्‍वदेशभाषायाम्/NP उक्‍तम्/KN -/PUNC “/PUNC हन्‍त/ABS !/PUNC एते/SNV वैज्ञानिकाः/NV विद्वांसः/NP कथ्‍यन्‍ते/KP ?/PUNC एतान्/SNV महाभागान्/NP पृच्‍छत/KP ,/PUNC यत्/AVK यदा/A एवंविधम्/NV विश्वद्रावकम्/NV रसायनम्/NP सिद्धम्/NP भविष्‍यति/KP तदा/A तस्‍य/SN स्‍थापनम्/NP कस्‍य/SNV धातोः/NP पात्रे/NP करिष्‍यते/KP ?/PUNC ”/PUNC 

पंडितरामानन्‍दस्‍य/NS पत्रम्/NP

रात्रिन्दिवम्/NP भगवत्‍स्‍मरणपरो/NV भजनानन्‍दी/NV धर्मनिष्ठः/NV प्राच्‍यसंस्‍कृतिसमुपासकः/NV पण्डितरामनन्‍दो/NP भूगोलस्‍य/NP विज्ञाता/KNV आसीत्/KP ।/PUNC राजसेवाया‍म्/NP अपि/APY पदम्/NP अनेन/SN निहितम्/KN ।/PUNC किन्‍तु/AVK भाग्‍यचक्रपतितः/NV अयम्/SN वङ्गदेशे/NP कस्मिंश्चित्/SNV विद्यालये/NP भूगोलाध्‍यापको/NP नियतः/KN अभूत्/KP ।/PUNC
एको/SMKY मासः/NP अपि/APY न/AN व्‍यतीतः/KN अस्‍य/SNV पाठ्यतः/KNV तत्र/A किन्‍तु/AVK अयम्/SN दुर्दशाग्रस्‍त/NP एतावान्/SNV संजातो/KN यत्/AVK अनेन/SN अस्‍मान्/SN प्रति/AUP करुणापूर्णम्/NV इदम्/SNV पत्रम्/NP अलेखिः/KP -/PUNC
“/PUNC प्रियवर्यम्/NP सम्‍पादकमहोदय/NP ,/PUNC दण्‍डवत्/NP प्रणामाः/NP !/PUNC जानाति/KP एव/INTF भवान्/SN यत्/AVK अहम्/SN अत्र/A वङ्गदेशे/NP भूगोलाध्‍यापकः/NP अस्मि/KP ।/PUNC प्रतिदिनम्/NP प्रातः/NP होरात्रयम्/NP भगवत्‍स्‍मरणम्/NP कृत्‍वा/KKS विद्यालये/NP गच्‍छामि/KP ।/PUNC भवान्/SN तु/A जानाति/KP एव/INTF यत्/AVK मम/SN शरीरसम्‍पत्तिः/NP भगवत्‍कृपया/NP प्रचुरा/NV अस्ति/KP ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY चोलके/NP पञ्चगजपरिमितम्/NV वस्‍त्रम्/NP आवश्‍यकम्/NP भवति/KP ।/PUNC तैलमर्दनम्/NP अत्र/A बहु/A प्रचलितम्/KN ।/PUNC मम/SN शरीरे/NP मर्दनाय/NP प्रतिदिनम्/NP शेटकपरिमितम्/NV तैलम्/NP आवश्‍यकम्/NP भवति/KP ।/PUNC यद्यपि/AVK अत्र/A श्रेष्ठिनाम्/NP संख्‍या/NP बहुतरा/NV ,/PUNC सर्वे/SNV अपि/APY च/APY श्रेष्ठिनः/NP धर्मप्राणाः/NV तथा/AVK अपि/AVK न/AN जाने/KP किम्/AP इति/AUD माम्/SN न/AN कः/SN अपि/APY भोजनाय/NP आमन्‍त्रयति/KP ।/PUNC माम्/SN दृष्‍ट्वा/KKS एव/INTF पलायन्‍ते/KP सर्वे/SN ।/PUNC अत्र/A मनुजावाह्या/NV रिक्‍शाशकटिः/NP प्रचलिता/KN अस्ति/KP ।/PUNC मम/SN गृहम्/NP विद्यालयात्/NP क्रोशद्वयम्/NP दूरे/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK मया/SN चरणाभ्‍याम्/NP एव/INTF गन्‍तव्‍यम्/KN भवति/KP ।/PUNC न/AN कः/SNV अपि/APY रिक्‍शाचालकः/NP माम्/SN आरोहयितुम्/KKS साहसम्/NP कुरुते/KP ।/PUNC एकदा/A मया/SN एकः/SMKY रिक्‍शाचालकः/NP प्रोक्तः/KN ,/PUNC भ्रातः/NP ,/PUNC माम्/SN विद्यालयम्/NP प्रति/AUP नय/KP ,/PUNC किन्‍तु/AVK अनेन/SN उत्तरितम्/KN -/PUNC “/PUNC महाशय/NP ,/PUNC मम/SN एका/SMKY पत्‍नी/NP ,/PUNC चत्‍वारः/SMKY पुत्राः/NP द्वे/SMKY पुत्र्यौ/NP च/APY सन्‍ति/KP ।/PUNC
माम्/SN विहाय/KKS परिवारे/NP कः/SNV अपि/APY न/AN उपार्जकः/NV ।/PUNC “/PUNC मया/SN पृष्टम्/KN -/PUNC “/PUNC परिवारस्‍य/NP परिचयः/NP न/AN मया/SN पृष्टः/KN ।/PUNC अहम्/SN तु/A विद्यालयम्/NP जिगमिषामि/KP ।/PUNC ”/PUNC उत्तरम्/NP अस्‍य/SN आसीत्/KP -/PUNC “/PUNC महाशय/NP !/PUNC परिवारस्‍य/NP परिचयम्/NP न/AN अहम्/SN ददामि/KP ,/PUNC अहम्/SN तु/A कथयामि/KP यत्/AVK माम्/SN अन्‍तरा/AUP न/AN कः/SN अपि/APY उपार्जयति/KP परिवारे/NP ,/PUNC अतः/AVK मन्‍मृत्‍योनन्‍तरम्/NP कः/SN अस्‍य/SNV परिवारस्‍य/NP भरणपोषणम्/NP करिष्‍यति/KP ?/PUNC भवन्‍तम्/SN शकटौ/NP आरोह्य‍/KKS च/APY मन्‍मृत्‍युः/NP ध्रुवः/NV ।/PUNC ”/PUNC श्रुतम्/KN भवता/SN !/PUNC एवंविधानि/NV भजनानि/NP प्रत्यहम्/NP अत्र/A शृणोमि/KP ।/PUNC एकदा/A विद्यालयस्‍य/NP इतिहासाध्‍यापकेन/NP सह/AUP वार्तालापम्/NP कुर्वन्/KN आसम्/KP ।/PUNC मया/SN कुतूहलवशात्/NP पृष्टम्/KN -/PUNC “/PUNC वङ्गप्रदेशे/NP दुर्भिक्षम्/NP सुमहत्/NV पतितम्/KN अभूत्/KP ।/PUNC किम्/AP एतद्विषये/NP भवता/SN अध्‍ययनम्/NP कृतम्/KN ?/PUNC ”/PUNC तेन/SN उत्तरितम्/KN -/PUNC “/PUNC आम्/A महद्/NV दुर्भिक्षम्/NP आसीत्/KP अत्र/A ।/PUNC अतएव/AVK तु/A मादृशाः/NV दुर्बलगात्राः/NV जनाः/NP अत्र/A निवसन्‍ति/KP ।/PUNC अस्‍मान्/SN दृष्‍ट्वा/KKS कः/SN अपि/AVK कथयितुम्/KKS शक्नोति/KP यत्/AVK अत्र/A दुर्भिक्षम्/NP पतितम्/KN (/PUNC प्रसृतम्/KN )/PUNC भवेत्/KP ।/PUNC ”/PUNC मया/SN पृष्टम्/KN -/PUNC “/PUNC किन्‍तु/AVK माम्/SN दृष्ट्वा/KKS कः/SN अपि/APY किम्/AP कथयेत्/KP ।/PUNC ”/PUNC स/SN उक्तवान्/KN -/PUNC “/PUNC भवन्‍तम्/SN दृष्ट्वा/KKS ?/PUNC भवन्‍तम्/SN दृष्ट्वा/KKS तु/A सर्वे/SN अपि/APY ज्ञातुम्/KKS शक्‍नुवन्ति/KP यत्/AVK किम्/AP इति/AUD अत्र/A दुर्भिक्षम्/NP पतितम्/KN ?/PUNC ”/PUNC अहम्/SN निरुत्तरः/NV अभूवम्/KP ।/PUNC तेन/SN पुनः/A उक्‍तम्/KN -/PUNC “/PUNC यदि/AVK वङ्गप्रदेशे/NP दुर्भिक्षस्‍य/NP कारणम्/NP किम्/AP इति/AUD विषये/NP कश्चित्/SN अन्‍वेषणम्/NP कर्त्तुम्/KKS इच्‍छेत्/KP तर्हि/AVK स/SN भवन्‍तम्/SN भवद्भोजनमात्राम्/NP च/APY दृष्ट्वा/KKS अतीव/NV प्रसन्‍नः/NP अभवत्/KP ,/PUNC दुर्भिक्षस्‍य/NP कारणम्/NP च/APY क्षणेन/NP एव/INTF जानीयात्/KP ।/PUNC ”/PUNC श्रुतम्/KN भवता/SN ?/PUNC इयम्/SNV अस्ति/KP मम/SN स्थितिः/NP ।/PUNC छात्राः/NP तु/A अत्र/A अतीव/NV धूर्ताः/NV ।/PUNC ते/SN जानन्ति/KP यत्/AVK अहम्/SN धार्मिकः/NV ,/PUNC शाकाहारी/NV ,/PUNC भजनानन्‍दी/NV च/APY अस्मि/KP ।/PUNC अतएव/AVK ते/SN मदुपरि/NP क्रुद्धाः/KN ।/PUNC
एकदा/A प्रातः/A एव/INTF भूगोलकक्षायाम्/NP मया/SN मौखिकपरीक्षा/NP गृहीता/KN -/PUNC मया/SN पृष्टम्/KN ”/PUNC छात्राः/NP वदत/KP ,/PUNC वर्षाकाले/NP किम्/SNV भोज्‍यवस्‍तु/NP सर्वाधिकम्/NV उत्‍पद्यते/KP ?/PUNC सर्वे/SN ऊचुः/KP “/PUNC दर्दुराः/NP ।/PUNC ”/PUNC मया/SN त्‍वरितम्/KV आचमनम्/NP विधाय/KKS कर्णौ/NP स्‍पृष्टौ/KN ।/PUNC आचमनार्थम्/NP यदा/A अहम्/SN कक्षातः/A बहिः/A अगच्‍छम्/KP तदा/A एव/INTF कश्चन/SNV धूर्त्तः/NV छात्रः/NP मदासन्‍द्याम्/NP समायातः/KN ,/PUNC आगत्‍य/KKS च/APY यत्/AVK किंचित्/SN प्रलपन्/KN हसितुम्/KKS आरब्‍धः/KN ।/PUNC मया/SN आगत्‍य/KKS पृष्टम्/KN -/PUNC “/PUNC किम्/AP त्वम्/SNV अध्‍यापकः/NP असि/KP कक्षाया/NP अस्‍याः/SNV ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC न/AN एव/INTF ”/PUNC ,/PUNC तेन/SN कथितम्/KN ।/PUNC “/PUNC तर्हि/AVK किम्/AP इति/AUD अत्र/A आगत्‍य/KKS महिषवत्/NP चीत्‍करोषि/KP ?/PUNC ”/PUNC एतत्/SN श्रुत्‍वा/KKS सर्वे/SNV अपि/APY छात्राः/NP राक्षसवत्/NP हसितुम्/KKS आरब्‍धाः/KN ।/PUNC वदत/KP ,/PUNC किम्/AP अहम्/SN अधुना/A कुर्याम्/KP ?/PUNC एवंविधान्/NV प्रलापान्/NP श्रुतवतो/NV मम/SN शरीरे/NP श्‍वासरोगस्‍य/NP आक्रमणम्/NP यदि/AVK भवेत्/KP तर्हि/AVK मा/AN आश्‍चर्यम्/NP अत्र/A ?/PUNC किन्‍तु/AVK आश्चर्यकरम्/NP तु/A इदम्/SN अभूत्/KP यत्/AVK अहम्/SN एकस्‍य/SMKY कविराजस्‍य/NP सविधे/NP अगच्‍छम्/KP ।/PUNC
स्‍वकीयरोगस्‍य/NP च/APY परिचयः/NP मया/SN प्रदत्तः/KN ।/PUNC मया/SN उक्‍तम्/KN -/PUNC “/PUNC कविराज/NP ,/PUNC अहम्/SN श्‍वासरोगेण/NP चिरात्/A पीडितः/KN अस्मि/KP ।/PUNC अधुना/A शीघ्रम्/KV एव/INTF नीरोगः/NV भवेयम्/KP इत्यर्थम्/NP भवताम्/SN समीपे/NP समागतः/KN ।/PUNC ”/PUNC वैद्यराजेन/NP उक्‍तम्/KN -/PUNC “/PUNC महाशय/NP ,/PUNC न/AN भवता/SN चिन्‍ता/NP कार्या/KN ,/PUNC श्‍वासरोगस्‍य/NP अहम्/SN विशेषज्ञः/NP ।/PUNC न/AN अत्र/A मे/SN काठिन्‍यम्/NP किम्/SNV अपि/APY ,/PUNC एतत्/SNV तु/A मम/SN वामहस्‍तस्‍य/NP कृत्‍यम्/NP ।/PUNC एकाम्/SMKY वटिकाम्/NP दास्‍यामि/KP ,/PUNC इयम्/SNV तादृशी/NV शीघ्रचमत्‍कार‍कारिणी/NV वटिका/NP वर्तते/KP यत्/AVK यथा/AVK एव/INTF एका/SMKY गुलिका/NP गलाद्/NP अधः/A गच्‍छति/KP ,/PUNC तथा/AVK एव/INTF रोगिणः/NP श्‍वासम्/NP सर्वदार्थम्/NP दूरीभवति/KP ।/PUNC ”/PUNC 
मम/SN श्‍वासम्/NP सर्वदार्थम्/NP दूरीकर्तुम्/KKS बद्धपरिकरस्‍य/NV अस्‍य/SNV वैद्यस्‍य/NP चिकित्‍सालयात्/NP अहम्/SN त्‍वरितम्/KV प्रधावितः/KN ।/PUNC एवंविधा/NV अस्ति/KP मदीया/SNV स्थितिः/NP ।/PUNC कृपया/NP स्‍वकीयायाम्/SNV पत्रिकायाम्/NP मम/SN करुणापूर्णाम्/NV विज्ञप्तिम्/NP प्रकाशयतु/KP भवान्/SN येन/SN कश्चन/SNV दयार्द्रहृदयः/NV राज्‍याधिकारी/NP मम/SN परिवर्त्तनम्/NP अन्‍यस्मिन्/SNV कस्मिंश्चन/SNV प्रदेशे/NP कारयेत्/KP ।/PUNC कुशलम्/NP अन्‍यत्/SNV ।/PUNC

विनोदवाटिका/NS

विस्‍मरणशीलः/NV प्रमोदः/NS विस्‍मरणशीलः/NV (/PUNC भुलक्कड/AB )/PUNC प्रमोदः/NS प्रत्यहम्/NP एव/INTF पान्‍थवासे/NP (/PUNC होटल/AB )/PUNC स्‍वीयम्/SNV निवासप्रकोष्ठकम्/NP विस्‍मरति/KP स्‍म/A ।/PUNC कदाचित्/A अष्टसंख्‍याके/NV प्रकोष्ठके/NP प्रविश्‍य/KKS प्रेमनारायणम्/NS प्राक्रोपयत्/KP ,/PUNC कदा/A अपि/APY नवसंख्‍यके/NV कक्षे/NP निविश्‍य/KKS नवीनम्/NP निर्वासयितुम्/KKS प्रायतत/KP ।/PUNC एकदा/A तु/A अतीव/NV लज्जितः/KN सः/SN स्‍वीयम्/SNV दशसंख्‍याकम्/NV प्रकोष्ठकम्/NP निर्निमेषाभ्‍याम्/NV नयनाभ्‍याम्/NP निकामम्/NP निरीक्ष्‍य/KKS निश्चिनोति/KP स्‍म/A -/PUNC यत्/AVK इतः/AVK परम्/AVK न/AN कदाचित्/A अपि/APY प्रमादम्/NP अहम्/SN करिष्‍यामि/KP ।/PUNC द्वितीये/SMKP दिने/NP नगरभ्रमणात्/NP निवृत्तः/KNV असौ/SN महता/NV अवधानेन/NP दशसंख्‍याके/NV कक्षे/NP निविश्‍य/KKS प्रहर्षम्/NP प्राकाशयत्/KP -/PUNC ‘/PUNC यद्/AVK अद्य/A कियत्/SNV अवधानम्/NP मया/SN रक्षितम्/KN ।/PUNC एकम्/SMKY अपरम्/SNV जनम्/NP ततः/A प्रविष्टम्/KN अपश्‍यत्/KP असौ/SN ।/PUNC तत्‍प्रकोष्ठस्थितम्/NV सभ्‍यम्/NV तम्/SN स/SN उच्‍चैः/KV हासम्/NP प्रावोचत्/KP “/PUNC महाशय/NP !/PUNC दृश्‍यताम्/KP अद्य/A तु/A निभ्रमम्/NV दशमसंख्‍याकम्/NV एव/INTF प्रकोष्ठकम्/NP उपगतः/KN अस्मि/KP ,/PUNC पश्‍यत/KP ,/PUNC द्वारे/NP ।/PUNC ”/PUNC सभ्‍यः/NV असौ/SN नितराम्/NV चकितः/KN प्रमोदस्‍य/NP अभिमुखम्/NP आनखशिखम्/NV वीक्षते/KP स्‍म/A ।/PUNC तादृक्/NP चकितनिरीक्षणेन/NP प्राभवत्/KP प्रमोदस्‍य/NS अपि/APY विस्‍मयः/NP ।/PUNC ततः/A नवीनसभ्‍यमहाशयेन/NP अनेन/SNV सह/AUP संलापम्/NP कृत्‍वा/KKS प्रमोदेन/NS परिज्ञातम्/KN यत्/APY अद्य/A पान्‍थावासम्/NP एव/INTF अपरम्/SNV प्रविष्टः/KN अस्मि/KP !!/PUNC सभ्यस्‍य/NP अट्टहासेन/NP अभिनन्दितः/KN ,/PUNC मनसि/NP च/APY नितराम्/NP लज्जितः/KN असौ/SN परावर्तते/KP स्‍म/A निजनिवासप्रकोष्‍ठकम्/NP निम्‍नमुखः/NV ।/PUNC
न्‍यायालये/NP पंडितः/NP
न्‍यायाधीशः/NP -/PUNC (/PUNC संस्‍कृतपण्डितम्/NP प्रति/AUP )/PUNC कतिवारान्/NP सूचितेन/KN अपि/APY भवता/SN कृतः/KN मुहुः/A राजनियमभङ्गः/NP ।/PUNC अतएव/INTF सहस्रत्रयम्/NP मुद्राणाम्/NP त्वाम्/SN दण्‍डयामि/KP ।/PUNC पण्डितः/NP -/PUNC (/PUNC अञ्जलिम्/NP बध्‍वा/KKS सविनयम्/NV )/PUNC धर्मावतार/NP !/PUNC तर्हि/AVK मया/SN सह/AUP परलोकगामी/NP कश्चित्/SN निर्दिश्‍यताम्/KP ।/PUNC न्‍यायाधीशः/NP -/PUNC कः/SNV अस्‍य/SN अर्थः/NP ?/PUNC
पण्डितः/NP -/PUNC अस्मिन्/SNV जन्‍मनि/NP तु/A जीवननिर्वाहोत्तरम्/NP एतावत्/SN धनसंग्रहाय/NP न/AN अस्ति/KP मम/SN प्रत्‍याशा/NP ।/PUNC अतएव/AVK मया/SN इदम्/SN निवेदितम्/KN यत्/AVK धनसंग्रहार्थम्/NP लोकम्/NP इमम्/SNV परित्यज्य/KKS मया/SN सह/AUP जन्‍मान्‍तरम्/NP ग्रहीतुम्/KKS कः/SN वा/APY नियतीकृतः/KN श्रीमता/U ?/PUNC

भाटिशकटचालकः/NS (/PUNC रिक्‍शाचालकः )/PUNC 
भाट्या/NP शकटिचालकः/NP -/PUNC (/PUNC यात्रिणम्/NP प्रति/AUP )/PUNC रेलशकटिविश्रामस्‍थानपर्यन्‍तम्/NP गमनस्‍य/NP एकम्/SMKY रुप्‍यकम्/NP ग्रहीष्‍यामि/KP ।/PUNC यात्रीः/NP -/PUNC पुनः/A मया/SN सहगामिनः/NP अस्‍य/SNV वस्‍तुसमूहस्‍य/NP किम्/AP स्‍यात्/KP ?/PUNC शकटिचालकः/NP -/PUNC वस्‍तुसमूहः/NP तु/A निर्मूल्‍यम्/NP एव/INTF गच्‍छेत्/KP ।/PUNC
यात्रीः/NP -/PUNC तर्हि/AVK त्वम्/SN वस्‍तुसमूहम्/NP एव/INTF ।/PUNC रिक्षाशकट्याम्/NP निधाय/KKS धूमशकटिपर्यन्‍तम्/NP चल/KP ।/PUNC अहम्/SN वायुशकलेन/NP पृष्ठतः/NP त्वाम्/SN अनुसरामि/KP ।/PUNC

प्रमाणपत्रम्/NP

हस्‍तवाह्यायाम्/NP शिशुशकट्याम्/NP शिशुम्/NP एकम्/SMKY वहन्‍ती/KNV प्रौढा/NP एका/SMKY रुदन्‍तम्/KNV शिशुम्/NP ससान्‍त्‍वनम्/NP जगाद/KP -/PUNC ‘/PUNC प्रमाणपत्र/NP !/PUNC स्‍वपिहि/KP ,/PUNC किम्/AP इति/AUD रोदिषि/KP ?/PUNC ’/PUNC बालकस्‍य/NP अस्‍य/SN एवंविधसम्‍बोधनेन/NP नितराम्/KV विस्मितः/KN मार्गे/NP गच्‍छन्/KNV एकः/SMKY सभ्‍यः/NP भृशम्/KV अभूत्/KP चकितः/KN ।/PUNC कौतुकोत्‍कण्‍ठाम्/NP दयमितुम्/KKS अप्रभवन्/KP ,/PUNC अतः/AVK एव/INTF तया/SN सह/AUP कियत्/SNV दूरम्/NP गच्‍छन्/KN ,/PUNC पप्रच्‍छ/KP पुरुषः/NP प्रौढाम्/NP प्रकारेण/NP केनचित्/SN -/PUNC ‘/PUNC तत्रभवति/NP !/PUNC अपि/APY बालकस्‍य/SN अस्‍य/SNV किम्/AP नामधेयम्/NP उक्‍तम्/KN ,/PUNC ‘/PUNC प्रमाणपत्र/NP ‘/PUNC इति/AUD ?/PUNC प्रौढा/NP -/PUNC “/PUNC आम्/A ।/PUNC ”/PUNC “/PUNC तर्हि/A इदम्/SN अलौकिकम्/NP नूनम्/A !/PUNC ”/PUNC  प्रौढा/NP -/PUNC न/AN अत्र/A वैचित्र्यम्/NP कि‍ञ्चित्/SN ।/PUNC बालकस्‍य/NP अस्‍य/SNV मातामहः/NP पुत्रीम्/NP स्‍वाम्/SNV ।/PUNC (/PUNC अस्‍य/SNV शिशोः/NP जननीम्/NP )/PUNC “/PUNC सहशिक्षणालये/NP ”/PUNC यत्र/A स्त्रियः/NP पुरुषाः/NP च/APY सह/AUP पठन्‍ति/KP (/PUNC कोएज्‍युकेशनल/AB इंस्‍टीटयूशन/AB )/PUNC स/SN आग्रहम्/NP पाठयितुम्/KKS ऐच्‍छत्/KP ।/PUNC तदा/A पृष्टम्/KN आसीत्/KP मया/SN -/PUNC “/PUNC अन्‍यविद्यालयान्/NP अपेक्षया/NP एतस्मिन्/SNV विद्यालये/NP कः/AP विशेषः/NP ?/PUNC ”/PUNC तदा/A उत्तरितम्/KN आसीत्/KP तेन/SN -/PUNC “/PUNC अस्‍मात्/SNV विद्यालयात्/NP सा/SN इयम्/SN उत्‍कृष्टम्/KNV प्रमाणपत्रम्/NP प्राप्नुयात्/KP ”/PUNC ।/PUNC
हन्‍त/ABS !/PUNC विद्यालये/NP ताम्/SN प्रवेश्‍य/KKS स्‍वल्‍पसमयानन्‍तरम्/NP एव/INTF स्‍वर्गवासी/NP समभूत्/KP असौ/SN (/PUNC अश्रूणि/NP विसृजति/KP )/PUNC ।/PUNC किन्‍तु/AVK यदा/A सा/SNV इयम्/SNV बालिका/NP (/PUNC अस्‍य/SNV शिशोः/NP माता/NP )/PUNC अध्‍ययनम्/NP समाप्‍य/KKS विद्यालयात्/NP प्रतिनिवृत्ता/KN तदा/A उत्‍सङ्गे/NP शिशुम्/NP इमम्/SNV वहन्‍ती/KN गृहम्/NP आगच्‍छत्/KP ।/PUNC नरम्/NP न/AN आसीत्/KP इह/A लोके/NP कन्‍यकायाः/NP पिता/NP तस्मिन्/SNV समये/NP ,/PUNC यम्/SN हि/A परिपृच्‍छा/NP इयम्/SN आत्‍मगतम्/NP ।/PUNC किन्‍तु/AVK मया/SN अनुमितम्/KN यत्/AVK अस्‍याः/SN पित्रा/NP यद्/AVK उक्तम्/KN तद्/AVK अनुसारम्/NP इदम्/SN एव/INTF तत्/SNV प्रमाणपत्रम्/NP ।/PUNC अतएव/INTF हि/A बालकस्‍य/NP अस्‍य/SNV नाम/NP “/PUNC प्रमाणपत्रम्/NP ”/PUNC इति/AUD एव/INTF अहम्/SN अजानाम्/KP ।/PUNC कः/SNV वा/APY आसीत्/KP अन्‍यः/SNV उपायः/NP ?/PUNC तत/A आरभ्‍य/KKS एव/INTF बालकः/NP अयम्/SN एतत्/SN नाम्‍ना/NP एव/INTF संबोध्‍यते/KP ।/PUNC ”/PUNC प्रश्‍नकर्ता/NP सभ्‍यः/NP अयम्/SN नवीनसभ्‍यताम्/NP मनसि/NP पर्यालोचयन्/KN जगाम/KP यथागतम्/NP ।/PUNC


